Саадатбек Мырзакул


"Кара чүмбөт2"
(Детектив-роман. Экинчи китеп.)


Жаңы жетекчинин платформасы




Өткөн Тажикстандагы ызы-чуулуу окуядан кийин арадан бир жума өткөндө Альберт менен Раббил Өзбекстандан келишти. Анын дарегин Альберт көп кыйналбай эле тааптыр. Ал өзүнүн сөзүнө туруп берилген тапшырманы так аткарып кайтты. Баардыгы кайрадан экинчи кабаттагы залда чогулуп отурушту. Раббил адегенде сөздү өзү баштады.

- Мага ишеним көрсөткөнүңөргө силерге чоң ыраазычылыгымды билдирем. Мени Спартак сыяктуу "Ермак" деген кличкам менен айтпай өз атымдан эле айткыла. - Ал өзүнүн ички оюн айтып отурду. - Силер жөнүндө мен көп уккам. Адегенде булар ким болду экен деп көп анча түшүнө албай жүргөм, кийинчерээк Спартактын окуяларын телевизордон бир канча жолу көргөндөн кийин гана чүмбөтчөндөрдүн ким экенин боолгодум. Бирок, анын командасында канча киши бар экенин, алар кимдер экенин билчү эмесмин. Алардын ичинде Алмаз менен Хамид бар экенин жоромолдочумун, атүгүл тигил маркум Абдугапардын да силерге кошулуп кеткенин укпаптырмын.

Албетте, Спартактын өлгөнү абдан өкүнүчтүү. Анын бир кемчилиги бар болчу. Бирөөлөрдүн сөзүнө бат ишенип кетчү, андан сырткары өзүнө да аябай ишенчү. Ошонун кесепети тийген турбайбы. Кандай гана кейиштүү нерсе, силердин топтун уюшулганынан бери, эки жылга чукулдап баратыптыр. Ушул жылдын ичинде өзүңөргө пайдалуу эмне иштерди жасадыңар? Артыңарга бир кылчайып отчет берип көрдүңөрбү?

Баары тең унчугушпай жымжырт болуп турушту.

- Кандай болсо да өткөнгө отчет берип, келечекке план түзүп иштеп, жашаш керек. "Жалгыз дарак токой болбойт", керек болсо топту дагы көбөйтүш керек. Силердин тиги кореецтен, Ян Густан эмнеңер кем? Ал ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлеринин баарын колуна алып койгон. Эмне былык иш жасаса да билинбейт. Азырынча биздин ким экенибизди зч ким билбегенден кийин милиция кызматкерлери менен жакын байланыш түзүшүбүз зарыл. Ал жөнөкөй адам эмес, жогорку чини бар офицер кызматындагылары болуш керек. Ошолор аркылуу өзүбүз жөнүндө маалыматтарды алып турабыз. Бизге каршы жасалган иштердин негизги булагы ошолор болот.

Ортодогу казынада деле бир топ байлык бар экен, ар би-риңердин андан ары жашап кетишиңерге жетишээрлик акча топтолуптур. Казынага дагы прибылдын түшө турган чоң жолу бар, ал кандай жол экенин билесиңерби? Кирешелүү банктарды тоноо, анүчүн көп убакыт талап кылынат. Ар бир банктын структурасынан баштап, схемасын, жумуш режимин, кирешесин, охранасынан бери жакшылап изилдеп чыгышыбыз абзел. Алдыбызда ар бир СНГ мамлекеттеринин банктарынын тизмеси, схемасы турушу керек. Кайсыл банкты тоноо ылайыктуу болсо, шашпастан бир ай болобу эки ай болобу тыкан изилдеп чыгып, анан күтүлбөгөн жерден кол салып акчаларды алып, кайра күтүлбөгөн жерден жок болуп кетүү керек. Ал өзүбүзчө аябай машыгууну талап кылат. Биздин казынага түшкөн кирешенин эң негизги эле өзөгү ушул болот, силер сыяктуу байлыкты кашыктап чогултпайбыз. Мында чөмүчтөп бир сузганда эле толуп калат. Бул боюнча силердин ой-пикириңер кандай?

- Анда өтө эле аша чаап кетпейбизби, биздин үстүбүздөн "секретный агенстволор" иштей башташты. Аларга жиптин учугун таптырбаш керек, жиптин учун таап алышса эле бүттү, четинен жандырып отуруп бизге да жетишет. Ишти чатакка айлантып албайбызбы?

- Корксо да кой өлөт, коркпосо да кой өлөт, биз деген көк жал карышкырларданбыз. Тээ башынан криминал чөйрөсүнө аралаштыкпы, бир жерде токтоп калган суудай болбой, кыймылдап, алга карай агып турушубуз керек. Чөөт да көпкө бир орунда туруп калса жыттанып, сасып кетиши мүмкүн. Бул бир, экинчи маселе, кандай болсо да Ян Густун бандасын түп тамырынан бери кыйып, жок кылуубуз зарыл. Бул иш Спартактын колунан келе калган жок, өтө эле өзүнө ишенүүсүнө алдырып койду. Ар нерсенин өзүнүн мезгили болот. "Темирди кызуусунда сок" дегендей ошондой кырдаалды мимо пропускать этпеш керек. Аларды жок кылууга, Ян Густун көзүн тазалоого сөз берем. Дагы бир прибыльдуу нерсе бар, ал - наркобизнес.

- Жок, болбойт, биз андан алыспыз. Элдердин баарын наркоман кылгыбыз келбейт, - буга бардыгы каршы чыгышты.

- Жок, силер түшүнбөй калдыңар, биз наркотик сатпайбыз же сатып албайбыз. Болгону ошолор соода кылып жаткан контрабандисттерди дал үстүнөн кармап алып, карактап алып турабыз. Баңгизаттарын жок кылабыз, ал эми акчалары болсо казынабызга түшүп турат. Алардын уюктарын мен жакшы билем, анча-мынча аралашып, чет-чекелерин көрүп да калгам. Ал жактан өз убагында чыгып кеткенге үлгүргөм. Гүргүштөгөн дипломаттары толтура долларлардын баары ошолордо, муну мамлекеттердин өздөрү да билишпейт. Андан, сырткары ар бир мамлекеттеги криминалдарды, "авторитеттерди" өзүбүзгө тартуу, аларды баш ийдирүүбүз зарыл. Сен айтып атпайсыңбы Алмаз, биздин үстүбүздөн жашыруун агенттер иштеп атат деп, бизге милиция кызматкерлеринин өздөрү жардам бергендей кылабыз. "Дүнүйө, байлык пайгамбарды да жолдон адаштырыптыр" дегендей акча турганда бардыгын колго алабыз. Баса, спорт менен машыкпаганыңарга канча болду?

- Алмаздын спорт залына барып кез-кез машыгып кала-быз...

- Мындан ары кез-кез эмес, стабилдүү, жумасына бир же эки жолу машыгып турушубуз керек. Денебиздин ар дайым чың, чымыр болуп турушу талап кылынат. Албетте, жер жамандап барбасын дечи, Спартактай болуп чалды-куйду, чаржайыт иштебей бир нукка түшүп ошол нук менен кетели. Бардык нерсени план менен акылдашып иштейли. Менин азырынча силердин алдыңарга койгон платформам ушул. Ким деле болсо жогору жакка шайланып атканда өзүнүн платформасын айтат эмеспи. Ойлонуп көргүлө, менин бул платформам силерге жакса ушул боюнча иштейли, жакпаса дагы башкача пландаштырып, акылдашып-кеңешип иштейбиз.

Ошо күндөн баштап баардыгы тең Раббилдин айтканы боюнча Алмаздын спорт залында өздөрүнчө машыгууга өтө башташты. Алар Кандуу Ордодо кандай машыгышса бул жакта да ошондой машыгууларды, көнүгүүлөрдү бир сыйрадан кайталап жүрүштү. Кыймыл-аракеттери, реакциялары анча-мынча өзгөргөнү менен мушташуу ыкмалары, техникалары ошол эле боюнча экен. Алмаз өзүнүн балдарын машыктырып бүткөн соң аларды кетирип жиберип, бешөө залды ичинен бекитип алышып ээн-эркин машыгышчу. Кээ бир учурларда ээн тоолордун арасына барып аткылоо боюнча норматив тапшырышып кайрадан бир сыйра даярдыктан өтүп чыгышты.

Чыгыштын карт бүркүтү

Бир күнү спорт комитети Алмазды өзүнө чакырып өмүрү укпаган жаңылык айтты.

- Эки жумадан кийин бүткүл Орто Азия боюнча эл аралык турнир уюштурулуп жатат. Спортсмендердин баарын ылгап көрдүк. Буга сенден башка бизде ылайыктуу киши жок экен. Ал эмне болгон турнир билесиңби?

- Ал эмне болгон турнир экен?

- Бул беттешүү, өзгөчө беттешүү. Чет өлкөлөрдө мындай беттешүүлөр болуп эле келген, ал эми мурунку Союздун ичиндеги Орто Азия бөлүгүндө бул биринчи жолу уюштурулуп жатат. Анын эч кандай эрежеси, эс-кертүүлөрү, тыюу салуулары жок. Ким кандай кааласа ошондой согушуп, мушташа берет. Муну "бой без правил" деп коёт. Мындайча айтканда кандай согушсаң да өз эркиң. Таэквондо, ушу, каратэ, кунг-фу, бокс, күрөш, самбо, айкидо, кыскасы спорттун бардык түрлөрү эркин колдонулат. Түшүнүп атасыңбы?

- Ооба, бул жөнүндө укканым бар.

- Ошондой, муну бизче айтканда "Кандуу спорт" деп коёт. Өтө сак, кыраакы болбосоң, бир же-риңди талкалай тээп, кабыргаларыңды капшырып, жаагыңды же моюнуңду сындырып, бети-башыңдан тамтык калтырбай жанчып салышы-ыктымал. Мен айтып атпаймынбы, жеңилген жигит өзү багынып бербесе же таптакыр эс-учун жоготуп жатып калмайынча былчылдатып согуп, тепкидей берет. Ага ортодогу калыстар да, эч кимиси тыюу сала алышпайт, ошондуктан муну кандуу спорт деп коюшат. Ал жөнүндө түшүнүгүң барбы?

- Мен аны телевизордон, видиктерден көрүп жүрөм, бирок чыныгы өзүн көрө элекмин.

- Көрө элек болсоң Кудай буюрса көрөсүң, эми ага өзүн катышасың. Анын башка спорттон өзгөчөлүгү чоң суммадагы акчага приз коюлат. Болгондо да америкалыктардын долларларына.

- Аларга ким спонсор болуп берет экен?

- Ага кызыгышкан бай фирмалар, ишканалар, бизнесцентр дегендер көп да, ошолор уюштуруп атышкан окшойт. Бул беттешүүгө уруксат алыш үчүн алар көпкө чуркатса керек. Мурун тыюу салынып келген бул беттешүү көпчүлүк учурда кандуу өлүм менен аякташы да мүмкүн. Ошол себептен жогорку жактын өкүлдөрү мындан чочулашып спорттун бул түрүнө катуу тыюу салып келишкен. Мында беттешкендердин экөөсүнүн бирөө кокусунан өлүп калса эч ким жооп бербейт.

- Буга канча мамлекет катышат экен?

- Ондон ашык, бизди эсептебегенде Өзбекстан өзү, Тажикстан, Түркмөнстан, Казакстан, Корея, Япония, Монголия, Кытай, Аравия, Пакистан, Иран, Ирак, Индия дагы бир тобу бар, эстей албай жатпаймынбы.

- Россияданчы?

- Баса, буга Россия да кирет. Ар биринен бирден, экиден келгенде эле жыйырмага чукулдай барып калат. Ошолордун ичинен иргелип отуруп үч адам гана чыгыш керек. Анан экинчи, үчүнчү орун үчүн ат салышат. Кыйындардын кыйыны гана биринчи байгеге татыктуу болот. Албетте ал жерге жөнөкөй спортсмендер бара бербейт. Спорттун бардык түрүн эң жакшы өздөштүргөн сага окшогон спортсмендер катышат. Бирок, ойлобо мен кыйынмын го деп, ал жакта сенден үч эсе, төрт эсе ашып кеткен кыйындар бар, анын дагы бир өзгөчөлүгү салмак боюнча категорияларга бөлүнбөйт. Мисалы, сен азыр жетимиш эки килограммсыңбы, сага каршы жүз килограммдагы дөө киши чыгып калышы мүмкүн. Андайлардын колуна илинсең колуңду "чарт" эткирип гана сындырып коёт, дагы каршылык көрсөтсөң, катуу эле кысып коёт, бүттү, кабыргаларыңдын баары сынып кетет. Дагы эле каршылык көрсөтө берсең өлтүрүп коюшу да мүмкүн. Тасиро Кога деген японец киши бар, салмагы токсон жети килограмм, бою эки метрден жогору. Анын кошумча аты "Черная пантера же непобедимый". Ал дагы ушул беттешүүгө келет экен, аны эч ким утуп көргөн эмес. Ал аябай каардуу, заардуу жырткыч, даана эле пантера. Сен аны көрбөсөң да укпасаң да керек, мен чет өлкөлөргө убагында спортсмендер менен көп чыккам. Ал жини келгендерди эч аябайт. Андан сырткары дагы бир кытай жигитинин атын унутуп атпаймынбы, мышыктай да шамдагай, дегеле муштум тийгизбейт, сен бир чаап кеткенче ал эки-үч чапканга үлгүрөт. Эскертип кетчү нерсе, анын колунун кыры тим эле бычактын мизиңдей катуу, таамай чапкан жерин

шылып түшөт. Эми алардын баарын шашпай айтып, ар бирөөнүн техникасын көргөзүп берем.

- Булардын данныйларынын баарын каяктан биле-сиңер?

- Менде алардын өмүр баяндары жазылган китепче, беттешүүлөргө катышкан видеокассеталары бар. Мен аларды көптөн бери эле чет мамлекеттерден сатып алып өзүмө чогултуп жүрөм. Кимдин ким экенин ошолордон көрсөң болот. Ким билет, балким ала-рың келбей да калышы, башкаларын жиберип коюшу да мүмкүн. Мен булардын баарын сени коркутуш үчүн эмес, өтө сак болсун деп эскертүү иретинде айтып атам.

- Алардын өмүр баяндары, видеокассеталар кайда?

- Өзүмдө, үйдө.

- Анда ошону мага бербейсиңерби, үйдөн кылдат карап чыгып эртең же бүрсүгүнү алып келип берейин.

- Жоготпойсуңбу?

- Эмнеге жоголмок эле, мага ишенсеңер бергиле. Ишенбесеңер...

- Болуптур, жүрү кеттик. Калганын дагы шашпай сүйлөшөбүз. Кыскасы, чакыруу билетине сенин фамилияңды жазам.

- Азырынча кое тургула, эки күндөн кийин жообун берем. Алмаз китепчелерди, видеокассеталарды алган соң спортзалга кайтып келди. Ал жакта төртөө өздөрүнчө машыгып жатышкан эле.

- Эмне чакырыптыр?

- Ташкенде болчу "бой без правилге" катышып бер дейт..,

- Чын элеби? - баары күтүлбөгөн жерден бир ооздон суроо берише бир жерге топтолуша буга кызыга кетишти.

- Ооба, беттешүү үч айдан кийин Ташкенде өткөрүлөт экен. Ага ондон ашык мамлекеттен келет окшойт, сыягы. В основном Орто Азия өлкөлөрүнөн. Балким Раббил, сен барып жүрбө буга, биринчиден кунг-фу, каратэни аябай жакшы өздөштүргөнсүң го?

- Жок өзүң эле бар, анткени сен мага караганда үч жылдан бери такай машыгып жүрөсүң, азырынча реакцияң да жакшы. Сага көп машыгууну деле талап кылбайт. Биз да көмөктөшөбүз. Андан көрө тиги атактуу адамдардын мушташуу техникаларын көрөлүчү кассетадагы. Балким, алардыкын биз да бат эле өздөштүрүп алабыз. Же алардын мушташуу өзгөчөлүктөрүнө каршы бир нерсе ойлоп табарбыз.

Алар үйгө келишээри менен өздөрүнчө экинчи кабатка отуруп алышып түндүн бир оокумуна чейин видеокассеталардын баарын көрүп чыгышты. Көрүп бүтүшкөн соң өздөрүнчө чогулуп алып талкууга ала башташты.

- Кана, кандай деп ойлойсуңар, алардын техникаларын өздөштүрө алабызбы?

- Менимче өздөштүрсө болчудай, биздикинен анча-мынча эле айырмачылыктары бар экен.

- Эми Алмаз сен, сага ишеним көрсөтүп аткандай кийин катуу даярдыктан өтүшүн керек. Спортзал машыгуу үчүн жетишсиз, таза абага, природага чыгып тоо арасында машыгышыбыз, сени машыктырышыбыз керек.

Эки күн өткөндөн кийин алиги видеокассеталарды башка кассетага көчүрүп алып ээсине алып барып тапшырды да макулдугун берди, анан атайын машыгууларды өткөрө баштады.

"Биздин жардамыбыздын кереги барбы?" деген спорт комитетинин кишилерине "азырынча зарылчылыгы жок" деп койду. "Адегенде жумасына үч жолу, анан төрт, бара-бара беш, акыркы жумаларда күн сайын машыгууга өтүштү. Бир күнү спорт залда машыгышса эки күн таза абага тоого чыгып, ошол жактан машыгуудан өтүп атышты. Төртөө тең өздөрү да машыгышып, аңы менен катар Алмазды да эки эсе көбүрөөк катуу кыйнап, машыктырышып, чыгыштын жаңы мушташуу ыкмаларын өздөштүрүүгө аракет кылып көрүштү. Кечинде келишээри менен видикти коюшуп кандуу спорттогу мушташып аткандардын мушташуу ыкмаларын кагазга түшүрүшүп, эртеси күнү эле ошону кайталап, дал эле өзүндөй көнүгүүлөрдү жасап жүрүштү.

Арадан бир топ убакыт өткөн соң Раббил бардыгын отургузуп өзүнүн кеңешин айтты.

- Кой, бул болбойт экен. Биз Кандуу Ордодогу көнүгүүлөр менен эле чектелип атабыз. Чыгыш элинин бизге үйрөткөн мушташуу ыкмаларын өздөштүрмөк тургай биз үчүн ал эбакта эле бышып жетилген. Биз эми башкача жаңы нерселерди өздөштүргөнүбүз зарыл. Видик аркылуу жасаган көнүгүүлөрүбүз биз үчүн жетишсиз. Ал үчүн бизге чыныгы, аябай тажрыйбалуу, дасыккан машыктыргыч керек. Мен аны билем.

- Ал каякта?

- Ал киши азыр Ашхабадда жашайт. Улуту китаец, аты Мэй Ли. Ал үй-бүлөсү менен калаада жашап, жаш балдарды чыгыш элинин мушташуу ыкмаларын үйрөтүп машыктырып жатканына бир топ жыл болуп калды. Мурун Кытай жакта жашаса керек сыягы. Аялы уйгурка экен, анын же жердиги ошол Ашхабад жактан болсо керек, аялы аркылуу көчүп келишиптир ошол жакка. Силер каршы болбосоңор ошонун жаңы техникаларын үйрөнүшүбүз абзел.

- Ал макул болбой койсочу?

- Акчага, долларга эки айга жалдайбыз. Өзүбүздүн кызыкчылыгыбыз үчүн эмне, акчаны аямак белек. Буга кандай дейсиңер?

- Макул болсо болду го?

- Аны мен макул кылып, өзүм алып келем. Бул милдетти мага койгула. Мен аны менен бир жолу тажрыйба алмашып мушташып көргөм. Алтымыштан өткөн чал болсо дагы өтө кыйын согушат, көрөсүңөр го аны келгенде.

- Ал кайсыл тилде сүйлөйт экен?

- Ой, ал чыгыш элинин көп тилинде сүйлөй алат. Керек болсо өзбекче, кыргызча, уйгурча да сайрап берет. Буга макулсуңарбы?

Баардыгы макулдугун билдиришти. Анын эртеси күнү эле Раббил Ашхабадга жөнөп кетти. Ал кеткен соң беркилер өздөрүнчө машыгууларын уланта беришти. Тияк жакка кеткени Раббил дээрлик бир жумадан ашык кармалды. "Ага эмне болду?" дешип төртөөнүн тынчы кете баштаганда, жума күнү кечке маал ак сакал, ак чач бүжүрөйгөн чалды ээрчитип жетип келди. Төртөө тең аны башкача элестетип атышкан, анын кейпин көргөндө аргасыздан күлүп жиберишти. Бирок анын көзүндө от жанып, караган кишисин жалтанта, ата карайт экен.

Бир күн эс алган соң экинчи күнү талаага чыгышты. Алиги ак сакал бүжүрөгөн чал бешөөнү бири бири менен мушташтырып көрдү. Алардын ар бир кыймылын кылдат карап чыккан соң өзүнүн ой-пикирин айтты.

- Жаман эмес, силерден бир нерсе чыкса болот экен, эң башкысы силерде "чувство", сезим бар экени билинип турат. Бирок баары бир кемчиликтериңер бир топ эле экен. Кана эми, мени менен мушташып көргүлөчү, - ал үстүндө жамынып турган халатын чечип Раббилге карматты. Анан Алмаз менен Альбертти өзүнө чакырды. Ушул илмейген чалдын колунан эмне келмек эле деп теңсинбей турушкан экөө биринчи эле мушташканда эки жакка учуп түшүшүп, кайра аткан октой ордуларынан атып турушту. Карт бүркүттүн оңой жоо эмес экенин ошондо сезишти. Анын ар бир кыймылы аябай ыкчам, көздү жумуп ачканча чаап кеткенге үлгүрүп аткан абышкадан сестенип, сактанып калышты. Эми экөө эки жактан жабылып кол салыша чындап согуша башташты. Экөөнө чал жемин жедирген жок. Он беш мүнөттөй согушушкан соң, урушту токтотуп туруп, аларга Эрбол менен Хамидди кошту. '

- Кана эми, төртөөлөп кол .салып көргүлөчү. Билектерин түрүнө төртөө төрт жактан жабыла чабуулга

өтүштү. Курчоодон кадимки эле алгыр бүркүттөй секирип чыгып кетип атканына таңгалып атышты. Бешөө жарым сааттай мушташкан соң алиги чал токтогула деп белги берди.

- Болду, азырынча жетишет. Азамат экенсиңер. Силердей кыйын мушташкан жигиттерге биринчи кезигип атам. Чындыгында силерден бир нерсе чыкчудай экен.

Түштөнүү маалында Алмаз тигилерге башын чайкады.

- Даа-а, Кандуу Ордодо машыгып, үйрөнгөнүбүз буга салыштырмалуу чихня эле болуп калат турбайбы. Бул чыныгы чыгыштын карт бүркүтү экен да.

Ошонун эртеси эле Мэй Ли тигилерди талаага алып чыгып алгачкы көнүгүүлөрдү жасата баштады. Узун кылып жоондугу билектей болгон аралыгы элүү сантиметрдей кылып жыйырмага жакын таякчаларды узунунан тизип сайды да, тигилерге кайрылды.

- Кана, силердин шамдагай экениңерди билейин, бобул таякчалардан бутуңардын учу менен жүгүрүп аягына чейин өтүп бергилечи.

Төртөө бири-бирин карап калышты. Анан Алмаз ордунан атып турду да бийиктиги бир метр болуп чыгып турган таякчага жеңил гана секирип чыкты, анан ыкчамдык менен өтө аяр анын үстү менен чуркап жөнөдү. Беш-алты кадам аттагандан кийин буту тайып жерге секирип түштү. Намысына келе кайра секирип чыкты да андан ары жүгүрүп жөнөдү. Дагы жети-сегиз кадам аттагандан кийин тең салмакта жүгүрө албай жерге кулап кетти. Аны көргөн беркилер күлүп калышты.

- Кана эми, кимиңер?

Андан кийин Раббил, ал да чуркап баратып тең салмагын кармай албай, улам тайып кулап кетип атты. Бул таякчалардан бардыгы чуркап өтүүгө аракет кылып көрүштү, бирок аягына жете алышкан жок. Мэй Ли бардыгын чогултуп келди да, "карап тургула" деп өзү мышыктай жеңил гана секирип чыгып, жөнөкөй эле жерде чуркап бараткансып өтө тездик менен чуркап жөнөдү. Аралыгы он жети метрлик таякчалардан төрт секунд аралыгында чуркап өттү да ошол эле жолу менен кайра чуркап келди.

- Муну Лин Фу өткөөлү деп коёт, силер адегенде ушул өткөөлдөн өтүшүңөр керек. Эгер өтүп кете алсаңар ишимди андан ары улантам. Өтмөйүнчө ушуну гана машыктыра берем.

Ал адегенде кантип секирип чыгып өзүн тең салмакта кармап басуунун жолун көргөзүп берип, үйрөтө баштады. Убараланышканы ме-нен ал үч күндү гана талап кылды. Үч күндүн ичинде тигилер өздөштүрүп кетишти. Окутуучусу кандай чуркаса тигилер да ошондой ылдамдык менен чуркап калышты.

- Азаматсыңар, дээрлик көп нерсеге даяр экенсиңер, силер менен жеңил иштешсе болот экен. Эми экинчи көнүгүү - бобул жип менен байланган дарбызды эки метр бийиктикке байлайм. Белиңерге отуз килограммдык бобул таштарды байлап коем. Анан бутуңар менен дарбызды сындыра, быркырата тебишиңер керек.

Адегенде бул көнүгүү тигилерге жеңил желпидей эле көрүнүп аткан, белине таштар байланганда ага жетүү бир топ эле оор болуп калды.

- Ушуну өздөштүрсөңөр үчүнчү көнүгүүгө өтөбүз.

Алар канчалык чымырканып буттары менен секирсе да жетпей калып атышты. Өжөрлөнүп отуруп буга биринчи Алмаз жетти, акыры дарбызды быркырата тепти. Муну акырындап отуруп беркилер да өздөштүрүштү. Анан тигилердин белиндеги таштарын алды дагы дарбызды эки жарым метр бийиктикке байлады.

- Кана эми, тээп көргүлөчү?

Белдеринде оор жүк жок болбогондуктан тим эле өздөрүн жепжеңил сезип өйдө көздөй учуп калышты. Эки жарым метр бийиктиктеги дарбыздарды жеңил гана быркырата тээп жатышты.

- Мунун сыры ушунда. Адегенде жерге резинканын бир учун байлап туруп анын экинчи учун белиңерге ороп анан өйдө көздөй секирттирет. Силер бул ыкмадан эбак эле өтүптүрсүңөр. Ошондуктан башкача жолун колдондум. Эми кийинки көнүгүүлөргө кеттик!

Ал ошентип отуруп улам жаңы көнүгүүлөрдү жасатып атты. Ар бир көнүгүүлөрдү өздөштүргөн сайын акырындап татаалданып, оорлоп, кыйындап баратты.

- Аягына чейин чыдай аласыңарбы, буларга силердин организмиңер туруштук бере алабы билбейм.

- Биз туруштук бере алабыз, чыдайбыз,- баары бир ооздон дароо бирдей жооп берди.

- Андай болсо күү менен келип дубалдын бетине чуркап кеткенди үйрөтөм. Карап тургула!

Ал ары жактан дубалдын бети менен беш-алты метрдей чуркап барып кайра жерге түшүп кетти.

-' Катуу күү менен келсеңер мындан да алыс чуркаса болот. Эң башкысы инерция, тең салмактуулукту башкара билиш керек. Үч жуманын ичинде алар отуз эки көнүгүүлөрдү өздөштүрүштү.

- Мен силерге эң татаал көнүгүүлөрдү үйрөтүп жөнөкөйлөрүнө токтолгон жокмун. Азаматсыңар, алга карай жылыш бар. Эми эртеңден баштап мушташуунун ыкмаларына өтөбүз.

Эртеси талаага чыгышканда тигилерге жат болгон, өмүрү көрүшпөгөн чыгыш элдеринин мушташуу ыкмаларын көрүп баары тең таңгалып калышты. Адегенде коргонуу ыкмаларын көрсөтүп берди, андан соң чабуулга каршы контр чабуулдун ыкмаларына өтүштү. Акыр аягында гана чабуулга өтүүнүн жолдорун үйрөттү. Булардын баарын өздөштүрүү эки жарым айды гана талап кылды.

Окутуучунун жашыруун сыры

Кечкисин чогуу отурушканда Мэй Ли өзүнүн чын сырын айтты.

- Мен канча жылдан бери машыктыруучу, окутуучу болуп келе жатам, бирок ушунчалык кыска аралыктын ичинде өздөштүргөн аябай туруктуу, жөндөмдүү жигиттерди биринчи кездештирип атам. Мен көрсөтүп берген көнүгүүлөрдү үйрөнүш үчүн кеминде эле үч жылды талап кылат. Албетте, силер мурун эле даяр турбайсыңарбы. Аябай кыйналат го, чыдай алышпайт го деп шек санадым эле, андай болгон жок. Буга адам эркинин күчтүүлүгү, чыдамкайлыгы, өжөрлүгү талап кылынат. Болуптур, мунун баарын өздөштүрдүңөр дейин, мунун эми кимге кереги бар, силерге мунун кереги эмне, же ички иштер бөлүмүндө иштебесеңер?

Акыры алар көптөн бери жашырып келатышкан жашыруун сырларын ачып, Ташкенде боло турган мамлекеттер аралык эрежесиз мушташуу боюнча беттешүү болоорун, ага Алмаздын катыша тургандыгын айтып беришти.

Кечки саат ондордо спорт комитетинен Алмаз алып келген алиги кандуу спорт тууралуу кассетаны ага коюп беришти. Төрт кассетаны тең көрүп бүткөн соң, Мэй Ли бир аз ойлонуп турду да, алиги япон жигити Тасиро Минамото "Черная пантера же непобедимый" жөнүндө айтып берди.

- Убагында ал да менин окуучум болгон. Чындыгында аны чыныгы пантера деп айтса да болот. Жашырган менен болобу, жакшы согушат, силердей болуп бардык нерсени бат эле өздөштүрүп алчу. Аны менен мен көп сыймыктанчумун. Өзү менен эрегишкен далай мен кыйынмын дегендерди жеңди. Улам атак-даңк алып, элдин көзүнө көрүнө баштаган сайын өтө эле кутуруп кетти. Беттешүүдө өзү менен катуу каршылашкандарын ачуусу келсе өлтүрүп да таштачу. Бара-бара "Черная пантера" анан "непобедимый" деген наамды алды. Бет-тешүү мезгилдеринде калыстарга да колу тийди. Эч кимиси ага кол кайрый алышчу эмес. Денесине байыркы чыгыш ыкмасы менен катуу, орой массаж кылуунун да жолун көргөзүп бергем. Ошол массаждын негизинде анын денеси тим эле таштай катуу. Аны муштасаңар тим эле дөңгөчтү муштагандай боло-суңар. Эң башкысы ал дегеле сок-куну тоотуп койбойт, колуңарды ооруткандай башка пайда таппайсыңар. Аны өзүм менен ээрчитип көп жерлерде болдум. Экөөбүз көптөгөн атак-даңкка да татыктуу болдук. Бара-бара ал атак-даңкты да көтөрө албай калды. Беттешүү мезгилинде анын колунан курман болгондор көбөйүп кетти. Ошонун азабынан жакшы санаалаштардан да четтей баштадык. Мени менен убагында чыгыш элинин мушташуу ыкмаларын чогуу үйрөнүп бүтүшүп кийин машыктыруучу, окутуучу болуп иштеп аткандар мага далыларын салып калышты. Мен дагы оңтойсуз абалда жүрдүм.

Бир күнү аны өзүмө чакырып алып "Өтө эле таш боор болуп баратасың, мындайынды токтотпосок элдин баарынан бөлүнүп калабыз. Беттешүү мезгилинде атаандаштырыңды өлтүргөнүндү токтот" дедим. Ал болсо дароо эле "Кимди өлтүрөм, кимди аман коем өзүм билем" деп мага да атырылып кое берсе болобу. Канчалаган гана адамдарды машыктырып өзүмдөй кылып үйрөтүп чыктым, бирок бир да бирөө менин сөзүмдү эки кылышчу эмес. Мага каршы, орой сүйлөгөн бул биринчи адамым болду. Бир жолку кандуу беттешүүдөн кийин экөөбүз катуу чатакташа кеттик. Анткени ал менин айтканымды укпай атаандашып өлтүрө согуп таштаган. Бери жактагы бөлмөдө эч ким жок болчу. Экөөбүз айтыша кеттик, мындай карасам ал мага да кол көтөрчү түрү бар. Түз эле бөлмөнүн ичинен экөөбүз чарпыша кеттик. Бул кейпи менен ал мени да өлтүрчү кейиптенип калыптыр. Дагы бир секретти силерге айта кетейин, кандай гана машыктыруучу болбосун бүт ыкмалардын баарын үйрөтсө да эң күчтүү, өзгөчө ыкманы өзүнө эч кимге билгизбей сактап калат. Мен үйрөткөн ыкмалардын баарын ал билчү. Аны колдонуу пайдасыз. Ошондуктан өзүмдүн жашыруун эч кимге колдонбой жүргөн ыкмам менен аны чаап салдым, талуу жерине. Оозунан кан кетип, эсин жоготуп жатып калды. Аны "тез жардам" менен алып кетти. Бул окуя Индияда болгон эле. Аны таштап аттым да, самолетко отуруп жүрө бердим, өзүмдүн мекениме.

Менин угушумча анын боору эзилип бир жак бөйрөгү иштебей калыптыр. Ошол боюнча ал бир жылдай эч беттешүүлөргө чыккан жок. Кийин кайрадан чыга баштады, мурункусундай эле "Черная пантера, непобедимый" атка конуп өчөгүшүп калгандарын мертинтип коюп жүрөт. Азыркыга чейин аны эч ким жеңе элек, эгер аны менен бетме-бет чыга турган болсоң Алмаз, сен да мертинип калышың ыктымал. Ошондуктан мен сага аны жеңе турган, өзүмө сактап жүргөн өзгөчө ыкманы үйрөтөм, анткени мен силерге түбөлүктүү эмес, убактылуу гана жалданма машыктыруучумун. Мөөнөтүм бүткөндө силер менен коштошуп, сый гана кете берем. Анын мен билгенден бир гана жаралуу, талуу жери бар. Ал жер бөйрөк менен боор. Ал жерге тынбай кол менен да, бут менен да сокку бере бериш керек, акыры алсырап, көзү канталай баштайт. Денесинин башка жерлерине муштасаңар, бир эмес миң муштасаң да тоготуп койбойт. Эсинде болсун, анын негизги точкасы, талуу жери ошол жер. Аны жалгыз сен гана жеңе аласың. Эртеңден баштап сага көптөн бери, дегеле эч кимге үйрөтпөгөн, өзүмө сактап жүргөн ыкманы көргөзөм. Бул өзгөчө анан кандуу ыкма. Бул ыкманы кимге колдонсоң да, ал адам соо калбайт. Бирок менин эскерте кетчү нерсем, бул ыкманы сен эч кимге колдонбошуң керек. Таптакыр айлан кетип өлүм алдында жатканда, эң акыркы мүмкүнчүлүгүндө гана колдонушун зарыл. Биринчи сөз бер.

-Сөз берем! Өлүп бара жатканда гана пайдаланбасам, муну эч кимге колдонбойм жана көрсөтпөйм.

Зудзунонун чатылгандуу оту

Эртеси экөө ээн талаага чыгып алышып өзгөчө коркунучтуу татаал ыкма менен машыга башташты. Бул өзгөчө коркунучтуу болгону аз келгенсип үйрөнүүгө, өздөштүрүүгө аябай татаал да экен. Алмаз үчүн үч айга жакын машыгуудан үйрөнгөн алтымыш төрт ыкма бир тең бул бир тең болду. Канчалык көк беттенип аракеттенсе дагы өздөштүрүү өтө кыйынга турду.

- Муну деген "Зудзунонун чагылгандуу оту" деп коет. Мындай ыкма эч жерде, дүйнө жүзү боюнча да программага киргизилген эмес. Муну эң кыйынмын дегендердин жүздүн бешөөсү гана билет. Бул катуу тыюу салынган, жашыруун ыкма. Мурас катары бир гана кишиге үйрөтүлүп, ошого өтүүгө тийиш. Бул мурасты эч кимге үйрөтө да, ылайыктуу эч кимди таба да элек болчумун. Менин бактыма сен жолуктуң. Мунун тарыхы да өзүнчө чоң, шашпай айтып берем кийин, азыр убакыт тар, ал жөнүндө тек гана кыскача түшүндүрүп коеюн. Он үчүнчү кылымда Улуу Кытай элинде Зудзуно деген чыгыш элинин мушташуу ыкмаларын ойлоп тапкан машыктыруучу болгон. Азыркы силер үйрөнүп, мушташып аткан ыкмалар дээрлик көпчүлүгү ошондон калган мурастар. Алар колдон колго өтүп, биринен-бири үйрөнүп азыркыга чейин келди. Зудзунонун өзүнүн ишенимдүү отуздай адамы болгон. Алар бардыгы тең аябай чыдамкай, кайраттуу, эч нерседен кайра тартпаган тайманбаган жигиттер болчу. Булар эч кимге көрүнбөй жашыруун бийик дубалдуу короонун ичинде машыгышчу. Муну жергиликтүү бийлик билип калып,, бизге каршы "заговор" даярдалып атат деп ойлоп түн ичинде уктап жатышканда капысынан солдаттар менен келип басып алып баарын туткунга алышкан. Кыйнап, суракка алып, каршы сүйлөгөндөрдү өлтүрө беришкен. Акырындап өлүп отуруп отуздун жыйырмасы калган. "Заговордун" уюштуруучусу, жетекчиси ким деп сураганда эч кимиси эч нерсе айткан эмес. Баардыгын тең алып барып бийиктиги он метрдей келген зынданга салышкан. Зудзуно бул ыкманы ошол зындандан өздөштүрүп башкаларга да үйрөткөн.

Зынданды кайтарып турган солдаттар аларды он метрлик бийик шаты жок болгондуктан ал жерден көтөрүлүп чыга албайт деп ойлошкон. Алар анын да жолун табышты, белиндеги кара чүпүрөктөрүн бири-бирине улап катуу бекем кылып байлаштырып, бир жак учуна он килограммдык таш байлап, үстүнкү оозундагы торго ыргытышкан. Ал темир торго ороло түшкөндө Зуд-зуно акырын барып тартынып өйдө чыккан. Ошол маалда ылдый жактагыларды карайын деп эңкейип келаткан солдатты чап кармап муунтуп өлтүрүп, анан сыртка чыккан. Түн ичинде алар казармадагы солдаттар менен эч куралы жок согушуп, калгандары өлүп, жетөө качып чыгышкан. Анткени жетөөнүн бешөө бул ыкманы аябай жакшы өздөштүрүшкөн болчу. Эч куралдары жок туруп куралчан солдаттарды кол менен гана уруп өлтүрүп жүрүп отурушкан. Кийин бул ыкма өтө коркунучтуу мындайча айтканда өлүм соккусу болгондуктан, аны "чагылган -дуу от" деп атап коюшкан. Бара-бара чагылгандуу от өчүп, "Зудзунонун чагылгандуу оту" болуп аталып кеткен. Бул жөнүндө кыскача баян ушул, айтып отурса өзүнчө чоң тарых. Кыскасы, силерге үйрөткөн ар бир алтымыш төрт ыкманын өзүнчө аталыштары бар. Өзгөчө коркунучтуу сокку болгондуктан Зудзуно эч кимге үйрөткөн эмес. Кийин өлүп бара жатканда гана мурас катары өзүнүн эң жакшы көргөн окуучусуна үйрөтүп кеткен. Өлөөр алдында тигинден бир кишиден башка эч кимге үйрөтпөйм, эч кимге колдонбойм деп сөз алган. Мына ошондон азыркыга чейин мурас катары бирөөнөн экинчисине өтүп келатат. Мен ушул убакка чейин канчалаган кишилерди машыктырдым, бирок өзүмө жаккан ише-нимдүү кишилерди таба элек болчумун. Бул мурасты эч кимге үйрөтпөй өзүм менен кошо ала кетемби деп да ойлоп жүрдүм. Бирок баары бир бирөөнө сөзсүз үйрөтүшүм керек болчу. Мурас сөзсүз кийинки муунга өтүшү зарыл. Мына, төрүмдөн көрүм жакын турат, ким билет, качан тиги дүйнөгө кете береримди. Ошондуктан сага сөзсүз үйрөтүшүм керек. Сен дагы мага сөз бер, бир кишиден башкага үйрөтпөйм деп...

- Сөз берем, бул мурасты бир гана кишиге үйрөтөм.

- Болуптур, ишенем, эми көрөсүң, мунун өзгөчөлүгүн, татаалдыгын анан коркунучтуулугун. Кана эмесе, андай болсо, баштадык.

Экөө ээн талаага чыгып алып катуу машыга башташты. Алмаз өмүрүндө машыгуу учурунда мынчалык кыйналган эмес, акырындап өздөштүрүп отуруп эки жумада араң соңуна чыгышты. Бул мезгилде Ташкентте™ беттешүүгө үч күн гана калган эле. Мэй Ли өзүнүн болгон тажрыйбаларын тигилерге өткөрүп берген соң эртеси эле жылуу коштошуп өз жерине кете берди. Келишим боюнча гана сүйлөшкөн акчаны алды да, артык баш башкаларын алган жок. Машине менен жеткирели десе да болбой койду, автобус менен кетти. Тигилерден ыраазычылык алмак турсун тескерисинче кайра аябай ыраазычылыгын билдире жигиттердин кайраттуулугуна, аларга өзүнүн ыкмаларын үйрөткөнүнө ыраазы болуп кетти.

"Черная пантера"

Алмаз өзүнүн тобу менен Ташкентке келишкенде аларды атайын кишилер тосуп алышты. Алар ошол беттешүүнүн уюштуруучулары, спонсорлорунун атайын кишилери экен. Булар үчүн өзүнчө калаанын чек жакасынан эң акыркы стилде салынган жаңы мейманкана алдын ала даярдалып коюлуптур. Алмазга "Телохранитель" катары келишкен Раббилдин адамдары мейманкананын биринчи кабатынан анын кожоюну менен акчаны ашыгыраак төлөп, эптеп сүйлөшүп отурушуп бир бөлмө алышты. Анткени бул мейманкана жалаң сырттан келген коноктор үчүн гана алдын ала даярдалыптыр. Чоочун адамдар, артыкбаш адамдар кабыл алынбайт болчу. Спорт комитетинин кишилери менен Алмаз үчүнчү кабат-тагы жыйырма бешинчи бөлмөдөн орун алды. Дароо эле "сотовый" телефон аркылуу бири-бири менен байланышышты. Өз ара чатакташа кетишпес үчүн алыс жактан келгендер бешинчи кабатка, жакыныраактары төртүнчү, ал эми СНГнын ичиндеги мамлекеттер үчүнчү кабатка бөлүштүрүлүптүр. Кайсыл жактан канча киши келгенин Алмаз адегенде билген жок. Акырындап беш-алтыдан болуп кишилердин келип атышканын адегенде көрүп турду. Бет-тешүүгө алардын кимиси катышат билбей, бирок божомолдоп атты. Беш күндүн ичинде улам келип отурушуп, баары чогулуп бүтүштү. Анан эле капысынан "Черная пантера" келди деп дүрбөп калышканын да көрдү, бирок анын өзү кандай экенин көрө албай койду.

Ошо күнү кечинде келген меймандардын урматына мейманкананын ресторанында атайын концерт, анан дискотека уюштурулду. Ар бир мамлекеттен келген меймандар өз-өзүнчө атайын даярдалган, жасалгаланган столдордо отурушту. Ар бир столдо ортодо бажырайып мамлекеттин аттары жазылуу эле. Алмаз баарына акырын, шашпай көз кыры менен сыдыра карап ар бирин байкап атты. Баардыгы эле менменсиген далдайган-далдайган кишилер экен. Кээ бирлери сакал кое беришип, чачтарын арттарына өрүп алышыптыр. Алмаздын жанында отурушкан кыргызстандык спорткомитетинин кишилери Алмаздын көз карашынан бир нерсени баамдашкандай көңүлүн көтөрүүгө аракеттенип атышты.

- Духуңду түшүрбө Алмаз, булар далдайганы менен даамы жок немелер. Кең далылуу, жоон моюндуу, төрт бурчтуу тумбочка болушканы менен мушташка келишкенде анча ыгы жок.

Алардын сөзүнө Алмаз бырс эте күлүп жиберди.

- Менин эч кандай духум түшкөн жок, алиги Тасиро Минамотону, черная пантераны издеп атам, ал кандай неме болду экен деп...

- Аа, ал тээтигил жерде ортодо көз айнек тагынып отурган жигит.

Алмаз баш болуп баары тең аны карап калышты. Ал муну сезгендей акырын ордунан копшолуп койду да..стакандагы суусундукту алып акырын ууртап ичип кирди.

- Кызык, күндүз болсо бир жөн эле, эмне үчүн кара көз айнек тагынып отурат. Же өзүн көрсөткүсү келип атабы?

- Андай деле эмес, кара көз айнек тагынганда анын көз карашы эч кимге билинбейт. Балким мага ылайыктуулар бар бекенби деп акырын көз кыры менен издеп, сынап отургандыр?

- Бай-бай-бай, чын эле аябай далдайган киши экен. Айтканындай пантерадай эле бар экен. Бул кейпи менен колуна тийген кишилерди төрт бүктөп коет го.

- Ооба, ал жеткен ырайымсыз киши деп атышпайбы. Ачуусу келгенде, жинине тийгендерди өлтүрүп коет дейт.

- Ал эчтеке эмес, тээтигил жердеги кишини карачы, тим эле дөө...

- Кана, канакей?

- Тээтигил жерде турат, кайсыл мамлекет болду экен?

- Столдун ортосундагыны окучу?

- Көрүнбөйт экен.

- Мейли, беттешүү мезгилинде анын ким экенин билебиз, сыягы Араб же Пакистан тараптан келген го, кара торулугуна караганда.

- Бах, чиркин, ушундайда Кожомкул же Самак, Кабалар болсо не, баарын тең төрт бүктөп коюшат эле.

- Биздин бул Алмазыбыз деле алардай карылуу болбосо да мушташуу жагынан эч кимге жемин жедирбейт.

- Утпасак да ыраазы элек, эптеп бир жерибизди тигиндей алптардын алдына мертинтип албай аман-эсен кетсек болду эле...

- Кой, антип сүйлөбөгүлө, - Алмаз булардын сөздөрүнө бир аз тырчый түштү, - мен бул жакка жөн эле көрөйүн, каты-шайын деп келген жокмун. Кандай болсо да сөзсүз жеңейин, кыргыздардын, Кыргызстандын наамын булгабайын деп келдим. Кандай болсо да жеңдирбөөгө аракет кылыш ке-рек.

- Ылайым айтканың келсин, Манас атанын арбактары колдосун, оомийин, - отургандар бата да кылып жиберишти.

Столдо отургандарды жаш, кара каш, кара көз, чачтарын узун кылып кое беришкен өзбек кыздары тейлеп, улам бирин тургузуп бийге чакырып жатышты. "Черная пантеранын" жанына бир кыз барды эле ал колун көтөрө, башын чайкай макул болбой койду. Алмаз капысынан өздөрүнөн анча алыс эмес жерде отурушкан, эртеден бери өзүн жабыла карашып бир нерселерди сүйлөшүп атышкан кишилерди көрө койду. Эмнегедир алардын өңдөрү жылуу учурап туруп алды. Буларды кайдан көрдүм эле деп эстей албай койду. Анан акырын столдун ортосундагы жазууга көз жүгүрттү. Анда бажырайып "Тажикстан" деген жазуу турган эле. Алмаз бир селт эте денеси чымырап кетти. "Ошолор, ооба, точно ошолор. Бул столдо отургандар баары тең Ян Густун кишилери. Баса айтмакчы, беттешүүгө кимиси катышат болду экен?"

Ортодо улам-улам Алмазды карап коюп далдайган бир киши отурган болчу. Анын көз карашынан "шашпа, колума бир тийерсиң" дегендей белги бар эле. Бир кезде экөөнүн көздөрү бири-бирине чагылыша түштү эле, ал киши ордунан копшоло чөнтөгүнөн тамекисин алып шашпай күйгүзүп, түтүнүн асмандата буркурата үйлөп, Алмазды мыскылдай карап турду.

"Баса, айтмакчы, Ян Гусь өзү келди болду бекенби? Ооба, сөзсүз келет, өзү да чыгыштын мушташуу ыкмаларын жакшы билчү эмес беле, мындайдан кантип куру калсын. Андан көрө мага кедергисин тийгизбесе, тоскоолдук кылбаса болду", - Алмаз ушуларды ойлой өзүнчө жүрөк заада болуп атты.

Алгачкы беттешүү

Арадан эки күн өткөндөн кийин эрежесиз мушташуунун алгачкы беттешүүсү башталды. Бул беттешүүгө баш-аягы болуп жыйырма төрт киши катышышты. Ким менен ким беттешет, кайсыл мамлекет экенин, тизмелерин жазып илип коюптур. Тизмеде Алмаз жетинчи болуп монгол жигит, менен чыгат экен. Анын кандай экенин көргөн эмес, бирок көргүсү келип кызыгып атты.

Бул оюн Ташкендин борборунда, циркинде көрсөтүлмөй болду. Билеттин кымбатына карабай көрүнчүлөр аябай көп топтолушту. Кечки саат жетилерде ачылуу аземи болуп, ырчы-бийчи кыздар адегенде оюн көрсөтүп беришти. Андан соң он мүнөттөй

жымжырт боло биринчи тизмедегилер бет-тешүүгө ортого чыгышты. Ызы-чуу түшүшүп, ышкырган көрүүчүлөр аларды тосуп алышты. Алгачкы беттешүүгө Корея менен Тажикстан чыкты. Алмаз алиги ресторанда отурганда өзүн мыскылдуу карап турган далдайган тажик жигиттин ар бир кыймыл-аракетин кунт коюп карап турду. Анын ар-бир мушташуу ыкмаларына көз жүгүртүп отуруп, дароо эле бул Ян Густун окуучусу экенин түшүндү. "Мунун мушташуу техникалары чектелүү гана, демек муну менен эсептешсе болот" деп Алмаз ичинен ойлоп койду. Алгачкы экөөнүн мушташы жарым саатка созулду. Алиги тажик жигит өзүнүн каршылашын тургузбай алдына басып алып бетке, башка-көзгө ургулап аябай жанчып атты. Алдындагысы бети-башы канга боё-ло, кызыл-ала болуп таптакыр кыймылсыз жатып калганда гана ордунан туруп келатып дагы бир жолу барскандай болгон муштуму менен бет талаштыра күчүнүн бардыгынча эки-үч жолу шилтеп калды да өзүнө ыраазы боло эки колун көтөрүп көрүүчүлөргө бурулду. Анан жерде кыймылсыз жаткан каршылашын тапатак мойнуна көтөрүп алып, көрүүчүлөргө мактана ары-бери баса баштады. Алмаз отурган жакка жакын келип "сен да ушундай болосуң" дегендей көтөрүп турганын ары жакка алып барып ыргытып койду.

Уламдан улам эки-экиден чыгып мушташып, оюн кызып көрүүчүлөрдүн бүйрү кызып, ызы-чуу толкуну күчөдү. Алдынкы катарда милиционерлер ызы-чууга көзөмөл салып, көрүүчүлөрдүн ашыкча кетип бараткандарын акырын тартипке салып коюп турушту. Алмаз менен бетме-бет чыккан монгол жигити да оңой жоо эмес экен. Мышыктай жеңил, урган соккусу аябагандай тез, катуу. Көбүнчөсү кун-фу менен таэквон-до ыкмаларын көп колдонуп атты. Мушташ башталганда эле ал катуу качырды. Анын үстөккө-босток урулган соккуларына Алмаз туруштук бере кээсин тосуп, кээсин урдурбай буйтап кетип анын мушташуу ыкмаларын текшере өзү кез-кез контрчабуул жасай, кандайдыр бир кырдаалды күтүп атты. Көп өтпөй ошол күткөн кырдаал пайда болуп, көз ачып-жумганча монгол жигитти талуу жерине шилтеп калды. Экинчи жолку эң катуу урулган соккуга туруштук бере албай алиги каршылашы жерге томолонуп түштү. Анан турууга аракет кыла колу менен жер таяна башын көтөрүп келатып кайра өзүнүн салмагын кармай албай жерге шылк дей түштү. Көрүүчүлөр чуру-чуу түшүшө кол чаап жиберишти. Ордунан былк этпей Алмаз жерде кыймылсыз жаткан монгол жигитти тиктеп турду. Ал болгону эки гана жолу катуу таамай сокку жасаган болчу. Ары жактан эки-үч адам келип жерде жаткан жигитти көтөрүп алып кетишти. Буларга ары жакта ондон ашык атайын жалданма медицина кызматкерлери көзөмөл салып турушту. Жеңилип эси ооп калгандарды дароо эле замбилге салып көтөрүп кетишип, алгачкы медициналык жардамдарды көрсөтүп атышты.

"Черная пантера" чыкканда эртеден бери ызы-чуу түшүп атышкан көрүүчүлөр кадимкидей жымжырт болуша дымып калышты. Ага каршы алиги ресторанда отурганда Алмаздар көрүшкөн дөө киши чыкты. Анын бою да аябай бийик, туурасы да эбегейсиз зор, көлөмдүү адам болчу. Мойну, билектери аябай жоон, аны көргөн кишинин эле жүрөгү түшчүдөй. Ал өзүнүн күчүн көрсөтмөккө үстүндө кийип жүргөн футболкасын төрткө бөлө айрып койду. Анан эки колун көтөрө булчуңун түйүп, элдерге өзүнүн ким экендигин көрсөтө мактана ары-бери басып жүрдү. Мунун кыймылы "Черная пантерага" эч таасир бербей, кебелбей өзүн ишенимдүү кармап, аны көзүнүн огу менен ата, сүрдүү карап турду. Мушташуу сигналы берилди. Экөө бири-бириң бир топко аңдып турушту. Бир маалда пантера чагылгандай өтө тез ылдамдык менен аны ичке, бетке уруп өттү эле, тигил кебелип да койгон жок. Экинчи жолу дагы уруп өткөндө тигил өзүн-өзү көкүрөккө чапкылап каткырып күлүп койду. Килейген муштумун түйө пантераны соккондо ал тийгизбей буйтап кетти. Ал аябай далдайганы менен кыймылынын олдоксондугу кадимкидей билинип турду. Улам муштаган сайын пантера урганга үлгүртпөй буйтап кетип, кайра өзүн муштап атты. Бир маалда пантера экөө тиреше түшүштү эле, ал аны тапатак көтөрүп туруп, топ ыргыткандай ары көздөй ыргытып жиберди. Бирок пантера жерге денесин тийгизбей колу менен таяна кайра буту менен туруп калды. Экөө көздөрүнүн октору менен бири-бири менен атыша, аңдытып тегеренип жүрүштү. Тигил пантераны соксо оңдурчудай эмес эле, бирок ал муштумун тийгиздирбей ойт берип кетүүдө. Бир кезде пантера тигинин колуна илине түштү эле, ал тапатак көтөрүп туруп жерге чаап алды. Пантера бир азга төрт бүктөлө түштү да ызырына кайра ордунан атып турду. Колу менен муштаган пайдасыз экенин билип буту менен иштей баштады. Тигил алпты жүдөтө ар кайсы талуу жерлерге тээп кайра буйтап кетип атты. Мурдагы мушташууда ызычуу түшүшүп, ышкырып атышкан элдер бул жолкусунда жымжырт болуша кимиси кимисинин түбүнө жетээр экен дешип тынчсыздана карап турушту.

Пантера аны улам ар кайсы жерине тээп атып талуу ^ точкалары, алсыз жерлери кайсыл жер экенин билип алды. Эми ошол жерлерге үстөккө-босток буту менен да колу менен да сокку берип кирди. Акырындап алиги дөө кишинин алсырап, чарчап баратканы билине баштады. Тигил канчалык алсыраган сайын пантера күчүнө келип, каарлана кыймыл-аракети кескин өзгөрүп кирди. Бир кезде болгон күчү менен кыйкыра секирип келип алиги алпты бетке тепти эле, ал мас кишидей чайпала түштү. Эми ар кандай ыкмалар менен үстөккө-босток башка тээп өтүп тигинин ого бетер айласын кетирди. Катуу чимирилип келип кулак түпкө тепкен соккусу тигини ойдурган жок, атүгүл каршылык көрсөткөнгө араң-араң жарап калды. Пантеранын заары бетине тээп чыкты. Чимирилип келип бетке тепме соккуну удаа-удаа кайталап өттү эле, тигил өзүнүн тең салмагын кармай албай жерге чалкасынан кулап түштү. Чыканагы менен таяна кайра ордунан туруп келатты эле, бут менен ушунчалык катуу урулган соккудан кайра чалкасынан учуп түштү да бети-башы кызыл-ала боло ошол боюнча былк этпей жатып калды. Мындай күтүлбөгөн жеңишке эртеден бери жымжырт болуп турган эл тим эле залга бомба тийгендей "дуу!" эле дей түштү. Чалкасынан жаткан алиги дөө кишини төрт киши келип замбил менен көтөрүп кетишти. Бүгүнкү беш саатка жакынкы бет-тешүү ушуну менен аяктады.

Кандуу спорттун кандуу оюну

Биринчини женип чыккандар эми экинчи кармашка даярданып атышты. Беттешүүгө катышкан жыйырма төрт адамдын он экиси калды. Биринчи мушташтан кийин Алмаз бир топ тажрыйба алып калды. Тизме боюнча экинчи бет-тешүүгө буйрукка жараша Алмаз менен алиги тажикстандык жигит туура келип калыптыр. Балким тигил өзү суранганбы, белгисиз. Ал эми 11антера болсо экинчи каршылашын болгону төрт гана мүнөт убакытта аёосуз сокту. Катуу урулган соккудан каршылашынын оң жаагы чыгып кетти. Анысы аз келгенсип сол колун да тындырып, жараксыз кылып таштады. Анын бул жоругуна көрүүчүлөр ирээнжий түшүштү.

Алмаз ортого чыкканда кокусунан биринчи катарда отурган Ян Густу көрүп калды. Ал тажик жигитке күйөрман болуп келип

отурганын сезди. Экөөнүн мушташы катуу башталды. Тажик жигиттин соккуларынын баары Алмазга тааныш болчу, ошол себептен андан жеңил гана буйтап кетип, соккусун жеңил гана тосуп, кебелбестен туруштук берип турду. Андан эки-үч жолу кокусунан бетке да катуу жеп алды. Башы тегеренип барып оңолду. Улам-улам көзүнүн кыйыгы менен Ян Гусь тарапты карап коюп атты. Ал өзүнүн жигитине ыраазы боло Алмазды шылдыңдай карап турганын көрүп, ачуусу келе түштү. Эми ага кытай окутуучусу Мэй Линин ыкмаларын Колдонууга өттү. Бул тигил жакка карап тууган Ян Гусь үчүн күтүлбөгөн ыкмалар эле. Эки-үч жолу талуу жерге катуу сокку жеген тажик жигит кичине сестене түштү. Буга чейин ага үстөмдүгүн көрсөтө аны теңсинбей аткан. Эми экөө чындап мушташканга өтүштү. Алмаз катуу секирип келип, эки бутун бириктире моюнун кыса тепкенде, тигил дароо жерге шалак дей түштү да, оозунан кан агып кетти. Турайын деп келатып кайра турганда мындан да катуу сокку жээрин билип, ошол боюнча былк этпей жатып калды. Алмаз Ян Гусь тарапты карады, ал ордунда жок экен. Бул жолку экинчи беттешүү биринчиден да ырайымсыз, кандуу болду. Жеңилгендердин көбү дээрлик катуу запкы көрүшүп, оор жаракат алыша жапа чегишти.

Үчүнчү беттешүү Алмаз үчүн өтө кыйын, оор болду. Анткени атаандашы - кытай жигити, ушунчалык шамдагай, аябай тез кыймылдайт экен. Экөө кеминде эле жарым саатка жакын тең тандашты. Кытай жигити бирде маймыл болуп, бирде бүркүт, бирде ажыдаар, бирде мышык болуп кубулуп атты. Анын кыймыл-аракеттери бүт жаныбарлардыкын туурап согушат экен. Акыры аны да Мэй Линин үйрөткөн ыкмаларына салып көк беттенип атып, араң дегенде жеңишке жетишти. Андан соң ортодо үч күн антракт берилди. Алмаз бөлмөсүнөн сыртка чыкпай эс алып атты. Иргелип отуруп беттешүүдө төрт гана адам калган эле. Булар эң тандалманын тандалгандары болчу. пакистандык жигит, Алмаз, япон жигити анан "черная пантера". Алмаз болсо пакистандык жигит менен мушташмак. Бөлмөсүндө шашпай кофе ичип телевизор көрүп отурду. Жалгыз болчу, жанындагылар иштер менен сыртка чыгып кетишкен эле. Бир кезде эмнегедир айланасы тумандап жер айлан-көчөк боло шалдырап алы кете баштады. Эмне болуп кеткенин түшүнбөй ордунан козголоюн деди эле, өзүнүн денесин өзү кармай албай жерге кулап .түштү.

Бир маалда эсине келип көзүн ачса, эки колу артына катуу байлануу, буттары бириктирилип таңылуу, көзүнө да кара чүпүрөк оролуу экен, оозуна скотч чаптап коюшуптур. Жыгач тактайда көмкөрөсүнөн жатыптыр. Каякта жатканы белгисиз, кыймылдайын деп көрдү эле, эч майнап чыккан жок. Бир маалда ары жактан "эсине келдиби?" деген кулагына тааныш үндү укту. Бул Ян Густун үнү болчу.

- Көзүн ачып койгулачы?

Көзүндөгү таңылган жипти чечкенде өзүн тегеректеп турган беш-алты кишини көрдү. Араларында Ян Гусь, алиги өзү менен мушташып жеңилип калган тажик жигит, андан сырткары өңдөрү жылуу учураган беш-алты жигит турган эле.

- Кандай, эс алдыңбы Алмаз мырза, - анын бет маңдайына Ян Гусь басып келди.

- Көрүшпөгөнүбүзгө көп болду го дейм. Ооба, ооба, баса, айтмакчы, Кандуу Ордодон туш-тушка чачырап кеткенден бери көрүшө элекпиз да. Ошол эле боюнча экенсиң, өзгөрбөптүрсүң. Чыгыш элдеринин да мушташуу ыкмаларын катуу өздөштүрүп алыпсың, баракелде. Азаматсың, сенден бир нерсе чыкчудай экен. Бирок, эми мындан ары эч ким менен мушташа албай каласың го. Анткени мен, өзүмдөн жогору тургандарды жаман көрөм. Менден жогору болом деп мага асылып жүргөн Спартагыңар эмне болду. Сөөгү эчакта сөпөт болуп, өзү тиги дүйнөдө тозоктун отунда кайнап жүрөт. Бирок мен сени тозоктун отуна кайнатпайм. Кадырын жан болсун, коркпой эле кой, бирок бул дүйнөнүн тозогунун отуна кайнайсың. Шприц менен ийне сайып коебуз бүттү, ошол боюнча түбөлүк майып болуп каласың. Кандуу спортто сага эмне, суутуп коюптурбу, башкалар бүтүп калгансып. Менин кишимди го жолун тосуп жеңип койдуң, бирок сени "черная пантера" бүкүлү жутмак. Биз ага жеткирген жокпуз, ошого ыраазы бол. Эми беттеш бүтүп, баары жай-жайына тарагыча сен ушул жерде жатасың. Албетте, жөн жатсаң эригип кетесиң. Сага наркотик сайып коебуз, эч нерсени ойлобой кайф кармап, жыргап жата бере-сиң.

Алмаз бир нерсе деп жооп берейин деди эле, оозу скотч менен катуу чапталгандыктан эч нерсе деп жооп бере алган жок. Муну байкаган Ян Гусь оозун чечип койгула дегендей белги берди.

- Сага эмне керек, максатын эмне, Ян Гусь, мени эмне себептен бул жакта кармаган келип атат? - деп оозу бошогондон кийин Алмаз тигиге суроолуу карады. Ян Гусь анын так бет маңдайына басып келип, акырын эңкейип бетине тике карады да, мыйыгынан жылмая "күңк" этти.

- Мага эч. нерсенин кереги жок Алмаз мырза, мен тек гана түз жүргөндү жакшы көрөм. Адамдарда субординация деген бар. ошону сактап жүрүш керек. А силер болсо өзүңөр катылып алдыңар мага. Мындайча айтканда ажыдаардын куйругун бастыңар, анын ачуусуна тийдиңер. Эми ал силерди аябайт. Силер болсо четинен бирден, экиден жок болуп отуруп эч кимиңер калбайсыңар. Азыр силер үчүн кайда барсаңар да мамайдын көрү, менден качып кутула албай-сыңар. Азырынча наркотик™ кабыл алып кайф кармап жата тур, соолукканда дагы сүйлөшөбүз. - Ал ары жактагы столдун үстүндө турган кагаз ко-робкаларды көрсөттү, - тээтигил жерде тургандар эмне экенин билесиңби. Албетте билесиң, билгенде да менден жакшы билесиң. Ал деген героиндер, баягы Душанбенин четиндеги дүкөндүн жер төлөсүндөгү силер жок кылган героиндин калдыктары. Анын баркын жакшы билбесең эми билесиң, бир-эки сайынгандан кийин. Кой, болуптур мырза, эмки көрүшкөнгө чейин жакшы эс ал, - анан ал ары жактагы мурутчан жигитке кайрылды. - Абидулда, бүгүн сен Ахмед экөөңөр дежур болосуңар, буга биринчи дозаны бүгүнкүгө жеткендей кылып сайып койгула. Кечке жуук да бир келип текшерип кетем, - ал ошол боюнча шарт этип артына бурулду да дароо чыгып кетти. Алиги Абдулла дегендин жанындагы жигит Алмазга жакындап келип эңкейе анын жүзүнө шыл-дыңдай карап койду.

- Душанбедеги келемиштерди унуткан жоксуңбу ыя, кандай гана таландыңар эле аларга ха-ха-ха!

- Бул алардын арасында жок болчу, аларды өлүмдөн ушул куткарып кетпедиби, - ортого Абдулла кийлигише кетти.

- Аа, ошондой де. Болуптур, сен аларды куткарыптыр-сың. Эми көрөбүз го алар сени кантип куткарганын. Ташкендин ичин милиция менен түп көтөрүп тинтишсе да эч жерден таба алышпайт. Ошондо келемиштерди көрбөй калганың кандай өкүнүчтүү. Шеф улуксаат берсе азыр деле сени келемиштерге талатып таш-тамакмын. Кыйналып жатып өлмөксүң да. Аябай ыраазы боло моокумум канат эле.

Ага Абидулда басып келди да чөнтөгүнөн акча алып чыгып колуна карматты.

- Ушинтип кечке чейин аңырайып муну карап чакыйып отура бермек белек. Ме, кичүү эмессиңби менден бир топ эле, кичи пейилдик кылып дүкөнгө барып банкадагы пиводон, тамеки, арак закүскөлөрү менен алып келе койчу, мен муну күзөтүп турайын. Ахмед бир аз турган соң акчаларды алып унчукпай сыртка чыгып кетти. Ал кеткенден кийин Абидулда столдо турган шприцти алып ага наркотиктин суюктугун толтура кылып өлчөп сордуруп алды да, Алмаз жакка басып келип экөө бир азга тиктешип калышты. Алмаз колдон келишинче ага каршылык көрсөткөнгө даярданып калды. Эки буту, эки колу мойнуна чейин катуу чырмалуу болчу, каршылык көрсөтмөк тургай кыймылдаганга да мүмкүн эмес эле. Тигил баса калып сайып ташташы да мүмкүн болчу. Эгер бул баңги заттардын эң эле күчтүүсү - героинди кабыл ала турган болсо анда эле анын иши бүтмөк, эрежесиз мушташууга, "кандуу спортко" экинчи катыша албай калмак. Анын ушуга көзү жетип турду, ошо себептен кандай болсо да каршылык көрсөтүүгө аракет кыла баштады. Алмазды тиктеп турган жигит арт жагын жалт эте бир карап алды да эңкейип Алмаздын кулагына шыбырады.

- Мен дагы кыргызмын. Душанбеде жашаган кыргыздарданмын. Бирок ойлобо мени бошотуп жиберет экен деп. Ал менин колумдан келбейт, анткени мен Ян Густун эң ишенимдүү кишилеринин биримин. Кечээгүнү кытай жигити менен мушташканынды көрүп, өзүмчө баа бердим сага. Менин душманым болсоң дагы кыргыздардан да ушундай кыйын жигиттер чыкканына сыймыктандым.

- Баса, айтмакчы, мен кандайча силерге колго түшүп калдым?

- Анын жарасы жеңил го, бөлмөңө үстүңкү кабаттан акырын уктата турган газды тешик аркылуу жөнөтүп койдук, бүттү, сен уктап калдың. Сенин бөлмөңдүн ичинин ар бир кый-мыл-аракетин биз көрүп турабыз.

- Эмне, видеокамераңар барбы ал жакта?

- Ал секрет, андан көрө менин сага көрсөткөн жардамым ушул, бобул наркотикти сайбайм, азыр сайгандай кылып жасап коем да тигил жакка төгүп салам. Ошо себептен каршылык кылба, жок дегенде ийне менен кан тамырыңды сайып тешип коеюн. Тигилер келип текшергенде ишенгендей болсун. Менин бул чын сөзүм, каршылык көрсөтпө, убакыт тар, тигил келгиче ишти ылдам бүтүргөндөй болоюн.

Анын сөзүнө Алмаз анча ишенбей турса дагы баары бир каршылык көрсөткөн жок. Эгер алдап туруп чындап сая турган болсо ийнеси сынып кетсе да каршылык көрсөтмөк. Ал жигит Алмаздын күрөө тамырын кармап туруп ийнени сайды да андагы суюктукту ары көздөй куйбай кайра акырын сууруп алды, анан бөлмөнүн бурчундагы кол жуучу кранга агызып таштады. Ошол маалда сырттан төрт-беш банка пиво, колбаса, бууга бышкан тооктун этин бир бөтөлкө арак, тамеки көтөргөн Ахмед келип дароо эле анын колундагы шприцти карап калды.

- Эмне, ага наркотик сайганы жатасыңбы?

- Уже сайып койдум...

Ахмед ага ишенбей көзү жумулуп турган Алмаздын жанына басып келип колу менен анын көздөрүн ачып көрдү. Алмаздын көзү аңтарылып жатканын көрүп анан колдорун сыйпалады.

- Кайсы жерине сайдың?

Абидулда анын сайган колун көрсөттү эле, күрөө тамырындагы сайылган кичинекей кара чекитти көрүп таңгала башын чайкап койду.

- Кантип жалгыз сайдың муну, бул каршылык көрсөткөн жокпу?

- Колу-буту таңылуу болсо кантип каршылык көрсөтөт. Мунун колу-буттары таңылуу, мууздала турган койлордон айырмасы эмне. Биз да мындайлардын далайын көргөнбүз. Же мени эч нерсеге жарабаган, бир кемпай деп ойлоп атасыңбы. Менде да Кудая шүгүр күч бар, күнүнө гантел, гиралар менен бекер машыгып жүрөт дейсиңби. Бобул төш, булчуңдар ушундайда кызматка жарабаса, анда машыгып кереги не, туурабы? - Ал колун түйө мактана булчуңдарын көрсөтүп койду, - булардай болуп муштайт албасам да Кудая шүгүр, менде кара күч бар. Анын сөзүнө ишенгендей беркиси көчө тараптан алып келген нерселерин столдун үстүнө койду да тамекисин күйгүзө кетти.

- Шеф качан, кайсы маалда келем деп кетти?

- Кечке жуук саат алтыларда келет. Экөө өздөрүнчө сүйлөшө арак ичип жайма-жай отурушту.

- Кандай ойлойсуң, шеф муну да өлтүрүп көзүн курутабы, же өлтүрбөйбү?

- Ким билет, менимче өлтүрбөйт болуш керек, негизги нервдерин өлтүрө турган укол сайып таштайбыз деп атпайбы. Анда бул шордуу майып болуп колу-буту иштебей атүгүл сүйлөй да албай калат. Биздин шеф алиги Спартак дегендин командасын түп орду менен курутуп Орто Азиянын криминалдар чөйрөсүн өзүм башкарам деп жүрбөйбү. Ким билет, тигилер да оңой жоо эмес, мунун мушташканын көрдүңбү, кандай кыйын. Тигилери да андан кем калышпайт. Бирок эң башкы нерсе булардын саны бизге караганда он эсеге аз. Аз адамдар көптөргө каршы узак убакытка дейре туруштук бере алышпайт.

Кечке маал Ян Гусь келип баарын бир сыйра текшерип чыккан соң кетип баратып дагы тигилерге эскертип кетти.

- Жети-сегиз сааттан кийин бул тарай баштаганда кайрадан укол сайгыла, кыскасы эсине келтирбегиле.

Экөө түндүн бир оокумуна чейин арак, пиво ичип отуруп ары жактагы орунтукка кыйшая кетишти.

- Баса, биз уктап калганда, бул бошонуп кетпейби?

- Кайда-ан, биринчиден мунун колу-буту аябай чырмалып катуу байлануу, экинчиден биздин пистолеттерибиз бар, үчүнчүдөн бул азыр эч нерсени сезбей кайф кармап жыргап жатат, эс алганча бир топ бар. Так что, эч нерседен кам санабай койсоң да болот.

Экөө эки жерге жумшак креслого кыйшая кетишти. Арадан бир сааттай убакыт өткөндө Абидулда акырын ордунан турду да ары жактан шприцти алып баңгизат даярдалган суюктукту ага толтуруп анан суу агызчу мурунку ордуна төгүп таштады. Анан Алмаздын күрөө тамырына ийнени сайып кайра сууруп алды. Ахмедди атайын ойготуш үчүн катуу-катуу жөтөлүп койду эле, ал дароо ойгоно тигинин жанына жетип келди.

- Эмне, экинчисин сайып атасыңбы?

- Чш-ш акырын, көрбөй турасыңбы, уже сайып койдум. Эми тан атканча эч нерседен камырабай тынч уктасак болот.

- Эрте эмеспи?

- Айырмасы кайсы, бир-эки сааттын, зато биз тынч уктайбыз.

- Дозасынан ашык сайып жиберген жоксуңбу, өлтүрүп алып шефтин алдында жооп берип калып жүрбөйлү?

- Мынакей, бобул дайындалган норма боюнча эле куюлуп атат.

- Байкуш мунун иши бүттү го, эми даана наркоман болуп калат, героиндин таасири аябай күчтүү эмеспи.

- Ким билет, эгер эрки күчтүү болсо, кайра эле баарына чыдап туруштук берип кете берет.

- Ишенбейм, андай сөзгө, миңдин бири эле болбосо...

-- Эми аны убакыт көрсөтөт, - экөө кайрадан кыйшая кетишти.

Таңга жуук эки-үч кишини ээрчитип Ян Гусь келди.

Жерде чалкасынан сулап жаткан Алмазды карап мыйыгынан жылмайып койду.

- Муну издеп мейманканадагылар аябай ызы-чуу болуп жатышат. Ал жакта качып кетти деген да кеп болуп атыптыр, мейли ошонусу кайра жакшы. Булардын төртүнчү беттешүүсү бүгүн кечинде саат жетилерде башталат. Көрөбүз го, дагы кандай окуя болорун. Муну качып кетти деген сөздөрдү тымызын жайылттырабыз. Күйөрмандардын баары ишенип калышсын, - Ян Гусь ары жакта сөз угуп турушкан экөөнө кайрылды.

- Экинчи уколду канчада сайдыңар эле буга?

- Көрсөтүлгөн убакыт боюнча эле, белгиленген өлчөмдө сайдык, - Абидулда тигинден мурун оозунуп жооп берди.

Ян Гусь саатын карап бир аз турган соң экөөнө эскерте кетти.

- Дагы эки сааттан кийин мунуң эсине келет. Ошондо силерди бошотуп сменди алмаштырам. Ага чейин сак болуп жакшылап кайтарып тургула. Муну менен дагы соолуккан кезде жакшылап сүйлөшөм. Же ары кылам, же бери кылам, - өзүн коштоп жүргөн жан жөкөрлөрүн ээрчите кайра чыгып кетип калды. Абидулда өзүнчө катуу ойго чөмүлүп турду. "Эмне кылсам, муну бошотуп качырып жиберсемби?.. Жо-жок, болбойт. Анда Ян Гуска чын дилимден ак кызмат кылганым кайсы, анда эле ишеничтен кетип калам. Ишеничтен кетмек тургай бул үчүн катуу жазага да татыктуу болом. Ушул боюнча калтырсам, байкуш жигитке убал. Кыргызстандыктар же тагыраак айтканда "кыргыздар качып кетти" деген шермендечилик эл арасында тарайт. Эмне кылсам?" Ал эки анжы боло кыйналып көпкө отурду. Анан саатына карады, эртең мененки сегиз болчу. Он сааттан кийин эл аралык беттешүү кайрадан башталмак. Циркке көрүүчүлөр менен күйөрмандар мурдагыдан да аябай көп болуп билеттер эртең менен эле кымбатына карабай сатылып кеткен болчу. Ал жакка жалаң жергиликтүүлөр эле эмес, алыскы республикалардан, мамлекеттерден да аябай көп келишкен эле. Көпчүлүгү атайын "Черная пантераны" көргөнү келишкен. "Эмне кылсам?" ал өзүнчө катуу кыйналып атты. "Эгер ушул боюнча калтырсам, "кыргыздар коркок экен" деп бүткүл дүйнөгө шерменде болушат. Бошотсом дагы болбойт, эмне кылсам?" акыры ойлонуп отуруп бир чечимге келди. Ахмед дааратканага кеткен маалда Абидулда Алмаздын жанына жетип келди дагы акырын кулагына шы-бырады.

- Мен байлануу жиптин бир жак учун эч кимге билбегендей кылып акырын жандырып коем, калганы өзүңдүн ишиң. Чыгып кеталсаң чыгып кеталдың, чыгып кеталбасаң... мен ага эч нерсе дей албайм. Кыргыз катары менин сага көрсөткөн жардамым ушул, - ал Алмаздын артындагы жиптин учун акырын чечип бошотту да, кайра учун жай эч ким байкабагандай кылып илип, ороп койду. Ахмед сырттан келгенде билмексен боло өз ишин жасап калган эле.

Ян Густтар келишкенде Алмаз көзүн ачып чалкасынан жаткан. Ян Гусь анын жанына басып келип көзүнө тике карады.

- Кандай ден-соолугуң, Алмаз мырза, дале сыр билгизбей, кебелгиң келбейт го. Эч нерсе эмес, дагы эки-үч жолу укол жегенден кийин менин айтканымды гана жасап жалдырап каласың. Андан көрөкчө менин силер менен сүйлөшөйүн дегеним, "экинчи силерге катылбайбыз, баш көтөрбөйбүз, силердин айтканыңарды аткарып турабыз" деп жигиттик сөзүңдү, атүгүл чөгөлөп туруп ант бер. Ошондо гана сени бошотуп жайыңа коем. Бирок тигил беттешүү оюну бүткөндөн кийин. Эгер макул болбо-соң, өзүңө-өзүң күнөөлүүсүң. Кана, ойлон беш мүнөт убакыт күтөм, анан кетем...

Баары аны беш мүнөттөй жымжырт болуп күтүп турушкан соң Ян Гусь ага дагы кайрылды.

- Убакыт бүттү, эмне болду, ойлондуңбу? o

Алмаз жооп бергендин ордуна анын бетине катуу түкүрүп жиберди. Ян Гусь ачуулана бетиндеги шилекейлерин акырын аарчыды.

- Сенин ушинтээриңди билгем. Жакшылык кылайын дедим эле болбодуң, "эшекти отко айдаса бокко качат" болдуң, буга өчүн күнөөлүүсүң, эми түбөлүк майып болуп жата бер көрүнгөндүн көзүн карап. Менин сага айтаар акыркы сөзүм ушул, - ал ызырына артына кылчайбай дароо сыртка чыгып кетип калды.

Арадан жарым саат өткөндөн кийин смена алмашылып жаңы жоосу келишти. Абидулда чыгып баратып аны сынай бир аз тиктеп турду да анан унчукпастан чыгып кетип калды. Кийинки беттешүүгө алты гана саат убакыт калган эле.

Жаңы алмашылган күзөтчүлөр мурункуларына караганда бир топ эле сак, кыраакы турушту. Алмаз кичине кыймылдап койсо эле жалт эте аны шектүү карап калып атышты. Бирөөсү ары жактан шприцке героинди толтуруп келип жаңы эле саяйын деп келатканда арткысы аны токтотуп калды.

- Эмне кылганы жатасың?

- Наркотикти сайганы...

- Келесоо десе, токтот мунуңду, Абидулда кетип баратып эскертип кетпедиби "буга сайбагыла, жаңы эле сайдым. Эми кечки саат алтыларда барып сайгыла. Антпесеңер дозасынан өткөрүп, өлтүрүп аласыңар" деп. Эмне, аны уккан жоксуңбу?

- Кудай урсун, укканым жок.

- Ал сүйлөп атканда сен каякты ойлоп отурдуң?

- Билбейм, кана текшерип көрөлүчү... Экөө Алмаздын колундагы кан тамырларынын сайылган жерлерин карашты. Абидулда үчүнчүсүн да мурункудай кылып сайып, атайын жасап кеткен эле. Алар Алмаздын жумулуу көздөрүн ачып каректерин текшерип көрүштү. Анын тетири аңтарылып турган каректерине карап күлүп коюшту.

- Бүттү, бул башка дүйнөдө саякат жасап жүрөт. Колундагы кан тамырларын эле карабайсыңбы, үч точка турат. Экөө кечөө сайылган, бирөөсү эртең менен жаңы эле сайылды. Бошоп турган үч кичинекей бөтөлкөлөрдү эле көрбөйсүңбү, сен дагы сайган бар. Мунун үстүнө дагы сайып эмне, өлтүрө албай турасыңбы? Бул үчүн биз керт башыбыз менен жооп беребиз, билдиңби? Тим гой аны жайына.

Экөө ары басып кетишип столго барып отурушту.

- Саат канча болду?

- Он.

- Беттешүү канчада башталмак эле?

- Кечки саат жетилерде го сыягы...

- Ага чейин дагы бир топ убакыт бар экен да...

Алмаз көзүн жумуп арамзаланып жатканы менен баарын угуп турду. "Та-ак, беттешүүгө чейин дагы тогуз саат бар экен. Кандай болсо да бошонуп чыгыш керек эле", ал ичинен ушуларды ойлоп, билгизбей бошогон жиптин учун колунун манжалары менен издей баштады. Ичинен Абидулданын ушундай идеяны ойлоп тапканына ыраазы да болуп атты. "Чын эле ал болбосо таптакыр эле ишим бүтмөк экен да. Эми кечки саат алтыларда дагы ийне сайышат. Буларды ошого жеткирбеш керек". Акырын болор-болбос көзүн ачып кирпиктеринин арасынан экөөнү карады. Экөө тамекилерди бурулдата тартыша карта ойногонго киришиптир. Арты талып кеткенинен акырын кыймылдады эле, тигинин бирөөсү жалт карады.

- Ага эмне мынча чочулап жалт карадың? Тим гой ары-бери оодарылып кайф кармап жата берсин.

Экөө кайрадан ойногонун улантып киришти. Анан кайра-кайра ойноп жатып тажашты окшойт, бирөөсү экинчисине сунуш кылды.

- Мындан көрө давай акчага ойнойбуз, кызыктуураак болот.

- Болуптур.

Дароо эле акчаларын чөнтөктөрүнөн алып чыгып столго коюшту да, картаны кайрадан тарата башташты. Алмаз бери оодарыла колун тигилерге көрсөтпөй кырынан жатты. Тигилер эмне болсоң ошол бол деп таптакыр ага көңүл бөлүшпөй калган эле. Анын үстүнө баңгизаттын таасири аны акыл-эсинен ажыратып салды деп ойлоп ал жөнүндө анча кабатыр болушкан жок. Экөө таптакыр оюндун кызуусуна кире башташты. Улам чөнтөктөрүнөн акча алып чыгышып столго таштап жатышты. Бул Алмаз үчүн эң оңтойлуу учур болду. Анын колунун манжалары гана кыймылдаганы болбосо бүт тулку бою аябай бекем таңылуу болчу. Колунун манжалары менен алиги Абидулда айткан жиптин учугун таба албай убараланып жатты. Жарым сааттай убараланып жатып араң дегенде таап, жаңы эле аны катуу тартып бошотууга аракет кыла баштаганда кокусунан эшикти шарт ачып Ян Гусь жан жөкөрлөрү менен кирип келди. Беркилер акчаларын чөнтөктөрүнө сала ордуларынан атып тура калышты.

- Иштериңер кандай жигиттер?

- Баары жайында, наркотиктин таасири менен тигил эс алып жатат.

- Эс алып жатат дебей сак болгула, мындан баарын күтсө болот. Кечинде дагы бир жолу келип кетем, эскертип коеюн, бул бир нерсе болчу болсо керт башыңар менен жооп бересиңер, уктуңарбы?

Экөө уктук дегендей баштарын ийкеше Ян Густун ар бир кыймыл-аракетин жалдырай карап туруп калышты. Ал чыгып кетээри менен кайра ордуларына отурушту.

- Аттиң, аябай кызуу жерине келип калдык эле, баса, ортодо канча акча бар эле?

- Билбейм, айтор шашып кетип баарын чөнтөккө сала кейиш.

Анда баарын алып чык. , - Эмнеге баарын, чөнтөгүмдө да акчалар бар болчу да.

- Канча?

- Билбейм, санаган эмесмин.

- Арамзаланба...

- Чын айтып жатам.

Экөө акыйлаша ызы-чуу түшүп жатканда Алмаз колундагы байлануу жиптин учун жандырып акырын чече баштаган эле. Экөөнүн акыйлашы чатакка айланып кетти.

- Акчаны ордуна коюп кой дейм!

- Койбойм, бул менин акчам!

Экөө жакалашканга, атүгүл бири-бирине пистолет көтөргөнгө чейин барышты. Бул мезгилде Алмаз колунун баштарын бошотуп алган эле. Эми чечкенге жеңил болуп калды. Тигилерге байкатпай бирок өтө ылдамдык менен чечип жатты. Экөөнүн акча талашкан чатагы али бүтпөй акчалар стол үстүндө сапырылып бирин-бирин жек көрө караша мушташкандан кайра тартпай турушту.

- Кичине эркектей болуп жүрбөйсүңбү?

- Тилинди тарта сүйлө.

- Болуптур, ар кимибиз өз акчаларыбызды алабыз. Как будто эч нерсе ойнобогондой.

- Андай болбойт, мен деген сенден бир топ эле акча утуп албадымбы, эсептешкен... - ал сөзүнүн аягына чыкпай калды. Күтүлбөгөн жерден тийген ушунчалык катуу соккудан полдун тактайына томолонуп түштү. Экинчиси чөнтөгүнөн пистолетин алып чыгып атмакчы болду эле, Алмаз аны кагып жибергенде пистолета колунан учуп кетти. Ага удаа тумшукка катуу жегендиктен отурган столу менен кошо чалкасынан кулады. Кайра ордунан туруп келатканда экинчи жолу согулган чагылгандай тез катуу соккудан жерге жалп дей түштү да ошол боюнча былк эткен жок. Талуу жерине тийгендиктенби, биринчиси адепки соккудан эле эсин жоготуптур.

Экөө эки жерде кыймылсыз суналып жатты. Алмаз акырын барып эшикти тыңшады да сыртта эч кандай дабыш билинбегендиктен кайра бери басып келди. Полдо жаткан пистолет™ алып чөнтөгүнө салып койду. Анан жерде жаткан узун аркан жипти жакшылап жандыра экөөнү бириктирип туруп катуу чырмап байлап салды. Кыйкырбагандай кылып чүпүрөк менен ооздорун танып, столдун үстүндө чачылып жаткан акчалардын бир азын алып сактана эшикти ачты. Узун ко-ридор экен. Сыягы бул жер төлөсү окшойт. Жер төлө болгону менен тазалыгы, кенендиги үстүнкү: үйлөрдөн айырмасы жок экен. Бир нерсе болсо атыша кеткенге даяр боло пистолетти колуна кармай тээ алыс жердеги чоң терезеге жылып жетти. Сыягы бул жер кафе же "ресторандын, же болбос дүкөндүн жер төлөсү окшойт. Терезе темир тор менен тосулгаңдыктан чыкканга эч мүмкүн эмес. Бир аз турган соң кайра бери келип тепкич аркылуу сакташ жогору көтөрүлүп жөнөдү. Үстү жагы да кудум астындагыдай узун коридор экен. "Бул эмне, ооруканабы?" ал ичинен ушуну ойлоп койду. Анткени ак халатчан кийген кишилер ары-бери басып жүргөн эле. Эч кимге көрүнбөй акырын жылып сырт жакка чыгып кетмекчи болду эле, сырт жакта эшиктин алдында турган кишилерди көрдү. Кайра артка басып келип эшиги ачык турган кабинетке шып этип кирип кетти. Бактыга жараша ичинде эч ким жок экен, дароо ичинен илип алды. Ары жакта илинип турган ак халатты кийип алып сыртка чыгайын деп ойлоду да, кайра токтой калып терезе жакты карады. Акырын аны түртүп көрдү эле эки жакка ачылма экен, сырт жакка көз жүгүрттү. Бак-дарактардан ары жактагылар анча билинбейт. Терезе аркылуу сыртка секирип чыгып заматта көздөн кайым болуп кетти.

Мейманканадагы ызы-чуу

"Эки сааттан кийин өздөрүнүн бөлмөсүнө кайтып келишкен спорткомитеттин кишилери Алмазды ордунан таппай калышты. Анын үстүнө эшиктен киришери менен эле башты айланткан кандайдыр бир тангалычтуу жытты сезишкен болчу,

- Бул эмне болгон жыт, балкондун терезелерин ачалычы,- алар балкондун эшигин, терезелерин ачып отура кетишти.

- Эмнегедир башым тегеренип, денемди шалдыратып атат, Пул эмне болгон жыт болду экен?

- Түшүнсөм буюрбасын, баса Алмаз кайда?

- Билбейм, балким таракандарга каршы дарыны сээп төмөн жактагы бөлмөгө түшүп кетпесин?

- Койсоңчу, болбогон кепти сүйлөбөй, бул менчик үй болсо бир жөн. Мейманканада каяктагы таракан. Анын үстүнө чет өлкөлүктөрдөн бери бул жакка келип атса, андан көрө ал төмөн түшүп же бир жакка чыгып кетсе керек.

- Бир жакка чыгып кетсе дайынын билдирип записка калтырат эле го, андан көрө төмөн жактагыларга чалчы? - Бирөөсү мейманкананын төмөнкү кабатындагы Эрболдор турган бөлмөгө телефон чалды эле, Алмаз ал жакта да жок экен. Бир аздан кийин Хамид менен Эрбол бир нерседен күмөн санашкандай жетип келишти.

- Эмне болду, Алмаз жокпу?

- Бул экөөбүз эки-үч сааттай жумуштар менен бир жакка чыгып кеткенбиз. Келсек эле жок, анын үстүнө бөлмөгө кирээрибиз менен эле башкача бир жытты сездик, азыр деле силерге сезилип аткан чыгар?

- Ооба, бул жөн жыт эмес, тез арада анын дайынын билиш керек, - баардыгы туш-туш жактарга тааныштарга телефон чалышканда алар келбегенин билдиришти. Аны издешип бүт мейманкананын ичин тинтип чыгышты. Кокусунан баягы Абдугапар Хамид экөө сатып алган үйгө кетип калбасын деп ал жакты да барып текшерип келишти. Алмазды эч жерден таба албай коюшту. Бул жөнүндө жер-гиликтүү милицияга кабар беришти. Алар түнү бою укташкан жок, сураштырып, издешпеген, карабаган жерлери калган жок. Атүгүл Бишкекке да эки-үч жолу телефон чалышты. Ал жакта да жок экен.

- Эмне, ал мушташтан коркуп качып кеттиби? - спорткомитетинин кишилери Хамиддерге суроолуу карашты.

- Жок, эч кандай андай болушу мүмкүн эмес, - Хамид аларга ишенимдүү жооп берди.

Ошол күнү кечинде Хамид, Раббил, Эрбол, Альберт болуп өздөрүнчө бөлмөлөрүндө отурушуп бул Алмаздын табышмактуу жоголуусун талкуулап жатышты.

- Алмаз жөндөн жөн дайынсыз жоголуп кетпейт болчу. Мунун өзүнчө бир сыры бар, анын үстүнө бөлмөдөгү газдын жыты жөн жыт эмес. Аны атайын уктатма газ менен уктатышып анан алып кетишкен.

- Кимдер алып кетиши мүмкүн?

- Ким билет, эртең беттеше турган кишилердин күйөрмандары уурдап кетишкен жокпу?

- Андай болушу да мүмкүн. Бирок, Пакистандыктар башка өлкөдө муну иштей алышпайт эле. Уурдап кеткенде чоочун жерде каякка алып барышат. Өлтүрүп койгон күндө да билинмек эмгиче дайыны. Муну бияктын жер-шартын жакшы билгендер эле жасашты. Менимче бул Ян Густун эле колунан келди. Андан көрө анын Алмаз менен мушташып жеңилип калган кишисин таап кармаш керек. Ошол аркылуу Алмаздын дарегин билип алабыз, - баары тең ушундай жыйынтыкка келишти.

Эртеси таң атпай ошол кишини издей башташты, бирок аны да жер жутуп кеткенсип эч жерден таба албай коюшту. '

Атаандаштардын беттеши башталарына саналуу гана убакыт калган эле. Көрүүчүлөргө дээрлик кымбатына карабай билет-тердин баары эбакта сатылып кеткен. Кийинки беттешүүгө даярдыктар көрүлө күйөрмандар акырындап цирктин тегерегинде топтоло башташты.

Элдер канчалык топтошуп кыжы-кужу түшүшкөн сайын беркилердин тынчы кете баштады. Бактыга жараша биринчи беттешүү "Черная пантера" менен "Уулуу жылан" деген кошумча аты бар бул дагы элге таанымал болуп калган япон жигити экөө чыкмак. Тилекке жараша мезгил токтоп калган жок. Көрсөтүлгөн убакыт боюнча туптуура саат жетиде биринчи мушташуу башталды. Кыргызстандык спорткомитетинин кишилери баш болгон Раббилдин кишилери жан алакетке түшүшө ары-бери чуркап жүрүштү. Акыры айлалары кеткенде бул мушташка Раббил өзү чыкмай болду эле, калыс топтор менен жюри мүчөлөрү ага улуксат бербей койду. Цирктин залы жагы катуу ызы-чуу түшүп атышты. Көрүүчүлөрдүн көпчүлүгү атайын "Черная пантеранын" техникаларын, мушташуу ыкмаларын, күчүн, кебелбес кайраттуулугун көрүшкөнү келишкен. Элдер ушунчалык" көп келишкендиктен отурганга орун жок, жерлерге да аябай жыш шыкалышып отурушкан эле. Тим эле бут коюуга жер жок, көчүк айланууга мүмкүн эмес. Эрбол бери жакка туруп алып атайын дүрбү менен көрүүчүлөрдүн арасынан Ян Густун кишилерин издей баштады. Берки экөө да ошону туурашты. Альберт кокусунан тээ жогору жактан Алмаз менен мушташып жеңилип калган Ян Густун кишисин көрүп калды. Ал орундуктардын эң акыркы катарында мушташып жаткандарды кунт коюп бериле дүрбү менен карап отуруптур. Альберт ошолбу дегендей тигилерге жандап көрсөттү эле, баары тең жазбай таанышты.

Алар дароо эле экиге бөлүнүшө ошол тарапка жөнөштү. "Черная пантера" менен "Уулуу жыландын" мушташуусу аябай кызып ишин баары ызы-чуу түшүшө аябай берилип көрүп атышкан. Алиги киши да эки жагына таптакыр көңүл бурбай, мушташтын кызуусуна кирип кеткен болчу. Раббил ага жакын келип моюндун күрөө тамырына катуу шилтеп калды. Ал эси ооп кулап түшкөндө Эрбол менен Альберт эки жагынан көтөрүп кетти.

- Бизди өткөрүп жибергилечи, мунун талма оорусу кармап калды.

Окуя эң акыркы катарда болгондуктан көрүүчүлөр ага көңүл бурушмак турсун карап да коюшкан жок. Тескерисинче аларга ачууланып жатышты.

- Бол ылдам, өтүп кетпейсиңерби жолду тоспой, тияк жак көрүнбөй калды, болгула ылдам!

Эрбол өтүп баратып ортодогу рингде мушташып аткандарга бир сыйра көз жүгүрткөнгө үлгүрдү. "Уулуу жылан" кызыл-ала болуп ага "Черная пантера" үстөмдүгүн жүргүзө баштаптыр. "Буга чыласа эми он же он беш мүнөт чыдайт, ошондон кийин мунун да иши бүтөт экен да" деп ичинен ойлоп койду Эрбол сыртка чыгып баратып. Төртөө аны цирктин экинчи кабатындагы сырткы антракт мезгилинде эс ала турган жерге алып барышты. Анан бетине суу чачып эсине келтиришти. Ал эки жагын карап кыймылдайын деди эле, экөө эки колунан былк эткирбей кармап турушуптур. Маңдайына Раббил басып келип ээгин көтөрө катаал суроо берди.

- Алмаз кайда?

- Кудай урсун билбейм, аны көргөнүм жок.

- Чыныңды айт!

- Чынымды айтып жатам.

Раббил болгон күчү менен анын талуу жерлерине уруп-уруп калды эле, көзү аңтарыла башы шылк дей түштү. Кайра суу чачып эсине келтиришти. Жакшы эле кыймылдайын деди эле, беркилер аны былк эткиришкен жок.

- Убакыт аз, саналуу гана мүнөттөр...

- Эмне, мени кыйнап айттырып алабыз деп атасыңар го, андан майнап чыкпайт. Мен деген шефтин оң колумун, ишенимдүү кишисимин.

- Сенин өмүрүнө да саналуу гана мүнөттөр калды. Же ары кетесиң же бери келесиң.

- Антип коркутпагыла! - ал эч нерсени тоотпогондой кебелбей турду.

- Экинчи беттешүүгө чейин айтсаң аман калдың, беттешүүнүн убактысы кандай башталат, сенин да жашооң ошону менен бүтөт. Биз ойноп же коркутуп айтканды жаман көрөбүз, биз бир гана сүйлөйбүз. Бул жерде ит аткандай атып салабыз да кете беребиз, - Раббил саатын карады.

- Саналуу гана мүнөттөр, секунддар калды, - анан ал чөнтөгүнөн пистолетин сууруп чыгып анын башына үнүн чыгарбоочу "глу-шителин" бурап беките баштады.

- Кана, ойлондуңбу? - Раббил пистолетин шашпай октоду да анын чекесине такады.

- Жашоо бул оюнчук эмес, ойлон, азыр бобул курокту басып коем, бүттү. Ошол менен бул жарык дүйнө менен коштошосуң. Бизге баары бир, чымчык өлгөнгө тете. Онго чейин санайм ойлон, бир, эки, үч, төрт...

- Болуптур, муну мен айтып берейин. Бирок баары бир үлгүрө албайсыңар. Ал аябай алыс, шаардын чет жакасындагы бир жерде жер төлөдө байлануу жатат. Ага жетиш үчүн жарым саат, кайра келиш жарым саат. Толук бир саат убакыт керек. Анын үстүнө үйдүн сыртында да ичинде да куралдуу кайтаруучулары бар. Алар жөндөн жөн бере койбойт. Бул бир, экинчиси...

- Эмне экинчиси?

- Аны айтпай эле коеюн, барганда көрөсүңөр. Адегенде сүйлөшүп, келишип алалы. Мен ал жаткан жерди көрсөтүп берем. Силер мени аман эсен кое бересиңер. Сүйлөштүкпү?

- Сүйлөштүк, кеттик анда. Баса Эрбол, сен бул жерде тигил спорт комитетинин кишилери менен кал. Кандай болсо да "азыр келип калат, белгилүү себептер менен кармалып жатат" деп көрүүчүлөргө, жюри, калыстарга түшүндүрүп айткыла, - баары шашылыша жаңы эле орундарынан козголо бергенде туш-туш жактан он чакты киши аларды мээлеп курчап алышты. Ортого Ян Гусь басып келди.

- Шашпагыла мырзалар, али оюн баштала элек. - Баары аны жабыла карап калышты.

- Ян Гусь!

- Ооба, жаңылган жоксуңар, бул менмин.

- Алмазды эмне кылдың, ал каякта?

- Ал жайлуу жерде жыргап, эс алып жатат. Силер да каршылык көрсөтпөгүлө. Өзүңөр айткандай булар да силерди ит аткандай атып таштайт, - Ян Гусь бир экөөнө куралдарын алгыла дегендей белги берди. Үчөөсү тигилердин жанына келип адегенде Раббилди анан калгандарынын чөнтөктөрүн аңтарып пистолеттерин алып коюшту.

- Эми шашпагыла мырзалар, оюнду аягына чейин көргүлө, анан жанындагыларга буйрук бере сүйлөдү: - Колдорун байлагыла!

Эки-үчөөсү келип төртөөнүн тең колдоруна кишен салышты. Анан цирктин эң үстүнкү жагындагы орундукка алып барып катар тургузушту да калгандары аны курчап отурушту. Бул мезгилде "Черная пантера" алиги япон жигитин жеңип ары-бери басып турган эле. "Уулуу жылан" деген кошумча аты бар алиги япон жигити кызыл-ала араң жан болуп, кыймылдай албай жерде чалкасынан жатыптыр. Көрүүчүлөр эмнегедир аны колдошуп кол чапкылашкан жок. Баары тең жымжырт болуша анын ар бир кыймыл-аракетин карап турушуптур. Тигилерге катарлаш отурган башка көрүүчүлөрдүн бирөө өзүнчө сүйлөнө кетти.

- Бул даана канкор турбайбы, тиги байкуштун эки колун тең атайылап туруп сындырып таштады.

Бир аз турган соң ары жактан ак халат кийгендер аны алып кетишти. "Черная пантера" ортодо бир аз ары-бери басып турган соң рингден чыгып ары көздөй кетип калды. Бир канча убакыттан кийин экинчи беттешүүгө Алмаз менен пакистандык жигит чыкмак. Көп өтпөй эле кооз халат жамынган пакистандык жигит өзүнүн коштоочулары менен рингге чыгып келди да, халатын чечип ыргытып жиберип көрүүчүлөр менен учурашкандай эки колун көтөрүп башын ийкегилеп кирди. Буга көрүүчүлөр кайрадан "дуу" эле дей түшүштү. Анткени беттешти эң башынан бери көрүп аткан мунун күйөрмандары да бар болчу. Эми экинчи атаандашын күтүп калышты. Эмнегедир ал кечигип келбей жатты. Арадан он мүнөт убакыт өттү. Калыстар менен жюрилердин арасында күбүр-шыбыр башталды. Атүгүл ал жерде Кыргызстандык спорт комитетинин да кишилери жок эле. Көп өтпөй эле "Кыргызстандан келишкендер качып кетишти" деген сөздөр көрүүчүлөр арасында чагылгандай тез тарай баштады. Ян Гусь өзүнө-өзү ыраазы боло, болуп жаткан окуяларга жылмая карап турду. Алиги ортодогу пакистандык жигит чытыраган булчуңдарын көрсөтө ары-бери мактана баса баштады. Анан калыстардын арасынан бир киши чыкты да микрофон менен көрүүчүлөргө кайрылды.

- Жанатан бери жыйырма мүнөт убакыт өттү. Эми он мүнөт күтөбүз, келбесе муну утту деп эсептей беребиз. Анда эң акыркы решающий, заключительный бойго буга улуксат берилет. Анда эртең "Черная пантерага" каршы бул жигит чыгат.

Элдер жымжырт болуп акыркы калыстардын жыйынтыгын күтүп турушту. Анан алиги киши саатын карады да микрофонго кайрадан келди.

- Убакыт бүттү, Кыргызстандан келгендер качып кетишиптир. Мейли...

Аңгыча эле көрүүчүлөр тарап "дуу" эле дей түшүштү. Алиги киши сөзүнүн аягына чыкпай туруп калды. Анткени толугу менен мушташка даяр болуп ортодо Алмаз турган эле.

Раббилдерди курчап отургандар өз ара ызы-чуу болуша дүрбөлөңгө түшүп калышты. Эмне болуп кеткенин түшүнбөй Ян Гусь ордунан туруп жөнөдү эле, аны беш-алтоосу ээрчип кетти. Тигилерди бешөө кайтарып калышты. Бир аз турушкан соң төмөн жанагы-лардын мушташы башталды. Алмаз эки сутка оозуна наар албагандыктан өзүн кичине алсызыраак сезип турду. Көпчүлүк мезгилде атаандашына чабуулга өтүүгө мүмкүнчүлүк берип, өзү коргонуп атты. Адегенде эле пакистандык жигиттин чабуулу катуу башталып үстөккө-босток Алмазга сокку берилип атты. Алмаз эки жолу учуп түшүп кайра оңолду. Көрүүчүлөрдүн көпчүлүгү Алмаздын күйөрмандары болчу. Ошол себептен тигини анча колдошпой демдерин ичтерине катыша түпөйүлдөнө, кабактарын бүркөй карап турушту. Алмаз улам жерге учуп түшүп кайра ордунан атып тура дале да болсо коргонууда жүрдү. "Буга эмне болгон?" деп көрүүчүлөр тургай өйдө жакта отурган Раббилдер да сары-санаа болуша убайым жеп атышты. Алмаз чабуулга көп өтпөгөнү менен кандайдыр саналуу гана секунддагы бир кырдаалды күтүп аткан эле. Анын пассивдүү бул жоругуна Раббилдер тургай, көрүүчүлөр да шаабайлары сууп, көңүлдөрү чөгө түшүштү. Анткени атаандашы Алмазга үстөккө-босток сокку уруп эртеден бери үстөмдүккө өтүп алган эле.

Бир кезде ушунчалык чагылгандай тездик менен урулган соккудан пакистандык жигит учуп барып жерге "талп" дей түштү. Алмаз эртеден бери ушундай кырдаалды, тигинин кемчилик, катасын издеп аткан эле. Саналуу гана секунд ичиңде учура сокту. Алмаз чалкасынан жаткан анын жанына басып келди. Алиги жигит башын көтөрүп турганы менен кыймылдай албады. Алмаз да ага кошумча сокку берген жок, анткени ал ордунан тура албасын билди. Эңкейип жерде жаткан атаандашын бир аз карап турган соң ордунан туруп ары басып кетти. Заматта көрүүчүлөр тарап "дуу" эле дей түштү. Ошол маалдан пайдаланып эң акыркы катардагы орундуктарда отурушкан Раббилдер кайтарууда тургандарды эсин оодара чаап, куралдарын алыша көздөн кайым болуп кетишкен эле. Катуу ызы-чууда көрүүчүлөр да муну анча байкашкан жок. Кайдан-жайдан келишкени белгисиз, спорт комитетинин кишилери да алдынкы орунда отуруп калышыптыр. \ кар Алмазды кучакташа куттуктап атышты.

Эми алдыда эң эле чечүүчү, эң эле коркунучтуу, "Черная пантера" менен кез-дешүү күтүлүп турган эле.

Күтүлбөгөн мындай окуядан кийин баардыгы сак болуп калышты. Өзгөчө Алмазды катуу кайтаруунун үстүндө турду. Ян Густун кишилери ачыктан ачык кол салууга эки-үч жолу аракет жа-сашты. Ортодо анча-мынча атышуу да болуп кетти, анын кишилеринин бир-экөөсү ок жеп жараланышкан соң куйруктарын кыпчып алып жоголушту.

- Булар ушул боюнча эле тынчып калышпайт, кандайдыр бир моментти издеп жүрүшөт. Күтүлбөгөн кол салуудан сак болуш керек, алар Алмазды кандай болсо да көзүн тазалагылары келип атышат. Аны атып кетүү, өлтүрүү беш-алты секундду эле талап кылат. Эки-үчөө кокустан чыга калып автомат огун мөндүрдөй жаадырып кетишет же гранат, жардыргыч заттарды ыргытып жиберишип дароо көздөн кайым болушат. Беттешүү бүткөнчө өтө сак болбосок болбойт, ал эми тигилер менен шашпай эсептешебиз.

- Жергиликтүү ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлери да бизге кандайдыр бир башкача көз карашта болуп калышты. Баамдап атасыңарбы, түндөгү атышууну бизден да шек алып атышат.

- Албетте, пистолеттерди аларга көрсөтпөш, атүгүл билгизбей! керек. Эптеп бир-эки күн чыдайлы, анан бул жактан кетебиз.

- Ооба, ага чейин түндөгүдөй дагы атышуу болбосо экен. Анын үстүнө Ян Густун кишиси Алмаздан жеңилип калып, ичтери күйүп ого бетер жинденип калышты. Баса айтмакчы, кандай ойлойсуңар, Алмаз "Черная пантерага" каршы тура алабы?

Баары "билбейм" дегендей ийиндерин күйшөшө бирин-бири карап калышты. Бул мезгилде Алмаз аркы бөлмөдө уктап жаткан эле. Анын үстүнө тигилердин туткуну болуп эки сутка оозуна наар албагандыкы, ошол эле боюнча эч нерсеге үлгүрбөй рингге бет-тешүүгө чыкканы, алардын бир топ таасири тийген эле. Эми жакшылап эс алып чечүүчү беттешүүгө кам көрүү, даярдануу керек болчу. Алдыда эң коркунучтуу, күчтүү, ырайымсыз каршылашы "Черная пантера" турган.

- Силер кандай ойлойсуңар билбейм, эгер мен аны менен жекеме-жеке чыга турган болсом, жеңип кетээриме көзүм жетпейт эле. Анын мыкаачылыгы да бар экен. кечөөгү япон жигитиндей колдорун сындырып салбаса болду.

- Биз ага позволяйт этпейбиз.

- Анын реакциясын, көз каректерин байка-дыңарбы, колдору ушунчалык бат иштейт экен, дагы кандай гана сокку болбосун, жеңил гана тосуп койгонго үлгүрөт экен. Анын мушташуу ыкмаларынын бир топ өзгөчөлүктөрү бар экен, эстеп, эс тутумума сактап калдым. Ошону тигил жакка барганда өздөштүрүп алыш керек экен. Саат канча болду?

- Тогуз.

- Бир сааттан кийин Алмазды ойготуп кечки жетиге чейин жакшылап даярдаш керек. Ян Густун кишилеринен сак бололу, бул үчүн алар баарына даяр. Сырт жакка да көзөмөл салып туралы. Ким билет, мейманканада анын канча кишиси бар. Балким анын кожоюну да булардын кишиси болуп калышы мүмкүн.

Бир сааттан кийин Алмаз ойгонгон соң аны баарылап дене-башына массаж жасап, анча-мынча машыгууларды өткөрүп алдын-ала даярдыктан өтө баштады. Раббил келип Алмаздын ийинине колун койду.

- Мэй Линин согушуу ыкмаларын унуткан жок-суңбу?

- Сен унутпасаң эле унутпайм. Экөө тең күлүп калышты.

,- Смотри, тиги "Черная пантера" деле анын окуучусу, сен деле анын окуучусусуң. Ал үйрөнгөн ыкмаларды, өнөрдү сен деле үйрөндүң. Керек болсо Мэй Ли аныкынан артык баш өзүнүн жашырып жүргөн ыкмаларын да үйрөттү сага. Анын талуу, жаралуу жерлерин да айтып берди. Эми сен анын кемчилиги болгон ошол жаралуу точкаларын табууң керек. Сен деген анын эң акыркы решающий атаандашысың, ал сени аяшы мүмкүн эмес. Япон жигитинен да жаман кылып коюшу ыктымал. Дегинкиси сак бол өзүңө.

- "Генерал болууну каалабаган солдат ал солдат эмес" деген орустардын макалындай, биз бул жакка жөн эле оюн көрүү, катышуу үчүн келген жокпуз. Кандай да болсо жеңүү, утуу үчүн келдик. Жеңилбес пантера менен колдон келишинче кармашып көрөбүз. Кудайдын буйругу болсо жеңебиз, жеңилип калсак айла жок. Анда эле Ян Густун кишилерине шылдың болдук дей бер. Кой, кандай болсо да жеңүү керек. Жок дегенде тең тайлашып чыгуум абзел. Эмне болсо да, кандай болсо да карманыш керек. Мэй Линин ишенимин, эмгегин баалаш да, акташ да мен үчүн парз.

Бул акыркы чечүүчү бет-тешүүгө элдин көпчүлүгүнөн цирктин ичи шыкала толуп сыртка да батпай кетти. Ошондуктан көпчүлүктүн өтүнүчү боюнча сыртка да атайын ичин көрсөтүп турган экрандар коюлду. Ичте эмне кыймыл болуп атса сырттагы экрандан баарын көрсөтүп турат экен.

Беш-алты кишинин коштоосунда Алмаз цирктин ичине кирип кетти. Элдин көптүгүңөн мили-циялардын жардамы менен араң өттү. Журналисттерге интервью берген жок, алардын суроолоруна тек гана "көрө жатарбыз" деп гана койду. Арадан жыйырма мүнөт өткөндө көчө жак ызы-чуу эле болуп калды. Чачын артына өрүп, кара көз айнек тагынган "Черная пантера" келаткан болчу. Анын артынан он чакты киши коштоп келатышкан. Баарынан кызыгы, чачынын айланасын жалтырата кырдырып туруп өрүлгөн жерин гана калтырып коюптур, мурутун да алдырып салыптыр.

- Кам санабай эле, таң калбай эле кой, мунун өзүнүн ырымы ушундай. Бул биринчи эле жолкусу эмес, акыркы чечүүчү бет-тешүүдө дайыма ушундай кылат, - спорткомитетинин кишиси Алмазга анын жоругун түшүндүрүп жатты.

Жеңилбес жоо

Беттешүү он мүнөттөн кийин башталмак, эл катуу толкуп турушту. Бири-бирин күтүшпөй экөө бир мезгилде рингге чыгышты. Цирктин ичиндеги жык жыйма болуп шыкалышып отурушкан көрүүчүлөр ушунчалык дуулдаган кол чабуу, ышкырык, кыйкырык менен тосуп алышты. Бүгүнкү беттешти көрүшкөнү төгөрөктүн төрт бурчунан ар кайсы улуттагы элдер келишкен болчу. Байыркы Улуу Рим империясы гладиаторлорду ортого алып чыккандай көрүүчүлөр тараптан эки жаат бөлүнүшө теңи "Черная пантера" тарабында болсо, теңи Алмазды колдоп атышты. Атүгүл бай кишилер өз ара мелдешип "кимиси утат?" деп талаша ортого чоң байге да коюп жиберишкен эле, Көрүүчүлөрдүн алтымыш пайызы "Черная пантера" сөзсүз утат деген ишенимде болуп турушту, он беш пайызы олку-солку боло, болгону жыйырма беш гана пайызы Алмаздын күчүнө ишенип атышты.

Мушташууга улуксат белгиси берилди. Күжүлдөп турган зал бир заматта жымжырт боло түштү. Рингдин эки тарабында™ эки дөө бири-бирине жакындай басып келишти. Каршылашынын оңой жоо эмес экенин сезген Алмаз өтө эле кыраакы, сак аяр болуп турду. Тигил биринчи кол салабы деп күтүп турду эле, ал дегеле шашып койгон жок. Көзүнүн кыйыгы менен Алмаздын ар бир кыймыл-ара-

кетин байкап турду. Бир маалда Алмаз шамдагайлык менен катуу бет жагына сокку берип өттү эле, тигил анын соккусун кебелбей гана тосуп койду. Экөө чокуша турган короздорчо бири-бирин аңдыша ары бери тегеренип рингдин ичинде басып турушту. Алмаз экинчи жолу дагы сокку жасап өттү эле, аны да кебелбей тосуп, ал аз келгенсип жылмайып күлүп койду. Анын эч нерсени тоотпой жылмайганы Алмаздын ачуусун келтирип атты. Ачуусу менен секирип келип тээп өттү эле, бетин чала чарпыт шырпып өттү. Буга пантеранын кабагы бүркөлө түштү. Алмаз дагы ошондой соккусун кайталаганда тигинин күтүлбөгөндөй контр чабуулуна жерге камгактай чабылып түштү да кайра мышыктай атып турду. Пантеранын алгачкы соккусу катуу болду. Атүгүл көрүүчүлөрдүн баары пантераны колдоп ышкырып, кол чаап жиберишти. Алмаз мурункудай кол салбай сактанып калды. Тигинин контр чабуул менен сокку берип атканын көрүп ага тике кол салбай анын чабуулун күтүп турду.

Бир маалда ушунчалык тез урулган анын соккусуна араң-араң туруштук берип, буйтап кетүүгө үлгүрдү. Цирктин ортосунда эки арстан кармашып атышкандай элестеп жатты. Бир кезде Алмаз окутуучусунун "анын бөйрөк, боор туштарына соккула, эң эле слабый жери ошол" деген сөзүн эстеди. Эки-үч жолу бөйрөк тушка тээп көрдү эле, тигил соктурбай, атүгүл жакындатпай койду. Дагы бир жолу буту менен тээп көрдү эле, пантера анын бутунун таманынан карыштыра кармап алып кое бербей койду. Аны экинчи буту менен көтөрүлүп келип тээп ажыратып кетти. Өзүнүн мурунку ыкмаларына салып пантераны үстөккө-босток уруп-уруп өттү эле тим эле дөңгөчтү ургандай болду. Анын денеси тим эле, ушунчалык таштай катуу экен.

Бир маалда экөө тең бири-бирине бирдей чабуул коюп качырып келишти. Алмаз жерге кандай учуп түшкөнүн билбей калды. Атүгүл өпкөсү куушурула бир азга дем алалбай барып оңолду. Пантераны көзүнүн кыйыгы менен караганда ал өзүнөн үч кадам жерде кебелбей карап туруптур. Орундан кандай атып турганын билбей калды. Катуу ылдамдык менен секирип келип аны көкүрөккө тээп өттү эле, ал кичине сендиректей түшүп барып кайра оңолду. Бул Алмаздын эң биринчи соккусу эле. Көрүүчүлөр кол чаап жиберишти. Пантеранын көзү чакчая ачуусу келе баштады. Ачуу айкыра ушунчалык тездик менен экөө катуу чабыша кетишти. Экөө эки жакка томолонуп түшүшүп кайра турушту. Кайрадан кагылышты. Күтүүсүз катуу соккуга Алмаз туруштук бере албай жерге талп дей чабыла жер айлан көчөк болуп тим эле кабыргалары сынып кеткендей эле боло түштү. Жарым секунддай былк этпей жатты. Пантера бир орунда козголбой тигинин ар бир кыймылын байкап турду. Анын күйөрмандары кыйкырып, ызы-чуу түшүшө кол чаап жатышты.

Байыркы доордун амфитеатрындагы өйдө карай тепкич болуп кеткен отургучтарындай болгон тике отургучтарга көчүк айлангыз болуп жыш отурушкан көрүүчүлөр дуулдата катуу толкуп турушту. Черная пантера ордунан кебелбей көзүнүн кыйыгы менен бир зал жактагы элди карап, бир жерде жаткан Алмазды карап, анын турушун күтүп ары-бери басып турду. Бир кезде Алмаз эсине келе түштү. "Кызык, мен эмне жатам бул жерде, таяк жеп жеңилиш үчүн келдим беле. Жок, бул жоругум жарабайт, уят мага". Ал ордунан кайра атып турду эле, кабыргаларын бирөө бычак менен сайып жибергенсип зыркырап барып оңолду. Мушташ кайра уланды, "Пантера" Алмазга таптакыр эле үстөмдүккө өтүп алды- Мэй Ли үйрөткөн алтымыш төрттөн ашык ыкма бул жерде бир тыйынга да арзыбай калды. Анткени анын баары тигиге тааныш болгондуктан жеңил гана Алмаздын соккуларын кабыл алып атты. Бул көчөдөгү жөнөкөй адамдардан эмес эле томолото чапкыдай, ал эми дайыны жок эле сокку бере бергендин пайдасы жок экенин Алмаз толук түшүнүп турду. Анткени каршылашынын таштай болгон денеси мунун соккусун чымын чаккандай да көрмөк эмес. Окутуучусу Мэй Линин айтканын эсине алып анын бөйрөк тушуна сокку бергенге ыңгайлуу учурду күтүп атты. Бир кезде анын коргоп аткан колу кокусунан бир көз ирмемге ачыла түшкөндө ал ушунчалык тез чагылгандай ылдамдык менен аны бөйрөк тушуна уруп өттү. Эртеден бери аны кебелбей ары-бери басып турган неме бир колу менен бөйрөгүн баса анча-мынча эңкейе ооруганын билгизбөөгө аракет жасай, бөктүшө калды.

Бул соккунун ушунчалык катуу болгонун экөөнөн башка эч ким сезген жок. Ал түзөлгүчө бет талаштыра дагы эки-үч сокку жасап кетти. Эл арасы кайрадан толкуп барып оңолушту. Пантеранын эми чындап жаалы келе баштады. Жанагыдай тоотпой, ары-бери баспай ыкчам согушканга өттү. Алмаздын соккуларын денесине тийгизбей буйтап кетип атты. Алмаз да болгон дарамети менен согушуп кирди. Экөөнүн ушунчалык тездик менен, татаал ыкма, техникалар менен согушуп атканы көрүүчүлөрдү аябай таңгалтыра, экөөнө ыраазы боло карап турушту. Мушташ, кармаш катуу кызыды. Эл да чуру-чуу түшө толкуй баштады. Мындай чыныгы мушташты көпчүлүгү биринчи жолу көрүп атышы эле. Бирде Алмаз, бирде Пантера учуп түшүп кайра эле атып тура калышып мушташа беришти. Бир маалда кандайдыр бир табышмактуу ыкма менен бүркүттөй учуп келип Алмазды бетке тээп өттү. Катуу соккуга туруштук бере албай Алмаз жерге учуп түштү. Сокку ушунчалык дал тийгендиктен Алмаздын башы кеңгирей жер кайрадан ай-лан-көчөк боло бетиндеги тигинин буту тийген жери жарылып кетти. Бетине кан жая берди, эреже боюнча оюн убактылуу токтотулуп ары жакта отурган ак халатчандар чуркап келишип Алмаздын жарылып кеткен жерине крестик кылып ак лейкопластырь чапташты. Бир аз турушкан соң аккан кан токтоп Алмаз кайра ортого чыкты..

Үстүндө кийип жүргөн майкесин чечип салды. Мушташууну баштагыла деген белги берилди эле, экөө кайрадан мушташа башташты. Бул жолкуда экөө тең аябай сак боло өтө кылдаттык менен абайлап согушуп атышты. Алмаздын да оңой жоо эмес экенин тиги да сезип болгон дараметине салып согушканга өттү. Экөө бир эки мүнөттөй мушташкандан кийин Пантера дагы жанагыдай ыкмага салып бүркүттөй шукшурула секирип келип Алмазды моюн талаштыра тээп өттү. Алмаздын көзүнөн жаш ата, дем алалбай муунуп калды. Бул таптакыр эле эч ким билбеген, эч ким көрбөгөн өзгөчө ыкма эле, мындай ыкманы эч ким көрө элек да болчу. "Ничего себе, бул кандай ыкма, буга туруштук бере аламбы?" Алмаз мойнунун сыйрылган жерин колу менен сыйпалай араң барып оңолду. Бул ыкмага каршы тоскоолдук кылганга да, контр чабуул жасаганга да, коргонгонго да болбойт экен. "Демек мунун да эч ким билбеген жашыруун өзгөчөлүктөрү бар экен да". Эмнегедир бул соккудан кийин Алмаздын денеси кадимкидей шалдырай түштү. Эсине келип оңолгуча дагы дал эле ошондой сокку жеди. Ушундай ыкма менен үстөккө-босток удаа-удаа согулгандыктан Алмаз кулап түштү жерге. Соккудан чекеси, жаагы жарылып кеткен эле, кыймылдайын десе мас кишидей ордунан козголо албай койду. Пантера аны айлана ары-бери басып турду да ышкы-рып, кыйкырып, ызычуу түшүп аткан көрүүчүлөргө эки колун көтөрүп жеңиштин салтанатын белгилеп жатты.

Акыркы шанс

Алмаздын башынан сызылып аккан кан көзүнө агылып, кирпиктерин кан кылып ого бетер жүдөтүп жиберди. Эки колу менен кирпиктериндеги кандарды аарчып жатып кокусунан экинчи катарда отурган Хасиятханды көрүп калды. Бет аарчысы менен ыйлап аткан жашын аарчып атыптыр. Сол тарапта отурушкан өзүнүн коллегаларына көз жүгүрттү эле, алардын таптакыр эле көңүлдөрү чөгө, кабактарын бүркөшө өзүн аянычтуу карап туруптур. "Кой, мындай болбойт, кандай болсо да ту-рушум керек, жеңе албасам да тең тайлашышым зарыл. Уят-уят мага". Ал кайра ордунан турду. "Оюнду бүтүрөлү, жеңилип бер" деп ары жактагы калыстар тобунун эки-үчөөсү жүгүрүп келип тигини колдон кармашты эле, Алмаз аларды кагып салды.

- Келесоо десе, ал азыр сени өлтүрүп коёт.

- Аны азыр көрө жатарбыз.

Кайрадан мушташка улуксат деген сигнал берилди. Экөө кайрадан чабышканга өтүштү. Бул жолкусунда Алмаз чабуулга өтпөй тек гана тигинин соккуларын тосо коргонуп гана калган эле. Мушташ дагы эки мүнөткө созулду, пантера дагы эле жанагындай ыкма менен Алмазды бир канча жолу согуп өттү. Алмаз жерге чабылып түштү да ордунан козголо албай койду. Аны өлтүрүп койбосун деп чочулашкан калыстар тобунун бир-экөөсү ортого жүгүрүп чыгыша "Сен жеңдиң" деген белги берип тигинин ортосун тосуп калышты.

Алмаздын башы тегеренип жер айлан-көчөк болуп атты. Карегинин алдынан айланасындагы колдорун булгалап чуру-чуу түшүшкөн элдерди көрүп турду. Беш-алты киши пантераны тегеректеп алышыптыр. Көпчүлүгү аны колдошуп жеңиштин салтанатын белгилей башташты. Бир маалда кокусунан көз алдына Мэй Линин сүрдөнүп карап турган элеси тартыла түштү. Анын көз карашынан "мен сенден муну күткөн эмесмин, ушуну кылат деп үйрөттүм беле. Менин эки айдан ашык жасаган эмгегимди талаага кетирдиңби. Менин айткандарымды эмнеге аткарган жоксуң? "Зудзунонун чагылгандуу отун" эмнеге колдонгон жоксуң? Анын арбактары сага нааразы болот. Тур ордуңдан, кайраттан, күчүңдү жый. Кайрадан мушташка чык", деген белги бар эле. Анын элеси жоголуп кетип, бир аздан кийин Ян Густун элеси көз алдына пайда болду. Ал "мына ушуну көрмөксүң, өлалбай жа-тып өлөң айтат" дегендей, мушташкандын балакетиң аласыңбы. Дагы өлбөй калганына кудая шүгүр де. Сооп гана болот ушуну көрмөксүң, ха-ха-ха!" деп табалап жатты. Бир заматта айланасы айлан-көчөк болуп туманданып кетти. Тумандын арасынан ыйлап жаткан Хасиятхандын элеси көрүндү. Ага удаа эле Альберт, Хамид, Раббил, Эрболдордун өзүн жек көрө карап турушкан элеси тартылды. Көзүн жума башын силкип-силкип алды. "Мен эмне болуп атам, акылымдан айныган жокмунбу". Көзүн ачты эле, "жеңилбес пантера", Тасиро Минамотонун эки колун көтөрө беш-алты киши рингди айланта жетелеп жүрүшүптүр. Элдин баары ышкырык, ызы-чуу түшүп аны колдоп жатышыптыр. "Бүттү ишим, мындан көрө өлгөнүм артык. Мынчалык уят болбой, келбей эле койсом болмок. Уят, уят, мындан көрө өлгөнүм артык". Аңгыча кайрадан Мэй Линин элеси келди, анын өктөм сүйлөгөн сөзү кулагына жаңыра баштады. "Сен жеңилбешиң керек, кандай болсо да Тасиро Минамотону жеңишиң, "Жеңилбес Пантера" деген атын өчүрүшүң керек. Мен сени ушул үчүн машыктыргам. "Зудзунонун чагылгандуу отун" ушун үчүн үйрөткөм. Анын мындай эч ким билбеген коркунучтуу, коргонгонго татаал ыкмасы болсо, сеники аныкынан да татаал, коркунучтуу ыкма. Кандай болсо да сен аны жеңишиң керек, тур ордуңдан. Менин эмгегимди жебе, мени уятка калтырба, ишенимимди акта, тур ордуңдан!". Алмаз чымыркана башын катуу бир чулгуп алды. Кадимкидей кайра каруу-күчү топтоло түштү. "Оо Кудайым, мени колдой көр". Колдорунан бирөө сүйөп жаткандай болду. Ал чымыркана кайра ордунан атып турду. Катуу-катуу оор дем алып алды.

Жеңилбес пантераны жетелеп жүргөндөр таңгалыша Алмазды карап калышты. Анткени ал мурунку калыбындай эле бир ордунда өзүн жеңил сезип туруптур. Эмнегедир аябай намысына келе каяктандыр күч топтолуп, денесиндеги ооруган жерлери сезилбей, кадимкидей мурунку калыбына келип калган эле. "Оо Кудайым, жардам бере көр". Оозунан бул сөздөр кандай чыгып атканын өзү да сезбей атты.

Минамото да аны бурулуп таңгала карап калды. Эртеден бери чурулдап атышкан элдер бир саамга тымтырс боло түшүштү. "Чын эле бул мени менен мушташка даярбы?" деп ишенбегендей ал Алмазга жакындай басып келди эле, Алмаз мен даярмын дегендей ордунан секирип-секирип койду. Ортодо жүргөн Минамотонун сүрөөнчүлөрү рингден сыртка чыгып кетишти. Минамотонун чындап ачуусу келди да эми биротоло таптакыр тургус кылып мунун түбүнө жетмекчи болду. Алмаздын кыймыл-аракетин карады эле, ал мурунку калыбындагыдай эле тургандыгына таңгалды. Бүттү эми ишиң дегендей жаалдана атырылып жөнөдү эле, кандайдыр бир чагылгандай сокку аны жерге учуруп түшүрдү. Эмне болуп кеткенин түшүнбөй буга өзү да таңгала түштү. Алмазды караса, ал мурунку бир ордунда эле былк этпей туруптур. Эртеден берки муташта бир да жолу мындай болуп сокку жеп, кулап түшкөн эмес. Андан кандайдыр бир тааныш кыймыл-аракетти, соккуну байкады, бирок муну ким пайдаланганын эстей албай атты.

Жаалдана ордунан кайра атып турду да чабыша кетишти. Өзүнүн алиги ыкмасына салып соккуча кайрадан жерге чабыла түштү. Бул жолкусунда мурункудан да катуу жеди. Ордунан чайпала араң көтөрүлдү. Мушташ кайра уланды. Ушунчалык чагылгандай тез, аябагандай катуу соккуга каршылык көрсөтө, туруштук бере албай жерге эт-бети менен кулады. Бул сокку Минамото үчүн жетиштүү сокку болду, бул да Алмаздын эң акыркы чечүүчү соккусу эле. Пантера ордунан козголмок турсун башын араң көтөргөнгө жарады. Анын бет алдында Алмаз эмес эле, тээ качанкы бир кездеги өзү менен такай чогуу жүрчү окутуучусу Мэй Линин элесин көрдү. Ошондо гана бул соккуну мурда кимден жегениң эстей жерге башы шылк дей түштү. Ак халатчан эки-үч адам рингге жүгүрүп чыгышып узунунан сулк жаткан Тасиро Минамотону замбилге салып көтөрүп алып кетишти. Ошону менен көп жылдар бою далайын кырсыкка, далайларын өлүмгө учураткан, дүйнөгө таанымал болгон эң коркунучтуу "Жеңилбес Пантеранын" иши бүттү.

Алмаз Пантерадай болуп колун көтөрүп элдерди карап жеңиштин салтанатын белгилеген да жок. Бир аз турган соң, акырын унчукпастан рингден сыртка чыгып кетти. Анын артынан ондон ашык киши ээрчип жөнөдү. Алардын ичинде өзүнүн сүйүктүүсү Хасиятхан да бар эле.

Күтүлбөгөн кырсык

Эртеден кечке сары убайым жеп сары-санаа болуу, толкунттуу, машыгуу, баары артта калып, жеңилде ни п тигилер кетүүгө кам ура башташкан эле. Оюнду уюштуручулар, калыстар менен жюринин мүчөлөрү Алмазга алтындын буусуна карматылган Пантеранын балбал ташын (статуэтка) салтанаттуу тапшырышты. Аны "Черная пантерага" тапшырабыз деген ниет менен атайын пантераны заказ менен жасатышкан болчу. Андан сырткары элүү миң америкалыктардын долларын сыйлык катары беришти. Алмаз үчүн атайын Кыргызстандан келген сүрөөнчүлөр, күйөрмандар, көрүүчүлөр да аябай көп эле. Телефондун жаагын айрыша тынчтык бербей аны кайра-кайра куттуктап жатышты. Баардыгы артта калып, эртеси Кыргызстанга кетүүгө камына башташты. Алмаздын тобу ошол күнү кечке маал жеңиштин урматына анча-мынча ресторанга отурушканы мейманканадан көңүлдүү чыгып бара жатышкан эле. Кокусунан тээ алыстагы үйдөгү сегизинчи кабаттын чатырынан "тарс" эткен үн чыгып, Алмаздын бети-башы кызыл-ала боло чалкасынан кулады. Аны ким-дир-бирөөлөр снайпер мылтыгы менен аткан болчу.

Алмазды жандап бараткан Эрбол аны колтугунан жөлөй калды. Көз ачып-жумганча Алмаздын бети-башы кызыл-жаян болуп, башы шалак дей түштү. Атүгүл анын сүйлөөгө дарманы келген жок. Альберт дароо эле ок чыккан жакты көздөй күчүнүн баардыгынча чуркап жөнөдү. Калгандары Алмазды көтөрүшө дароо машинеге салышып жакынкы аралыктагы ооруканага алып кетишти.

Тогуз кабаттуу үйдүн жанына жеткенде Альберт чөнтөгүнөн пистолетин сууруп алып лифт менен көтөрүлсөмбү же тепкич аркылуу чыксамбы деп бир азга ойлоно түштү. Анан дароо тепкич менен өйдө карай өтө тездик менен көтөрүлүп жөнөдү. Тепкичте өспүрүмдөр ойноп жатышкан эле, Альбертти көрө коюшуп туш тарапка чачырай беришти. Бир маалда лифт иштеп төмөн карай жылып келатканын угуп, ордунда туруп калды да, кайра төмөн карай чуркады. Лифт төмөн жакка жеткенде эшиги ачылып ичинен ит жетелеген аял чыкты. Ал эч шек туудурбаган-дыктан аны сыртка узата карай чыгарып жиберди да кайра өзү лифтиге жүгүрүп кире эң жогорку точкасын басты. Бир аз убакыт өткөн соң ал жогорку кабатта болду. Сегизинчи кабатка көтөрүлүп чыгып, эң үстүнө чыкчу темир каалганын шатысына жакын келди. Тилекке каршы ал кулпулануу экен. Эки жагын карап эч ким жок экенин билген соң дароо чөнтөгүнөн пистолетин алып чыгып кулпуну атып талкалады да, үйдүн эң үстүнө чыкты. Айланага жаңыдан караңгы кирип келаткандыктан үйдүн үстүндөгү караандар анча билинбей, жакшы көрүнбөй бараткан болчу. Альберт акырын пистолетин колуна ала сактана айланасын кунт коюп карай баштады. Дегеле шырп эткен дабыш, кыймылдаган караан көрүнбөйт. Бери басып келип тээ төмөн жактагы мейманкананын эшигинин алдын, Алмаз жыгылган жерди карады. Төмөн жак алаканга салынгандай көрүнүп, снайпер мылтык менен ат-канга аябай ылайыктуу жер экен. "Да-аа, болду болбоду бул Ян Густун кишилери. Алар каяк жагы менен төмөн карай түшүп кетишти экен?" Альберт үстүн бир сыйра кыдырып чыгып эч кимди жолуктура албады. Төмөн жакта машинелер уңулдап куралчан милициялар жүгүрүп чыгып атканын көрдү. Бул жерден эртерээк кетүүнү ылайык көрүп кайра төмөн карай шашылды.

Ооруканадагы чакырылбаган меймандар

Алмазды дароо эле реанимация бөлүмүнө алып кетишти. Ок жаагына тийип оң капталынын сөөктөрүн талкалап кетиптир. Раббилдер операция үчүн акчаларын аяшкан жок, жалаң долларлар менен эсептешип атышты. Жети сааттык операциядан кийин гана араң-араң дегенде кайра киши болду. Тигилердин өтүнүчү менен Алмазды атайын өзүнчө палатага бөлүп жалгыз жаткырышты. Алмаз эки сутка эсине келе алган жок. Капельница куюп, жасалма дем алдырып атышты. Артык баш врачтарды да ал жакка кийиришкен жок.

- Бул Ян Густун гана колунан келди. Башка, чоочун өлкөдө Черная пантеранын кишилери мынчалыкка бара алышмак эмес.

- Баса, Альберт эмне болду экен. Биздин бул ооруканада экенибизди билбейт да. Сотовой телефон менен анын дайынын билчи. Ал да кокустукка учурап калган жокпу?

Хамид "сотовой" телефон аркылуу Альберт менен байланышты, ал иштин чоо-жайын кыскача түшүндүрүп өттү.

- Иштер анча эмес, алиги Алмазды аткандар таптырбай кетишти. Анын үстүнө милициялар да ошол үйгө каптап келишип мага тоскоол болуп коюшту. Азыр барам силерге, менден сары-санаа болбогула. Андан көрө Алмаздын ден-соолугу кандай?

- Аны келгенде көрөсүң.

Арадан он, он беш мүнөт өтпөй эле сырттан Альберт пайда болду. Босогону аттай элек жатып Алмаздын ден-соолугун сурады.

- Азырынча жакшы деп айтуу кыйын, капельницада жасалма дем алдырышууда.

- Ал жакта Ян Густун кишилери болуп калсачы? Анда Алмаздын таптакыр түбүнө жетишет да...

- Коркпой эле кой, алар менин ишенимдүү тааныш кишилерим, бирөөсү айылдашым болот, - Раббил ишенимдүү сүйлөдү, - бирок ошентсе да сен айткандай Ян Густун тааныш врачтарынан сак болуш керек. Алмаз жакшы болуп кеткиче аны күнү-түнү менен кезектешип кайтарабыз.

- Ооба да, баса эсиңердеби, өткөн жылы чүмбөт кийип барып Ян Густун кишисин реанимациядан кантип өлтүргөнүбүздү, бизди да ошолорго салыштырышыбыз керек. Муну да алар ошентип өлтүрүп коюшу ыктымал. Ошондуктан катуу кайтарууда болушубуз абзел. Төртөөбүздүн экөөбүз оорукананын сыртын, экөөбүз ичинен кайтарууга алабыз. Ал-мак-салмак бир-бирден кезектешип турабыз.

- Болуптур, кана, сыртынан ким кайтарууга алат же монета ыргытышалыбы?..

- Анын зарылчылдыгы деле жок, андан көрө мен барайын, -Хамид дароо эле бул милдетти өзүнө алды, ага Раббил кошулду.

- Кыскасы, кезек-кезеги менен эс алып круглосуточно караулит этишибиз керек. Кандай болгон күндө да бул жактан аман-эсен чыгып кетишибиз зарыл.

Экөөсү ичинен, экөөсү сыртынан Алмазды кайтарууга өтүштү. Реанимация бөлүмүнүн кызматкерлерин нааразы кылбаш үчүн өзбек туугандарынын ар бири менен акча менен зсептешип турушту. Врачтар да тигилердин койгон сунуштарын эки кылышпады. Бул көп жерлерге ызы-чуу болуп кетпеши үчүн эч кимисине билдиришкен жок. Чала-чарпыт, чет-чеберин угуп калган журналисттерге "эч нерсе болгон жок, Кыргызстанга кетти" деп жооп берип атышты. Чындыгында аны атып кеткендин анча-мынчасы эле угулса катуу ызы-чууга айланары бештен белгилүү болчу. Бул боюнча жергиликтүү милиция кызматкерлери да эч кимге айтпоолорун өтүнүшүп "кылмышкерди сөзсүз таап беребиз" деп сөз беришти.

Реанимация бөлүмү эки-үч күндөй тынч болду. Түнкү саат үчтөн өтүп, төрткө чукулдап калган маал болчу. Раббил жеңил машиненин ичинде уктап, Хамид күзөттө турган. Шырп эткен ун чыкса угулчудай айлана жымжырт, тыптынч, элдин баары кы |уу уйкуда эле. Хамид көзүн ушалай, акырын оозун кере ача "пси койду да магнитофонду акырын иштеткени колун созуп Каматып кайра дароо тартып алды. Анткени оорукананын жетинчи кабаты нан узун аркан төмөн карай Алмаз жаткан жакка түшүп келаткан болчу. Айлананы күндүз кылып көрсөтүүчү дүрбүнү алып акырын Альбертти ойготту. Ал эч нерсе түшүнбөгөндөй ордунан чукчурула туруп сурай кетти.

- Эмне болду?

- Чщ-щ, акырын, тээтигил салаңдаган арканды көрдүңбү, значит азыр бир нерсе болушу мүмкүн.

Хамид ары жактан снайпер мылтыгын алды да анын башына үн чыкпас "глушителин" бурап бекитип кирди. Экөө кылдат ошол жерден көз айрыбай карап турушту. Реанимация бөлүмү үчүнчү кабатта жайланышкандыктан төмөн жактан барууга мүмкүн эмес эле. Сотовой телефон аркылуу ичиндегилерге кабар берип сак болууларын өтүнүштү. Арадан беш мүнөт өткөн соң оорукананын эң үстүнөн кара чүмбөт кийген эки кишинин карааны пайда болду да бирөөсү үстүндө эки жакка көз жүгүртө, экинчиси төмөн карай аркан менен жылмышып түшө баштады. Кадимки нинзялардай болуп артында кылычы салпактап жүрөт. Экөө эки снайпер мылтыгын ала сак болуп тигилердин ар бир кыймыл-аракетин карап сак турушту.

- Бул нинзя сөрөйлөр болгону экөө гана экен, эмне кылалы?

- Сен үстүндөгүсүн, мен болсо тигинисин.

- Болуптур, - Хамид акырын мээлеп туруп машааны басып койду эле, аркан чорт үзүлүп ага жылмышып түшүп келатканы, төмөн карай учкан боюнча кетти. Ага удаа эле тээ өйдө жактан экинчиси да учуп түштү. Альберт машинеден чыгып аларга ба-райын деди эле, Хамид колдон кармап токтотуп койду.

- Тим гой, аларды жайына, эгер алар соо кала турган болушса өздөрү көздөн кайым болушат.

Айткандай эле эртеси төмөн жактагы цементте кызыл кандын тагынан башка эч нерсе жок болчу. Бактыга жараша бул окуяны төртөөнөн башка оорука-надагылардын эч кимиси билбей калышты. Эртеби-кечпи мындай окуя күтүлөөрүн төртөө тең алдын ала сезишкен эле. Бул болсо тигилер күткөндүн эң алгачкысы болчу.

- Биздин машинебиздин бул жерде, көмүскөдө турарын эми тигилер билип калышты. Ордубузду которуштурбасак болбойт, алар машинени түп орду менен жардырып жибериши да ыктымал. Бар машинени тиги үйдөгү гаражга барып коюп кел. Сак бол, артыңдан "хвост" ээрчитпе. Эгер бул машиненин кайда турарын билип калышса акырын байкатпай мина коюп ташташы да ыктымал. Хамид кара "Джипти" от алдырып айдап кетти. Альберт болсо оорукананын бүт терезелери көрүнүп турган ыңгайлуу жерди издеп ошол жерге жанданышты. Ал маңдайындагы оорукананын - эң үстүңкү кабаты болчу. Көп өтпөй Хамид да кайра келди.

- Машинени тигил үйдүн гаражына коюп келдим, артымда "хвост" болгон жок.

- Биздин бул жерде экенибизди эч ким билбейт, зато тигил жактан баардыгы алаканыбызга салгандай көрүнүп турат. Тигилер эми Алмаздын бул жакта жатканын, катуу кайтарууда экенин эң жакшы билишет, ошондуктан күнү-түнү бизге тынчтык беришпейт.

- Чындыгында Ян Гусь баш болуп, анын кишилери вот так надоело.

- Эч нерсе эмес, аман-эсен бул жактан чыгып кетеличи, алар менен эсептешчү да мезгил жетет. Же алар биздин түп тамырыбызды кыят же аларды биз жоготобуз. Каршылашкан эки жоо параллельно жашашы мүмкүн эмес окшойт сыягы.

Ошол алгачкы болгон окуядан бир жума өткөн соң, Алмазды көргөнү кандайдыр бейтааныш врачтар келишти. Алмаздын эки жагындагы кроваттарда жатышкан жигиттерди көрүп кабагын түйө чыртылдай кетти.

- Булар эмне жатат бул жерде?

- Оорулуулар...

- Эмне үчүн булар капельницада жаткан адам менен чогуу жатууга тийиш, башка палатага которуш керек. Немедленно которгула.

- Жогору жактан атайын ушундай указание берилген.

- Мен эч кандай указаниени билбейм, билгим да келбейт. Бүгүн мунун жанындагы оорулуулар жок болсун. Катуу жабырланган адамга тынчтык керек. Бул палатада капельницада жаткан жигиттен башка эч ким болбосун. Эгер менин айтканымды аткарбасаңар, кызматыңардан бошойсуңар, уктуңарбы. Бир салган кийин мага келип доложит эте-сиңер, - ал киши чыгып кетээри менен Алмаздын эки жагында жатышкан Эрбол менен Раббил өздөрүнчө акылдаша кетишти.

- Бул врач бизди башка жакка бекеринен которгусу келген жок. Менимче оорукананын башкы врачы болгону менен бул Ян Густун кишиси окшойт. Эгер башка палатага бизди которуп жиберсе эмне кылабыз?

- Андай болсо жок дегенде бирөөбүз жашырынып калышыбыз керек. Реанимациянын заведующийи келсинчи, шашпай акылдашалы.

Бир аздан кийин реанимация бөлүмүнүн жетекчиси келгенде үчөө шашпай отуруп алышып эмне кылуу керек тууралуу, акылдашып, кеңеш кура башташты.

- Эмне кылабыз? Эгер Алмазды бул палатага жалгыз калтыра турган болсок бияктан аман-соо чыкпасы бештен белгилүү. А эгер башкы врачтын айтканын кылбасаң, силерди жумуштан бошотуп жибериши мүмкүн?

- Кандай болсо да экөөбүздүн бирөөбүз калышыбыз керек.

- Үч күн эптеп чыдагыла, үч күндөн кийин башка палатага же үйгө котором. Аларды издеп таппагандай кылам. Ага чейин экөөңөрдүн бирөөңөр жашырынып калгыла бул палатада, эч ким билбегендей болсун.

- Каякка жашырынса болот?

- Тээтигил төрт бурчтуу жашикчени көрдүңөрбү, ичиндегилердин баарын алып таштайм. Тигилер келип кеткиче төрт бүктөлүп жатууга, чыдоого туура келет. Алар кеткенден кийин андан чыгып алып терезенин артындагы занавескага же кроваттын алдына жашырынса болот. Түн ичинде ээн-эркин эле ичинде басып жүрө бергенге да мүмкүнчүлүк бар.

- Болуптур, мен калайын, - Эрбол бул милдетти мойнуна алды.

- Эсиңде болсун, текшерүү келип-кеткиче жашикчеде былк этпе. Тигилер шек алышпагандай болсун.

- Албетте.

- Кой, тездейли, убакыт тар, алар эки сааттан кийин келишет, - алиги реанимация бөлүмүнүн жетекчиси жашиктин ичиндеги ар кандай аппарат, приборлорду алып өзүнүн бөлмөсүнө ташып алып кетти да кайра келди.

- Кана, экөөңөрдүн кимиңер каласыңар?

- Мен калайын, - Эрбол акырын жашикчеге төрт бүктөлүп кирип кетти, аны сыртынан жаап бекитип койду. Ичи бир топ эле тар, думуктуруп үп экен. Эрболго чыдоого туура келди. Ошол боюнча былк этпей жашиктин тешикчесинен сыртты карап жатты.

Көп өтпөй тек-шерүүчүлөр келип ары-бери жакты карап өз ара сүйлөшүп турушту. Бирөөсү бери төрт бурчтуу жашикчеге басып келди.

- Мында эмне бар?

- Колдонуучу ар кандай приборлор.

- Оозун аччы?

Мындай күтүлбөгөндүккө бөлүм башчы эмне кылаарын билбей кайсалактай түштү. Анан жандарын, чөнтөктөрүн сыйпалап калды.

- Топ ачкычтар тиякта калыптыр, кабинетте, - "бар алып келе кой" деп айтабы деп жүрөк заада болуп турду эле, ал бир аз карап турган соң "болуптур" деп ары көздөй басып кетти. Алар Алмаздын жаткан жерин бир аз карап турушкан соң кайра чыгып кетишти.

Палатада Алмаздан башка эч ким жок эле. Палата ичи өлүү жымжырт, кез-кез гана Алмаздын жасалма дем алдыргыч менен дем алдырып жатканы сезилип жатты. Эрбол уюп кеткен бутун анча-мынча түзөп кыймылдатайын деди эле, мүмкүнчүлүк болбой койду. "Мейли чыдайын, мындан кыйын нерселерге деле чыдап келбедим беле", ал чымырап, уютуп оорутуп аткан буттарын колу менен ушалап бир ордунда былк этпей жата берди. Бир аздан кийин шырп-шырп эткен үн угулуп медсестра кыз келди да Алмаздын жаткан жерин бир сыйра текшерип карап коюп кайра чыгып кетти. Арадан беш-он мүнөт өткөн соң бөлүм башчы келип жашикти акырын ачып Эрболго шыбырады.

- Мен кеттим, ушул боюнча эртең келем. Башкы врач мени бир жакка жөнөтүп жатат, Сак бол, эч кимдин көзүнө көрүнбөөгө аракет кыл. Бул жакка атайын дайындалган медсестрадан башка :>ч ким кирбеши керек. Ал сенин бул жакта жатканыңды билет, бирок баары бир аны чочутуп жибербе. Шектүү нерселер көп болуп жатат. Сак бол, жолдошуңардан айрылып калышыңар мүмкүн. Аны коргоого силерден башка эч кимдин, атүгүл менин да колумдан эч нерсе келбейт. Болуптур мен кеттим. Орустар айткандай храни как зеницу ока, сак бол, - ал кеткен соң Эрбол акырын жашиктен чыгып эшиктин жанына келип сырт жакка кулак төшөдү. Жумуш мезгили аяктап калгандыктан дежурда тургандар гана калып калгандардын баары үйлөрүнө кетишкен эле. Терезе жакка келип сырт жакка көз жүгүрттү, оорукананын короосундагы кыймыл да азайып калыптыр.

Медсестра кыз дагы келип кетти, анын өңүндө кандайдыр сары санаа болуп бир нерседен чочулагандын белгиси бар эле. Аны байкай койгон Эрбол акырын шыбырай сурай кетти.

- Эмне болду? Эч нерсе деле болгон жок. Бул жакка өмүрү көрбөгөн жаңы врачтар дежурствого келишти. Түрлөрү, көз караштары жаман экен. Чочулап турам, реанимацияда жаткандарды бир нерсе кылып жибербесе экен деп. Сак болуңуз.

- Рахмат, эскертип койгонуңузга, өзүңүз да сак болуңуз.

Алмазды бир сыйра карап текшерип койгон соң медсестра кыз чыгып кетти. Эрбол өзүнө ыңгайлуу жер издеди. Кроваттын алдын карап ыңгайлаштырып көрдү эле, эшиктен киргендердин дароо эле көздөрүнө чалдыкчудай. Терезе парданын арты анан алиги жашик эле ыңгайлуу экен. Терезе жакка барып парданын артында отурду. Ошол боюнча күүгүм киргенче былк эткен жок. Айланага караңгы кирип электр жарыктары күйө баштаганда гана ордунан козголо палатанын ичине бир сыйра көз жүгүртүп койду. "Деги аман-эсен Алмазды алып кетсек экен. Ян Густун бандасы таптакыр эле бизге өчөшүп алды. Ушундайда Спартак болгондо эмне, бир нерсе ойлоп табат эле". Эрбол Кандуу Ордодо кызмат өтөп жүргөндө Ян Гусь менен Спартактын чатакташа кеткенин эстеди. Жыйырмадай кишинин алдында экөө кадимкидей мушташа кетишкен. Буларга эч кимиси кийлигишкен эмес. Тек гана кимиси үстөмдүк кылып жеңээр экен деп топтолуша карап турушкан. Экөө кеминде эле жыйырма мүнөттөй мушташты. Ян Гусь да чыгыш элдеринин мушташуу ыкмаларын эң жакшы билчү. Бирок баары бир ага Спартак үстөмдүк кылып кетти. Ал Ян Гуска салыштырмалуу кен далылуу, олбурлуу, анан чымыр болчу. Жеңилип баратканына көзү жеткен Ян Гусь колуна эмне урунса ошол менен Спартакты согуп кирди. Ызы-чуудан Кандуу Ордонун начальнигинин орун басары кырк беш жаштагы майор, улуту украин жигит чуркап келип аларды ажыратып кеткен. Ошондо Ян Густун эркекче мушташпай колуна тийген нерселери менен Спартакты чапкылап жатканын эстеп, башын чайкап койду.

Канчага чейин отурганы белгисиз, бир маалда акырын эшиктин ачылганын, аяр сактана ак халатчан эркектин кирип келатканын көрдү. Сыртта дагы бирөөсү калып кайтарып турганын байкады: Эрбол акырын сактана чөнтөгүнөн үн чыкпас пистолетин сууруп чыгып жылчыкчадан тигинин ар бир кыймыл-аракетине көз салып байкап турду. Ал жанатан бери ушуну күтүп отурган. Алиги ак халатчан караан акырын Алмаз жаткан кроватка жакын басып келди да, чөнтөгүнөн бир нерсесин алып чыкты. Анан Алмаздын оң жагына өттү. Колундагысы шприц окшойт сыягы, чөнтөгүнөн бир нерсе алып чыгып, андагы суюктукту шприцке толтура кылып сордуруп алды. Дегеле шашылып койгон жок. Алмаздын баш жагына басып келип алигисин капельницадагы банкага куймай болуп колун созуп келатканда, желкесине тийген катуу, күтүлбөгөн соккуга "кыңк" дегенге алы келбей жатып калды. Аны Эрбол дабышын чыгарбай жерге кулатпай тосуп ала коюп, темир жашиктин ичине төрт бүктөп салып сыртынан жаап таштады. Анан экинчисинин келишин күтүп турду. Арадан он мүнөт өткөн соң, экинчиси баш бакты, ал акырын шыбырай үн катты:

- Эмне болду, бүтүрдүңбү ишиңди? Палатанын ичи жымжырт анан караңгы эле, анын кайрадан шыбыраган үнү угулду. "Угуп атасыңбы, кайдасың сен?" Ал дагы катуу желкеге жеген соккудан жерге жалп дей түштү. Эрбол акырын эшикти ачып коридорго көз жүгүрттү. Алиги медсестрадан дайын жок, эч жерде көрүнбөйт. Кайра басып келди да жерде кыймылсыз жаткан караанды тапатак көтөрүп туруп жашикке беркинин үстүнө тыгып салды. Анан коридорго акырын жылып чыкты. Таң калычтуусу - коридордо эч ким жок, тим эле өлүү жымжырт. Ийне сайчу кабинетке кирип адамды тынчытып уктатчу дарыны таап алды да кайра өзүнүн палатасына жылт этип шырп алдырбай кирип кетти. "Булар баары бир мага тынчтык бербейт, андан көрө таң атканча тынч укташсын" - ал шприцке дарыны толтурду да экөөнө сайып таштады. Анан чөнтөгүнөн телефонун алып чыгып жогору жактагыларга жагдайды түшүндүрүп кабар берди.

- Биздин палатадагы төрт бурчтуу жашикте экөөсү жатат, эмне кылалы?

- Алардын колдору байлануубу?

- Жок. Эсин оодара чаап анан экөөнө тең уктатма дары сайып таштадым.

- Анда азыр барам.

Бир аздан кийин терезе аркылуу Раббил түшүп келди.

- Эмне болду? - коридор аркылуу уурданып кирген Хамид иштин чоо-жайын сурай кетти.

- Буларды бизге бер, биз алып кетебиз, биз кеткиче чердактын үстүнө байлап, ооздоруна чүпүрөк тыгып, көздөрүн таңып таштайбыз. Ал жерде жата беришет былк этишпей.

Бир аздан кийин коридор жак тапыр-тупур боло түштү.

- Жашынгыла, дагы куралчан төртөө келатат.

Үчөө дароо бурч-бурчтарга жашынып калышты. Бир аз убакыт өткөн соң төртөө биринин артынан бири ээрчише шарт эле палатага кирип келишти да жарыкты жандырышты. Өздөрүн карай мээлеп турушкан куралчандарды көрүп куралдарын таштап жиберишип колдорун көтөрүп туруп калышты.

- Баары бир бул жактан тигини аман алып чыгып кете албайсыңар. Төртөөбүздү өлтүрсөңөр эртең мындан эки эсе катуу куралданышкандар келет, Алар үчүн алдагы силердин пистолетиңер оюнчук эле болуп калат. Эгер баарыңар аман калгыңар келсе бизди кое бергиле, силерге эч нерсе кылбайбыз, тийбейбиз.

Үчөө төртөөнү тетири каратып туруп пистолет менен эстерин оодара чабышты да баарына уктатма дары сайып туруп тепкич менен бирден жогорку кабатка ташый башташты. Реанимацияда иштеген дежурдагы врачтар менен медсестра кыздардын баарын колдорун таңып бир бөлмөгө камап ташташыптыр. Алиги алты туткунду оорукананын эң үстүнө чыгарып колдорун, көздөрүн таңып ташташкан соң экөөсү үстүндө калып Хамид төмөн түшүп кетти. Бир аздан кийин байлануудагы врачтарды, медсестра кыздарды бошотту.

Эртеси бөлүм башчы келгенде Раббил жагдайды түшүндүрүп айтып берди.

- Эгер дагы бир эки түн бул жерде турсак, бизге точно эле групповое нападение болот. Кандай болсо да бул жерден башка жакка орун которуштуруш керек. Бул окуя тууралуу милицияга кабарлап зарылчылдыгы деле жок. Андан көрө эртерээк кеч боло электе изибизди жашыралы.

Ошол күнү кечте айланага күүгүм кире баштаганда Раббилдин жердеши, реанимациянын бөлүм башчысы менен келишип, Алмазды машинеге салып кайдадыр алып кетишти.

Калаанын четинде салынган бул үй баардыгы үчүн аябай ыңгайлуу да болду. Анткени анын бөлмөсү кадимки реанимациядагы палатадан эч айырмасы жок экен. Экинчиден булт жерди эч ким билбейт да таба да алышпайт эле. Ичи-тышынан кайтарганга ыңгайлуу, төртөө болсо ооруканадагыдай болуп көрүнгөңдөн корунушпай ээн басып калышты.

Алар ойлогондой эле эртеси түнкү саат үчтөрдө Алмаз жаткан реанимация бөлүмүнө кара чүмбөтчөн уюшкан топ кол салып, палаталарды кыдырып издешип, көздөгөн максаттарына жете алышпай, тигилерди таба албай кетишиптир.

Жарым ай бою Ян Густун кишилери Алмазды калаа ичин түп көтөрө издешти. Реанимация бөлүмүнүн башчысын да катуу кыйноого алып "Алмазды каякка каттың?" деп сурап көрүштү. Ал "түн ичинде кара чүмбөтчөндөр келип курал менен коркутуп алып кетишти" деп айтып ошол сөзүн кайра-кайра эле кайталай берди. Аны ар кандай ыкмага салып сурап көрүштү эле андан майнап чыккан жок, ал айтканынан кайтпай туруп алды. Тигилер жедеп түңүлүшкөн соң аны жайына коюшту да Бишкектеги өзүнүн кишилери менен байланыша баштады. Алмаздын Бишкектеги кайсы ооруканада жатканын кандай болсо да таап, аныктагыла, анан бизге кабар бергиле деген өзгөчө тапшырма берилди. Бирок алар Ташкентте эле алиги үйдө бекинип Ал-мазды кайтарып жатышкан болчу.

Алтын оюну

Кадимки карта кумарына кызыккандай алар бул оюнга кандайча аралашып, сүңгүп кирип кеткендерин өздөрү да байкабай, сезбей калышты. Кумардуу оюн күтүлбөгөн жерден башталып кетти. Бул мезгилде Алмаз Ташкенттеги дос врачтардын чоң жардамы менен жакшы болуп оңолуп кайра Бишкекке келген эле. Өзбек досторду да таарынтышкан жок, акчаны ойдогудай эле берип, сыйлашты. Бир гана өкүнүчтүүсү, Алмаздын оң жаагында акырегинде чоң тырык калды. Бирок жоон мойнундагы ал тырык анын көркүн ачып турду. Алмаз таптаза болуп айыгып Ян Густу баш кылып анын кишилерин бүт баардыгын түп тамыры менен жок кылуу жөнүндө катуу ишке киришип пландарды түзө башташкан эле. Бир күнү таң азандан Хамид, "Вечерний Бишкек" гезитинде жазылган кандуу окуяны көтөрүп кирип келди.

- Момуну окусаңар, кызыктуу окуя экен. Кандайдыр бир мафиялар Бишкекте жашаган бир үй-бүлөнү бүт өлтүрүп кетишиптир.

- Эмне болгон мафиялар экен алар?

- Алар жөнүндө так айтылбаптыр, үстүртөн ар кандай версиялар менен жазылып кетиптир. Өлгөн кишилер жөнүндө так маалымат бар, аларды өлтүргөндөр тууралуу маалыматтар жок экен, бирок ички иштер кызматкерлеринин кылмыштуулукка каршы бөлүмү бул ишти катуу колго алып кылмышкерлерди издей башташыптыр. Сыягы жиптин учугу табылса керек.

- Булардын мафиясы эмнеге байланышыптыр?

- Алтын мафиясы. Нарын тараптагы Казарман деген жерде атайын алтын иштетиле турган жер бар экен. Ал жакта иштегендер менен бул жактагылардын өздөрүнчө мафиясы бар окшойт сыягы. Алар жөнүндө үстүртөн гана жазылып өтүптүр. Үй-бүлөсү менен өлгөн адамдар туура эмес иштерди жасап койсо керек сыягы. Мунун баарын айтып отурганча андан көрө өзүңөр окуп көргүлөчү, мына гезит.

Баары кызыгыша биринен бири талашып окуп киришти. Бир аздан кийин баары өздөрүнчө топтолуп бул маселени талкууга алып киришти.

- Да-аа, бул жерде кызык нерсе жатат. Мен бул жөнүндө мурда да бир канча жолу уккам, бирок анча маани берген эмесмин, - Алмаз буга олуттуу маани бере сүйлөдү. Баары тең ал макаланы эки-үч сыйрадан окуп чыгышты.

- Ооба, бул жерде сырдуу түйүн жатат, атүгүл бул жөнүндө журналисттер да ачык жазгысы келбептир. Менде бир жакшы идея турат. Ушул оюнга биз да аралашып көрбөйлүбү, силер кандай дейсиңер?

- Кантип? Биз алар жөнүндө эч нерсе билбейбиз да. Жок дегенде анча-мынча эле далил болсо биз дагы аракет кылат элек.

- Кана, кантип бул жашыруун түйүндүн учугун табабыз, кимди кармайбыз?

- Ички иштер бөлүмүнө кармалгандары бар бекенби?

- Азырынча жок, бирок биз да аракет кылышыбыз керек, бул жерде жашыруун миллиондор жатышы мүмкүн.

- Кантип аракет кылабыз?

- Менде бир идея бар... - баардыгы Раббилди карап калышты, - эгерде бул жашыруун алтын мафиясы болсо сөзсүз түрдө алтын чыгаруучу алиги Казарманда иштеген айдоочулардын да катышы болбой койбойт. Уурдалган алтындар болсо баары бир жашыруун түрдө айдоочулар аркылуу бул жакка жеткирилип келет. Бирок, кандай жол менен, кантип, эч ким эч нерсе билбейт.

- Мунун кантип аныгына жете алабыз?

- Окуя болгон жерди, алиги үйдү акырын акмалап көрбөйлүбү, балким тумшукка бир нерсе илинип калаар?

- Андай болбойт, анда милициялардын кылтагына илинип калышыбыз мүмкүн. Анда эле өлгөндөрдү бизди өлтүрдү атка конобуз. Өзүбүзгө өзүбүз көр казып алышыбыз ыктымал.

- Андан көрө Казарманда иштеген кишилер менен байланышуу керек. Ал жактан шаарга келген ар бир машинелерди такташ керек. Менимче ал жактан таза алтынды алып чыга алышпайт. Иштетилбеген түрүн алып чыгышат да башка жерден иштетип алышат.

- Кана, бул уюкту кантип табабыз?

- Бул боюнча бөлүнүп-бөлүнүп акырын, тыкан иш кылалы, биздин бул ишибизден эч ким шек албашы керек.

Ошентип алар өздөрүнчө бөлүнүшүп иштешмей болушту. Бул оюнга аралашуу өтө кооптуу болгону менен өтө кумардуу болчу. Бул боюнча атайын пландарды иштеп чыга башташты. Экөөсү атайын Казармаң жакка тапшырма менен жөнөмөккө даярдана башташты.

Сырдуу түйүндүн учугу

Бир жумадан бери өздөрүнчө план түзүп жаңыдан даярдана баштаган мезгилде алар дагы бир жакшы кабар алышты. Ооруканада катуу жаракат алган бир адам жатканын угушту. Анын да алиги бүт үй-бүлөсүн өлтүрүп кеткен кылмышка катышы бар имиш. Бир экөөсү ошол ооруканага барып чалгындап тактап келишти. Катуу аварияга учурагандай бети-башы, колу-буттары бүт бойдон тулку бою чүпүрөк менен таңылуу экен.

Эсине бирде келип, бирде келалбай тургандыктан, анын үстүнө граждандарча кийинген милиция кызматкерлери да кайтарып тургандыктан убактылуу жайына коюшту да Казарманга баруу планын убактылуу токтотушту.

- Кандай болгон күндө да аны уурдап кетүү керек, ошол аркылуу балким түйүндүн учугун табарбыз, - бешөө чогулуп отурушканда өздөрүнчө акылдашып көрүштү.

- Ооба, аны тиги мафия кишилерине же милиция кызматкерлерине алдырбашыбыз керек. Эптеп жолун таап бирөөбүз так эле ошол ооруканага, ошол кабатка жатуубуз керек.

- Тааныш врач барбы?

- Албетте табылат.

Ошондон эки күн өткөндөн кийин алиги жигит жаткан ооруканага Эрбол барып жатты. Анын палатасы тигиникинен анча алыс деле эмес болчу. "Кудай өзү кечирсин" деп колун гипсте-тип, тандырып алган эле. Эрбол бат эле алиги жигиттин айланасында жаткандар менен, аны кезек менен кайтарып турушкан милиция кызматкерлери менен таанышып ала койду. Коридорго чыкканда, кечкисин телевизорду көрүп отурушканда, тамакка баруу мезгилинде ар бир кырдаалды байкап өзүнчө план түзүп жүрдү. Тигилер да бирден-экиден болуп Эрболго келишкенде тигинин ден-соолугун байкап, кайтаруучулардын ар бир кыймыл-аракетин көз жаздымдан калтырышкан жок.

Арадан үч жума өткөндөн кийин гана анын денесиндеги таңылган бинттерди алышты. Бирок кээ бир желери али таңылуу боюнча эле калтырылды. Ушул убакыттын ичинде эки жолу кандайдыр кишилер келип палатага кирүүгө аракет кылышты. Бирок күзөттө турган милиция кызматкерлери аларды таптакыр кое бербей койду. "Биз врачпыз" деп, экинчисинде "тергөөчүбүз" деген документтери менен келишти. "Бизде жогору жактан ал таптакыр айыккыча эч кимди жолотпогула" деген буйрук берилген" деп кайтаруучулар тигилерди көшөрүп жолотпой туруп алышты. Эгер бир нерсе болуп кол сала турган болушса аларга кийлигише кеткени Эрбол да акмалап бери жакта даяр турду. Алиги жигиттин гипстери чечилип басууга, отурганга жарап калганда төртөө чүмбөт кийип келишип, күзөтчүлөрдүн уктап аткан жеринен эле эсин оодара чабышып алиги жигитти алып кетишти. Ал жигит эмне болуп кеткенин түшүнбөй кыйкырайын деди эле, анын оозун акырын басып кулагына шыбырады. "Коркпой эле кой, биз сага жамандык каалабайбыз. Сени бул капастан, коркунучтан куткарып кетебиз", алиги жигит ошол боюнча унчукпай калды. Кол салуу көз ачып жумганда болгондуктан заматтын ортосунда кайра зал тынчып калды. Анын үстүнө ызы-чуу болуп, катуу дабыш да чыккан жок. Эшикти түнүчүндө Эрбол ачып койгон болчу. Түн ортосунда даарат ушатканы чыга калган оорулуу дежурдагы медсестра кыздын колдору байлануу, көздөрү таңылуу экенин көрүп аны чечип ошондон кийин гана ызы-чуу башталды. Эстерине келишкен күзөттөгү милициялар дароо рация менен өзүлөрүнө кабар беришти эле, арадан он мүнөт өтпөй анын куралданган милиция кызматкерлери жетип келишти. Бул мезгилде оорулуулар менен кошо аралаша арасында Эрбол да жүргөн эле. Муну баары беш гана мүнөт аралыгында болгондуктан көпчүлүгү окуяга ишенбей атышты. Уйку-соонун ортосунда отурган дежурдагы медсестра кыз баш болуп уктап жаткан күзөтчү милиционер да көрмөк тургай, атырылып мышыктай дабышсыз кирип келгендерин, эч нерсени сезишпей калышыптыр. Келген топ дароо рация аркылуу бири-бири менен кабарлаша бөлүнүп-бөлүнүп кайра көчөгө чыгып кетишти.

Аны бир жумадай издешип таптакыр дайынын таппай коюшту, бирок издөөнү дале улантып атышты. Атүгүл телевизор, гезиттер аркылуу сыйлыгы менен издөөнү да жарыялап көрүштү.

Бул убакыт аралыгында Хасиятхан менен Алмаз Эрболго эки жолу келип иштин чоо-жайын билип кетти. Арадан бир жарым жума өткөн соң Эрбол да ооруканадан чыгып келди.

Бул мезгилде алиги жигит кадимкидей басканга, сүйлөшкөнгө жарап калыптыр. Аты Тынчтыкбек экен. Бир жумадан ашык тигилерден катуу чочулап, сүйлөшкөндөн коркуп, тартынып жүрүп Эрбол барган маалда кадимкидей көнүгүшүп өзүн эркин сезип калыптыр. Тигилердин өзүн эмне максат менен уурдап кеткенин түшүнгөн соң бир топко чейин кыйналып-кысталып атып акыры чечилип, баштан өткөнүн айтып берди.

- Жердигим Көл жактан, Балыкчы шаарында чоңойгом. Армиядан келгенден кийин Балыкчынын автобазасында "КамАЗ" айдап бир топ жыл иштегем. Дайыма Нарын жакка жүк жеткирип кайра ал жактан Балыкчыга ташычумун. Бир күндө эле барып келчүмүн. Ошентип жүрүп тааныш аркылуу Казармандагы алтын иштетип чыгарчу жерге айдоочу болуп орношуп калдым. Автобазага караганда айлыгым бир топ эле жогору болчу. Айтканды "кың" дебей аткарган тажрыйбалуу, такшалган айдоочу болгондуктан дальный рейстерге мени көп жумшашчу. Эки-үч жылдай иштегенден кийин кадимкидей алардын ишенимине кирип калдым. Кандайча алардын мафия-сына аралашып кеткенимди өзүм да байкабай, сезбей калдым. Бир жолу жүк менен мени шаарга жөнөтүп калышты. "Жолдон Боом капчыгайынан өткөндөн кийин сени жеңил машине менен тосуп турушат, анан тоо арасындагы сарайга барасың, ал жерде кымыз, эт жеп бир аз эс алгандан кийин кайра шаарга кете бересиң андан ары. Эң башкы нерсеси - алардын айтканы менен бол. Эч убакта моюн толгобо. Эгер жолуң болуп жакшы барып келсең, командировочныйыңды жакшы төлөп беребиз" деп эскертишкен ал жактагы менин шефтерим. Айткандай эле Боом капчыгайынан өтө бергенде мени жеңил машине менен тосуп турушуптур. Арасында МАИ формасын кийген да милиционер бала жүрөт. Шефтин айтканын, эскерткенин эки кылбай жасадым, айда деген жагына айдадым. Тоо арасында кош сарай бар экен, эки сарайдын ортосунда кран машиненин турганын да көзүм чалган. Үйдөгү казанда эт бышып атыптыр. Эт жеп, кымыз ичип үйдө отурганда сыртта машине крандын дүрүлдөп иштеп атканын кулагым чалган. Бирок эч нерсе ойлогон эмесмин. Аны кийинчерээк билдим, бирок баары кеч болуп калган эле. Ага чейин канча жолу борборго каттап келдим. Ар дайым жолдон алиги кишилер тосуп алып анан андан ары кое беришчү. Бирок ар бир рейсим үчүн шефим жакшы акча төлөп берчү. Мунун баарын кеч түшүнбөдүмбү. Бирок артка кайтууга кеч болуп калган болчу. Көрсө, менин машинемдин мотор жактарына иштетилбеген кара сагыз смола аралашылган алтын салып жөнөтүп турушуптур.

Алар машинамдын алдыңкы жактарына, мотордун бир жерине бекитилет экен. Алиги сарайдын жанындагы кран машине да бекеринен ал жерде турбаптыр. Мен үйдө кымыз ичип, эт жеп жайбаракат отурганда моторду кран менен көтөртүп ичиндеги болгон иштетилбеген алгандардын баарын алып кайра ордуна коюп, бекитип коюп жүрүшүптүр. Өзүм да башынан эле бир нерседен шек алып жүргөм. Ошонум туура чыкты. Анын үстүнө шефтерим да мага башкача мамиле жасап, ар бир командировкам үчүн акчаны жакшы төлөшчү. Ал жакта иштеген айдоочуларга салыштырмалуу айлыкты он эсе көп алчумун. Шефтеримдин эскертүүсү боюнча акча жөнүндө, командировкам жөнүндө эч кимге кеп кылчу эмесмин. Кийинчерээк баары мага билинип, ачыкка чыкканда өзүм да көптөн бери бул булганыч ишке аралашып жүргөнүмө бир жылдан ашып калганын билдим. Арт жагым тосмо болчу, ал "кругдан" бөлүнүп чыга да албай калгам. Жашоом жакшы болгону менен бассам-турсам да, кимдендир коркуп, чочулап турчумун. Кокусунан бир жерден бирөө атырылып чыга калып атып кетчүдөй туюла берчү. Колдон келишинче үй-бүлөмдү өзүмдөн алыс кармоого туура келди. Бир жагынан ошонум да жакшы болуптур. Антпесе тигилер сыяктуу мени менен кошо үй-бүлөмдү да бүт өлтүрүп кетмек экен. Аларың тим эле жырткычтан да айырмасы жок болуп калышат турбайбы. Менин жардамчымды токойго алып барып бензин чачып тирүүлөй өрттөп жиберишпедиби.

Мына, эки-үч жылдан бери Кудая шүгүр жакшы эле иштеп заработка кылып, иштеген үчүн "гонорарды" жакшы эле таап аттык Кимисинен кетти билбейм, же бизди көрө албагандар атайын жасаштыбы, же ара-быздан жакпай калган бирөөбүздү жок кылгысы келиштиби, атайын "подставляйт" этип коюшту. Баягыдай тапшырма менен көнгөн адатыбыз боюнча эле жөнөдүк, Бишкек тарапка. Жөнөтүп жатканда деле бардыгы көнүмүш иш, тигилер бизге ийгилик каалап жакшы узатып жиберишкен. Же шефтер өзүлөрү жасашты, же шефтерге билгизбей бери жактагылар жасашты. Айтор, баары тыкан, кылдат иштелиптир. Бизди жөнөтүшкөндө "жолуңар шыдыр болсун" деп ийгилик каалап жөнөтүшкөн. Баары тааныш болгондуктан бизди жолдон бир да ГАИ токтотпойт. Жол карата эч кандай тоскоолдуксуз келебиз.

Күндөгүдөй эле тигилер бизди тосуп алышты. Көнгөн адатыбызча эле сарайга барып кымыз ичип отурдук. Бир аздан кийин сырттан бир-экөөсү кирип келип акырын бир нерселерди айтып, бул жактагыларды сыртка ээрчитип чыгып кетти. Биз жардамчым экөөбүз эч нерседен шек албай телевизор көрүп отурганбыз. Арадан жыйырма мүнөт өтпөй баары опурап-топурап кирип келишти да биздин маңдайыбызга туруп калышты. Жадырап-жайнап сүйлөшкөн баягы кишилер жок, өңдөрү кумсарып, аябай сүрдүү, баары бизди жеп жи-берчүдөй тике карашат. Биз жардамчым экөөбүз эмне болуп кеткенин түшүнгөн жокпуз. Бул жактын кожоюну маңдайыма басып келди да жүзүмө үңүлө карады.

- Жолдон кимдир-бирөөлөр силерди токтотту беле?

- Жок, токтоткон эмес, - жакшылап эстөөгө аракет кылып көрдүм. Жок эч ким токтотпоптур. Эреже боюнча биз эч жакка токтоого бир жакка кайрылууга акыбыз жок. Атүгүл жолдон ашканалардан да тамак ичпейбиз. Эч ким менен сүйлөшпөйбүз. Тамак иче турган болсок машинебизди ээн талаага токтотуп коюп ичебиз. Ар бир кыймыл-аракетибизге отчет берип турабыз. Ишибиз өтө кооптуу болгондуктан жол карата "Кудай" деп келме келтирип жүрөгүбүздү оозубузга тиштеп келебиз.

- Баса, Кочкордон тааныш, айылдаш жигит жолугуп калып ошого учурашпадым беле, - тигил жанымда турган жардамчы айдоочум "балп" эткирип таштаса болобу. Баары ага асылып жатып калышты. "Ал ким эле, кандайча тааныш болот, эмне жөнүндө сүйлөштүңөр эле, анын аты-жөнү ким, жашы канчада, кайда жашайт? Адресин айт". Айтор, суроонун артынан суроолор мөндүрдөй жаай баштады.

- Силерди жол карата эч ким менен сүйлөшпөгүлө деген указание берилди беле, берилген. Аны эмне үчүн орундаткан жоксуңар?

Биз эмне болгонун дале түшүнбөй аттык.

- Байболгурлар, деги эмне болду, жакшылап түшүндүргүлөчү? - бул жердин шефи жанындагы далдайган кишисине жакшылап түшүндүрүп койчу дегендей белги берип сыртка чыгып кетти. Ал мени бир колу менен тапатак көтөрүп туруп, барскандай колу менен баштан ары берип калды эле, бирөө союл менен чапкандай көзүмдөн от чагылыша эсим ооп барып оңолдум. Экинчи жолу ичке урганда өпкөм куушурула бир секунддай дем ала албай барып араң эс алдым.

- Машинадагы алтындарды каякка жоготтуңар? - ал кайрадан мени муунта кармады. Мен дароо эле иштин чоо-жайын түшүндүм. Демек биз менен кошо иштетилбеген алтындар келген эмес. Же тигил жактан кетти же булар атайылап жасап жатышат. Мындай алтын аралашкан мафияны түшүнүү кыйын. Кимисинен көрөрүңдү да билбей каласың. Бассаң-турсаң ушинтип кекиртегине бычак такалып калат. Анын үстүнө тигил келесоонун, менин жардам-чымдын айтып атканын карабайсыңбы, "айылдашыма жолуктум" деп. Сыягы машиненин моторуна иштетилбеген алтындар басылбаса керек. Жолдон кээде тааныштарга жолугуп же кимдир бирөөлөр менен сүйлөшүп деле калчубуз. Бирок мындай кокустук болгон эмес. Жардамчымдын алиги айылдашы деле болгону бир аз гана сүйлөшкөн да кетип калган, машине жакка дегеле жакын жологон эмес. "Башка дагы кимдерге жолуктук эле?" жакшылап эстөөгө аракет кылып көрдүм, бирок тааныш-пааныш эч кимге деле жолукпаптырбыз. Биздин өзүбүзчө маршрутубуз бар, ошол маршрутубузду эч качан бузбайбыз. Жолдон май куюп да заправка кылбайбыз. Челектеги запас майлар өзүнөн өзү заправка болуп жүрүп отурат. Бул жакка жеткендей кылып тигил жактан куюп беришет. Машине бул жакка жеткенде точно түгөнөт. Бул жактан кайра заправка кылышат, ал тигил жакка жеткенде түгөнөт... Эки жакка ашыкча айдоого болбойт, анда эле билинип калат. Экөөбүздүн тең колубузду толгоп эки жерге байлап ташташты. Баягы биз менен тамашалашып, сүйлөшүп жүрчү кишилер таптакыр эле зверь болуп калышты. Басса-турса да ызырына бизди жек көрүп карап турушат.

- Казарман жак менен телефон аркылуу байланышып атышат, азыр күнөө кимде экенин тактайбыз, - жанымда турган "Леха" деген кличкасы бар Элүүбай деген сакал-муруту өскөн казак жигит тамекисин бурулдата тартып коюп мени сынай карап турду. Менден да тигил менин жардамчымды катуу тепкилешти. Өзүнүн келесоолугунан көрсүн да, эмне айтат айыл-машына жолукканын. Күнөөнүн баары ошого жабылды да калды. Ошол айылдашы бир балакет кылып кетти деп шек алып жатышат. Кийин ошонун азабын өзү эле тартты. Арадан жарым саат өткөндөн кийин тигилер келишти.

- Кана, алтындарды каякка жөнөттүңөр, чыныңарды айткыла. Ушунча жылдан бери чогуу иштешип келдик, бири-бирибизге куулугубуз, жамандыгыбыз болгон жок, туурабы. Мунун арты жакшылык менен бутпөсүн өзүңөр жакшы түшүнөсүңөр. Өзүңөр гана эмес бир тууганда-рыңар, укум-тукумуңар, урук-туугандарыңар менен курут болосуңар. Күлүңөр гана ар кайсы жерде сапырылып калат. Андан көрө аман калабыз десеңер чыныңарды айткыла. Анча-мынча жаза алганыңар менен өзүңөр аман каласыңар.

- Биз алтындарды эч жакка жөнөткөн жокпуз. Тигилер менен кандай коштошуп чыктык, ошондой түптүз биякка келдик.

- Анда тигил эмнени дөөрүп айтып жатат, айылдашыма жолуктум деп.

- Жолдон эч кимге жолуккан эмеспиз, биякка түз эле келдик...

- Көрдүңбү, уже сөзүңөр эки анжы чыга баштады, тигиниң айылдашыма жолуктум десе сен эч кимге жолукпай түз эле келдик дейсиң. Демек, ортодо бир балакет болгон, кана, чыныңарды айткыла, алтындарды каякка жоготтуңар?

Бул жерден актанып жалынып-жалбарганыбыз менен баары бир майнап чыкчудай эмес. Казармандагы шефим менен сүйлөшүүгө туура келди.

- Мен шефимдин өзү менен сүйлөшкүм келет, аны менен сүйлөшүүгө мүмкүнчүлүк бергилечи? - алар менин көзүмдү танып каяккадыр ээрчитип барышты да телефонду колума карматышты. Анан телефондун номурун бурап туруп кулагыма такашты. Телефонду шефим өзү алды. Алары менен эле "ай-уйга" келбей "алтынды каякка жоготтуңар, чыныңарды айткыла. Болбосо бул иш жакшылык менен бүтпөй калышы ыктымал. Биз менен мышык чычкан ойногон оюнуңарды токтоткула. Бул жерде ортодо көп кишинин каны төгүлгөнү турат. Өз жа-йыңарды ойлосоңор бирөөлөрдүн убалдарына калбагыла, чыныңарды айткыла," - деп сөзгө да келбей коркутуп-үркүтүп кирсе болобу. Атүгүл мага сөз сүйлөөгө да мүмкүнчүлүк бербей койду. Ошентип самый крайний эле биз болуп калдык. Коркутту, үркүтүү, кыйноо, сурак иштери башталды. Биз байкуш эмнени айтмакчыбыз. Сүттөн ак экендигибизди билип турсак да актанып чыныбызды айтканыбыздан пайда жок болуп атты.

Үч күн бою тим эле туткунга түшкөн партизандарды кыйнаган гестаподой эле кыйнашты. Сабап жатып бети-башыбыз жарылып шишип, өзүбүздү өзүбүз тааныбай калдык. Менден да тигил байкушту катуу ур-токмокко алышты. "Айылдашыма жолуктум" дегенди бетке кармап кайра-кайра суракка алышып, жанчып тепкидей беришти. Өмүрү мындай токмок жеп көргөн эмесмин, тим эле денем үркүйт таяктан. Оюндун акыры ушундай болуп аяктаарын жүрөгүм сезип жүргөн. Бир балакет болсо деп атайын мени бутага коюп алдын ала даярдап жүрүшкөнүн да бир жолу алардын сөздөрүнөн сезип калгам. Топтон, оюндан чыгып кетейин деп да ойлогом, бирок мен үчүн кайда барса мамайдын көрү болчу. Андан көрө жетер чектерине жеткиче үй-бүлөмдү багып оокатымды кылып жүрө берейин дедим, балким андай болбостур деп да ойлоп койчумун. Акыры ал. болду, мен го кичине беш-алты жыл болсо да жакшы дооранымды сүрүп алдым, баарынан да тигил жардамчыма жаман болду. Анын иштегенине аз эле убакыт болгон, атүгүл тың оокат кылып бутуна да тура элек болчу..

Бир жумадан кийин биздин көздөрүбүздү таңып машинеге отургузду да кайдадыр алып жөнөштү. Кеминде эле бир сааттай жол жүргөнсүдүк. Бир кезде кандайдыр бир жерге токтогонсудук. "Жеттикпи? Жеттик, ушул жер эле ылайыктуу" деген сөздөрдү угуп жаттык. Анан бизди жерге түшүрүштү да жөө кайдадыр алып жөнөштү. Канча убакыт басканыбызды билбейм, бир топ эле баскансыдык. Анан таңылуу көздөрүбүздү чечишти. Карасак айланабыз тоонун арасы, токойлуу жерге келиптирбиз. Бизди узатып коштоп келгендер беш-алтоо экен. Арасындагы төртөөсү бейтааныш кишилер, экөөсү гана бизге тааныш болчу. Бейтааныш кишилердин бирөөсү басып келип бизди мазактай сүйлөдү.

- Силердин жашооңордун акыркы чеги ушул жер, айланаңарды карап, жакшылап таанышып алгыла.

Мен да муну жүрөгүм менен сезип аткам. Анан кайтадан кыйноо оюну башталды. Албетте, биз үчүн катуу кыйналуу болуп атканы менен тигил эки аяктуу айбандар үчүн оюн, тамаша болуп атты. Адегенде башыбызга алма коюп туруп он метр жерден мелдешип атып атышты. Андан соң кайрадан сурак, кайрадан кыйноо. Колу-бутубузду таңып бакка ылдый каратып асып коюшту да бутубуз таңылган жипти бакка ыргытып бирөөсү тартып турду. Анан төмөн жагыбызга от коюп бизди отко улам жакындатып, оттун илебине чыдай албай өкүрө баштаганда кайра тартып алып турушту. "Оо, мен ойлоп таптым, азыр келем" деп бирөөсү бир жакка чуркап кетип кайдандыр жыгач бочка-челек алып жетип келди. Ары жактагы агып аткан арыктан кичине чакага суу ташып толтурушуп, "кана, кимиси канча мүнөткө чыдаар экен" дешип бизди акырын жипти бошотуп башыбызды төмөн түшүрүп сууга матырып коюшту да бир-эки деп жүздөн, эки жүзгө, үч жүзгө чейин санап киришти. Биз жедеп тумчугуп жаныбыз көзүбүзгө көрүнгөндө гана тартып алып атышты. Бул эч нерсе эмес, машинелерин бул жакка айдатып келишип колу-бутубуз таңылуу экөөбүздү анын артына илип, байлашып, бакты айланып сүйрөткөнүн кантесиң. Улам арак ичип, экөөбүздүн үстүбүздөн тамашага батып атышкан айбандардын баары тең кызып калышкан эле. Акыры чыдай албай кетип, "Өлтүрсөңөр өлтүрбөйсүңөрбү эртерээк кыйнабай" деп тигилерге кыйкырдым. "Эмне, тигил дүйнөгө шашып атасыңбы, ага жетесиң, шашпа. Андан көрө биздин тамашабызды көрүп тур" деп бирөөсү жанымдагы жардамчымдын колу-бутун чечти да, бир чака бензин чачып туруп күтүүсүз жерден от коюп жиберди. Кийими-башы катуу жалбырттап, күйгөн жигит өкүрүп-бакыра, көзү алаңдай бет алды элирип чуркап жөнөдү.

Катуу жалбырттаган от денесинде күйө баштаганда ал кайдадыр элирип болгон күчү менен чуркап жөнөдү. Адамдын денеси жалбырттап күйгөндө шашкалактап акыл-эсин жоготуп коебу же тиги акылынан айныдыбы, билбейм, айтор төмөн жактагы агып жаткан сууга чуркабай теңирден тетири өйдө өр жакка чуркап жөнөдү. "Төмөнкү суу жакка чурка!" деп кыйкырайын дедим эле үнүм жай болуп, кырылдап чыкпай калды. Менин жанымда турган бирөөсү мени карап шылдыңдап күлүп койду.

- Ага бул жерден эмес, азыр жанына чуркап барып кулагына кыйкырсаң да укпайт. Аны шайтан азгырып баратат, тигине карачы, буту үзүлгөнчө чуркап баратканын, ха-ха-ха!

Тигилер анын бет алды, ой келди жапайы айкырык менен чуркап баратканына боорлору эзиле каткырып күлүп атышты. Мен ушунча башыма жүн чыкканы ушундай жырткычтарды көргөн эмесмин. Тим эле фашисттерден эч айырмалары жок. Мышыкка оюн, чычканга өмүр сыяктуу эле көрүнүш болуп турду. Тиги жашоо үчүн жанталашып эң акыркы дарамет күчү менен бул жарык дүйнөнүн акыркы шооласын кармап калууга жандалбас уруп атса, сахнадагы күлкүлүү окуяны көрүп отурган көрүүчүлөрдөй тигилер жыргап, каткырып күлүп жайдары отурушту. Адам өмүрү булар үчүн оюнчук, бир тыйынга тете окшойт. Же мындай "заказной убийстволорду" баштарынан көп өткөрсө керек. Мен үчүн чындыгында аябай "ужас" көрүнүш болуп турду. Анын кыйналып бара жатканын көрүп, тим эле бери жактан жүрөгүм титиреп турду. Бир маалда ал өйдө көздөй жүгүрүп кетип баратып чоң карагайды сүзүп алды да кайра чалкасынан кулады. Ошол бойдон жерде ары-бери ооналактап жатканы көрүнүп турду. Бир маалда ал бир ордунда былк этпей, кыймылдабай калды. Эртеден бери кыйкырып күлүп атышкандар бир азга тынчый түшүштү да бирөөсү экинчисине кайрылды:

- Бар Марат, сен тигини биротоло бүтүрүп кел.

Чачы тармал арыкчырай келген жашы кырктан өтүп калган мурутчан жигит колуна канистр алды да өйдө көздөй жүгүрүп кетти. Жерде күйүп, түтөп жаткан менин жардамчым буту-колдору кез-кез кыймылдап кетип жатты. Бул дүйнөнү кыя албай эң акыркы дараметин жумшап турганы билинип турду. Тигинин жогорулап чуркап кеткенин көрүп мен дагы жанымдай түңүлдүм. Бул жырткычтардын мени да соо койбосун түшүндүм. Бирок туруп басууга эч күчүм калбай калган. Колу-бутумду таңып туруп машине менен карагайды айланта сүйрөгөндө эле денем жараланып айрылып, жарылып жанчылып калган болчу. Алиги жигит жерде түтөп акырын күйүп жаткан жардамчымды бир аз карап турду, анан колундагы канистрдеги бензинди анын үстүнө жаба куя баштады. Акырын күйүп аткан от катуу бир "дүрт" деп алып жалындап күйө баштады. Алиги жигит анын табына чыдай албай тигинден оолак боло берди. Бир аз турган соң кайра жакын келип дагы үстүнө бензин чачты. От кайрадан жалбырттады. Бир маалда колундагы канистри от алышып кетип, катуу "барс!" этип жарылды эле, алиги жигит чал-касынан кетти. "Сооп гана болот сага, жардамчым менен кошо күйүп кетсең экен, сен дагы" - ичимден ушуну каалап турдум. Жок, алиги жигит эч нерсе болбогондой ордунан тура карайып жерде күйүп аткан нерсени бир карап алып бизди карай басып жөнөдү. Жакын келгенде анын беттери күйүп калганын көрдүк. Ал бул жактагыларга сөгүнүп-сагынып келатты.

- Мына, мени жумшабай өзүңөр барбайсыңарбы. Же мени да өрттөгүңөр келдиби?

Бул жакта отургандардын бирөөсү ага жооп кайтарды:

- Причем биз, аны өзүңдөн көр, "сактыкка кордук жок" дегендей кичине сагыраак болуп абайлабайсыңбы?

- Мен сага көрсөтөм абайлаганды! - бети күйгөн жигит тигиге атырылып барып бир тийди. Экөө чарпыша түшүштү эле, башкалары арачалап калды.

- Бобул бетим менен эми кантип жүрөм көчөдө.

Ичимден ага табам канып турду "киши өлтүргөндө уялбаган, күйбөгөн бетиң минтип эле өзүнөн өзү күйөт, сооп болот сага". Алар өздөрүнчө бир топко кужулдашып барып анан басылышты. Эгерде качканга дара-метим болсо ушундай кырдаалдан пайдаланып качып кетмекмин. Тигил төмөнүрөөк жакта турган машинесинин да оозу ачык турган, айдай качмакмын. Эки колум, эки бутум байлануу гана болуп калды да. Анын үстүнө баары тең бир топ кызуу болуп калышкан. Шашпай отурушуп дагы арак ичишти. Колдорунда куралдары да бар экен.

- Муну эмне кылалы?

Өздөрүнчө мени талкуулаганга өтүштү. Бирөөсү мага темтеңдей басып келип мени мазактай баштады, оозунан арактын саңырсыган жыты уруп атты.

- Азыр адилеттик, акыйкаттык бар деп ойлойсуңбу, ыя жигит? Эгер ошондой ойлосоң, чоң жаңылышасың. Баягы Советский власть азыр жок эч жерде. Биз сыяктуу анархисттердин заманы. Биз эч кимге баш ийбейбиз жана эч кимден коркпойбуз. Бирөөнү өлтүргүбүз келеби, жөн эле чымчык аткандай өлтүрүп коебуз. Тигине тигил күйүп өлгөн жолдошуң деле буга күбө. Сенин деле акыркы мүнөттөрүң калды окшойт. Баса айтмакчы, алтындар кандайча жоголуп кетти деп ойлоп атасыңарбы. Албетте силер жоготкон жоксуңар, туурабы. Силер түз эле келдиңер, эч кимге жолукпай, туурабы же туура эмес айтып жатамбы? Албетте, туура.

Ары жактагылар өздөрүнчө бакылдайт арак ичип отурушту, бул жак менен иштери да болгон жок, бет маңдайымдагы кызуу жигит өзүнчө сүйлөнүп атты. Бир топ эле мас болуп калганы билинип турду.

.- Алар сени подставляйт этип коюшту. Алтынды бул жакка атайылап жөнөтүшкөн жок. Тигилер үчүн бир-экөөнүн өмүрү керек болчу. Ошону менен көптөн берки силер билбеген өздөрүнүн чыр-чатактары басылмак. Мына азыр экөөңөр тиги дүйнөгө кете бересиңер, тигилердин баары экөөңөрдөн көрүп тынчып калышат. Силерден сырткары дагы бир-экөөсүнүн көздөрүн курутушат, анан ошол боюнча дым-дым болушат. Алтын оюну улана берет. Кана, кандай дейсиң, акыйкаттык бар бекенби? Албетте, жок.

Биз силер сыяктуулардын далайын заказ менен өлтүргөнбүз. Так что, силер экөөңөр акыркысы да биринчиси да эмессиңер. Алтын курмандыктары дагы эле улана бермекчи.

- Лёха бас бери, аны менен эмне сүйлөшүп атасың, кел андан көрө жүз грамм ич, - деп бирөөсү кыйкырып калды эле, Лёхасы ордунан темтеңдей туруп мени сүзүлө тиктеп турду да ары карай басып кетти. "Вот сволочи, демек биз бейкүнөө эле тигилердин курмандыктары болгон экенбиз да. Демек бизде эч кандай күнөө жок экен да. Акмактар, айбандар десе, эми менин үй-бүлөмө да кедергисин тийгизбесе болду". Бирөөсү темтеңдей басып келди да жерде жаткан менин бетиме жаба заара ушатты. Анын заарасы жарылган денелериме тийгенде ачыштырып, кыйналып аткан жанымды ого бетер азапка салды. Ал заара кылып бүтүп мени мазактай карап койду.

- Эч нерсе эмес, бул сага дезинфекция болот.

Алар мага көңүл бөлүшпөй өздөрүнчө бир топко арак ичип отурушту. Сыягы бетин күйгүзүп алган жигит бардыгынын настроениесын бузган окшойт. Мен тээ жогорку жактагы али да болсо күйүп жаткан жардамчымдын карала чучеласына аянычтуу карап коюп жаттым. Шамал төмөн карай урганда адамдын күйгөн, саңырсыган жыты бул жакка чейин келип атты. Ушул мезгил аралыгы мен үчүн бир кылымга тете болду. Башыма нелер келип, нелер кетти дейсиң. Кокусунан кишилер чыга калышып менин өмүрүмдү сактап калышсачы деп кыялданып кетем. Балким тигилер мен жалынып-жалбарып бала-бакырамды айтып "силердин да меникиндей балдарыңар бар чыгаар, аягыла" деп айтсам балким түшүнүшөөр деген илгери үмүт пайда болуп кетет. Бирок тигилер бул кебетелери менен мени аячу түрлөрү жок. Тигинин сөзүнө караганда мендейлердин далайларын өлтүргөн турбайбы. Менин өлүмүм булар үчүн чычкан өлтүргөндөй эле сыяктанат. Менин да кезегим келди окшойт, бир маалда баары жабыла ордуларынан турушуп бери басып келишти.

- Муну эмне кылалы?

- Ие, эрмектеп отурбай ушул жаткан жеринен жайлап таштайлы да кете берели.

- Жок, ушул боюнча таштаганда болбойт, жырткычтар алыс жерден көрсүн үчүн өлүгүн бакка салаңдатып байлап коюп кетиш керек. Ач жырткычтар муну заматта талакей кылып кетишет. Өзгөчө бул аймакта чөөлөр көп, ойда бир тойлошсун дейсиң.

Ошентип эки-үчөөсү мени таңылуу боюнча көтөрүп келишти да бутумду өйдө каратып даракка асып ташташты. Ары жакка отуруп алышып дагы арак ичишти. Анан ордуларынан туруп өздөрүнчө бир нерселерди сүйлөшө ары басып кетишти. Алиги бети күйгөн жигит тамекисин ыргытып ийди да бери басып келип чөнтөгүнөн пистолетин сууруп чыкты да мең жакты мээлеп туруп атып калды, калганы эсимде жок. Ооруканадан гана эсиме келдим.

Көрсө, калган окуясы мындайча болуптур. Тээ жогору жакта кой жайып жүргөн киши эки машине келип ичинен көздөрү таңылган эки кишини жетелеп баратышкандарын дүрбү менен карап туруптур. Ал окуяны баштан аяк толугу менен көрүптүр. Бизди кантип кыйнашканын, жардамчымды кантип өрттөп жибергенин, акыр аягында мени атып салышканын, анан машинелерине түшүп кетип калышканын, бүт баарын жогорудан көрүп, байкап туруптур. Алар кетээри менен төмөн карай чуркап түшүп келип мен салаңдап асылып турган арканды кыйып жиберип, бетиме суу чачып, колумдун тамырын кармап көрүптүр. Акырын согуп жатканын сезип дароо эле аты менен жакынкы айылга жеткириптир. Андан соң ал жактан "скорый" менен райбольницага, андан борборго алып келишиптир. Көргөн-билгендерин милицияга кабарлаптыр.

Менин төрт кабыргам сыныптыр, ал эми денелерим, сыйрылып-жарылып таптакыр эле тамтык калбай калыптыр. Бир ок өпкө-боорумду көзөп, экинчи ок мойнумдан ылдыйраак жеримди көзөп кетиптир. Кыскасы, оор операциядан кийин орусча айтканда "чудом" аман калдым. Менин да али ичээр суум, көрөөр күнүм бар экен. Мына, өзүңөрдүн алдыңарда турам. Мени куткарып кеткен силерге да ырахмат. Мына менин баштан өткөргөн окуям ушул. Алтын оюнуна аралаша коем деп акыры ушундай трагедия менен аяктады. Алар менин аман калганымды билип калышып, ооруканага көзүмдү тазалаганы канча жолу келишти. Алиги милицияларга да ырахмат, күн-түн күзөтүшүп менин жакшы болуп кетишиме өбөлгө беришти. Ушуну менен мен "алтын оюнунан" тигилердин "кругунан" чыгып кеттим окшойт.

Баары анын сөзүн кунт коюп утуп турушту. Айлана бир саамга өлүү жымжырт болуп тунжурай түштү. Бир маалда жымжырттыкта Раббил бузду.

- Алтын оюну али бүткөн жок, тескерисинче жаңы гана башталды. Тигилердин кругунан чыксаң кайра биздин кругка кошулдуң. Бирок сен бизден эч убакта коркпо, биз алардай жырткыч айбан эмеспиз. Биз деген "надежный" кишилерденбиз. Биз сени суук коддордон ар дайым колдоп жүрөбүз, бизге только сенин жардамын гана керек.

- Эгер макул болбой моюн толгосомчу, анда эмне кыла-сыңар, тигилердей кылып кыйнап өлтүрөсүңөрбү?

- Жок, биз сага түшүндүрүп айтып атпайбызбы. Макул болсоң да болбосоң да өз эркиң. Биз сени эркиндикке кое беребиз. Бирок, баары бир тигил суук колдор сенин түбүнө жетет. Өлтүрүп коюшат, а биз сенин коргоочуң болобуз, өмүрүнө гарантия беребиз. Суук колдорду тазалап сени куткарып чыгабыз. Шашпай ойлон.

- Болуптур дейин... мен эмне кылышым керек силерге?

- Мына, бул сөзүң башка кеп.

- Бирок... Силер мени туура түшүнгүлө...

- Эмне болду?

- Кандай десем... Мен тынч жашагым келет. Криминалдар чөйрөсүнөн таптакыр эле чыгып, тээ эч ким барбаган алыскы айылдарга барып, өзүмдүн үй-бүлөм менен эле эл катары жашагым келет. Мага алтындын да, акчанын да, байлыктын да кереги жок, менин болгон байлыгым эле үй-бүлө, бала-бакыра, тынч жашоо. Баарына кекиртектен тойдум. Дайыма жүрөк заада болуп кимдендир коркуп, өзүңдүн баскан када-мыңдан өзүң чочулап, ушундай жашоонун кимге кереги бар, айткылачы? Курсагың ач жүрсө да эркин жүрүп эркин жашаган жакшы экен. Албетте, курсак ач болбойт дечи, эл эмне болсо ошону көрөсүң, Мына, өзүңөр деле күбө болдуңар го, биз менен иштешип жүргөн адамдардын бир эмес экөөсүн үй-бүлөсү менен өлтүрүп кетишти. Мындай жашоонун эмне кереги бар мага.

- Сен да туура түшүн бизди. Биз сени зордобойбуз, мажбурлабайбыз, тигилер сыяктуу корку-туп-үркүтпөйбүз. Кааласаң биз менен иштеш. "Жалгыз дарак токой болбойт" дегендей жалгыз эч нерсе кыла албайсың. Жөн гана өлтүрүп кетишет тигилерин. Алар сени катуу издеп жүрүшкөнүн билесиң, үйүнө жетмек түгүл шаардан чыга албай каласың. Биз биринчиден сага "телохранитель" болуп беребиз, экинчиден алиги досторуңдан кегиңди алып беребиз. Үчүнчүдөн үй-бүлөң менен мындан ары кенен-кесир оокаттуу жашооңо мүмкүнчүлүк түзүп беребиз. Адегенде акча топто үй-бүлөңө, анан пожалуйста каалаган жагыңа кете берсең болот. Аларды сага кол кайырмак турсун баш көтөргүс

кылабыз. Биз сага дароо эле макул болуп бизге кошул деп айтпайбыз. Бир жумадай убакыт беребиз, ойлон, кабыргаң менен кеңеш. Ал эми үй-бүлөң жөнүндө кам санаба, алар аман-эсен эле экен, уулуң да, аялың да, кызың да баары тирүү. Эч нерседен бейкапар жашап жатышат. Биздин кишилер барып сени иштеп эле жүрөт, колу бошоп келалбай калды деп чоң суммадагы акча таштап келишти.

- Кызык, менин үй-бүлөмдүн дарегин силер кайдан билесиңер, айткан жок элем го? Буга кантип ишенсе болот, далилиңер барбы?

- Аларды таап алуу кыйынчылыгы деле жок. Жолдо-шуңдун аты Калыйман, уулуң Болот, кы-зыңдын аты Надирабы? Чолпон- Атада жашап жатышат туурабы, мен жаңылган жокмунбу? Албетте, жаңылган жокмун. Алардын жашоолору жаман эмес экен. Кудая шүгүр, эл катары жашап жатышыптыр. Андан көрө ойлон жакшылап. "Биз сени капаска камап же бизге кошул деп мажбурлаган жокпуз. Кааласаң эртең, кааласаң азыр деле кете бер, эшик ачык. Бирок жакшылап ойлонуп көр.

Алгачкы чалгын

Бир жума өткөн соң Тынчтыкбек макулдугун берип дароо эле "алтын мафиясына" кирген адамдардын бирин да калтырбай тизмелерин жазып, ар биринин жашаган даректерин тактай башташкан эле.

- Айтчы, иштетилбеген алтындарды кайсыл жерден обработка жасашат?

- Анысын даана, так билбейм, менин угушумча беш-алты жерде жашыруун точкалары бар. Уурдалган, иштетилбеген алтындар Казармандын Макмалынан гана эмес, Тянь-Шандын Солтоң-Сары, Ысык-Көлдүн Кумтөр, Таластын Жер-Үй жана башка жактардан да келип турат менимче. Ал точкаларды бири-бирине айтышпайт. Бардык точкаларды билген бир-эки гана киши бар, бирок алар точно кимдер экенин билбейм. Мурун буга өкмөт же милиция кызматкерлери эмне үчүн кызыгышпайт деп ойлочумун. Көрсө, алардын өздөрү да бул мафияда бар экен.

- Да-аа, бул - наркобизнес мафиясынан да күчтүү окшойт, а балким мен жаңылышып жаткандырмын, андай эместир? Мейли, убагында көрө жатарбыз. Андан көрө бул тизменин ичиндегилердин жашаган, иштеген жерлерин тактап чыгалы. Биздин алгачкы тапшырмабыз ушул болот, эки жума мөөнөттүн ичинде бүтүрүшүбүз керек бул ишти. Ортодо эч кандай кан төгүлүү болбосун, баары тихо, мирно жасалышы керек. Атүгүл тигилер шек албагандай да болушсун. Ал эми бул тизмедегилерди бешөөбүз бөлүштүрүп алабыз дагы, ошол боюнча иш кылабыз. Бизге Тынчтыкбек көмөк көрсөтүп айтып, багыт берип турат.

Жарым айдын ичинде тизме боюнча жазылган адамдардын баарын тактап чыгышты. Акыр аягында Казармандан келе турган машинелердин "расписаниесин" тактап алышты. Тынчтыкбектин айтканы боюнча экиге бөлүнүшө Алмаз жетектеген биринчи топ Боом капчыгайынан келе турган машинелерди текшергени, Раббил жетектеген экинчи топ болсо алиги кран турган сарайды акмалоону пландаштырышты.

Баргандан баштап үч сутка бою аңдытып дегеле шектүү нерсе таба албай коюшту. Көл, Нарын тараптан эртеден кечке Бишкек, Чүй тарапты көздөй жүк, тартканы да жеңил машинеси да тынымсыз өтүп атты. Дүрбү менен ар бир машиненин номурун жазып алып аткан Алмаз Тынчтыкбекке кайрылды.

- Алар ушул жумада келишмек беле?

- Ооба, точно келишмек.

- А балким, алиги ызы-чуудан кийин расписаниесин өзгөр-түшкөндүр?

- Андай болушу да мүмкүн. Андай болсо тигил сарайга да барбай башка жерге орунду которуштурушат.

- Крандын номерин жакшы билесиңби?

- Албетте, ушунча жылдан бери бир эле кран менен иштеп келгенбиз. Аны көзүмдү жумуп да жаземдебей таанып айтып бере алам. Чүйдүн номуру жазылган зилкран, түсү көк, менчик.

- Андай болсо ошол крайды табышыбыз керек, негизи жумуштарды кран менен бүтүрүшөт турбайбы. Бирөөсүн кармасак эле жиптин учугун таптык дей бер. Жок дегенде алардын бир-экөөсүнүн дарегин биле-сиңби?

- Албетте, Чүйдө турушат, шаарда да эки-үч жерде үйлөрү бар, шаардагыларын билбейм, даректерин. Булар да мен силерге айткан списоктордун ичинде.

~ Тиги сарайдын ээси ким?

- Мурун союз мезгилинде чабан болуп иштечү, азыр аны менчиктештирип алган, миңге жакын кою, элүүдөй жылкы-уйлары бар. Сарайынын ичинде атайын кран токтой турган, эч кимге билинбей иштей турган жери жасалып коюлган. Жер төлө сыяктуу төмөн кирип кетет. Сыртынан караганда кадимки эле сарайдай. Тоо арасындагы ээн сарайга Совет мезгилинде деле эч ким кызыгып барган эмес. Азыр андан бетер, анын үстүнө менчикке айлантып албадыбы. Бул жактан өтө алыс сарайын, үйүн сонун кылып жасап алды. Биз барган сайын кой союлуп, кымыз менен сыйлап турушчу. Мындайча айтканда ал сарай атайын биз үчүн курулган сарай болчу.

- Ал сарайдан башка дагы точкаларын билесиңби?

- Жок, тигилер менен ушунча жыл чогуу иштегеним менен маршрутум бир гана болчу. Наркотик ташыган машине сыяктуу түптүз бармай, түптүз келмей. Анын үстүнө биздин ар бир сапарыбыз кооптуу эмеспи.

- Силерди сыртыңардан кайтарып, жандап жүргөн машинелер жокпу?

- Биз, жардамчым экөөбүз эч жандооч машинеси жок эле, бир машине менен келчүбүз. Билбегенибиз менен менимче бар болуш керек. Анткени бир эмес үч-төрт жолу шек санап калгам. Бизди подставляйт эткендер ошолор да болуп калышы ыктымал?

- Эмне үчүн иштетилбеген алтындарды, жөнөкөй жеңил машиненин моторуна катышпайт, же башкача жолдору жокпу?

- Бар, бирок азыр наркобизнестин заманы болуп баратпайбы. Жолдон жеңил машинелерди көп токтотуп текшеришет. Биздики госмашине, анын үстүнө жүктөрү менен, документтери болсо баары жайында, анча шек алышпайт.

- Силерди ГАИлер жолдон токтотуп текшеришеби?

- Жолдо күзөттө тургандардын баары эле тааныш, эгер тааныш болбосо текшерип калышат. Бирок документтер баары жайында болгондон кийин кое бербеске чаралары жок. Шектүү эч нерсе таба алышпаса бизди кармап эмне кылат. Анын үстүнө бизде иштеген ГАИ кыз-маткерлери да бар, алар ишти жөндөп турушат.

- Каяктын ГАИлери?

- Республикалык.

Убакыт өтүп жатты, алар Тынчтыкбек айткан тааныш машинени бир жума бою күтүштү. Бирок эч кандай шек шыбаа билинген жок.

- Демек машинени да, маршрутту да, алтынды снимайт этчү жайды да өзгөртүшкөн экен да. Ушундай болоорун билгем,

- Алмаз Тынчтыкбекке шектүү карап койду, - анда иш анча-мынча кыйындайт. Дагы көбүрөөк чуркоого туура келет.

Арадан дагы эки-үч күн өткөн соң тигилер таптакыр эле түңүлө башташкан эле.

- Ушунча болуп мынчалык эч кимди көпкө күткөн жок болчубуз. Ош жактагы наркочабармандарды да мындай күткөн эмеспиз.

Дагы бир аз убакытка күтүп, эгер тигилердин дайындары билинбесе бул жакка бирөөсүн күзөткө коюп, ишти кайра башынан баштаганга даярдана башташкан эле. Аңгыча Раббил "сотовый" телефон менен кабар берил калды.

- Алё угуп жатасыңарбы? Сарайдын жанына силер айткан көк кран келип токтоду. Андан сырткары эки чет элдик жеңил машине келди. Баш-аягын эсептегенде ал жакта жети-сегиздей киши бар.

- Эн жакшы, демек орусча айтканда "лед тронулся", биз дагы бул жакты жакшылап наблюдать этип турабыз. Силер да ар бир движениеге көз кырыңарды жаздым кетирбегиле. Телефонду чөнтөгүнө салгандан кийин Алмаз Тынчтыкбекке карады.

- Кызык, кандайча машйнелерди, кранды биз өткөрүп жибердик же башка жакта дагы бөтөн жолдору барбы?

- Бар болуш керек, болбосо үчөөбүз туруп кандайча алардын машинелерин көз-жаздымдан калтырып, өткөрүп иймек элек?

Убакыт түштөн ооп бешке чукулдап бара жаткан эле. Күтүүсүз жерден Тынчтыкбек кыйкырып жиберди.

- Тигине биздин машине келатат!

- Үстү чүмкөмө көк түстөгү "ЗИЛ" машинеси жол боюна келип токтоду. Аны бери жактан жеңил машинедегилер тосуп алышты да эки коктунун ортосу менен кеткен жолго салыша тоо тарапка бурулуп кетишти. Бери жакта МАИнин машинеси жолду күзөтүп кан жолдогу ары-бери өткөн машйнелерди текшеримиш этип калды. Эртеден бери дүрбү менен карап турган Алмаз өзүнчө кейий кетти:

- Эми ал жакка машине менен барууга болбойт, жөө барууга туура келет. Тигил жолду тосуп албадыбы.

- Жөө барып үлгүрө албайбыз, машине менен эле жарым сааттык жол, ал жак бир топ эле алыс болуп калат. Биз жөө жеткенче тигилер иштерин бүтүрүп көздөн кайым болушат.

- Анте алышпайт, тигил жакта Риббилдер бар эмеспи, андан көрө аларга кабарлап коелу. Алмаз чөнтөгүнөн телефонун алып чыгып Раббилдерге машинелердин өр таяп кетишкенин айтты да кайра чөнтөгүнө салып ойлоно кет-ти.

- Чын эле биз жөө жеталбайт окшойбуз, андан көрө тиги ГАИшникти жолдон убрайт этели. Убакыт тар.

Алар дароо эле жолдо турган МАИ кызматкерин акырын артынан келип эсин оодара чаап колу-бутун, көзүн танып, оозуна скотч чаптап салышты да өзүнүн машинесинин арткы орундугуна туурасынан жаткырып салышты. Анан анын машинесин айдашып ичке кууш жол менен өйдө карай көтөрүлүп жөнөштү. Жол аябай эле тике, өр экен, машине уңулдап жай көтөрүлүп баратты. Бир маалда бурулуштан өтө бергенде Тынчтыкбек күтүлбөгөн жерден машинени токтотту?

- Эмне болду? - Алмаз менен Эрбол бир нерседен шек-тен-гендей андан сурашты.

- Бобул повороттон кийин тигилер машинесин токтотушуп, булактын суусунан радиаторлоруна суу куюп, бир аз эс алышат.

Эрбол дароо машинеден сыртка чыкты да жанында турган дөбөчөгө көтөрүлүп чыгып алды жагыңа көз жүгүрттү. Айткандай эле тигилер булактын жанындагы бактын түбүндө серүүндөп отурушуптур. Бери жактан дүрбү менен аларды акмалап турду. "Дагы Тынчтыкбектин эскерткени жакшы болду. Болбосо тигилерге билинип калмак экенбиз". Алар он беш мүнөттөй отурушкан соң андан ары сапарларын улашты. Бир аздан кийин Алмаздар да алардын артынан ээрчиди. Тынчтыкбек жанында отурган-дарга эскертип өттү.

- Жарым сааттан кийин биз да сарайда болобуз. Жолду тостуруп дагы бирөөнү калтырып кетишет. Ошондон сак бололу, ал куралчан болушу мүмкүн.

Айткандай эле жолдо чоң таштын алдында бирөө отурганын көрүштү. Кара көз айнек тагына алдына эки-үч бөтөлкө пивону коюп алып шашпай ичип отуруптур. Тээ алыстан эле машине келатканын көрүп, бирок эч нерседен шек албай ордунан козголбой отура берди. Машине жакын келгенде гана шашпай ордунан турду да тигилерди көздөй кадам таштады. Эч нерсе оюнда жок машиненин ичине эңкейе бергенде күтүлбөгөн катуу соккудан кайра чалкасынан кулады. Экөөлөп аны байлап, машиненин арткы багажнигине салып ташташты.

- Азырынча экөөсү биздин колубузда, дагы алдыда бир топ кагылышуу күтүп турат. Эгер тигилердин бирөө эле каршылык кылышса атып салууга туура келет. Жеңил машине менен алар дагы жыйырма мүнөттөй өрдү карай жол жүрүштү. Бир нерсени

эстегендей Тынчтыкбек машиненин айнегинен сыртка тээ тоонун бооруна көз жүгүрттү.

- Баса, кара басып эсимден чыгып бараткан турбайбы. Тээ тоо боорунда койлор жайылып жүрбөйбү. Ал жакта чабандын баласы бар, дүрбү менен төмөн жактагыларды карап байкоочулук кылып турат. Эмдигиче биздин кетип баратканыбызды көрдү болуш керек. Балким телефон менен кабарлап коюшу да мүмкүн?

- Коркпо, аны эбакта тазалап коюшкан биздикилер, андан көрө башка тоо боорундагы булуң-бурчтарда жашынып кароолдо тургандар жокпу?

- Жок, негизгилери эле ушулар. Баарынан кызыгы, булар эмнеге орундарын которуштурган жок. Же мени өлүп калды, же болбосо эч кимге айтпайт деп ойлоштубу? Эми алдыбызда сарай гана калды.

Үчөө эки тарабы тоо, ортодогу машине өтчү ичке жол менен өрдү карай жүрүп отурушту. Айткандай эле бир аздан кийин тээ алыстан сарай көрүндү. Иштин чоо-жайын түшүндүрүп телефон аркылуу Раббилдер менен эбакта эле кабарлашып койгон эле. Машине сарайга жакындаганда тигилер шашпастан чүмбөт-төрүн кийе башташты.

Алмаз Тынчтыкбекке кара чүмбөт берип атып эскертип өттү.

- Ме, муну сен да кийип ал, эң башкысы биздин ким экенибизди эч кимиси билбеши керек. Баса, айтмакчы, пистолетте атып көрдүн беле?

- Армияда автомат аткам, пистолет аткандын эми кыйынчылыгы деле жок да...

- Ме, андай болсо бобул пистолетти ал, - Алмаз ага Макаров пистолетин сунду, андан соң пистолеттин эки обоймасын (ок салгыч) карматты.

- Мында жыйырма ок бар, зарыл учурда гана ат, антпесе ок чыгарба, түшүндүңбү?

Тынчтыкбек түшүндүм дегендей башын ийкеди. Машине акырындап сарайга жакындап келатты.

Коктудагы атышуу

Жолду жакшы билгендиктен рулда Тынчтыкбек отурган. Сарайга жыйырма метрдей калганда күтүлбөгөн окуя болуп кетти. Машиненин каптал айнектери быркырап туш-туш жакка чачырады да тытыраган автоматтын үндөрү чыгып заматта оң капталдат дөбөчө жактан ок мөндүрдөй жаап кирди. Алар машиненин бир жак капталына жашынганга араң үлгүрүштү. Мындай башынан өтпөгөндүкү, тажрыйбасынын жоктугунан Тынчтыкбек машиненин дөңгөлөгүнө кулаары менен ийнин басып жатып калды. Ок анын оң жак ийнин чарпып кеткен эле.

- Эмне болду?

- Оң ийним от менен жалын болуп ысый баштады.

- Эч нерсе эмес, чыдоого туура келет.

Тигилер баш көтөртпөй ок жаадырышкандыктан канчоо экенин биле албай жатышты. Сыягы булар алыстан эле дүрбү менен аңдып машинени карап турушса керек. Баштарына кара чүмбөт кийип алышканын байкап калышып анан аткылай башташкан окшойт сыягы. Машиненин капталы заматтын ортосунда калбыр болуп тешилип, айнеги быркырап эч нерсеси калбай калды. Алар мындайды күтүшкөн эмес, баарын тынч, байкатпай жасайбыз, акырын камынтпай басып калабыз деп ойлошкон. Баарында тең пистолет, болгону бир гана винчестер мылтыгы бар болчу. Бир аз турган соң машинеге далдаланып тургандар да аларга ок атып жооп кайтара башташты. Тарсылдаган автомат, пистолеттин үндөрү кууш кокту ичин жаңырта тээ алыска дейре угулуп атты. Арадан беш-он мүнөт убакыт өтпөй сарай жактан да колдоруна курал алып өздөрүн көздөй чуркап келатышкан беш-алты кишини көрүштү.

- Кап, ушундайда снайпер мылтыгы же автомат болгондо эмине, - Алмаз өкүнө Эрболдон винчестер мылтыгын алды да өзүн көздөй аткылап чуркап келаткандардын бирөөсүн томолото атты. Алар да дароо туш-туш тарапка чачыратып жашынышты. Эки жактан мөндүрдөй жааган октон кырдаал кыйындай баштады. Тигилер акырындап коктуну айланыша машинедегилерди курчоого ала башташты.

- Бул жерде тура берсек жашынарга жер жок калат, кандай болсо да тээтигил жердеги таштарга жетүү керек, сен ок атып бизди далдалабайсыңбы. Биз өтүп кетели, анан тигил жактан биз сени калкалайбыз, - деп Эрбол Алмазга кайрылды эле, Алмаз макулдугун билдирди.

Анан акырын башын кылтыйта өзүн көздөй кичинекей кол гранатаны ыргытканы колун көтөрүп келаткан караанды көрө сала дароо аны колго атканга үлгүрдү. Бир канча секунддан кийин дөбөнүн ары жагында жарылуу болуп тарса-турс эле боло түштү. Ал жактан "кокуйлап" өкүрүп-бакырган үндөр чыгып, аткылоо бир азга дымый түшкөнсүдү. Ушундай кырдаалдан пайдаланыша Алмаз сарай жактагыларды аткылап тигилер чоң таштар тарапка жүгүрүп өтүп кетишти. Бир аздан кийин алардын артынан Алмаз да көз ирмемдик убакытта жетип барды. Машинеге караганда бул жер жашынганга бир топ эле ыңгайлуу болчу. Ар бири өздөрүнө ылайыктуу жерлерге жашынышты. Сарай жактагылар алдыга умтулуша машинеге чейин келишип ага далдаланышты. "Кызык, Раббилдерге эмне болду, алардын дегеле дайыны билинбейт го, же алар да бир кырсыкка учурадыбы? Жок дегенде сотовый телефон аркылуу кабарлашса болмок". Алмаз ушуларды ойлоп ташка акырын эңкейе бергенде жогору жактагы дөбөчөдөн туураны көздөй чуркап бараткан караанды көрө атып калды. Ал оңкочук ата төмөн жагына күү менен келип түштү да ошол боюнча турган жок. "Ушундайда Спартак болгондо, тээ алыс жакка туруп алып снайпер мылтыгы менен баарын бирден терет эле. Ал ушундай атышууга шыктуу болчу, бат эле бир нерсени ойлоп таба койчу эле. 'Тээтигил дөбөгө туруп алып буларды бирден шашпай бута аткандай термек", "чың-ңң" этип ташка тийген ок анын оюн бузду. Өйдө жакта өзүн мээлеп аткан сакалчан кишини көрө коюп чоң ташка жашына калды эле, ага удаалаш мылтыктын үнү жаңыра ок ташты кайып өтүп кайрадан чыңылдаган үн кулагына жаңырып өттү. Ага жооп кайтаргыча ал да жашынып калды. Сарай жактан келгендердин бирөөсү калбырдай тешилген машиненин тормозун акырын чыгарып ийди эле ал кайра арты менен төмөн карай жылып жөнөдү. Машинеге, далдаланыша анын артынан жылып келатышкан үчөөнү тең бери жактагылар бирден терип атып ташташты. Адегенде аларды бутка атышты, жерге кулап түшүшүп машинеден артта калып калышканда жашынар жер жок ачыкта калышкан болчу. Далдоо жерге жашынганга үлгүрүшкөн жок, үчөө үч жерде сулап жатышты. Машине улам катуулап арты менен төмөн карай кетип баратып чоң ташты сүздү да аласалып кетти. Бир аздан кийин "тарс!" этип жарыла жалбырттап күйө баштады.

Тигилер да булардын оңой жоо эмес экенин билишкен соң акырындап жашынышып курчоого ала башташты.

- Бул жерде тура берүүгө болбойт, курчоодо калсак ортодон бизди бута аткандай бирден терип өлтүрүшөт, же болбосо граната менен эле жайлап ташташат. Андан көрө тээ төмөн жактагы чоң таштарга жеткендей бололу. Биздикилер жардамга келгиче убакыттан угалы, - алар улам-улам аткылап коюшуп, таштан-ташка секирип далдаланыша төмөн карай артка жылып кетип баратышты. Тынчтыкбекке экинчи жолу ок жаңылды, бул жолу сол жак жамбашына тийиптир. Ал таптакыр эле басалбай сүйрөлүп калды. Онтоп дагы, ыйлап дагы, кимдидир жемелеп да кетип баратты.

- Мына, силердин алтыныңарга тойдум, баарына тойдум. Минтип кыйналганча мындан көрөкчө өлгөнүм артык. Эптеп бир өлүмдөн калдым эле, мына баары бир ажал мени тооруп туруп алды.

Эрбол аны колтуктан сүйөп көңүлүн жубатууга аракет кылды.

- Коркпо, сен өлбөйсүң, али жашайсың. Алдыда даңгыраган сонун жашоо күтүп турат. Сен али жашсың, үй-бүлөө, бала-бакыраңды ойло, - экөөнүн үстүнөн октор чуулдап ташка тийип укмуштуу үн чыгара кайып кетип атты.

- Баса, пистолетин кана?

- Жамбашыма ок тийген жерде калды. Жыгылганда колумдан алыс ыргып кеткен, кайра ала албай калдым.

Алар тигилерди жакындатпаш үчүн кез-кез баштарын чыгара калып тигилерге жооп катары ок чыгарып кайра жашына калып жатышты. Тынчтыкбек таптакыр басканга жарабай калгандыктан эми төмөн карай түшүп чегинүүгө мүмкүнчүлүк болбой калды. Арадан он мүнөт өтпөй үчөө курчоодо калышты. Анткени алар төмөн жактарында да кишилердин ар кайсы таштарга жашынып атканын көрүштү. Булардын атышып атканынан бери арадан жарым сааттай убакыт өткөн эле. Алмаз акырын айланасына көз жүгүрттү. Эки капталы, өйдө жагында кишилердин караандарын көрдү. "Кызык, биздин кишилерге эмне болду, же биз сыяктуу алар да курчоого кабылышып туткунга түшүп калыштыбы? Булар Ян Густун бандасынан да күчтүү го. Куралдангандарын кара, баарында автомат". Бирок алар курчоодо турушса да эч нерседен чочулашпай, кебелбей турушту. Үчөө жаткан жер айланасы чоң таштар болуп коргонгонго аябай ылайыктуу болчу. Алмаз бир нерсенин өзүн карай секиргенин көрүп колун тартып үлгүрүп кетти. Таштан чыгып бараткан кара чаар

жылан экен. Экинчи жолу секиргенде мылтыктын кундагы менен шилтей жылан ташка жабыша түштү. Ал жерге туйлап жатып калганда жоондугу билектен ичкерээк бир кулачтай келген эки үч жылан таштын алдынан сойлоп чыгышты. Эрбол кош миздүү бычагын сууруп чыкты. Алар тикелеринен туруша кышылдап үн чыгарып кол салууга даярданып турушту. Ары жакта таштын түбүндө дагы жы-ландардын сойлоп кирип-чыгып жүргөнүн көрүштү. Күтүүсүз дагы экинчи душмандар пайда болду. Бул жерде аябай кыраакылык, шамдагайлыкты талап кылат, кылт этип жаңылса ажал күтүп турат. Эрбол кейий башын чайкап койду.

- Да-а, жыландардын ордосуна кабылган жокпузбу? Жыландардын бирөөсү Эрболго секирди эле, кош миздүү бычагы менен бөлө чапты. Алмаз Тынчтыкбекке бычагын сунду.

- Ме, коргон.

Эки-үчөөсүн пистолет менен ыргыта атты. Эмнегедир сырт жактагылар да аткылашканын токтотушуп дымып калышты. Бир маалда жогору жактан жоон айбаттуу үн чыкты.

- Ээй, кара чүмбөтчөндөр, угуп атасыңарбы. Силер курчоодосуңар, эки колуңарды желкеңерге алып багынып бирден чыгып бергиле. Силер үчөөсүңөр, биз билебиз, атүгүл бирөөңөр жарадарсыңар. Эми эч жакка кача албайсыңар. Ойлонгонго беш мүнөт убакыт беребиз. Баары бир бизден кутула албайсыңар. Ойлонгула тез, болбосо гранат менен жардыртабыз.

Бул мезгилде тигилер туш-туштан кол салган жыландар менен кармашып айлалары кетип жатышкан эле. Эрбол Алмазга кайрылды:

- Эмне кылалы? Чыгып багынып берели, калганын көрө жатарбыз. Антпесе жыландар көбөйгөндөн көбөйүп баратат. Алар алтынга жакын болот деген чын эмеспи. Менимче ушул тегеректе эле алтынды иштетишет болуш керек. Кой, чыктык.

- Экөөңөр чыккыла, мен силерди жыландардан коргоп турайын.,

Эрбол Тынчтыкбекти колтуктай таш араласынан чыгып кетти. Топ жыландардын арасында Алмаз калды. Тигил экөө бир топ узап кетишкенден кийин Алмаз ушунчалык ылдамдык менен ташка секирип чыкты да башка жакка өтүп кетти. Жыландар тургай ары жакта тургандар атканга үлгүрө албай калышты. Өйдө жактан автоматтары менен аткылап калышты эле, чоң таштын түбүнө корголоду. Бет маңдайында аябай чоң бир жарым кулач келген кара чаар жылан тикесинен туруптур, кыймылдаса эле атырылып келип чагып алчудай. Акырын пистолетин аны көздөй бура матаны басып койду эле, башы үзүлүп кетти. Ал дароо ордунан турду да эки колун көтөрө тез ылдамдык менен тигилерди көздөй басып жөнөдү, жашынып тургандардын эки-үчөөсү ордуларынан туруп Алмазды мээлеп калышты. Алмаз аларды карап да койгон жок, эс-дартынын баары эле төмөнүрөөк жактагы таштардын арасындагы жыландардын кол салуусу эле. Көзүнүн кыйыгы менен чоң таштын түбүнөн сойлоп чыгып, сойлоп кирип атышкан жыландарды карай алардан узап кетип баратты.

Ары жактан эки-үчөө жүгүрүп келишип Алмаздын колун артына кайрыды да жип менен байлап башындагы кара чүмбөтүн сыйрып алышты. Кийимдери канга бөлөнүп кыйналып турган Тынчтыкбекти бирөөсү ичке эки-үч жолу уруп калды.

- Буларды сен алып келгенсиң го. Демек али өлбөптүрсүң да, эми эсебин табышабыз, бизден кутула албайсың.

Сакалчан, тармал чачтуу далдайган киши Алмаздын бет маңдайына басып келип, бир нерсени эстей албай аны көпкө үңүлө тиктеп калды.

- Бул жигитти мен бир жерден көргөндөй болуп атам. Токто, токто, сен Ташкенде "Черная пантера" менен согушкан жигит эмессиңби?

Аңгыча ары жакта турган бирөөсү колундагы куралын таштап жиберип өкүрүп-бакырып туйлап калды эле, баары ага жалт бурула карашты.

- Эмне болду?

- Жылан чагып алды аа-а!

Эки-үчөөсү аны көтөрүп алышып жогору карай сарайды көздөй жүгүрүп жөнөштү. Алиги сакалчан киши Алмаздын так бет маңдайына келип жүзүнө кунт коюп карады.

- Чыныңды айтчы, сен "Черная пантера" менен согушкан жигит эмессиңби?

-Мен аны тааныбайм.

Ал Алмазды бир аз карап турган соң пистолетин чөнтөгүнө сала алдыга жол баштап жөнөдү.

- Болуптур, калганын тияк жактан сүйлөшөбүз.

Эрбол Тынчтыкбекти колтуктай, жети-сегиз адам үч өөнү ортого алып жогору карай көтөрүлүп кетип бара жатышты. Кулаган машине али күйүп аткан эле. Алмаз машиненин ичиндеги байлануу эки туткунду эстей селт эте түштү.

Алмаз ордуна бир аз буйдала түшүп төмөнүрөөк жакта өрттөнүп жаткан машинени карады. Ал али да болсо жалбырттап күйүп жаткан. Бирөөсү автоматы менен аны артынан түрттү.

- Бас, эмне карайсың, же машинеде бирдемеңер калып калды беле?

Экинчи жолу автоматтын учу менен нукуганда гана Алмаз унчукпастан сарайды көздөй көтөрүлүп жөнөдү. Сарайга жакын калганда ары жактан эки-үч адам чыкты. Жашы элүүдөн өтүп калган толмочунан келген, курсактуу киши булардын шефи болчу. Ал кайда жүрсө да өзү менен кошо ишенимдүү эки "телохранителди" ала жүрчү. Колдору артына байлануу туткундар жакындаганда эле ал кансырап араң басып келаткан өздөрүнүн мурунку айдоочусун дароо тааныды.

- Аа-а, Тынчтыкбек сенсиңби? Ошондой дейм да, күтүлбөгөн жерден бизге мейманчылагандар кимдер деп коем. Сенин бул жакка келээрин бышык болчу. Көкүрөгүңдө ке-гиң бар, өч алышың керек да, туурабы? Эмне үчүн үчөө элесиңер, калгандары кайда? Же ушул экөө баарына татыйт деп ойлодуңбу?

Алиги Алмазды шектүү караган жигит шефинин кулагына барып Алмаз жакты ээги менен жаңсай бир нерсе деп шыбырады эле, аны кунт коюп кабагын бүркөй карап калды.

- Силер үчөө элесиңерби, андай болушу мүмкүн эмес. Тез аранын ичинде айланага охрана койгула. Баса, айтмакчы, силер кокусунан милициядан эмессиңерби?

Ал үчөөнө бир аз карап турган соң тигил жакка алып киргилечи дегендей белги берип, өзү сарайдын ичине кирип кетти. Тигилер үчөөнү айдап жөнөштү. Киргенде кадимки эле мал сарай, анан ары жакта турган эшикти ачканда ичине кирген үчөө таңгала айланасын карап туруп калышты. Анткени кадимкидей төмөн карай түшө турган лифт бар экен. Тынчтыкбек муну бир да жолу көргөн эмес, ушунча жылдан бери таптакыр байкабаптыр. Анын милдети түз эле сарайга келип машинесин токтотуп, бир сааттан кийин кайра кетмей болчу. "Демек сарай булардын жөн гана маскировкасы экен да". Алмаз башын чайкай мыйыгынан жылмайып койду. Лифт ичи кенен коридордо беш-алты чоң эшик бар экен. Ортодогу чоң эшиктин жанына келишип код номери менен кнопканы басканда эшик ачылып кетти да, ары карай өтүштү. Ал жак чоң бөлмө экен, сыягы зал окшойт, ичи кадимки эле үй сыяктуу жасалгаланыптыр. Сыртка салыштырмалуу бул жак салкын болчу. Төрдөгү столдо отурган алиги киши Тынчтык-бекке кайрылды.

- Биз сени өзүбүз узаттык элек. Өзүң кайра кайрылып келген экенсиң го. Сени ажал кайра айдап, азгырып келдиби? - бир аз турган соң желдеттерине ээгин шилтеди, - Тиги экөөнүн артындагы сумкаларда эмне бар, аңтаргылачы?

Автоматчан экөө Алмаз менен Эрболдун артындагы сумкаларын чечип алышты да ортого ташташты. Шефи ичин аңтаргыла дегендей белги бергенде алиги экөө сумканын оозун ачып ичиндегилерди бирден алып чыгып ортого таштай башташты. Эки сумкада тең миздүү курч бычак, пистолеттин октору, кичине кол гранаттан эки-үчөө, дүрбү, алыскы аралык менен сүйлөшүүчү телефон, тыкан оролгон аркан анан динамиттер, күйүүчү порошоктор бар болчу. Телефондорду дароо бузуп ташташты. Динамиттер менен гранаталарды столдун үстүнө коюшту. Жардыруучу заттарды бир аз тиктеп турган тигилердин шефи мыйыгынан жылмая кытмыр күлүп койду.

- Түшүнүктүү, демек бул жакты жардырып ташталканын чыгаралы деп келген экенсиңер да... - ал бир аз жардыруучу заттарды карап турган соң кайрадан сөзүн улады, - силер техниканын эң начарын алып келиптирсиңер. Бул деген өткөн кылымдын техникалары, - анан ал өзүнүн столунан кичине тегерек нерсени алып чыкты да тигилерге көрсөттү. Тегерек нерсенин бетинде саат бар экен.

- Момуну көрдүңөрбү, бул деген магнит мина. Убакытты болжолдоп туруп любой жерге жа-быштырып койсо болот. Жеңил, алып жүргөнгө ыңгайлуу. Эгер силер эмне максат менен келгениңерди, ким экениңерди айтпасаңар, өлүмүңөр ушундан болот. Карагайга байлап туруп ар бирин желкеңерге илип убактысын коюп туруп иштетип коебуз. Белгиленген убакыттан кийин күм-жам болуп, сөөгүңөр сөпөт болот...

- Кана, чыныңарды, айткыла эмне максат менен келдиңер, а силер кимсиңер?

Баарынан озунуп Алмаз жооп берди.

- Эмнеге келмек элек, биз айтпасак деле жакшы биле-сиңер да...

- Демек алтынды алганы келген экенсиңер да.

- Жаңылган жоксуң.

- Анан?., андан ары? Болуптур, алтынды алдыңар дейин, анан эмне кылмак элеңер? Бул жакты жардырмаксыңар... туурабы?

- Туура.

- Дымагыңар күчтүү экен, ушул үчөөңөр элеби? Баса, сени Ташкенттеги мушташка катышып биринчиликти жеңип алган жигит деп айтып атышат го..?

- Жаңылган жоксуң.

- Өз күчүнө ишенип кел-диңби? Балакет кыйын болсоң дагы бобул автоматтардын октору түбүңөргө жетип коёрун билген жоксуңарбы, албетте билдиңер. Баары бир тобокелге салдыңар. Ушунча жылдан бери бул жакка силерден башка бир да бирөө ачык кол салып келген эмес. Силер биринчиси да акыркысы да болосуңар.

Алиги киши кансырап кыйналып турган Тынчтыкбекке кайрылды.

- Баягы машине менен келип жүргөндөй жөн эле өтүп кетем деп ойлогонсуң го. Бул жак баардык жагынан катуу кайтарууда экенин билбей-сиңби?

Айлана бир саамга жымжырт боло калды.

- Албетте, алтынды уурдап атабыз, бирок бизсиз деле чет мамлекеттер алып кетип жатышпайбы. Кандай болсо деле левый-правыйга кете берет алтындар, буга чейин да болуп келген, жана да боло берет. Буга жогору жактагылардын өздөрүнүн катышы бар, так что эч ким тыйып, тоскоолдук кыла албайт бизге. Чыныңарды айтканыңар үчүн ырахмат. Бирок, аео деген болбойт, буга чейин эле силердейлердин далайларынын каны төгүлгөн. Бул жагынан да биринчи да акыркысы да эмессиңер. Өздөрү ажал тилеп келген немелердин, булардын дароо көздөрүн куруткула. Ал эми тигил жолдо өлгөндөрдү тазалап, аларды жайларына тапшыргыла.

Артта турган төрт автоматчан тигил үчөөнү кайра сыртка алып жөнөдү. Алар лифт менен сыртка көтөрүлүп чыгышары менен арткы экөөсүнүн коколоруна бычак сайыла жерге жалп дей түштү. Алдыңкы экөөсү эсине келгиче бирөөсүн Алмаз секирип келип моюн тушка тээп өттү, экинчисин Эрбол көкүрөккө тээп чалкасынан түшүрдү. Ал кайра туруп келатканда дагы бир жолу ээкке тээп кайрадан чалкасынан сулатты. Ал ошол боюнча турган жок. Алмаздан моюнга катуу жеген жигит жерге чабылып түшкөн боюнча былк этпей калды. Арткы экөөнө бери жактан Раббил менен Хамид бычак урган болчу. Тынчтыкбек сыртта ар кайсы жерде! сулап жаткан кишилерди көрдү. Булардын ушунчалык шамдагай, профессионал экенине ал аябай таңгалды. Алардан мындайды күткөн эмес, бүттү эми ишибиз азыр атып салышат деп ойлогон. Эртеден бери кан көп аккандыктан башы айланып жыгылып баратканда Хамид аны колтуктай жөлөп калганга үлгүрдү. Аны сарайдын бурчуна отургузуп коюшуп, байланган колдорун чечишип, төртөө дароо лифттин эшиги жакка кетип, Альберт сырт жакты кайтарып калды.

Алмаз код номерди эстеп калган эле. Ошол боюнча номерлерди басканда лифттин эшиги ачыла төртөө чуркап кирип кетишти. Лифт төмөн карай түшүп анын эшиги кайра ачылары менен төмөн жактагылар аларды мөндүрдөй жааган октор менен тосуп алышты. Алдыда келаткан Хамиддин оң колуна ок тийип калгандары туш-тушка чачырай коридордун чыгып турган бетон бурчтарына жашынышты. Булардын кантип билип калганына таңгалып жатышты. Ок тынбастан мөндүрдөй жаап тим эле баштарын чыгарууга мүмкүнчүлүк бердирбей жатты. Алар акырын колдорун чыгарыша туюу сезимдери менен ок чыккан жакты карай эки-үч жолу атышты эле, тигил жактан онтогон үн чыгып бир азга атуу токтой түштү. Ошол маалдан пайдаланыша сумкаларынан кол гранаталарды алып удаа-удаа ок чыккан жакты карай ыргытышты. Үстөккө-босток жарылууну кыйкырык, ызы-чуу коштоп ошол боюнча тымтырс боло түштү. Алар дагы ок чыгарабы деп күтүп турушту эле, эч ким аткан жок. Раббил акырын сак, суналып жатышкан эки-үч адамды көрдү. Жабыла ачык турган эшик аркылуу залга кирип барышты. Алиги өлүп жатышкан шефтин жи "телохранителдеринен" башка дагы экөөсү жатат. Шефи каякка кеткени көрүнбөйт. Бурчта үч телевизор иштеп анда үстүнкү сарайдын айланасын алаканга салгандай көргөзүп турат экен. 'Экранда Альберт жалгыз сыртта эки-үчөө менен атышып атканы көрүнүп турду. Аларды мөндүрдөй жааган октун алдына тосуп алган себептери ушунда окшойт. Тынчтыкбек болсо бурчта жөлөнгөн боюнча кыймылсыз жатат. Хамид менен Эрбол Альбертке жардам бергени сыртка көтөрүлүп кетишти да, Алмаз Риббил экөө шефти издеп калышты.

Адегенде башка эшик барбы деп экөөлөп аябай кунт коюп айланага кылдат көз жүгүртүп чыгышты. Ошол эле мезгилде шырп эткен эле үн чыкса атууга даяр болуп турушту. Эч жерде эч кандай эшиктен белги жок. Телевизордо Хамид менен Эрбол сыртка чыгып, Альбертке кошулуп айланта курчап алгандар менен атышып атканы кадимкидей көрүнүп турду. Экөө тигилердин шефи каякка жоголуп кеткенин билбей турушту. Каякка кетти дегендей бири-бирин карашты. Айланага дагы бир сыйра кылдат Көз жүгүртүп, текшерип чыгышты, дегеле шектүү эч нерсе билинбейт. Жашыруун клеткалар барбы дешип бүт бир сыйра кылдат тек-шерүүдөн өткөрүштү.

- Анын жөндөн жөн эле жоголуп кетиши мүмкүн эмес, бул бөлмөдө бир сыр бар.

Алар шыпта күйүп турган лампочкалардан бери карап чыгышты. Капысынан Алмаз, төрдөгү жумшак креслонун он жаккы жөлөнгүчүндө кичинекей тегерек капкакчага көзү түштү. Капкакчаны акырын ачты эле, ичинде кичинекей ак кнопка бар экен. Акырын аны басып көрдү, бирок айланада эч кандай өзгөрүү болгон жок. Кайра-кайра баскылап эч майнап чыгара албай койду. Ачуулана кнопканы баскан боюнча креслону түртүп ийди эле кресло кичине буралып барып токтоду. Кнопканы кое берсе кресло буралбай калды. Кайра кнопканы басып креслону сол жакка бурай баштаганда дубал так ортосунан жарылып, экиге бөлүнүп эки жакка ачыла баштады. "Во-от в чем дело". Алмаз дагы креслону бурай берди, дубалдар улам артка жылып отуруп чоң болуп арткы бөлмөнү көрсөтүп калганда гана токтотту. Мына кызык тамаша, ары жагы өзүнчө эле бир дүйнө экен. Ар кандай аппараттар, станоктор, атайын кишилер иштей турган ар түрдүү рычагдар. Экөө сактана ары жакка өтүп барды. Аңгыча "тарс!" эткен пистолеттин үнү угулуп, экөө дароо жашына калышты. Ошол боюнча дымы чыкпай калганынан акырын жылып отурушуп пистолеттин үнү чыккан жакка барышты. Жерде кансырап чала жан алиги тигилердин шефи жатыптыр, ал өзүн өзү атса керек. Өзүнө карай жакындап келаткан эки чүмбөтчөн караанды бир аз карап турду.

- Демек силер бүтүндөй Орто Азияга чуру-чуу салып жүргөн кара чүмбөтчөндөр экенсиңер да. Бизге тийишишпесе экен деп коркуп жүрчү элем, акыры бизге да жеттиңер, - ал оозунан канын агыза бир аз турду да катуу бир силкинип алып көзү аңтарылып ошол боюнча кете берди. Экөө бир аз турган соң кайра бери жакка келишип телевизордон үстүндөгү атышууга көз жүгүртүштү. Үстүндө атышуу кызуу болуп атыптыр. Алар столдун үстүндө жаткан кол гранаталарды алып тигилерге жардамга жөнөштү. Коридорго чыга беришкенде күтүлбөгөн жерден бет маңдайларындагы эшиктен автоматчан экөө чыга калышып тигилерди көздөй сунуп калышты. Төртөө тең бири-бирине курал сунуша былк этпей катып калышты. Экөөндө автомат, экөөндө пистолет. Арадан жарым мүнөттөй убакыт өткөндө ары жактан дагы бирөөсү чыга калганын көрүшө Алмаз Раббил ушунчалык тездик менен жерге кулап түшүштү да, куралчандардын экөөсүн атканга үлгүрүп калышты. Тигил экөө өйдө жакты аткылаша эки жакка кулап түшүштү. Ал эми үчүнчүсү болсо кайра чыккан эшигине кире качты. Экөө пистолеттерин чөнтөктөрүнө салыша өлгөндөрдүн автоматтарын алышты да, алиги киши кире качкан эшикти аткылап бир сыйра өтүштү. Бир маалда эшик ачылып кетип алиги киши бери жакка кулап түштү. Аны бутунун көлөкөсүнөн каалганын артында турганын байкап калышкан болчу.

Бөлмөлөрдүн баарын бир сыйра тинтил чыгышкан сок, эч ким жок экенине чындап ишенише үстүңкүлөргө жардамга көтөрүлүп жөнөштү. Бул мезгилде үчөөнү тигилер туш тараптан кысып келатышкан эле.

- Алар канчоо экен? - үстүнө көтөрүлүп чыккан Алмаз тигилерден сурады.

- Кеминде эле он чактыдай болот го, менин баамдашымча.

Тигилер баш көтөртпөй туш-туш жактан автоматтары менен окту мөндүрдөй жаадырып атып, баш көтөргөнгө мүмкүнчүлүк бербей атышты.

Алар жакшы жерлерди ээлеп, анын үстүнө курчап алышкандыктан сыртка ачыкка чыгууга мүмкүнчүлүк бербей турушту. Катуу мөндүрдөй жаап аткан ок бир кезде тынчый түштү. Алмаздын кулагына алиги курчоодон тааныш үн жаңырды:

- Ээй, кара чүмбөтчөндөр, силер толук курчоодосуңар, курчоону жарып чыгабыз деп ойлонбой эле койгула, андан пайда жок. Силерди чилдерди аткандай бирден теребиз. Эгер багынып берсеңер, аман каласыңар, силердин өмүрүңөр биздин колу-бузда!

Айлана кайрадан тымтырс боло түштү. Чүмбөтчөндөрдө олжодон түшкөн эки автомат, бир мылтык, эки пистолет бар болчу.

- Кана, буларга таамай атуу боюнча Кандуу Ордонун нормативин көрсөтөлүбү.

- Кеттик бир-эки-үч...

Бешөө көнгөн буйрук боюнча бир секунддук убакытта чыга калышты да залп менен атып кайра кирип кетишти. Оң жактарындагы баштарын чыгарып турган төртөөсү жерге "жалп" дей түшүштү. Ошол боюнча оң тараптан ок чыкпай калды. Өздөрүнөн жогору жактагы дөбөдө тургандар катуу үстөмдүк жасап баш көтөрүүгө мүмкүнчүлүк бербей турушту.

- Сенде канча гранат бар?

- Экөө.

- Оюнду көп созбойлу, жогору тараптагы үйлүгүшүп турган топ тарапка ыргытчы, мен алаксытып турайын.

Алмаз автоматы менен бир көз ирмемдик убакытта башын чыгара калып аткылап, кайра кирип кетти эле, ага удаа катуу тездик менен ыргытылган граната өйдөгү дөбөдө жашынып тургандарга барып жарылды.

Катуу жарылуудан кийин жанагыдай баш көтөртпөй аткы-лоо азая түштү.

- Эми кезек биздики, жанагы өздөрү айткандай буларды чилдерди тергендей бирден терели.

- Чили эмнеси? - Альберт анча түшүнө бербей суроо салды.

- Чил деген бобул тоолордун арасында жашаган эти даамдуу, көлөмү анча чок эмес жапайы канаттуулар бар. Алар чогуу үймөлөктөшүп жүрүшпөйт. Кыйын мергенчилер аларды бирден терип атып алышат. Булар да бизди чилдерге, өздөрүн кыйын мергенчилерге салыштырып атышпайбы.

- Түшүнүктүү, андай болсо эми биз тигилерге баш көтөртпөшүбүз керек.

Аңгыча өздөрүн карай учуп келаткан кара тоголок нерсени Алмаз тездик менен тосуп ала коюп кайра төмөн карай ыргытып жиберди эле, арадан эки секунд Өтпөй төмөн жактан жарылуу болду. Ал эмне экенин баардыгы көрүп үлгүрө албай калышты.

- Сыягы бизге гранат ыргытышкан окшойт.

- Кой, урушта туруш жок, тигилер азая түшүштү. Кеттик! ~ заматтын ортосунда бешөө беш жакка чачырап кетишти. Дагы он мүнөттүк атышуудан кийин айлана жымжырт болуп калды. Ар кайсы жерлерде жашынып жатышкан бешөө ордуларынан туруп келишти. Тээ төмөнүрөөк жакта жан алакетке түшүшө качып баратышкан экөөнү көрүштү. Аларды атайын деп Эрбол мылтыгын сунуп баратканда Алмаз жөн гой дегендей белги берди. Тигилер ошол боюнча көздөн кайым болуп кетишти. Ар кайсы жерде кызыл-ала болуша кыймылсыз жаткан жаш жигиттерди көрө Алмаз өзүнчө кейий башын чайкап койду.

- Карачы, жыйырма беш менен отуздун ортосундагы жапжаш эле жигиттер экен. Буларга эмне азап өз мекенинде курал алып тоо ташты аралашып. Тынч эле үйлөрүндө оокат кылып жүрө беришпейби. Байлык, акча, алтын азгырыгы жаман. Булар да акчага жалданышкан, бул жакта кызмат кылган жигиттер да.

- Болуптур, булар го булар, а биз өзүбүзчү. Кандуу Ордодон кеткенден кийин эле канчалаган кишинин канын агыздык, дегеле бир күн тынч жашаган мезгилибиз болдубу. Бизди аңдыгандар канча, Ян Густун кишилери эле канча жолу ок атышты бизге, - Раббил бир нерсени эстегендей сарайдын дубалында кыймылсыз жөлөнүп турган Тынчтыкбекке барды. Ал чала жан боло араң эле дем алып жатыптыр. Баары ага үймөлөктөшө калышты.

- Анын ал-ахывалы кандай экен? - колунун тамырын кармап көрүштү эле, болоор-болбос эле согуп атканын сезишти. Раббил башын чайкап, кабагын түйүп калды.

- Кан көп кетип калыптыр, адам болбойт го, анын үстүнө тоо арасы болсо...

Бир маалда оозу кеберсиген Тынчтыкбек араң көзүн ачты да, араң жан оозун кыбыратканга жарады:

- Мен эми түшүндүм, силер алиги... дүйнөнү дүңгүрөтүп аткан кара чүмбөтчөндөр турбайсыңарбы. Ушул калыбыңардан жазбагыла, силер менен чогуу болгонума сыймыктанам. Силер... - андан аркы сөзүн кыйналып айта албай койду. Раббил тамырын кармап көрүп, бүттү дегендей белги берди да, алакандары менен анын көзүн жаап койду/

- Байкуш жигит бир ажалдан кутулуп келди эле, баары бир алып кетти жанын. Эми мунун үй-бүлөсүнө, балдары эр жеткенче оокат кылышы үчүн акчалай жардам беришибиз керек.

- Кой, убакыт алтын, тездейли, баса, үй ээси чабан каякка кеткен?

- Жана биз атышып жаткан мезгилде атын минип тоо кыялап качып баратканын көргөм. Атып салайын деп кайра жайына койгом, - Хамид бир нерсеге өкүнгөндөй жооп берди.

~ Туура кыласың, бул өлүктөрдү көмгөнгө да киши керек.

- Биринчи максатыбыз орундалды, эми экинчи максатыбызды ишке ашыралы. Кана кеттик, алтындарды издейли, каякка жашырышты болду экен? Эрбол, сен сарайдын башына чыгып алып дүрбү менен айланага көз салып кайтарып тур. Сак бол, бирөөлөр снайпер мылтыгы менен атып таштабасын.

Төртөө жабылыша сарайдын ичине киришип төмөн карай үшүштү.

Дубалдын сыры

- Карачы, кандай гана маскирвока жасашкан. Ким ойлойт, кадимки эле мал сарайдын алды жагында алтын иш-тетүүчү жай бар экенин. Сыягы булар көп жылдардан бери бул иштер менен занимайт этип жүрүшсө керек?

Төртөө сарайдын алдындагы жер төлөйүн ар бир бөлмөлөрүн тинтил кыдырып жүрүштү. Анын ички жасалгаларын көрүп төртөө тан калгандарынан баштарын чайкашты.

- Карачы, кылымдын эң акыркы техникалары, мындай техникаларды кайдан алып жүрүшөт болду экен булар?

- Алтын менен иштешип аткандай кийин чет элдиктер менен сөзсүз байланыштары болот да, ошол жактан алып келишти да. Анын үстүнө бийлик өкүлдөрү өздөрү бул жакта аралашып жүрүшсө, эч кимди бул жакка жолотпойт да. Кой, эртелейли, тигил жакка кабар жете электе көздөн кайым бололу.

Алар бүт бөлмөлөрдү, эч нерсесин калтырбай катылган алтындарды издеп киришти. Али иштетиле элек алтындардан башка эч нерсе таба албай коюшту.

- Балким башка жакка катып салышкандыр?

Алиги жыландар көп жакта болуп жүрүшпөсүн? Алар алтын кайсыл жерде болсо ошол жакта жүрүшөт эмеспи.

- Тигилердин тирүү калгандарынан барбы, балким ошолор аркылуу билип жүрбөйлү?

- Биринчиден качып кеткендерден башка тирүү калгандардан эч ким жок, экинчиден алар сыртынан кайтарганды гана билишет. Алар бул секретти эч кимге билгизишпейт. Бир билсе анча-мынча секретин көп жылдан бери бул жерде жашап жүргөн чабан билмек, ал да качып кетпедиби.

- Эч нерсе эмес, табууга аракет кылып көрөбүз, таба албасак бул жерди жер менен жексен кылып быт-чытын чыгарып жардырып кетебиз.

Алар кайрадан ар бир жерди, дубалдарды, жерде төшөлгөн линолеумдарды, дубал боорундагы ар бир кооз кафелдерди талкалап, сыйрып атышты. Дээрлик эч нерсесин калтырышкан жок, акыры тажашканда кайрадан чогулушту.

- Эмне кылабыз? Күн да кечтеп баратат, үлгүрбөсөк болбойт. Тигил качып кеткендер борбор жакка кабар беришсе тигил жактагы мафиянын чоңдору катуу куралданышкан жигиттерин алып, дароо вертолет менен учуп келиши мүмкүн. Эмне кылалы?

- Кана, дагы бир сыйра кылдат текшерип көрөлү, - алар кайрадан чачырата ар бир бөлмөлөрдү текшерип издей башташты. Дубалдардын бетин акырын кылдат сыйпалап жүргөн Альберт бир кезде бир жерге токтой калды да Хамидди өзүнө чакырды.

- Эсиңдеби, Душанбенин чет жакасында дүкөндүн жер төлөсүндөгү бир бөлмөдө камалып калганда жер алдынан дагы капкак эшик таап алдык эле го. Бая келемиштер менен кармашкан жерчи?

- Ооба, эсимде, башкаларын унутсам да ошол келемиштерди унутпайм го. Жөндөн жөн эле аз жерден алардын жеми болуп кала жаздабадыкпы. Алмаз болбосо эмдигиче баарыбыз Спартак менен тиги дүйнөдө жүрмөкпүз.

- Эсинде болсо, капкакты кантип таап алдык эле, жер менен жер болуп билинбей турбады беле?

- Ооба, эмне болду, бул менен эмне айтмакчысың? Альберт сөөмөйү менен дубалды акырын сыйпалап көрсөттү.

- Бобул дубалды карачы, кылдат внимательно карап көрсөң, эч кимге билинбеген бир из турат. Из боюнча сыдырып жүрүп отурчу, бийиктиги бир метр, туурасы бир. метр квадрат болуп кетет экен. Мындай караган кишиге бул эч билинбейт, көрдүңбү?

Хамид да колу менен сыйпалап көрүп бирок баары бир ишене албай турду.

- Койсоңчу, ушул жерде бирдеме бар дей-сиңби?

- Эмне, ишенбей турасыңбы, аны ача албасак да башкача жол менен азыр текшеребиз, - Альберт ары жакка чуркап кетти да тигилердин магниттүү саат минасын кайра көтөрүп жетип келди. Аны бурап ошол жерге дубалга жабыштыра экөөнү койду.

- Азыр текшерип көрөбүз, кеттик тигил жакка, беш мүнөттөн кийин жарылат булар, - экөө башка бөлмөгө чуркап чыгып кетишти.

Бир аздан кийин жерди солкулдаткан катуу жарылуу болуп, анан кайра тынчып калды. Башка бөлмөдө жүрүшкөн Алмаз менен Раббил чуркап келишти.

- Эмне болду, деги амансыңарбы?

Төртөө жарылган бөлмөгө кирип барышып дубалдагы көзөнөктү көрүштү. Анан бири-бирин карап тиктеше түшүштү да дароо ошол оюкчага жетип барып ары жагына көз жүгүртүштү.

Альберт арт жагындагы асынып жүргөн баштыкчасынан кол фонаригин ала коюп оюкчанын ичине жарык берди.

- Сыягы бул жактан да бир нерсени таптык окшойт, - алар оюкчаны ары-бери чоңойтуп жиберишип ары жакта турган темир сандыкчаны сууруп чыгышты. Ал код номер менен ачылма экен.

- Муну кантип ачабыз, номурун билбейбиз да.

- Мындай тургулачы, - Раббил чөнтөгүнөн пистолетин алып чыгып мээлеп туруп сандыкчадагы ар бир санды атып чыкты. Анан улам аткылап отуруп, кулпуну таптакыр жараксыз кылып салды.

- Балким мина менен жардырып көрбөйлүбү? Хамиддин сунушуна баары тең күлүп жиберишти.

- Араң тапкан оокатыбыздын быт-чытын чыгарып албайлы, минтип эле ачабыз, - алар шиш темир менен ургулап атып акыры талкалап ачып алышты. Ачаардан мурун Раббил баарына эскертип өттү.

- Балким мунун ичинде мина болуп, ачылганда жарылып кетип баарыбыздын тең түбүбүзгө жетип жүрбөсүн, "сактыкка кордук жок" дейт, сак бололу, өлсөк да бирөөбүз өлөлү.

Баары тең анын сөзүн туура көрүшүп, Раббилден алыстай ары жакта турган буюмдарга далдаланышты. Раббил өз жанын тобокелдикке сала темир сандыкчанын оозун акырын ача баштады. Төрт бурчтуу болуп кирпич сыяктуу калыпчага куюлуп алынган жалтырак темирлерди көрүшкөндө баары тең жалдырай туруп калышты. Анан жакын келишип, колдору менен көтөрүп салмагын текшерип көрө башташты.

- Бир уюткусунун салмагы кеминде эле элүү килограммдан болот ко?

- Ичинде канчоо экен?

- Беш-бештен эки катар он штук экен.

- Тигил жакта башка жашиктер жок бекенби?

Альберт кол фонариги менен дагы бир сыйра ары жакты кылдат текшерип карап чыкты.

- Башка эч нерсе жок экен.

- Ну что ж, дубалдардын баарын бир сыйра текшерип чыккылачы, балким ушундай секреттери дагы башка жерлеринде бардыр? Бол тездегиле, тигилердин топтоткон тобу чогулуп келгиче үлгүрөлү.

Баары жабылыша кайрадан жашырылган алтындарды издөөнүн аракетине кире башташты. Арадан жарым саат убакыт өткөндө алар кайрадан жанагы алтын салынган сандыкчанын жанына чогулушту.

- Эч жерде жок окшойт сыягы.

- Мейли, ушуга да каниет кылып, Кудайга тобо дейли. Кеттик, эми бул жерден эртерээк жогололу. Бул жакта өлгөндөрдүн баарын сырт жакка, үстүнө алып барып таштап тизип койгула. Азыр жер төлөйүн эч нерсесин калтырбай жардырып жер менен жексен кылабыз.

Жашыруун жер төлөдөгү өлүктөрдүн баарын сыртка алып чыккан соң, тегерек магнит миналарды ар бир бөлмөгө экиден орнотушуп, аларга кошумча өздөрү ала келген динамиттерди коюшту да, күйүүчү порошокторду чачып үстүнө көтөрүлүп чыгып кетишти. Анан порошокко от коюшуп сандыкты көтөрүп алышып тоо тарапты көздөй болгон күчтөрү менен катуу чуркап жөнөштү. Арадан бир мүнөт өтпөй алар сарайдан жыйырма-отуз метр узай бергенде ушунчалык катуу жарылуу болуп, жер силкине баары тең жерге бирөө көтөрүп чапкандай кулап түшүштү.

Бул мезгилде айланага күүгүм кирип кээ бир нерселер көрүнбөй калган эле. Сарайдан учкан таштар тигилерден өтүп барып жерге дабырап түшүп атты. Бир аз баштарын калкалаша жерге былк этпей жатышкан соң кылчайып арт жактарына карашты. Катуу уюлгуган чаң али да болсо тарабай эч нерсени көрсөтпөй калыптыр.

- Кана жигиттер, кеттик! - Раббилдин сөзүнөн баары жапа тырмак ордуларынан атып турушту да эки жагы бийик тоолуу кууш колотчого түшүп алышып, күчтөрүнүн баардыгынча чуркап жөнөштү.

Бир аздан кийин тээ өйдө жактагы сарайдын жанына вертолет учуп келип куралчан кишилердин жерге секирип түшүп атышканын көрүштү. Алар ордуларына токтошо тигилерди бир аз карап турушкан соң, кайрадан төмөн карай чуркап жөнөштү. Айлананын эч нерсеси көрүнбөй караңгы кирип кеткен эле. Алар чуркап кетип баратышып өздөрүнчө сүйлөшүп да атышты.

- Дагы караңгы кирип кеткени жакшы болду. Болбосо Ош тараптагы контрабанданын кишилериндей болуп вертолет менен үстүбүздөн аткылашып жан коюшмак эмес.

- Мындан сырткары балким тигил жакта каткан-куткан алтындары да бар болуш керек, убакыт болгондо дагы жакшылап аңтарып чыгат элек.

- Эч нерсе эмес, эң башкысы алардын жашыруун алтын чыгаргыч жайынын быт-чытын чыгардык. Менимче бул точкага алар экинчи келишпейт, алтын уурдаганды токтотушат.

Алар темир сандыкчаны алмак-салмак көтөрүп бир тыным алышпай чуркап жүрүп отурушту. Бир маалда тээ өйдө жактан ылдый көздөй күчтүү жарык чачырата өзүлөрүн карай катуу ылдамдык менен учуп келаткан вертолетту көрө коюшуп чоң таштардын арасына жашынганга араң үлгүрүштү. Вертолет ошол ылдамдыгы менен үстүнөн өтүп төмөн карай учуп кетти. Анын артынан карап турган Раббил бир нерсени сезгендей акырын тигилерге эскертип өттү.

- Булар бизден мурун төмөн жакка барышат да экинчи группасы жол боюнда бизди күтүп турушат. Ошондуктан багытыбызды өзгөртүшүбүз керек, албетте жолубуз кичине узагыраак, кыйыныраак болот. Бирок ар кандай тоскоолдуктардан, коркунучтардан алыс болобуз.

- Темир оор сандыкчаны көтөрүп эмне кылабыз, андан көрө ичиндеги бул төрт бурчтуу слитокторду бешөөбүз эки-экиден бөлүп алып баштыкчаларга салып алалы, жеңилирээк болот. Ал эми тигил оор сандыкчаны жолго ыргытып эле салалы, бизге тоскоолдук кылгандан башка пайдасы жок.

- Ооба, алтын ар бирибизге кубат берет, анын таасири менен каалаган жагыбызга жетсек болот, - Раббил айткандай сандыкчадагы жалтырак темирлерди эки-экиден бөлүштүрүп ар ким өздөрүнүн баштыкчаларына салышты да, сандыкты чоң таштын түбүнө таштап салышты. Андан соң багыттарын өзгөртүшө улам бир коктуну ашып, туураны карай жөнөштү. Бир аздан кийин вертолет кайра кайрылып келип, өзүндөгү күчтүү прожектор жарыгы менен ар бир коктуну издей баштады. Ал өтүп кеткенче жашынып калышып, кайра кыймылдарын улантып жүрүп отурушту.

- Балким алар бул өрөөнгө солдаттарды да алып келип ташташы мүмкүн. Анткени булардын мафиясы милиция түгүл Армиянын тээ жогорудагы полковник, генералдарына чейин барат. Албетте, таштын түбүндөгү сандыкчаны да табышат. Бирок, биз төмөн карай эмес туурасынан кетип баратканыбызды билишпейт, - алар улам бир коктуга көтөрүлүп чыгышып, кайра төмөн түшүшүп эки сааттан ашык жерди эч тоскоолдуксуз басып өтүштү.

- Менимче болду го дейм, эми төмөн карай түшөлү, бул жакта тигилердин кишилери жоктур?

Алар бир аз эс алышкан соң багыттарын өзгөртүшө кууш кокту менен төмөн Карай жөнөштү. Дагы бир сааттай жол жүрүшкөн соң ачык талаачага чыгышты; Тээ дагы төмөнүрөөк жактагы чоң шоссе жолдо машинелердин ары-бери кыйма-чий-. ме өтүп аткан жарыктары көрүнүп турду. Алар токтошуп өз ара акылдаша кетишти.

- Биз машине менен калаага жете албайбыз,, анткени жолдун баарын тосуп алышып, тигилер ар бир машинени бирден текшеришип өткөрүп турушат. Биз кармалып калышыбыз мүмкүн. Ошондуктан башкача жолун ойлоп табышыбыз керек, кана ойлонгула, эмне кылалы? Убакыт тар.

Баары бир азга ойлонуп калышты. Аңгыча тээ алыстан Балыкчы шаары тараптан поезддин гудогу угулгансыды. Альберт темир жолдун рельсине кулагын төшөп бир азга туруп, анан башын көтөрдү.

- Балыкчы тараптан бизди көздөй поезд келатат, балким ушуга жармашып жүрбөйлү, менин баамдашымча жыйырма мүнөттөн кийин ушул жерден өтөт.

- Анда мындай кылалы, Эрбол, сен бул жерде калып кайра артка кет дагы, тигил жердеги калып калган машинени айдап чык. Токмоктун түштүк тарабына кетчү жол боюнан жолугабыз. Биз бул поездке жармашып эптеп Токмокко жетебиз. Эгер машинең менен бизди кууп жетсең, кол фонарик менен маргайт этип белги беребиз, сен да ошентип бизге жооп бер. Артындагы баштыкчаңды калтырып тез аранын ичинде которунуп кийин, жанына болгону пистолетиңди гана кал-тыр.

Эрбол которунуп кийинип даярданганча тээ алыстан өздөрүн карай келаткан поезддин жарыгы көрүндү. Алар далдвө жерге жашынып турушту да жүргүнчүлөрдү тарткан поезд шакылдап жандарынан өтүп баратканда баары жабыла туш-туш жактан чуркап келип ага жабышыша көтөрүлүп, ичине түшүп кетишти. Бутуна жеңил ботос, спорт шым, көйнөк кийген Эрбол машине тосуп кайра арт жакка жөнөдү.

Көлдүн сезону болгондуктан Балыкчы тараптан келатышкан эс алуучуларга вагондун ичи толтура экен. Алдыңкы вагонго жармашып чыгышкан Алмаз менен Раббил ортодогу кишилерди жөөлөп арт жакка жөнөдү. Ар бир купеде шыкалып отурушканы аз келгенсип ортодогу коридордо да эл толтура эле. Булар каяктан келе жаткан кишилер дегенсишип көпчүлүгү аларга таңгала карап калып жатышты. Экөө артка карай шашыла жүрүп отуруп плацкарт, анан жалпы узунунан отургучтар тизилген көп кишилик вагонго өтүштү. Ал жакта беш-алты кыз, жети-сегиз бала өздөрүнчө гитара чертип, арак ичип отурушуптур. Элдерди аралай артка шашылып кетип баратышкан экөөнү көрүп, далдайган кызуу чалыш бирөөсү алардын жолун тороду.

- Айлана-чөйрөңөрдү көзүңөргө илбей элдердин баарын жөөлөп каякка кетип баратасыңар? Эмне, ошончолук эле геройсуңарбы силер, ыя?

- Тур мындай.

- Турбасамчы...

Раббил акырын талуу жерине сокту эле, тиги өзөрүп барып жатып калды. Ары жактагылар баары жабыла көтөрүлө бери басып келишти. Алмаз Раббилдин алдына чыкты.

- Кана, кимиңер кыйынсыңар? Же жол бошотосуңарбы? Кол салган биринчиси жер сүзгөндөй кийин Алмазга экөө

жабылышты. Экөө эки жакка учуп түшкөн соң калгандары кол салганга даабай туруп калышты.

- Кана, эми кимиңер?..

Жанатан бери бакылдашып аткандардын баары тымтырс болуп калышты. Алмаз алга кадам шилтегенде эки жакка чачырата жол бошотуп беришти. Бери жакта турган кыздардын бирөөсү экинчисинин кулагына шыбырады.

- Тээтигил чүпүрөккө оролгон нерсени көрдүңөрбү, сыягы ав-томат окшойт?

Экөө тез ылдамдык менен аркы вагонго өтүп кетишти. Вагондордун баарын кыдырып Хамид менен Альберт™ таппай жүрүштү. Тээ арт жакта ит менен ар бир купедеги кишилердин документтерин текшерип жүрүшкөн үч-төрт ми-лиция формасын кийген кишилерди көрүп калышты. Ары өтүп кетүүгө мүмкүн эмес экенин билишип ордуларында токтоп калышты.

- Кантип өтөбүз ары жакка, же буларды өткөрүп ийелиби?

- Кантип?

- Туалетке кирсекчи?

- Болбойт, баары бир келишет, сыягы наркотик ташыгандарды текшерип жүргөн милициялар окшойт.

- Вагондун эшигиңен сыртка чыгууга туура келет.

- Анан?

- Жармашып үстүнө чыгып кетебиз, ал жак безопасное место. Караңгыны жарып, поезд өзүнүн катуу ылдамдыгы менен кетип бара жатты. Тээ төмөнүрөөк жактагы шоссе жолдо машинелердин ары-бери зуулдап өтүп жатканы көрүнүп турду. Алмаз менен Раббил вагондун эшигин ачты да айланасын карап көрдү. Анан туалеттен терезеси аркылуу үстүнө чыгарын көрүп экөө тең туалетке кирип ичинен бекитип алышты. Анын терезесин ачып белине чейин сыртка чыкты да, өйдө жагына колун созуп темирлерди кармап тартынып чыгып кетти. Поезд кез-кез гудо-гун берип коюп катуу ылдамдыгынан жазбай кетип баратты. Алмаз үстүнө чыккан соң артындагы баштыкчасынан аркан жип алып чыгып анын бир жак учун темирге байлады да экинчи учун төмөн карай кое берди. Бир аздан кийин Раббил да тартынып чыгып келди. Экөөнү учуруп кетчүдөй болуп шамал ыркырап уруп атты. Алмаз арканды жыйнап баштыкчасына салган соң экөө вагондун үстү менен арт жакты көздөй чуркап жөнөштү.

Катуу кетип бараткан поезд кез-кез гудок берип, кандайдыр бир станцияга жакындай ылдамдыгын жайлата баштады. Айыл" ичиндеги станцияда калаага барчу жүргүнчүлөр өз ара сүйлөшүп, колдорундагы сумкаларын көтөрүшө улам жайлап жылып келаткан вагондорду күтүп турушту. Вагондон бирин-серин эле кишилер сыртка чыкпаса, сыртта тургандардын көпчүлүгү ар кайсы вагондорго чачыраша ичине кирип кетишти. Арадан беш мүнөт өткөндө поезд катуу бир узак гудогун берип алып, сапарын андан ары улады. Ал уламдан-улам катуулап отуруп бир калыпка түштү да ошол боюнча кетип баратты.

Эртеден бери вагондун үстүндө жатышкан Раббил менен Алмаз ордуларынан турушту да вагондордун үстү менен кайрадан артты көздөй чуркап жөнөштү. Бактыга жараша поезддин жолу автомашиналар жүрчү жолдон бир топ эле алыстап кеткен эле. Тоо да акырындап алыстап отуруп поезд ачык жайыкка чыкты. Эн акыркы вагонго жетишкен экөө кайра төмөн карай жылмышып түшүп келишти. Тигилер атайын ачып койгонсу, айтор вагондун арткы эшиги ачык экен. Биринин артынан бири ээрчише купенин ичине киришти да тигил экөөнү издей башташты, бирок ал жерден табышкан жок. Алар каякка кетти дегендей экөө бири-бирин карап калышты. Аңгыча ары жактан келген вагондун контролеру аларга кайрылды.

- Силер станциядан отурдуңар го дейм, билет ал-дыңарбы?

Алмаз унчукпай чөнтөгүнөн акча алып чыгып ага сунду. Акчага маани да берген эмес, чөнтөгүндөгү колуна тийгенин алып чыккан. Аны көргөн контролердун көзү чакчайды.

- Силерде сом, майда акча жокпу?

Алмаз эсине келип карай салса жүз долларды сунуп атыптыр.

- Кечирип коюңуз, - ал шашкалактай түштү да чөнтөгүнөн элүү сомдукту алып чыгып бирди берди.

- Каякка чейин барасыңар?

- Бишкекке, баса айтмакчы, Бишкекке саат канчаларда жетип калабыз?

- Саат ондо.

Экөө тең сааттарын карашты эле, жети болуптур.

- Токмокко чейин жолдо канча станция бар?

- Айтор көп эле, канча экенин билбейм, - ал экөөнө эки билет берди да ары көздөй басып кетти, - бош орун болсо отура бергиле. Өзүңөр көрүп турасыңар, эл көп.

Экөө отургусу да келген жок, терезеден улам арт жакты карап коюп кетип баратышты. Булардын бактысына артына да баштыкча асынган, колдоруна да сумка көтөргөн жүргүнчүлөр көп болчу. Экөөнө эч кимиси анча деле маани беришкен жок.

- Тигил экөөнө эмне болду, биз менен кошо жармашып чыгышпады беле. Же үлгүрө албай калып калыштыбы?

- Жок, андай болушу мүмкүн эмес, арткы вагондорго жармашып чыгып атканын точно көргөм.

- Анда эмне болду, бизди издеп алдыга кетип калыштыбы? Биз болсо үстү аркылуу келбедикпи биякка.

- Андай болушу да мүмкүн, жанагы наркотик издеп текшерип жүрүшкөн милициялардын тобуна кабылып калышпаса болду. Баса, биз эмне отурабыз бул жерде, жылбайлыбы кайра алды жакка.

- Кайра-кайра эле элдердин көздөрүнө уруна бергенде болбойт. Жанагындай болуп дагы жүргүнчүлөр менен чатакташа кетпейли. Экөөнүн жанына бир кемпир небереси менен туруп калды эле, ага орун бошотуп бе-ришти.

- Эмне кылалы, ушинтип эле тура беребизби?

- Токмокко жеткиче али көп бар экен го, анан эмне кылабыз, тигилерди күтүп тура беребиз да.

Поезд экинчи станцияга жакындап, акырындап келип токтоду. Экөө терезеден сырт жактагы шектүү кишилерди карап атышты. Анча шектүү эч ким деле байкалган жок. Поезд кайра ордунан козголду.

- Ушинтип эле отура беребизби, алиги милиционерлер кайра келсе эмне кылабыз?

- Эмне кылмак элек, кайра үстүнө чыгабыз да. Вагондун айнегинен тээ алыстагы шоссе жолдо кыйма-чийме өтүп аткан машинелерди карап бараткан Раббил Алмазга көрсөттү.

- Карасаң, тээтигил жарык берип машиненин ичинде маргайт этип биздин багыт менен кетип бараткан Эрболдун машинеси эмеспи?

Экөө ал машинени көпкө карап турушту, анан бири-бирин карап күлүп коюшту.

- Ошол экен, точно ошол... все таки үлгүрүп бизди кууп жеткен экен го. Биз да фонарик менен терезе аркылуу белги бербейлиби, балким көрөөр?

- Болбойт, бул жерде канча 'эл турат, бирөө болбосо бирөө шек алып алиги милиционерлерге айтып коюшу мүмкүн. Капысынан Раббил Алмазга жалт карады.

- Тыңшачы, үстүбүздө вертолет учуп бараткансыйт. Экөө тең кулак төшөп тыңшап калышты.

- Ооба, точно вертолет экен, экөөбүздүн минтип отура беришибиз болбойт. Вертолет менен тигилер шаты аркылуу поезддин үстүнө өздөрүнүн кишилерин ташташат же алдыңкы станциядан бизди тосуп алышат.

Бир аздан кийин вертолет үнү угулбай калды.

- Сыягы алды жакты көздөй учуп кетти окшойт. Кой, бул жерде отура бергенибиз болбойт, биз да аракет кылалы.

Экөө ордуларынан турушуп, акырын алдыны карай жылып жөнөштү. Анан жайларында турган жүргүнчүдөн сурашты.

- Кийинки станцияга чейин канча убакыт бар?

- Жыйырма мүнөттөн кийин Кемин станциясына жетебиз.

- Рахмат, - экөө ылдам басыша алдыга жылып жөнөштү.

Поезддеги ызы-чуу

Алар ар бир вагондун купелерин кыдырып издеп чыгыш-канча эле поезд Кемин станциясына жетип келди. Станциядагы электр жарыгынан сыртта жеңил машинелер тизилип куралчан кишилердин турганын көрүштү. Алар беш-ондон болуп ар бир иагонго бөлүнүп чачырай баш-ташты.

- Бу сумкалар, куралдар болбосо спокойно кете берет элек, анткени алар бизди таанышпайт болчу. Эмне кылалы, поезд токтогуча бир нерсе ойлоп тап Раббил, тигил экөө эмне болду экен?

Экөө арткы вагонго жетип барышты да өТө тездик менен кайра үстүнө көтөрүлүп чыгып кетишти. Анан үстүнө былк этпей жатыша чүпүрөктө оролуу турган автоматтарын алып чыгып атууга даярдап, кезектеги салгылашууга камыга башташты.

Он мүнөт токтоочу поезд кеминде эле жарым сааттай кармалып ар бир вагондун ичи чуру-чуу түшүп атты. Сыягы, тигилер ар бир жүргүнчүнү текшерип, сумкаларын аңтарып, ар бир купенин булуң-бурчтарын карап жүрүшсө керек. Тигил экөө менен качан атышуу болуп кетет деп Алмаз, Раббил катуу санаага батыша сары убайым жеп отурушту. Жок, эмнегедир атышуу да болгон жок, баары тынч эле сыяктанат, поезд ордунан козголду. Ошондо гана тигилер "өх!" деше бири-бирин карап калышты. Поезд өз убактысынан жыйырма мүнөткө кечиккендиктен кайрадан катуу ылдамдыкка өттү.

- Тигил экөөнө эмне болду, жолдо түшүп калып калыш-канбы?

Алмаз билбейм дегендей ийнин күйшөп койду.

- Эгерде алар вагондордун ичинде болсо, эмдигиче катуу атышуу, ызы-чуу болуп кетмек, демек алар вагондо жок.

- Деги каякта болушса да кармалбай аман-эсен келишсе болду.

Аңгыча Раббил автоматын оңтойлуу кармай алды жакты мээлеп калды. Алмаз да куралын алды жакка суна акырын үңүлө карады. Вагондордун үстү менен тээ алыс жакта эки караан өздөрүн карай жылып келаткан эле.

- Балким тигил экөө болуп жүрбөсүн, белги берчи. Алмаз кичинекей кызыл фонаригин алып чыгып акырын

өчүрүп күйгүздү эле, бир аздан кийин тээ алды жактан ичке кызыл жарык дал ошондой жооп кайтарды.

- Ошолор окшойт, бирок сактыкка кордук жок, сак туралы. Алар да сактана улам жакындап келе жатышты. Кичине эле

артыкча кыймыл жасашса атууга даяр турушту. Экөө чукул жакын келгенде гана ошолор экенин таанышты. Ошондо гана куралдарын төмөн карай түшүрүштү. .

- Силерге эмне болду, дайынсыз жоголдуңар го?

- Биз да силерди жоготуп жибердик, алардын баарын айтып отуруш узак тарых. Андан көрө жолдон түшүп калышыбыз керек, анткени куралчандардын бир тобу вагондордун ичинде калышты. Ар бир адамды, ар бир вагонду кылдат текшерип жатышат. Үстүнө да чыгып келиши мүмкүн.

- Токмокко чейин канча калды?

- Дагы жарым сааттык жол экен.

- Анда дароо бул жерден эле түшүп калышыбыз керек; жарым сааттык жолду жөө эле басып чуркап өтөбүз.

- Кайсы жагынан секирели?'

- Албетте арт жагынан, каптал жактарынан секирсек байкап калышы ыктымал.

Алдыда акырын түшүп келаткан Алмаз эки куралчан кишинин вагондун арткы эшигинде туруп келатканын көрдү да тигилерге эскертип белги берди. Анан аларга көрүнбөй акырын төмөн карай түшүп секирип кетти..Жерге жеңил түштү, анан дароо эле ордунан тура калып, эки жагына көз сала темир жолдун чети менен акырын алдыны карай чуркап жүрүп отурду. Улам бирден түшүп отуруп баары бир жерге чогулуп калышты.

- Азырынча баары жайында, эми ээн талаа менен чуркап жүрүп отурабыз. Жанагы болжошкон жерде Эрбол бизди күтүп турат болуш керек.

Алар биринин артынан бири ээрчите ээн талаа менен чуркап келе беришти. Бир маалда тээ алыста өздөрүн карай келаткан вертолетту көрө коюшуп шаштылары кетип калышты. Анткени ачык талаа болгондуктан жашына турган жер жок болчу. Ар бири анча-мынча чуңкур жерлерге кулашты да ошол боюнча былк этпей калышты. Бактыга жараша вертолет булар жаткан жер менен эмес темир жолдун үстү менен учуп өттү. Ал алыстап кеткен соң ордуларынан туруша кайрадан жүгүрүп жүрүп отурушту.

Алдыларында чоң айыл бар болчу, аны айланып өтүүгө туура келди. Машинелер ары-бери өтүп аткан жолго келгенде далдоо жерге жашынып турушуп, бир да машине көрүнбөй калганда жолду туурасынан аркы бетине чуркап өтүп кетишти. Андан соң, бир аз эки мүнөттөй жай басыша анча-мынча эс алышкан сон, кайрадан чуркап жөнөштү. Алар Эрбол менен сүйлөшкөн жерге келишкенде ал жерде машиненин карааны да жок экен. Арадан он мүнөт өткөндөн кийин гана машине пайда болду. Баардыгы ага дароо отуруша машине тоо тарапка багыт алды.

- Эми кай тарапка барабыз? - Раббил Алмазга суроолуу карады.

- Азыр Кегети айылы тарапка баратабыз. Ага жетпей оңго карай машиненин жолу кетет. Ошол жол аркылуу тоо беттеп шаарга жакындап жүрүп отурабыз. Ал жол тоо тарап менен кеткендиктен биз үчүн коркунучсузураак. Жол начар болгондуктан машинелер аз жүрөт, анын үстүнө асфальтталган эмес, чаңдуу жол; Туурасынан кеткен арыктар, каналдар бар, көпүрөсү жок жерлери бар, эптеп ошолордон өтүп кетишибиз керек. Башка айла жок, тияк жактагы жолдордун баары буулду, ар бир машине катуу текше-рилүүдө, Эрбол эле айтып атпайбы, Токмокко келгиче үн жерден токтотуп текшеришти деп.

Машине тоо жакка жүрүп отуруп асфальттан чыга оң жакка бурулду. Машинелер аз жүрчү бул чаңдак жолду Алмаз жакшы билчү. Эрбол экөө орун алмашып рулга Алмаз өзү отурду. Кээ бир жерлерде өткөөл жок болгондуктан эки-үч жолу түшүп, жол издешип, акыры өткөөл таап өтүп кетип жүрүп отурушту.

Алар түнү менен Карагай-Булак, Алмалы, анан Стрельникова айылына жетишип, андан Воронцовка айылында болушту. Бул жер Бишкектин тушу болчу. Анан багыттарын өзгөртүшө төмөн жакка бурдурушуп, танкы саат алтыларда гана Царское село айылыңа жетип келишти. Бирок аларды үйдө да жагымсыз көрүнүш күтүп турган эле.

Ян Густун кезектеги тамашасы

Алар бийик дубалдуу короого келип сигналын басканда дарбазаны эч ким ачкан жок. Үйдү кайтарып калчу абышка уктап калган го дешип өздөрүнүн ачкычы менен дарбазаны ачып машинени кийиришти да, кайра бекитишип ичинен кулпулап ташташты. Келип эле абышкага эскертип коюшуп эс алмак болуп атышкан. Түнү менен уктабагандыктан тыным албай узакка чуркашкандыктан, чоң суудан кайра-кайра машинени түртүп убара болушкандыктан аябай чарчашкан эле.

- Абышкабыз көрүнбөйт го?

- Үйүнө барып келейин деп кеткен го. Бирок, биз жокто үйдү мындай ээн таштабаш керек болчу.

Алар үйгө киришкенде коюу караңгылык суюлуп, айланага жарык кирейин деп калган эле. Экөө астында калып, калгандары экинчи кабатка көтөрүлүп чыгышты. Кароолчу абышкасы жөндөн жөн эле кетип калганы бир нерседен шек туудуруп атты. Алмаз акырын терезе пардоодон көчө жактагы кыймылга бир сыйра көз жүгүрттү, баары тынч эле экен. Муздаткычтан ала келишкен суусундуктарды стаканга куюп ичишкени столго отуруша столдун үстүндө жаткан кагазга көздөрү түштү. Эрбол аны ала койду да, анда бажырайып турган жазууну окуду. "Үйүңөргө мина коюлган, үч мүнөттөн кийин жарылып, астын-үстүн болот, Ян Гусь".

Мындай күтүлбөгөндүккө үчөөнүн шаштысы кетип калды. Анткени Спартак менен болгон окуядан кийин аябай сак болуп калышкан болчу. Ишенбей ойлонуп турууга убакыт жок эле. Көз ирмемчелик ылдамдык менен дароо баары сыртта, короодо болушту. Бир нерсе болбогой эле деп тынчтары кетип, сактаныша он мүнөттөй айланасын карап турушту. Эч кандай жарылуу, эч нерсе болгон жок. Бир-эки мүнөттөн кийин үйдөгү телефон шыңгырап калды. Аны Алмаз барып алды эле, андан Ян Густун тааныш үнү угулду: "Алло, кандайсыңар менин эски коллегаларым, шымдарыңарды булгап алган жоксуңарбы ха-ха-ха! Мен силерди эч нерседен коркпогон тайманбас эр жүрөк жигиттер экен деп жүрсө, көрсө жеткен коён жүрөк турбайсыңарбы, ха-ха-ха... Коркпой эле койгула, үйүңөр жарылбайт. Бирок эскертип кетчү нерсе, силердин ар бир кабат, ар бир бөлмөңөр заминировать этилген. Так что, артык баш кыймыл жасасаңар эле же биздин ачуубузга тийсеңер эле үйүңөрдүн быт-чытын чыгарып, урандыга айлантып салабыз. Эми силер биздин колубуздасыңар, ар бир кыймыл, ар бир сөзүңөр бизге угулуп, көрүнүп турат. Установкаларды, миналарды издеп убара болбой эле койгула, баары бир таппайсыңар". Телефон үзүлүп, дыңылдап калды. Телефондон автоматтык түр менен жазылып калган үн жазгычтан кассетаны чыгарып алып диктофонго салып тигилерге кайра угузду. Баарынын кабактары бүркөлө сумсайып бир топко отуруп калышты.

- Кана, кимде кандай сөз бар? Бул Ян Густун чыныбы же тамашасыбы? Акыры жүрүп бизге да жетишип, биздин уюгубузду, түнөгүбүздү табышкан экен да. Эми өзү айткандай чын эле тынчтык бербейт бизге.

- Балким чын эле бөлмөлөр заминированныйдыр?

- Мүмкүн, ар бир бөлмөнү кылдат текшерип чыгыш керек. Мунусу менен биздин өмүрүбүз тигилердин колунда дегенчеликке жатпайт. Биз баары бир аларга моюн сунбайбыз. Ал бүтүндөй Орто Азиянын криминалдар чөйрөсүн өзүмө баш ийдирип алам деп ойлоп жатат го. Көрөбүз ким-кимге баш ийет.

Түнү бою жол азабы көр азабын тартып уктабай келгендери м I келгенсип, Ян Густун тамашасы аларга жаккан жок, баарынын кабактарына кар жаап турду. Анан бешөө бөлүнүшө ар бир бөлмөлөрдү кылдат текшерип чыгышты. Эч нерсесин калтырбай карап чыгышкан соң, адеттеринче кайра чогулушту.

- Эч кандай шек билинбейт, балким жөн эле анын кезектеги тамашасыдыр? Баса, кароолчу чал каякта, аны өлтүрүп коюшкан жокпу, үйүнө телефон чалгылачы, тиги телефон менен подслушивать этип коюшу мүмкүн. Сотовый менен чал, - Раббилдин айтканы менен Алмаз абышканын үйүнө телефон чалды. Үй ээсинин баласы алып атасынын үйүндө жок экенин айтты. Бир канча убакыттан кийин дагы эки-үч жолу чалып таптакыр байланыша албай коюшту.

- Байкуш чалдын жүрөгүн түшүрүп коюшкан экен го тигилер, бизден таптакыр эле качып калыптыр.

- Уюгубузду деги билип алышты, эми ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлерине билдирип таштабаса болду. Ансыз деле милиция кызматкерлери биздин сары изибизге чөп сала башташпадыбы?

- Башка баары колунан келсе да мындай итчиликке дити барбайт болуш керек деп ойлойм. Анда эле өзүнүн авторитетин, кадыр-баркын жоготот.

- Ким билет, жанагыдай нерселердин баарын жасап жаткандан кийин бул ишке барып коюшуна да күмөнүм бар.

- Анда өзүнө өзү кылат, "өзүң кылган иш өз башына муш" дегендей анда өзүнө өзү ор казып алат, ал башкадан коркпосо да ошондон коркот.

Эртеси күнү да, түнү да аларга тынчтык бербей Ян Густун кишилери эки жолу сынап телефон чалышты. Кийинки жолку шыңгыракка таптакыр эле көңүл бөлбөй коюшту.

- Тигилерден "хвостту" үзбөсөк болбойт го, башка жакка көчүп кетелиби?

- Мисалы каякка? Баары бир тынчтык беришпейт.

- Каяк ыңгайлуу, тынч, иши кылып ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлери менен Ян Густун кишилеринен алыс болсок болду да. Мисалы Казакстан же Өзбекстан тарапка. Тажикстан тарапка кетсек деле болот...

- Душанбе тарапка барганда болбойт, ал жерде Ян Густун уюгу, ордосу бар. Бат-бат кагылышып кетишибиз мүмкүн. Ал эми Ташкент тарапка барганда чет элдик контрабандалар бүт дүйнөгө наркозаттарды таратуу үчүн Өзбекстан аркылуу өткөөл издешүүдө. Аларга биз да илээшип калышыбыз мүмкүн. Түркмөнстан болсо биз үчүн да башка криминалдар чөйрөсүнөн да алысыраак болуп калат. Казакстан жактан бизге ылайыктуу жер табылышы ыктымал. Алматы жакты болсо жакшы билебиз да. Кандуу Ордодо кызмат кылып жүргөндө ал шаарды беш колубуздай эле билип калбадыкпы. Андан көрө баарынан тынч ыңгайлуу Жамбыл жактан карап көрбөйлүбү. Бир жерде эле тура бербей бат-бат ордубузду которуштуруп турбасак болбойт. Бардык жерден милиция кызматкерлери изибизге түшүп куугунтуктай баштабадыбы. Анын үстүнө биздин туруктуу жерибиз Кыргызстанда экени да тигилерге маалым боло баштаса керек... Мына бул алтын окуясынан кийин сөзсүз түрдө катуу чуу болуп, биздин сары изибизге чөп сала башташат. Бул жерден убактылуу кетели да Казакстан жактан ылайыктуу жер, үй караштырып келели. Тигилердин алтынынын анча-мынчаларын биз таап алгандай эле биздин казынабызды да тигилер таап, олжолоп алышы ыктымал. Алар таппаса ички иштер бөлүмүнүн кызмат-керлери таап алышы мүмкүн. Ошондуктан ушунчадан бери чогултуп келген олжобузду, казынабызды башка жерге которушубуз зарыл. Өзүңөр көрдүңөр, уламдан-улам кырдаал оорлошуп баратат. "Царское селодогу" үйдө мина болбосо да Ян Густун "подслушивающий" аппараттары болбой койбойт. Биздин ар бир кыймылыбызды билип турушат. "Урушта туруш жок" чем раньше, тем лучше дегендей эрте күндү кеч кылбай Казакстан тарапка эртең эле жөнөйлү. Биз кайтып келгиче алтын ызы-чуусу да, анча-мынча басаңдап калаар...

Сөз бүтүп бешөө тең эртеңкиге даярданыша жол камын көрө башташты.

Кумдуу чөлдүн пираттары

Учу-кыйры жок түптүз кумдуу талаа. Кез-кез жерлерде чекеге чыккан чыйканга окшоп борсоюп чыгып турган бирин-серин кыпкызыл болгон кум дөбөчөлөр эле көрүнө калбаса, айланада бир да тоонун карааны көрүнбөйт. Ар кайсы жерде жоон-жоон болгон куураган сөксөөлдөр, көп бадалдуу коён сөөктөр, андан сырткары бирин-серин өсүмдүктөр өспөсө бул жер кыпкызыл эле талаа, кээ бир ойдуң жерлери камыштуу келет. Мындай жерде коён, түлкү, карышкыр, суукка, ысыкка чыдамдуу ак бөкөндөр эле жашабаса, дегеле бир дагы башка жаныбарларды көрүүгө болбойт. Ушундай учу-кыйры жок ээн талаада беш жүргүнчүнүн жеңил машине менен келатышканына алты сааттын жүзү болду. Жол карата рулду улам алмашып бир тыным албай келатышты. Даңгыраган тептегиз асфальт жолдон чыгып жүк тарткан машинелерге ылайыкталган нандуу жолго чыгышканына эки саатка чукулдап барып калган. Бир жагынан күн да ысып, ага кошул-ташыл кумдун илеби 35 градус, аба табын 40-45 градуска чейин көтөрүп ийди, тосол куюлбагандыктан термостору иштебей, жеңил машиненин суусу кайнап кетип, жолдон эки жолу алмаштырышты. Машиненин ичиндеги термометрди карап Хамид башын чайкап койду.

- Пай-пай-пай, күндүн ысыгы кантет, тим эле бизди майсыз куйкалайт го. Көлдө эле чардап эс алып жатчу мезгил экен. А биз Кудайдын азабын тартып...

- Антпесе да болбойт, бир нерсени бүлдүрдүңбү, анын изин жашырыш, тазалаш керек. Эс алып жатчу убак эмес. Биздин сары изибизге түшүп калышкан из кубарлар жүрүп отурушуп, биздин ким экенибизди билип калышса узакка кете албай калабыз.

- Ооба, биздин ички иштер министрлигинин адамдары менен анча байланышыбыз жок да. Болбосо тиги Ян Густун адамдарындай болуп тынчыраак жашабайт белек, ал жактарда да биздин кишилерден иштесе биз үчүн жашоо анча коркунучсузураак болмок... Мына, кадам сайын бизди бир нерсе күтүп турат. Баскан-турганыбыздын баары кан аралаш, сөзсүз түрдө же биз, же кимдир бирөөлөр өлүшү керек. Биз мындай жашоого көнүп да калдык окшойт.

- Биз буга башынан көндүк. Тээ Кандуу Ордодо кызмат өтөп жүргөндө атууга жазаланган канча адамды өлтүрдүк. Өмүрүбүз өткөнчө киши өлтүрүп жүрүп өтөбүзбү же качандыр бир убакта токтолобу?

- Айлана-чөйрөбүздөгү кылмышкерлер жоголгондо гана биздин да киши өлтүргөнүбүз токтолот. Ал эми кылмыш дүйнөсү менен мафия эч убакта жоголбойт. Биз бейкүнөө, карапайым адамдарды эч убакта өлтүрбөйбүз да. Аларды өлтүрүүгө кол да барбайт. Кандуу Ордодо жүргөндө оор жаза алышкан кылмышкерлерди кандай жазаласак, азыр да аларды ошондой жаза күтөт.

Аңгыча тээ алды жактарынан биринин артынан бири ээрчише топурактуу жолдун чаңын асмандата үстү чүмкөмө КамАЗдардын келатышкандарын көрдү. Алар жакындаганда алдыңкы фарасынын жарыгын өчүрүп-күйгүзүшүп, кандайдыр белги берип өтүштү. Атүгүл колдору менен жаңсап бир нерседен кабар бергендей да болушту. Жүк тарткан машинелер биринин артынан бири удаа зуулдап катуу ылдамдык менен өтүшкөндүктөн чаң уюлгуп тигилер эмне белги беришкенине анча түшүнө албай калышты.

- Тигилердин берген белгисине караганда сыягы жолдо наркотик текшерип жатышкан солдаттар же милициялар бар го дейм?

- Ким билет, ошентсе да сак болушубуз керек. Алар чөнтөк-баштарды, машиненин ичин эч нерсесин калтырбай аңтарышат Автомат-пистолеттерибизди таап алышса алардан жакшылык күтүүгө болбойт. Эмне кылалы?'

- Эмне кылмак элек, кайра артка кайтмак белек. Уруп-согуп токтобой өтүп кетебиз да, артыбыздан кууса атышууга туура келет. Тобокел, мындай тобокелдик бизге биринчи жолу эле эмес.

- Тобокел, - баары бир ооздон жооп беришти.

Артына чанды уюлгуткан чет элдик жеңил машине кызыл кумдуу чөлдүн жолунда катуу ылдамдыгынан жазбай бир калыпта кетип баратты.

- Поезд менен бул кумдуу ысык чөлдү аралап өткөндөр кантип барат болду экен, сырт мындай ысык болгондон кийин ичи ого бетер ысыйт да.

- Чыдабаска айла жок да, "чычкан аке суу келе" деп сууга топук кылгандай салкынды элестетип кете беришет да.

Бул кумдуу жол менен жүк тартканы да, автобусу да, жеңил машинеси да көп өткөндүктөн кум топурак аралашып борпоң болуп кичине эле бир нерсе өтсө чаңы асманга көтөрүлөт. Ошо себептен машинелердин келатканы тээ алыстан эле билинип турат. Бир маалда оң жактагы акча бийик эмес дөбөчөдөн Совет мезгилиндеги Нива машинесине түспөлдөш, бирок андан бир топ эле чоң чет элдик ак машине пайда болду да, өздөрүн карай жылып жөнөдү. Анан алдыңкы фарасын өчүрүп, күйгүзүп, токтогула дегендей белги бере баштады.

- Эми мунусу ким болуп кетти экен?

- Кете бер токтобой эле, көрмөксөн болуп.

Тигилер отурган жеңил машине бир калыптагы ыл-дамдыгынан жазбай кетип баратты. Аңгыча сол тараптан дал эле ошондой машине чыга калды да, ал да тигилер тарапка багыт алды. Эки машине эки жактан өздөрүн көздөй жакындап келатты.

- Булар кимдер болду экен?

- Эгер наркотик текшерген солдаттар же милиция кызматкерлери болгондо жол боюнда эле алдыбызды тосуп турмак, булар түрлөрүнө караганда андай адамдарга окшошпойт. Жашырынып туруп күтүлбөгөн жерден чыгышты, сыягы жанатан бери дүрбү менен карап, байкап турушса керек. Менимче болду болбоду, булар кумдуу чөлдүн пираттары, көңүл бурбай кете бер. Эгер кууп жете турган болсо андан аркысын көрө жатарбыз.

Жеңил машине алардын тушунан зуулдаган боюнча өтүл кетти. Эки жактан келаткан эки машине узун жолдон биригише калышты да, тигилердин соңуна түшүштү.

Машинелериндин фарасын өчүрүп-күйгүзүшүп, бапылдатып сигнал беришип, ушунчалык ылдамдык менен тигилерге жакындап келатышты. Бири-бирин кууша катуу келатышкан үч машиненин чаңы асманга көтөрүлө буруксуп эле жатып калды. Арт жактарын улам кылчак карашып булар кимдер экенин түшүнбөй келатышкан тигилердин бирөөсү "күңк" эте кетти.

- Бул түрлөрүнө караганда ошолор окшойт. Эгер ок чыгара тике эле кол сала турган болсо, жооп кайтарууга даяр тургула.

Машинедегилердин баардыгы катылуу турган жерлерден автоматтарын алып чыгып октой башташты. Алдынкы машине канчалык ылдамдык менен айдаса да баары бир арткы чоң дөңгөлөктүү Нивага түспөлдөш төөгө окшош чет элдик эки машине улам жакындагандан жакындап келатышты. Артка карай урган буруксуган чайдан эки машине эки жагына чыгышты. Бир маалда алдыңкы машинени кууп жетишип экөө эки жагына тушташ келише токто дегендей белги бере башташты. Ортодогу машиненин айнеги капкара болгондуктан ичиндегилердин бирин да көрсөтпөй, анда канча киши бар экенин тигилер биле албай атышты. Булардын токтобосуна көздөрү жеткен соң, тигилер экөө тең алдыга озуп чыгып кетишти да бири-бирине куушурула биригишип ортодогу машинени улам кысып барып акыры мажбурлап токтотушту. Ортодогулар кайра эки-үч метр аркараак айдап барып машиненин моторун өчүрүштү. Бир маалда эки машиненин тең капталдарындагы бүт каалгалары ачыла ал жактан куралчан кишилер жабыла чыгышты.

- Бир, эки, үч, төрт... значит баардыгы сегиз адам экен. Үчөөңдө автомат, экөөндө обрез, калгандарында болсо пистолет бар окшойт, да-аа, жаман куралданышпаптыр. Кана, кимиңер чыгып сүйлөшөсүңөр?

- Мен барайын, кандай болсо да местный эмесминби, -Эрбол пистолетин октоп чөнтөгүнө салды да, шашпай эшикти ачып сыртка чыга жөнөдү. - Сак болуп, бир нерсе болуп кете турган болсо даяр тургула. Бул түрлөрү менен баары бир булар бизди соо кетиришпейт.

Эрбол акырын машиненин эшигин жаап, ары жакта тургандарды көздөй кадам таштады. Эки-үчөөсү, кадимки ээн аралда жашаган жапайы адамдардай чачтарын, сакал-мурттарын кое беришип, белден өйдө чечинип алышыптыр. Баарынын тең денелеринин оң жак колдорундагы булчуң эттеринде чегилген кандайдыр бир эмблемалар бар экен. Күндүн ысыгынанбы же сүрдүү көрүнгүлөрү келиштиби, айтор теңинен көбү кара көз айнек тагынып алышыптыр. Бою эки метр келген далдайган киши Эрболдун жанына басып келип ай-уйга келбей эле атырылып бир тийди.

- Биздин сигналга эмнеге токтогон жоксуңар?

Эрбол жооп бергиче барскандай муштуму менен аны ичке катуу уруп калды. Эрбол саал-паал өзөрө түшүп бөктүшө калды ла, кайра дароо түзөлдү.

Тигил киши кайрадан опулдады.

- Силер кимсиңер, кайдан келатасыңар?

- Ушул суроону мен силерге берейин дедим эле, Эрболдун сөзү тигиге жакпай калды окшойт, көзүн жүлжүйтө кабагын түйдү.

- Борзый, деловой адам окшойсуң, эсине түйүп кой, биз андайларды жактырбайбыз. Түз суроого түз жооп бер. Биз деген бул өрөөндүн кожоюну болобуз.

- Мурун жок эле го..?

- Мурун жок болсо азыр бар, бул жерден ары-бери өткөндөр өздөрүнүн жүктөрүнө, машинелерине жараша "отметкаларын" төлөп өтүп турушат. Эгер каяша айтып "герой" болгондорду же- жакпай калгандарды, мисалы сен сыяктууларды, эч нерсесин калтырбай тоноп алып калып, өздөрүн куру жалак же жөө жөнөтөбүз.

- Тоноп калып дейсиңби, силер эмне, пират-сыңарбы...

- Оозуңду карап, ары-бери жагыңа көз кырынды салып, абайлап сүйлө жигит. Болбосо кайра артка жөө-жалаңдап кетип каласыңар. Кана, тез жооп бер, силер кимсиңер, каякка барата-сы-ңар, машинеңерде эмне жүк бар?

- Наркотик, башка эч нерсе жок.

- Тамашаңды токтот жигит, аны азыр эле текшере коебуз.

- Ага менден улуксат сурашыңар абзел.

- Ошондойбу? Баса айтмакчы, туркменский танецти билесиңби, улутуң ким сенин?

- Бул жерде кандай тиешеси бар танды менен улуттун?

- Сонун тиешеси бар, сен кайсыл улуттан болсоң, ошол улуттун бийин бийлетем, - ал чөнтөгүнөн пистолетин сууруп чыгып арт жактагыларына карап койду эле, алар жылмайыша жандана түшүштү.

- Кана кеттик, - ал Эрболдун буттарынын баштарына атты эле, жердин чаңы "бурр" эле дей түштү. Ары жакта тургандар каткырып күлүп калышты. Эрбол төмөн жакты карап да койгон жок. Далдайган кишинин ачуусу келе түштү.

- Кана бийле, эмне, бийлегин келбей атабы? Азыр бийлетем сени, тим эле ордунан туйлатам, - ал пистолета менен буттарынын тегерегин аткылай баштады. Пистолеттен чыккан ок чандак жерди буркуратып атты. - Бийле дейм, кана... - ал Эрболдун жанына ачуулана басып келди, - эмне, бийлегин келбей атабы ыя, герой жигит көрүнөсүң. Бийлей-сиңби, бийлебейсиңби айт, - ал пистолетин Эрболдун бутуна сунду, - же атайынбы бутка.

Бир кезде "тарс" эткен үн чыгып Эрбол анын колундагы пистолетин кагып түшүрдү. Ок анын бутуна тийбей жерге тийди да, пистолетин өзүнөн үч-төрт метрдей алыс учуп кетти. Ошо маалда Алмаздар отурган машиненин терезесинен залп менен атылган үндөр чыгып, курал кармап тургандардын баары колдорундагы куралдарын таштап жиберишти. Анткени залп менен атылган ок бардыгынын колдоруна тийген эле. Ошо маалда көз ачып жумганча кайдандыр бүркүт учуп келип, алиги далдайган кишини моюнга тепкендей болду. Ал бор-поң топуракка күү менен учуп түшүп чаңга оонай эмне болуп кеткенин түшүнбөй калды. Аны Эрбол кокого секирип келип тепкен эле.

Ары жакта тургандардын кээ бирлери чөнтөктөрүндөгү пистолеттерине кол салыша, бирок сыртка сууруп чыккандан коркуп туруп калышты. Анткени өздөрүн карай автоматтарын сунуша төрт кара чүмбөтчөн киши жеңил машинеден чыгып келатышкан эле. Анын үстүнө ушунчалык таамай атылган окко баары тең сестенип калышкан болчу.

Боз ала болуп чаңга оонап калган алиги далдайган киши бетин басып, башын силкине ордунан тура келди, анан күтүлбөгөн мындай көрүнүшкө көзүн алайтып туруп калды. Кара чүмбөтчөндөрдүн бирөөсү тигилер таштап жиберишкен куралдардын баарын терип алды да, ар биринин чөнтөктөрүн аңтарып кирди. Чөнтөктөрүндөгү пистолеттеринин баарын сууруп чыгып, Эрбол тепкенде учуп барып ары жакка чаңга оонап калган алиги кишинин пистолетин көтөрдү. Кара чүмбөтчөндөрдү көргөндө тигилер ого бетер чочуркай карап турушту. Чүмбөтчөндөрдүн бирөөсү машинеде киши жокпу дегендей ары жактагы машинелердин ичин текшерип карап чыкты. Ушунча жылдардан бери мындай күтүлбөгөн куралчан кол салууну дегеле күтүшпөгөндүктөн баары тең кооптоно түшүштү. Эрбол алиги далдайган кишинин жанына басып келди да, чөнтөгүнөн пистолетин сууруп чыгып анын кекиртегине матыра такай, көзүнө тике карады.

- Кана, туркменский танецти мага караганда сен жакшы билет окшойсуң. Мага үйрөтчү, аны.

Эмеле далдайып баатыр болуп турган жигит унчукпай бүшүркөп турду. Эрбол кайра артка кетенчиктей пистолетин дароо төмөн карата тигинин батинкесинин учун теше атты.

- Эскертип коеюн, бутуңду тартып алганга үлгүрбөсөң манжала-рыңдан айрылдың дей бер.

Эрбол шашпастан батинкесинин тегеректерин ата баштады. Ал аткан сайын алиги киши бутун сактай, болгон күчү менен секирип кирди. Бою эки метр келген далдайган кишинин жан далбас ура ары-бери так текедей так секирип атканы бери жакта карап тургандар үчүн күлкү келээрлик көрүнүш болуп атты. Он беш мүнөттөй тыным албай ары-бери так секирген соң алиги кишинин секиргенге таптакыр эле дарманы калбай калды. Күшүлдөп-бышылдап араң эле үнүн чыгарды.

- Болду го дейм, болдучу?

- Ыя, болдубу, анда бутка атайынбы, - Эрбол пистолетин тизесинен төмөнүрөөк жагына мээледи эле, алиги киши жанталаша чөгөлөй калды.

- Албетте, жан деген таттуу, ким эле жөндөн жөн туруп өлгүсү келсин. Силер жүргүнчүлөргө салык салганда алар бекеринен акча же башка нерселерин төлөбөйт. Алар да жашагысы келет туурабы? Акча деген жеңил-желпи келе койбойт, тиягы Россияны, бул жагы Кытай, Пакистан, Турцияга чейин барып жол азабы көр азабын тартып, соода кылып келишет, а силер болсо бир жерге туруп алып эле алардын эмгегин тартып алып атасыңар. Анан да бүтүндөй кумдуу чөлдүн кожоюнубуз деп мактанасыңар. Бул кумдуу талаанын кожоюну эч убакта болгон эмес жана да болбойт. Кимде ким бул жакка суу алып келип жерин иштетип, бир нерсе өстүрө алса, ошол гана бул жердин кожоюну боло алат. Жөндөн жөн туруп учу-кыйры жок ээн талааны менчикке айлантып, кожоюну болуп алганыңар бизге эмес, Кудайга да жакпайт. Эми кожоюн болгуңар келсе болуптур, түбөлүк бул жерге кожоюн болосуңар, сөөгүңөр калат жер үстүндө ач карыш-кырларга жем болуп. Кана баардыгыңар тең бул жерге бир катарга тургула, - анын берген буйругуна сегизөө тең кыдырекей тизилип калышты.

- Буларды эмне кылалы, атып салалыбы? - Эрбол тигилерди карап көзүн кысып койду.

Аны угушканда баардыгынын үрөйлөрү учушту. Алиги далдайган чоң киши Эрболдун алдына чөгөлөй калды.

- Өлтүрө көрбө, булардын да бала-бакырасы бар, алардын көрөр күндөрү не болот?

- Бизнесмендердин чыкыйына мылтык такап коркутканда "алардын да үй-бүлөсү, бала-бакырасы бар" - деп ойлодуңарбы? Албетте, ойлогон жоксуңар. Анда көзүңөргө бекер олжодон, акчадан башка эч нерсе көрүнбөй калган да туурабы? Болуптур, давай чечингиле анда! - анын сөзүнө баары түшүнбөй бири-бирин карап туруп калышты. "Чечингиле!" деп Эрбол экинчи жолу катуу кыйкырганда гана жанталаша чечинип киришти. Бир аздан кийин сегизөө тең турсийчен Эрболду жалдырай карап турушту. Кара чүмбөтчөндөрдүн экөөсү ары жактан аркан жип алып келишти да, адегенде коддорун таңып, андан кийин баарын бириктирип туруп байлап салышты. Андан соң эч нерсесин калтырбай машинеге жүктөшүп үч машинеге бөлүнүп олтурушту. Өздөрүнүн ак машинесине отурганы бараткан Эрболго алиги далдайган киши артынан кыйкырып калды.

- Жок дегенде колубузду бошотуп койсоңор боло, бул жерде ачкадан өлөбүз!

- Эч нерсе эмес, жолдо бараткан бизнесмен жүргүнчүлөрдү жалы-нып-жалбартып акчаларын кандай тартып алсаңар, дал ошондой болуп аларга жалынып-жалбарсаңар, алар чечип коюшу мүмкүн. Эгер алар силерге боору ооруп бошото турган болсо, эскертип коеюн, экинчи силерди бул жерден көрбөйлү. Сөз берем, ит аткандай гана атып салам!

Үч машине от алыша ордуларынан козголуп, биринин артынан бири ээрчите кайрадан чаң учура машине жолу менен алга карай жылып жөнөштү. Колдору катуу таңылып, үймөлөктөшкөн топ унчукпастан кетип бара жаткан машинелерди жалдырай карап турушту. Учу-кыйры жок ээн талаада үч машиненин карааны улам кичирейип отуруп, кичинекей чекит болуп калды да, абага сиңип кеткендей көздөн кайым болуп кетишти.

Биринин артынан бири ээрчиткен үч чет элдик жеңил машине катуу ылдамдыктарынан жазбай кетип баратышты. Алардын кумдуу, учу-кыйры жок талаа менен бир тыным албай кетип баратканына төрт сааттан ашып кеткен эле.

- Кызык, Сахаранын чөлүндө бараткандай алдыбыздан бир да жандык көрүнбөйт го, - Алмаз мелтиреген боюнча рулду кармап өзүнчө ойлонуп кетип баратты.

Кумдуу талаа акырындап жашыл түскө өтө баштады. Сөксөөл, коен талдар азайып, дүпүйгөн жапайы бак-дарактар аларды тосуп алды. Акыры тээ ары жактан кыштактын карааны көрүндү. Үч машине сүйлөшүп алгандай чоң бак-дарактуу шаркырап агып аткан суунун жээгине келип катарлаш тизилип токтоду. Бешөө тең машинеден жабыла чыгышып сууну көздөй басышты. Белден өйдө чечинише бир сыйра чайынып да алышты.

- Өх, кандай ырахат, тим эле тозоктон бейишке келгендей эле болдук.

- Анын үстүнө күндүн ысыгын да карабайсыңбы, кумдуу талаа да ого бетер ысытып жибербедиби, - Алмаз шам-шум эткенге ары жактагы машинеден сумкада толтура бир нерсе алып чыкты. Бактын түбүндөгү көлөкөгө аларды алып барып, жерге ак чүпүрөк жая, анан колбаса, жумуртка, нан, бөтөлкөдөгү ар кандай суусундуктарды, жүзүм койду.

- Бышкан тооктун эттери жыттана баштаптыр, Кудай кечирсин деп тигил жакка ыргытып жибердим.

Баары унчугушпай дасторконду тегерете отурушту да ортодогу тамактан алып жеп, суусундуктардан ичип отурушту.

- Мына, айылга чейин аз калды, бул эки машинени эмне кылалы? Жардырып, өрттөп салалыбы?

- Кой, жапжаңы машинелер экен убал го, жолдо платный стоянкалар болсо калтырып, таштап кетебиз.

- А бул автомат, мылтык, пистолеттердичи, аларды да ичине калтыралыбы?

- Аларды ичине калтырганга болбойт, аны өзүм көздөрүн курутам, - Раббил машинеге барды да, тигилердин куралдарынын баарын алып чыгып, агып аткан суунун жээгине келди. Анан суунун дал ортосуна бирден ыргытып отуруп эч нерсесин калтырган жок, колун чапкылай кайра бери басып келди.

- Ушундайда ысык тамак болсо, - Хамид өзүнчө тамшанып алды.

- Эч нерсе эмес, бир аз жүрсөк жолдун боорунда жайкы ашканалар бар, ошол жактан ичебиз, кана кеттик, Оомийин, жолубуз шыдыр болсун, - баары бата беришип, ордуларынан туруша, чачыраша ар ким келген машинелерине отурушту. Баары дүрүлдөп от алыша биринин артынан бири ээрчишип, кайрадан сапарлары н улантып жолго чыгышты.

Анча бактуу эмес чакан айылды аралап токтобостон, жүрүп отурушуп, андан бат эле чыгып кетишти. Күн кызарып, акырындап уясына батып баратты. Артына чаңдарын калтыра үч машине токтобостон жүрүп отурушту. Ошол калыптары менен эки-үч айылды басып өтүштү.

- Кийинки айылдан кийин райондун центри болот. Ошол жактан ашканага кирип тамактанабыз. Ал жакта... - Эрбол сөзүнүн аягына чыкпай калды. Анан машиненин ылдамдыгын жайлатты. Алды жагында МАИнин машинелери менен эки-үч милиция формасындагы кишилер турган эле. Токтотот го деп ойлоду эле, токтоткон жок, тескерисинче колдорун чекелерине ала честь берип туруп калышты. Алардын түрүн көрүп Хамид бырс эте күлүп жиберди.

- Честь берип атышканы эмнеси, же бизди бирөөлөр менен чаташтырып алыштыбы?

- Ким билет?

Алар райондун борборуна жетишкенде айланага жаңыдан иңир кире баштаган эле. Эрбол кайсыл жерде жакшы ашкана бар экенин билчү. Түз эле ошол жакка айдады. Үстүндө "Мэреке" деген жазуусу бар чоң кафенин алдына келип токтошту да, ысык тамак ичишкени ичине киришти. Кафенин ичинде музыка ойноп, тээ төр жакта узун столго заказ менен тамак даярдалып атыптыр, сыягы кимдир бирөөлөр банкет уюштуруп жатса керек. Бешөө бери жактагы чакан столго келип отуруша, жанына келген официант жаш кызга меню боюнча өздөрүнө жаккан тамактарга заказ беришти.

- Бул машинелерди эмне кылабыз илээштирип, ушул жакка эле бир жерге калтырат окшойбуз.

- Общий машине токтоочу жай барбы?

- Бар, - Эрбол жергиликтүү чөйрөнү жакшы билгендиктен ише-нимдүү жооп берди.

- Анда ошол жакка калтырабыз.

Алардын шашпай тамак ичип отурушканына жыйырма мүнөттөй болуп калган. Аңгыча эшиктен эки-үч милиционер кирип келишип, айланага көз жүгүртүп алышты да, бурчта тамак ичип отурушкан бешөөнө басып келишти. Честь берип өздөрүн тааныштыра тигилерден сурай кетти.

- Кечирип койгула мырзалар, сыртта турган машинелер силердикиби?

Бешөө эмне деп жооп берээрин билишпей бири-бирин карап калышты. Анан баарынан мурун Эрбол озунуп жооп берди.

- Ооба, эмне болду?

- Силер кимсиңер, башка жактан келдиңерби, документиңерди көрсөткүлөчү?

Баары бир аз бири-бирин карап турушкан соң чөнтөктөрүнөн паспортторун алып чыгып, алдыда турган лейтенант жигитке сунушту. Баарында тең "казак гражданини" деген жазуусу бар паспорттору бар эле. Алар кайсы республикага чыгышса, ошол республиканын паспортторун өздөрү менен кошо ала жүрүшчү.

Бешөөндө КМШнын бардык республикаларынын закондуу түрдө жасалган паспорттору бар болчу. Бул жолкусунда Казакстандын паспорттору менен чыгышкан. Алиги лейтенант жигит паспорт-торду бир сыйра кунт коюп карап чыккан соң, аларды кайра кайрып берген жок.

- Силердин документиңер туура эмес, шек-тенүүлөрдү пайда кылып атат. Биз менен бөлүмгө барууга туура келет, жүргүлө.

Тигилер эмне кылышарын билбей бири-бирин карап туруп калышты, анан баары жабыла эмне кылалы дегендей Эрболду карашты. Эрбол айтканына көнөлү дегендей белги берип биринчилерден болуп ордунан турду.

Сыртка чыгышканда айланага эбакта эле караңгы кирип кетиптир. Өздөрүнүн машинелеринин жанында топтошуп турушкан топ караанды көрүшүп, жагдайдын анча жакшы эмес экенин дароо эле түшүнүштү. "Жүргүлө биякка" деген алиги милиционердин айтканына көнүшө кайдадыр ээрчише жүрүп отурушту. Алардын арт жактарында үч-төрт милиция кызматкери ээрчип келатканын сезип атышты. Жол карата эч сөз сүйлөбөстөн жүрүп отурушуп, боорунда "милиция" деген жазуусу бар эки кабаттуу имаратка алып келишти. Дежурда турган милициялар менен өз ара бир нерселерди сүйлөшө бешөөнү экинчи кабатка алып чыгышты. Анан ичи кенен залдай болгон чоң кабинетке алып киришти да баарын кыдыракей столго отургузушту.

- Паспортуңар болсо жайында экен, ал эми тигил машинеңер бизге шектенүүлөрдү туудуруп атат. Болуптур, бирөө өзүңөрдүн машинеңер экен. Ал эми экөөсүнүн кожоюну каякта?

- Үчөө тең өзүбүздүкү.

- Болуптур, баары эртең выяснится, ага чейин силер биздин көзөмөлүбүздө болосуңар, - алиги жигит столдогу кнопканы басканда эшик ачылып сырттан эки-үч милиция кирип келишти да, тигилерди каяккадыр алып жөнөдү. Аларды биринчи кабатка түшүрүп, N 2 деген темир каалгалуу камерага кийирип сыртынан кулпулап ташташты. Бул каме-рада бешөөнөн башка эч ким жок эле. Терезеси бийик, кичинекей анан темир торлуу экен. Алмаз желкесин кашый күлүп койду.

- Да-аа, биз кайда барсак да приключениесиз, ызы-чуусуз жүрө албайт экенбиз го. Баса айтмакчы, пистолеттериңер жаныңардабы?

Баары чөнтөктөрүн сыйпалаша "ооба" дегендей белги беришти.

- Кызык, атүгүл чөнтөктөрүбүздү да аңтарышканы жок, бул эмнеси? Кыргызстан болгондо эбак чөнтөктөрүбүзгө асылышат эле.

- Бул республиканын борбору эмес да, болгону чакан эле район.

Баары тең үнсүз-сөзсүз унчугушпай бир аз турушту.

- Паспортторубуз тигилердин колдорунда калды, - туш тарабы бүт бетондолгон бул камера Хамидге Кыргызстандагы "Приемник-распределитель" элестеп кетти. Андай кантип качып чыкканын эстеди, азыр да дароо ошондой ой кетти. - Бул жерде таң атканча камалып отурганча бир амалын таап качып кетпей-бизби?'

- Жок болбойт, дагы кичине күтө туралы, тан атсын, мен алар менен өзүм сүйлөшөм, - Эрбол тигилерди токтотуп калды, - биринчиден паспортторубуз тигилердин колунда, экинчиден машинелерибизди да ала албайбыз оңою менен, ал эми бул куралдарды болсо каракчылардан тартып алдык деп айтабыз. Тиги каракчыларды алып келишкенде баардыгы түшүнүктүү болот. Биз киши өлтүргөн жокпуз да. Болгону каракчыларды байлап салып, машинелерин тартып алдык. Дагы кичине чыдап күтө тургула, таң атсын.

Ойго келбеген кездешүү

Таңга маал таманы бетондолгон камеранын ичинде баары уйку-соонун арасында бир бурчта үргүлөп отурушкан эле. Аңгыча камеранын эшигин шыртылдатып ачкыч менен кимдир-бирөө бурап атканы баарынын уйкусун умачтай ачты. Сааттарын карашты, бештен өтүп алтыга чукулдап калыптыр. Анын үстүнө жайдын саратан мезгили саат бештерден кийин эле таң агара баштайт эмеспи. Эшиктин кулпусу шыртылдап атканына бул ким болду экен деп баары кулак түрүшө, чөнтөктөрүндөгү пистолеттерин атууга даярдашып эшиктин ачылышын күтүп калышты. Бир маалда эшик шарт ачылып, милиция формасын кийген далдайган толмочунан келген өңү тааныш киши кирип келди. Анын артындагы форма кийишкен эки милиция дагы өңдөрү тааныш эле. Бешөө тең ордуларынан тура таң калышканынан ооздорун ачып эле туруп калышты. Бул алиги кумдуу талаада кездешкен кумдуу чөлдүн пираттары, алиги машиненин кожоюндары эле. Погонунда майор чини бар алдыдагы далдайган киши алиги Эрбол пистолет менен бутка атып бийлеткен каракчылардын атаманы болчу. Артындагы формачан эки милиционердин ок тийген оң колдору бинт менен таңылуу экен. Алар бир аз тиктешип турушкан соң "жүргүлө тиякка" деп өзү менен кошо экинчи кабатка ээрчитип жөнөдү. Анан "замначальник, майор Спатай Динисламов" деген эшиги бар кабинетке алып кирди. Берки экөөсү сыртта калышты. Өзү төрдөгү столго оту-руп, тигилерге отургула дегендей ишарат кылды. Баары жайланышып, отурушкан соң тигил жылмая бери жактагыларды бир сыйра карап койду. Анын жүзүндө эч кандай ачуулануунун, кектөөнүн белгиси жок эле.

- Мен билип эле турам, ар бириңердин чөнтөгүңөрдө октолуу пистолетиңер бар. Бир нерсе болсо эле алып чыгып атыша кеткенге даяр турасыңар, туурабы? Бирок андан эч майнап чыкпайт. Биринчиден силердин бүт документиңер, машинеңер менен биздин колубузда. Машинеңердин ичинде төрт автомат, бир нече гранат, снайпер мылтыгы бар экен. Булар менен силер сот жоопкерчилигине тартылып калы-шыңар мүмкүн?,.. Ал эми машинедеги биздин акчаларга болсо тийбептирсиңер, ал эми биздин куралдарыбыз болсо жок экен. Мен силерге эскертип кетейин, давайте жакшылыкча эле сүйлөшөлү. Алиги биздин куралдарды каякка жоготтуңар, эгер таап алып келип берсеңер, мына менин жигиттик сөзүм, силерди кое берем, бараткан жолуңар менен кете бересиңер. А эгер аны каалабасаңар, чогуубуз менен кетебиз темир тордун артына. Ал деген бул жактын табелдик куралдары болчу, аларды именно өзүм алып бергем тигилерге. Мына эки сааттан кийин бизде жумуш мезгили башталат. Ошого чейин алиги куралдар бул жерде болуш керек. Тез ойлонгула, убакыт бар. Куралдарды кайсыл жерге таштасаңар азыр дароо ошол жерге барып, алып келе коебуз. Сыртта машинелер даяр. Бул менин эркектик сөзүм. Эгер куралды кайтарып бере турган болсоңор, силерди эркиндикке чыгарам да, анан шашпай кафеде отуруп өзүбүзчө таанышабыз. Мен би-лип турам, силер жөн адам эмессиңер, кана, тезирээк ойлонгула. Жакшылыкча достошуп ажырашалы.

Бул чын айтып атабы же арамзаланып атабы дегендей баары тең анын жүзүнө сынагандай карап турушту, көздөрүнөн бир нерсени из-дешти. Бир аз турган соң Раббил ордунан козголду.

- Болуптур, мен барып келейин, барыш жарым саат, келиш жарым саат, баш аягы бир саат болот.

Төрдө отурган майор кубана ордунан тура калды.

- Эң жакшы, мына айтпадымбы, "карга карганын көзүн чукубайт" дегендей эми бири-бирибизди түшүнүшүп келе жатабыз. Жанына эки кызматчымды кошуп берейинби?

- Жок, кереги жок, өзүм эле барып келем.

Раббил айтканын жасады, туптуура бир сааттын ичинде сууга ыргытылган куралдарды алып кайра пайда болду. Алиги майор да айткан сөзүнө турду, бешөөнү ресторанга алып барып жакшылап сыйлап туруп кетирди.

- Силердин ким экениңерди мен паспортуңар боюнча билдим. Силер деле казак турбайсыңарбы. Силер жөнүндө эч кандай жаман деле ниетим жок. Мен кекчил адамдардан эмесмин, эч убакта ичиме кек сактабайм. Анча-мынча майда барат нерселерге көңүл деле бурбайм, тескерисинче мындан ары бири-бирибизди колдошуп тааныш болуп жүрөлү. Бул аймактан өтсөңөр ар дайым силерди колдоп "поддержка" кылып, сыйлап, узатып турабыз. Машинедеги куралдарыңарга тийген жокпуз. Ал эми паспортуңар болсо мынакей, мындайча айтканда цел и невредим, - ал паспортторун кайтарып берип, тигилерди жакшылап сыйлап узатып жиберди. Көп өтпөй кара түстөгү мерседес машинеси андан ары сапарын улады.

- Биз бул жерден көп туура эмес иштерди жасап койдук. Кечээги бактын түбүнө эки машинени калтырып, бу өзүбүздүн машинебиз менен эле жүрө бергенде болмок. Булар эч кандай шек алышмак эмес.

- Мейли, болор иш болду, эми мындан ары сак болушубуз керек. Бул биз үчүн чоң сабак болот. Ансыз деле коопсуздук бөлүмүнүн кызматкерлери сары изибизге чөп салышып, бирок бизди таба албай жүрүшөт.

- Единственный бизди спасайт этип аткан нерсе, жер-жерлердеги бизди туурашып, кара чүмбөт кийип алып карактап жүргөн группалар. Алар болбосо биздин эбакта эле дайыныбыз билинип калмак.

- Ооба да. Мына кечээгүнү эле Кыргызстанда кара чүмбөтчөндөрдүн уюшкан бандасы кармалбадыбы. Бул сыяктуу СНГ боюнча канчалаган гана бандалар кармалып жатат.

Баары унчукпастан өздөрүнчө ойлонушуп жүрүп отурушту.

- Илинчекке бир илинсек ушулар аркылуу билинип калышыбыз мүмкүн. Алар паспортту жөндөн-жөн эле бере койду дейсиңерби. Биздин бүт данныйларыбызды компьютер аркылуу көчүрүп алышты да.

Кайрадан баары алды жакты карай тунжурашты. Алар отурган жеңил машине бир калыпта ылдамдык менен кетип баратты. Бир маалда күтүлбөгөн жерден Раббил өзүнүн сунушун айтты.

- Мынакей, Кудая шүгүр, байлык деги өмүр бою жеткендей топтолду. Ушул боюнча акырын тарап кетип, тынч жашасак кандай болот?

Мунун бул сунушу тигилер үчүн күтүлбөгөн нерсе болду, оюнубу, чыныбы дегендей таңгалышканынан баары бири-бирин карап калышты. Баары тең эмне деп жооп беришээрин билишпей бир азга жымжырттык аралады. Өздөрүнүн жаңы шайланган жетекчисинин сөзү тигилерди кичине ирээнжите түштү. Бир аздан кийин буга Алмаз жооп берди.

- Биз бул жерде байлык же атак-даңк үчүн жүргөн жокпуз. Байлык да, бийлик да, атак-даңк да баары убактылуу нерсе, бүгүн бар да эртең жок. Бул байлыкты керек болсо эртең эле жерге сапырып өрттөп таштайбыз. Биздин максат Орто Азияда "беспредел" болуп кетип бараткан - криминалдар чөйрөсүн тазалап туруу. Катуу чыгып келаткан крупный уюшкан каракчылар тобу, мафия, наркобанда, рэкет, ушу сыяктуулардын баарын уламкысын улам жоготуп турбаса, ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлери эч убакта буларды жок кыла алышпайт. Буга азыркы эле бир мисал, мынакей милициялардын өздөрү минтип койдун терисин жамынып алышып карышкыр болуп жүрүшөт. Крупный бизнесмендерди тонотуп "талаа пираттары" болуп алышты. Анан ушулардан эмнени күтсө болот. Өткөнгө көз чаптырып көрөлүчү, Кытай, Иран, Түркия жактан соода кылып жаткан бизнесмендерди тоногон Кара-Тоодогу Ян Густун бандасынан жол ачып бердик. Ош тараптагы эң крупный наркобазанын көздөрүн куруттук. Алтын мафиясынын бир тобун тазаладык, алтын иштеткен станоктордун быт-чытын чыгардык. Тажикстандагы балдарды барымтага алышып, самолет менен чет мамлекетке алып баратышкан бандаларды талкалап, аларды аман алып калдык. Душанбенин чет жакасындагы Ян Густун эң крупный наркозаттарынын быт-чытын чыгардык. Айтып отурса толуп жатат. Кылмышкерлер күч алып турган мындай криминал заманда биз байлыкты кучактап үйдө тынч жатканыбыз болбойт. Биз эмне үчүн тигил Кандуу Ордодо "ардактуу гладиаторлор" деген наамды алдык, кылмышкерлерди жазалат үчүн, чектен чыккандарын жок кылуу, тазалаш үчүн, өлтүрүү үчүн. Пока криминал токто-моюнча биздин ушинтип жүргөнүбүз жүргөн.

. Кайрадан машиненин ичин жымжырттык аралады, бир аздан кийин Алмаз кайрадан сөзүн улады.

- Эгер чын эле биз менен чогуу жүрбөй үйгө кеткин, келип атса, биз бир мүнөт да кармабайбыз. Мына, каалаган байлыгыңды ал да кете бер, бизге бул байлыктын баары бир тыйын. Аманчылык болуп, ден-соолук болсо, Кудайыбыз колдосо, мунун баарын эртең эле таап алабыз.

Баары көңүлдөрү суз мелтиреп, алдыларын карап ойлонуп кетип баратышты. Өз ара мындай келишпестик бир да жолу болгон эмес. Тээ бир топтон кийин Раббил күнөөлүүдөй үн катты.

- Мени кечирип койгула. Мен чындыгында жол башчылыкка татыксыз окшойм, көп нерсени түшүнбөй жүрүптүрмүн. Анын үстүнө силер менен иштешкениме аз эле убакыт болбодубу, чындыгында силер көргөн кыйынчылыктарды мен көргөн жокмун, болгону чекесин гана көрдүм. Чынымды айтканда байлык деле мени анча кызыктырбайт. Мен мындан ары жол башчылыкка татыксызмын деп ойлойм. Андан көрөкчө жаңы жол башчы шайлайлы, убакыт көп, жол алыс.

Машине даңгыраган асфальт жолго түшүп бир ылдамдыгы -нан жазбай кетип баратты. Анын ичинде талаш-тартыш, ырк келишпес, бири-бирин түшүнүшпөө, кайра эл-дешүү, жаңы жол башчыны шайлоо, айтор сыртка билинбеген көп окуя болуп жатты. Акыр аягында баары бир чечимге келишти да Алмазды бир добуштан жол башчылыкка шайлашты. Буга Раббил чын ниети менен ыраазычылыгын билдирип, баарынан кечирим сурады. Тигилер дагы анын алгачкы жоругун кечиришти. Алар дагы тыным алышпай үч сутка жол жүргөндөн кийин Караганда шаарына кирип барышты.

Туткун кыз

Алмаздын Кыргызстанга өзү жалгыз кайтып келгенине үч күн болуп калган эле. Алар Карагандадан, Чимкенттен, Душанбеден, Жамбулдан, Ашхабаддан өзүнчө турган, короо-жайы менен эки кабаттуу чоң үйлөрдү сатып алышкан соң үч айга жер-жерлерине тарап кетишкен эле.

Алмаз телевизор көрүп атканда телефон тынбай шыңгырап атты. "Царское селодогу" эки кабаттуу үйдө жатканда телефон шыңгырап калса ал эч убакта аны алчу эмес. "Сактыкта кордук жок" дегендей Ян Густун кишилеринен сак болуп жүрдү. Бир аздан кийин ал токтоп калып "сотовый" телефону сигнал берди. Бул телефон номерин саналуу гана кишилер билчү. Акырын алып "угуп атам" деп жооп берди. Ары жактан аялдын бир нерседен шашкалактай, чочулап сүйлөп аткан үнү угулду. Бул Хасиятхандын үнү эле.

- Алмаз, сени менен "срочно" жолугуш керек болуп атат.

- Тынччылыкпы деги?

- Тыңчылык болсо ушинтип шашылыш чалат белем!

- Деги эмне болуп кетти?

- Аны телефондон сүйлөшүүгө болбойт. Убактың болсо азыр эле келе калчы, үйдө болом.

- Болуптур, жыйырма мүнөттөн кийин барып кадам, - Алмаз телефонду кое эмне болуп кетти дегендей бир азга ойлонуп калды. "Муну кандай түшүнсө болот, Ян Густун кишилери да буга тийише башташканбы? Бирок анын үйүн билишпейт эле го. Жок, баары болушу мүмкүн. Бул мен турган үйдү табышкан алар, тиги үйдү таба албай коюшмак беле", - ал ордунан турду да дароо кийине эмнеси болсо да деп пистолетин октоп чөнтөгүнө салып, экинчи жашыруун пистолетин эки алаасынын ортосундагы курга кыстарды. "Балким аны үйүнөн "заложник" кылып "биякка срочно келе кал" деп атайын тигилер чалдырып жүрүшпөсүн? Дагы бир жолу чалып жакшылап текшерип көрөйүнчү". Ал "сотовый" телефонун алып кайрадан чалып көрдү, трубканы Хаси-ятхан алды.

- Ало, бу ким. Алмаз сенсиңби?

- Мен чыгып баратам, - акырын жооп берди.

- Жакшы болот, келе кал, - анын үнүндө эч кандай калтаарыган, же бир нерседен сарсанаа болгон, чочулаган нерсени байкаган жок. Жайбаракат сүйлөп жатканынан кичине жеңилдене түшкөнсүдү. Өзүнүн кара мерседесин айдап чыкканда айлана күүгүм болуп калган эле. Короодогу иттерин бош агытып коюп, дарбазаны бекитип, жолго чыкты. Куйрук болуп артынан ээрчип келаткандар жокпу дегендей улам-улам күзгүдөн арт жагын карап

атты. Артынан мурункудай болуп аңдып, ээрчиген машине жок сыяктуу.

"Асанбай" микрорайонунан Алмаз Хасиятханга өзүнчө үч бөлмөлүү үй алып берген эле. Аны азырынча Ян Густун кишилери биле элек болчу. Машинесин тогуз кабаттуу окшош болуп салынган үйлөрдүн чоң короосуна кийрип, көп машинелердин арасына токтотту да айланасына шектүү кишилер жокпу дегендей бир сыйра көз жүгүртүп, эшиктеринин баарын бекитти, анан ары жакта турган үйгө акырын кирип кетти. Хасиятхандын үйү экинчи кабатта болчу. Пистолетин акырын сууруп чыгып сактана эки жагын карап, эшиктин сигналын басты. Эгер үйдүн ичинен күтүлбөгөн кол салуу болсо кармашууга даяр турду. Ары жактан "бу ким?" деген Хасиятхандын үнүн уккандан кийин "Бу мен" деп жооп берди. Бир аздан соң эшик акырын ачылып капкара тармал чачың жайып жиберген Хасиятханды көрдү да өнүнөн бир нерсе издеди. Шектүү эч нерсе болбогондуктан шар кирип кетти. Хасиятхандын жылуу колдору мойнуна ороло түштү да эриндери эриндерине жабыша калды. Кыздын тааныш жыты Алмаздын мурдуна "бурр" дей түштү. Ошо боюнча экөө бир топко турушту. Өзүнө катуу кучактаган Хасиятхан аны көпкө кое бербей турду.

Тээ бир топтон кийин барып аны акырын кое берди да залдын бөлмөсүнө ээрчитип барды.

- Курсагың ачкабы, жүрү ашканага, сен келет деп, атайын тамак жасап койгом.

- Адегенде айтчы, эмне болду?

- Жүрү тамак ич, ошол жерден сүйлөшөбүз. Экөө ашканага барышып, Алмаз столго отурду. Ары жактан Хасиятхан чоң чыны менен лагман алып келип койду. Өзү да кичине чыныга лагман куюп анын жанында ичип отурду.

- Айта бер эмне болду?

- Биздин банктын президентинин кызын кимдир бирөөлөр уурдап кетишти.

- Коо-ош, анан?

- Кечөөгүнү телефон менен ага кабарлашты. "Кызын биздин колубузда" деп.

- Эмне, бир нерсе талап кылып атышабы? Өчөшкөн душмандары жок беле?

- Анысын билбейм, бирок тигилер акча талап кылып жатышат.

- Канча?

- Бир миллион сом.

- Щефин буга кандай реагировка жасап жатат, баса, айтмакчы, бул жөнүндө милицияга кабарладыбы?

- Азырынча кабарлай элек, "эгер милицияга кабар бере турган болсоң, кызыңды мууздап, жиликтеп, анан колуна тапшырып коебуз", - деп коркутуп жатышат.

- Шефиң акчаны бермей болдубу анан?

- Бергенден да коркуп атат.

- Себеп?

- "Акчаны алып алышып, анан кызымды баары бир өлтүрүп коюшу мүмкүн" дейт.

- Тигилер жөнүндө анча-мынча маалымат бар бекенби, ким экен алар?

- Алардын ким экенин эч кимиси билишпейт. Тескерисинче алар биздин шефибизди эң жакшы билишет экен. Сыягы буга көптөн бери даярданып жүрүшсө керек.

- Та-ак. Эми эмне кылайын дебатат?

- Атайын мага келип жалдырап суранып атат, "Алмаз менен мени байланыштыр" деп. Анткени ал Ташкендеги кандуу спорттон кийин сени жакшы таанып калыптыр. Экөөбүздүн жүргөнүбүздү да беш колундай билет.

- Шефиңдин башка уулдары барбы?

- Кеп ошондо болуп жатпайбы? Анын жападан жалгыз эң жакшы көргөн кызы.

- Жашы канчада экен?

- Беште, аны садигинен алдап ээрчитип чыгып, уурдап кетишиптир.

- Улуту ким эле, корейс беле?

- Ооба.

- Мм-мде, - Алмаз эрдин тиштей ойлонуп калды, - анда жаман болгон экен ага. Демек мени менен жолугуп сүйлөшкүсү келип атабы?

- Болуптур, колдон келишинче жардам берем. Адам бедага туш келип атканда ойлонуп туруп калыш да болбойт. Бир эсептен милицияга кабарлабаганы да жакшы болуптур. Анда ишти дагы татаалдантып жибермек. Аны менен кантип жолугушсак болот? Телефону барбы?

- Телефон менен эмес жекеме жеке, бетме-бет сүйлөшкүсү келип атат.

- Качан?

- Таңкы саат беште өзүнүн менчик кафеси бар, ошонун ичинен. Азыр мен телефон менен белги берип коем, башкалар под-слушивайт этпеши үчүн, - Хасиятхан ары жакта турган телефонго барды да шефине чалып кирди.

Асмандагы жылдыздардын баары акырындап суюлуп, тан супасы куланөөк тарта айланага жарык өзүнүн үстөмдүгүн жүргүзө баштаган маалда кара "мерседес" машинеси "Асанбай" микрорайонунан чыгып, түптүз асфальт жол менен калаанын ортосун көздөй багыт алды. Бул мезгилде бирин-серин жеңил машинелер жүрүп жаңыдан көчөнүн кыймылы жанданып, түнү бою турган жымжырттыкта буза машиненин дүрүлдөгөн моторлору утула баштаган убак эле. Жумушчуларды ташыган дежурдагылар эле болбосо автобус, троллейбустар али жүрө элек болчу. Жеңил машине Совет көчөсү менен төмөн карай жүрүп отуруп Москва көчөсүнөн сол жакка бурулду. Көп өтпөй эле "Карач" деген жазуусу бар сырты аппак мрамор ташы менен чапталган эки кабаттуу үйдүн жанына келип токтоду.

- Мына, шефибиздин кафеси ушул, мен кете берейин, калганын өзүңөр сүйлөшкүлө, - Хасиятхан кара көз айнегин тагынып туруп акырын эңкейип Алмаздын бетинен өптү да машиненин эшигин ачып сыртка чыкты. Андан соң жөө киши басчу аллеяга түшүп ары жакка басып кетти. Алмаз бир азга аңдып жаткан эч ким жок бекенби дегендей айланага көз чаптыра акырын сыртка чыкты. Кафеден чыккан эки жигит аны карай утурлай басышты.

- Шеф өзүнүн бөлмөсүндө чакырып жатат, өзү эмне тосуп чыкпайт деп капа болбогула, анын ар бир кыймылы көзөмөлдө. Өзү да "тайный ход" менен кирди жашырынып.

Алмаз унчукпай алардын артынан ээрчиди. Бирөөсү алдыга түшүп кафенин ичине кирип кетип, экинчиси сыртты акмалап калды. Алиги жигит Алмазды ээрчите чоң банкет залын аралап өтүп кууш коридорго түшүштү да, дуб жыгачы менен оймолонуп кооздолгон бөлмөнүн эшигин ачып берип башын ийкей кире бер дегендей ишарат кылды. Ичи жапжарык чоң бөлмөгө узунунан стол коюп түркүн тамак-аштар менен көп конок келчүдөй атайын жасалгалануу экен. Бери жакта отурган жашы кырк беш менен элүүлөрдүн ортолорундагы корей улутундагы киши ордунан атып тура калып Алмаз менен жылмая жалпалактай учурашып калды.

- Аа, келиңиз Алмаз мырза, жакшы болбодубу келгениңиз. Жүрүңүз тиякка отуруңуз, - ал Алмазды төрдөгү жумшак отургучка отургузду. Алмаз жумшак отургучту жаман көргөндүктөн аны алып таштап бери жактагы жөнөкөй отургучтан алып келип отурду. Тиги киши өзүнчө күйпөлөктөп атты.

- Кечирип коюңуз Алмаз мырза, мен азыр, - ал колу менен акырын чаап койду эле, ары жактан эки официант кыз куурулган ысык тамак алып келип столго жайгаштыра Алмазды бир карап коюшту да акырын чыгып кетишти. - Элдер али теңинен көбү ойгоно электе бу кандай деп ойлоп атасыз го Алмаз мырза. Албетте, түшүнөм дечи, спортсмендер тамактануу режимин дайыма сактап жүрүшөт эмеспи, ошентсе да өз үйүңүздөй көрүп эркин сезип отуруңуз.

Алмазга бул кишинин өтө эле сылыктыгы, анан ар бир сөзүндө "Алмаз мырза" деп кайталай бергени жакпай атты.

- Мырза дебей эле атымдан эле айткыла, андан көрө дароо эле ишке өтсөкпү дейм, убакыт аз.

- Шашпай адегенде тамакка карайды, арак, виски, коньяк, кайсыдан ичесиз?

- Мага баары бир.

- Эң жакшы, - ал эки стаканга коньяктан куюп стаканды колуна алды.

- Кана Алмаз мырза, то есть Алмаз, тамактын алдында, иштин алдында момуну алып жиберели, анан сүйлөшөбүз, - экөө стакандагы коньякты акырын ичип тамактан жеп отурушту.

- Хасиятхан бизде жөнөкөй эле бухгалтер болуп иштөөчү эле, аны жакында башкы бухгалтерликке котороюн деп атам. Негизи ишине аябай тың, жакшы иштейт. Болуптур, эми негизги ишке өтөлү. - Экөө бир азга жымжырт боло түшүштү. Кореец бир күрсүнүп алып сөзүн баштады. - Менин атым Владимир, фамилиям Пак. Бул банкты ачканыма алтынчы жыл баратат. Кудая шүгүр, ишим жаман болгон жок. Акырындап отуруп бутубузга туруп баратабыз, туруп кеттик десек да болот. Азыр ишибиз жакшы жүрүп турган убак, жылды эсептебегенде айына эле миллион прибыль түшүп турат бизге. Ал жөнүндө Хасиятхан деле айткандыр.

- Негизги темага өтөл үчү.

- Болуптур, эмне окуя болгонун бүт баарын билет чыгаарсыз, кечээ Хасияткан айткандыр?

- Ооба.

- Эмесе мындай, алар менден бир миллион сом талап кылып жатышат. Албетте, кызым үчүн миллион сом "жалко" деле эмес. Анын негизги өзөгү башкада болуп атпайбы. Аларга берген миллионду сага эле бергеним артык эмеспи ыя, туурабы. Дри тбм алар акчаны алып алышып, дагы бир нерсе талап кылыша-бы деп чочулап жатам.

- Алардын ким экенин билесизби?

- Чынын айтканда жок, билбейм. .Телефондон үндөрүн эле угам, өздөрүн көрө элекмин.

- Алар эмне дешти?

- Уурдап кетишкенин айтышып, өздөрүнүн сунуштарын коюп жатышат.

- Ички иштер бөлүмү билеби?

- Жок билбейт, адегенде дароо эле аларга кабарлайын дедим эле, тигилердин сөзүнөн кийин чочулап, коркуп калдым.

- Алар эмне дешти?

- "Эгер милицияга кабар берип бизди кармата турган болсоң, башкалар үйүңдү жардыртып, кызыңды койчо мууздап кетишет, так что ойлон", - дешти.

- Ко-ош, анан?

- Ары ойлонуп, бери ойлонуп акыры Хасиятхан аркылуу жардам сурап сага кайрылып отурам. Мен сенин профессионал экениңди жакшы билем. Ташкендеги мушташканындын баары видикке тартылып алынган, менде кассетасы бар.

- Менден эмне каалайсыз?

- Менин сизден өтүнөөрүм, кандай да болса кызымды тиги бандиттерден куткарып бере көр. Акысына акчаны аябайм. - Ал ордунан туруп ары жакка барды да, столдун суурумасын ачып бир пачка Америка акчасын алып келип тигинин алдына койду. - Азырынча бул аванс, сомго айлантканда миллионго жетип барат. Албетте, бул рискованный иш дечи, ошентсе да бизге бир жардамыңызды көрсөтүп коюңуз. Дагынкысы дагы болот.

Алмаз манжаларын стол үстүнө тыкылдатып ойлонуп турду.

- Болуптур, мен колдон келишинче жардам берип көрөйүн. Бирок алдагы акчаңызды ары жакка салып коюңуз. Мен "жалданма" киши өлтүргүч эмесмин. Колдон келишинче кызыңызды куткарып чыгууга аракет кылам... Дагы бир айта кетчү нерсе, кызыңызга жүз процент гарантия бере албайм. Мен жеткиче аны өлтүрүп коюшу да ыктымал да, же башка жакка изин жашырып алып кетип калышы мүмкүн. Ошо себептен бул жерде өТө эле

сактыкты, кыраакылыкты талап кылат. Мен эптеп аларга жет-: кенче кызыңар аман турса болду. Андан кийинки өмүрү менин* колумда болот эле. Эмесе, мындай кылалы, баса ойлонгонго канча' убакыт берди эле? I'

- Мына бүгүн саат он чендерде жообун айтышым керек. \

- Андай болсо мындай кылалы. Адегенде миллиондун жарымын төлөгүлө дагы кызымдын өзүн көрсөткүлө де, балким алып келип көрсөтүшөөр... Бирок, вряд ли, "сактыкта кордук жок" дегендей алар эч убакта алып келип көрсөтүшпөйт. Анткени милиция кызматкерлеринин буктурмасына түшүп калабыз деп коркушат. Кызыңарды кармап турган үйгө алып барып көрсөтүшү мүмкүн, бирок жөндөн-жөн эле алып бара коюшпайт. Көзүңөрдү таңып туруп анан алып барышат. Мейли, ошондой эле кылышсын, мен алардын жок дегенде бирөөсүн эле кароолго илгендей болоюн, калганын өзүм бүтүрөм. Бирок, эскертип койчу нерсе, алиги миллионду толугу менен бербегиле. "Калганын эртең ушул убакта таап келип берем" дегиле. Ага чейин өзүм ишти бүтүрөм.

- Болуптур, жакшы болот.

- Коркпой, үркпөй эч нерседен шек санатпай өзүңөрдү кадимкидей кармагыла. Менимче тигилердин ичинде милицияда иштегендери да бар окшойт. Ошондуктан силер да колдон келишинче милиция менен байланыштан алысыраак болгула. Мүмкүнчүлүк болсо бул кылмыштуу топту өзүм жазалайм, сүйлөштүкпү?

- Сүйлөштүк.

Алгачкы кароол

Алмаз ошо күнү саат онго чейин өзүнүн машинесинен чыккан жок. "Сотовый" телефон менен сүйлөшүп, банктын президентинин машинесин сыртынан акмалап жүрдү. Саат он жарымдарда Владимир Пак Алмазга телефон чалды.

- Алардын экөөсү менен жолукмай болдум. "Мэри" кафесин айтышты, ошонун ичинен күтүп турабыз дешти. Ал кафе кайсыл жерде экенин билесизби?

- Тааныштай, бирок кайсыл жакта экени эсимде жок.

- Юг-эки кичирайону бар эмеспи. Советскийден бурулуп Горький көчөсү менен анча-мынча күн батышты карай жүргөндө

"Мэри" деп бакыйып көзгө көрүнүп турат. Мен он мүнөттөн кийин тигилердин жарым акчасын алып чыгам.

Көп өтпөй кара мерседес ак волганын артынан ээрчип "Мэри" кафесинин тушуна келгенде башка көчөгө бурулуп барып токтоду. Владимирдин кафенин ичине кирип кеткенин машиненин терезесинен карап турду. Ал кафеден жарым саат өткөндөн кийин кайра чыкты дагы волгасына келип отурду. Экөө телефон аркылуу кайрадан байланышты:

- Сыягы алар мени артында "хвостиги" жок бекенби деп сынап атышса керек, кафеге келишкен жок. Күтө турайын телефон чалышаар. Экөөнүн байланышы үзүлүп калды, мындан бир аз мурун эле волгага жакындап келип токтоп баратып кайра ары өтүп кеткен көк чет элдик "Мазда" машинеси Алмазга шек туудурду. Анын номерин да эстеп калган болчу. 'Бир аздан кийин волга ордунан жылып жөнөгөндө көп өтпөй эле анын артынан ошол машине кайра пайда болду. "Болду болбоду ушулар" деп шек санап баратты Алмаз ичинен. Алар Владимир Пак менен байланышып, жолугушууга кайра башка күндү белгилешиптир.

Тигилер менен сүйлөшүлгөн келишим боюнча эртеси күнү кечинде шаардын чыгыш тарабындагы чакан Кант шаарчасына жөнөштү. Алмаздын машинеси бирде алдыга чыгып кетип, бирде артта калып волганы аңдып келаткан машине жокпу деп текшерип, ар бир машинеге тыкан карап жүрүп отурду. Бирок, алар волганы Кант шаарчасынын кире беришинде күтүп турушуптур. Кечки саат жетилерге чукулдап, бирок ошентсе да жай мезгили болгондуктан күн али бата элек маал болчу. Алмаз алиги чет элдик "Мазда" машинесин дароо эле тааныды. Алардан өтүп барып тээ алыс жакка токтотуп дүрбү менен кыймыл-аракетин алыстан байкап турду. Волга турган жерден анча-мынча алысыраак жерде токтоп турган Мазданын ичинен көз айнек тагыннышкан эки жигит чыгып келишти да Владимир Пак менен сүйлөшүп калышты. Алмаз дүрбү менен алардын өңдөрүн жакшылап эстеп алууга аракет кылды.

Бир маалда аны өздөрүнүн машинесине отургузушуң волганы ошол жерге калтырыша кайдадыр жөнөп кетишти. Арадан көп убакыт өтпөй алардын артынан Алмаздын машинеси ээрчиди. Машине акырын жай жүрүп отуруп кууш көчөгө түштү да, чоң дарбазалуу үйдүн жанына токтоду, бирок ичинен эч ким чыккан жок. Өздөрүнчө көпкө сүйлөшүп отурушту. Алмаз машинеден түшүп, жөө билмексен болуп ошол үйдүн тушунан өтүп бара-тып үй номерин эстеп койду.

Тээ бир топтон кийин барып алар. үйгө кирип кетишти. Алмаз-башка .көчө менен айланып келип кайра өз машинесине отура тигилердин чыгышын күттү. Эмнегедир алар көпкө чыкпай атышты, акырындап айланага күүгүм да кире баштаган эле. Алардын киргенине эки жарым саатка чукулдап .калган болчу. Аны кокусунан өлтүрүп коюшкан жокпу деген шек саноо пайда болуп, кайра өзүнүн оюна өзү каршы чыкты - "аңы өлтүрүп эмне пайда табышмак эле, аларга акча керек да". Алмаз кайра-кайра саатын карап тынчсызданып отурду. Айланага толук караңгылык кирип, эч нерсе көрүнбөй калганда гана машиненин жарыгы күйдү. Анан ал ордунан козголуп ары карай кетти. Алмаз да волга турган жерге; кайра келди да элүү кадамдан жетпей тигилердин келишин күтүп-турду. Арадан жыйырма мүнөт өткөндөн кийин гана тигилер волганын жанына келишти. Бир аз турушкан соң эки машине эки жакка ажырап кетишти.

Волга жолдогу калын бактын арасына барып токтоп Алмаздын келишин күтүп турду.

- Эмне болду, кызыңар ошол жакта бекенби?

- Ооба, мени көрүп ээрчип ыйлап калды.

- Акчаны бердиңерби?

- Жарымын бердим, бирок көзүмдү таңып салышкандыктан кайсыл үй экенин билбей, эстей албай калдым.

- Ал жагын өзүмө койгула, эмесе мындай, силер түз үйүңөргө кете бергиле, калганын өзүм бүтүрөм.

Владимирди Бишкекке жөнөтүп жиберген соң, Алмаз банк тууралуу өзүнчө ойго чөмүлүп кетти. Анда Кандуу Ордодон тарап кеткенден кийин Орто Азиядагы "ардактуу гладиаторлордун" мүчөсүн Спартак кайрадан топтоп аткан кез болчу. Ошондо ал Бишкекке келип Алмазга жолугуп, төртөө ресторанда отурушканда адегендеги планга бай, кирешелүү банктарды тоноо жөнүндө кеңеш киргизилген эле. Ал мезгилде Бишкектеги эң кирешелүү банк Кытай. Корей, Кыргызстан биргелешкен "Хэнфен" банкы, анан ушул кишинин банкы болчу. Адегенде бул сунушка баардыгы азгырылып барып араа өздөрүн ооздукташкан.

- Кандуу Ордодо биз соттун эң Жогорку өкүмү - өлүм жазасына тартылгандарды гана жазалачу эмес белек, мындан ары да биз ошондой кылмышкерлерди жазалап туруубуз керек. Биздин негизги максат чектен, чыгып бараткандарды жоготуу, күчтүү мафияларга ички иштер кызматкерлери түгүл керек болсо президенттин дагы күчү жетпей калат, а биз болсо Орто Азия ичиндеги ошондой кылмышкерлер менен күрөшүүбүз абзел.

Алмаз машинесин от алдырды да кайра Кант шаарчасын көздөй багыт алды." Чындыгында ошол мезгилде кара чүмбөтчөндөрдүн окуялары жалан гана Орто Азия өлкөлөрү эмес, бүтүндөй мурунку Союз мезгилиндеги мамлекеттерге "дүң" болуп, "кара чүмбөт" дегенди угушканда баардык криминалдар чөйрөсү чочулап турушчу. Атүгүл "мен кыйынмын" деген Ян Густун бандасы да сестенип калышчу. Ян Гусь алардын ким экенин, канчоо экенин беш колундай эле билчү, бирок алар кайсыл жерде гурушарын анча биле алчу эмес. Аларга тикелей кол салгандан да чочулачу, ички иштер бөлүмдөрүнө айтып өзүнүн кадыр-баркын төмөндөткүсү келчү эмес. Акыры жүрүп эки топтун ортосунда катуу кандуу кагылышуу болоорун да боолгочу. "Эки кочкордун башы бир казанда кайнабайт" дегендей эки топ бири-бири менен тил табыша алышпасын да билчү. Тигинин ою боюнча эки топтун бири гана калышы тийиш болчу. Бирок, бири-бирине каршылашкан эки топтун тең аягы жакшылык менен аяктаган жок..

Тынчы жок түн

Түнкү саат ондон өтүп көчөдөгү кыймыл али да болсо тынчый элек болчу. Алмаз алиги чоң дарбазалуу үйгө элүү кадам жетпей машинесин токтотту да бүт жарыкты өчүрдү. Короонун ичине кирүүнүн планын түзө баштады. Бийик дубалдын ары жагында эки кабаттуу үйдүн экинчи кабаты көрүнүп турду. Үстүңкү кабаттын терезелеринен көчө жакты дапдаана көрсөтүп турат экен. Бирок азыр караңгы болгондуктан электир жарыгына тескерисинче бөлмөнүн ичиндеги те-резе пардоолору байкалып турду. "Үйдү айланып, өтүп короонун арты менен кирсе эмне болот?" Алмаз машинеден чыгып үйдүн арткы бетине өтүп көрдү, бирок ал короого кириш үчүн бери жактагы үйдүн короосунан өтүш керек экен. Кайра аркы көчөгө өтүп, дубалдын каптал жагынан келди да, дубалга тартынып ичине көз жүгүрттү. Чоң прожектордун жарыгы бүт короонун ичине жарык берип, ичинде үч-төрт дөбөт ит бош жүрөт. Баары тең арсылдап үрүп дароо эле шек билгизип койчудай. Кайра машинесине келди, бир аз турган соң пистолетинин башына үнүн чыгарбай-турган тоголок нерсесин бурап киргизди. Анан бир саамга ойлонуп туруп калды. "Баары бир мындан пайда жок, иттерди атканым менен бирөө болбосо бирөөсү каңшылап билгизип коет, башкача жолун табыш керек", ал машинесин от алдыра машинелер көп жүрчү чоң көчөгө чыкты. Жолдун оң капталындагы кафенин алдында шашлык сатып аткан жигитке келип үч шашлык алды. Аны акырын жеп отуруп жигитке кайрылды:

- Жигит, үч килодой чийки эт таап бере ала-сыңбы?

- Сизге эмненин эти керек? .

- Мейли кайсыныкы болсун.

- Бар дечи бирок...

- Канча сурайсың, айта бер тартынбай.

- Мен андан шашлык жасайт элем.

- Баасын айта бер тартынбай.

- Бир килосу жүз сом.

- Болуптур, ме төрт жүз сом, ушуга үч кило бер.

Алиги жигит чыныбы-тамашасыбы дегендей аны бир аз сынай карап, кафенин ичине жүгүрүп кирип кетти да, көп өтпөй эле желим баштыкка оролгон сулп эт алып чыкты.

- Мынаңыз, ичинде бир дагы сөөгү жок.

Алмаз аны алып унчукпай машинеге отура, кайра эски ордуна келди. Баштыкчадагы көптөн бери пайдасы тийип калаар деп сактап жүргөн кичине бөтөлкөдөгү суюктукту алып чыгып сулп эттерди беш-алты бөлүккө бөлдү. Анан алиги бөтөлкөдөгү суюктукту кесилген эттерге бөлө чачыратып жаңы эле кайра желим баштыкка сала бергенде дарбазанын жанына жеңил машине келип токтоп эки-үч адам шашылыш кирип кетти. Бир аз убакыттан кийин эле алар кайра кызды көтөрүп чыгышып машинелерин от алдырышты да шашыла кайдадыр жөнөп кетишти. Алмаз да дароо алардын соңуна түштү. Эки машине биринин артынан бири кууша тоо тарапка, Ысык-Ата курорту жакка кетчү жол менен өйдө карай катуу ылдамдыкта кетип баратышты.

Бир маалда Алмаздын машинесинин алдыңкы дөңгөлөгү "тарс" этип жарыла, рулга баш бербей катуу ылдамдыгы менен жолдун сыртына чыгып кетти. Рулду машиненин багыты менен улам түздөп отуруп аласалып кете жаздап барып араң оңолду. Бактыга жараша айланасында эч нерсе жок экен, бак же таш болгондо сөзсүз сүзүп калмак болчу.

- Шайтан алгырдыкы десе, эмне болуп кетти? - Алмаз ызырына сыртка чыгып барып алдыңкы дөңгөлөгүн карады. Атайын машинелердин дөңгөлөктөрү үчүн милиция кызматкерлери пайдаланчу шиш темирлүү чынжырчалар экен. Айланасы караңгы, эч ким жок болчу, кандайдыр бир кыштакты аралап өтүп жаңы эле чыгышкан. Ары жакта чубалып жаткан шиш чынжырды таап алып ороп жыйнап, машинесине салып койду. "Эч нерсе эмес, мунун да пайдасы тийет бир убакта". Машинесинен узун фонарикти күйгүзүп каалганын баш жагына илип койду да өтө ыкчамдык менен жарылган дөңгөлөктүн буроолорун чыгара баштады. Аны ары-бери чыгарып салып запастагы жаңы дөңгөлөктү алып келди. Бул жаңы дөңгөлөктү сатып алганы бир да жолу пайдалана элек болчу. Аны тагып бүтүп акыркы буроолорун бурап аткан, аңгыча эле желкесине пистолет келип такалып калды. Жакшы эле кыраакы отурган, бирок ишке алаксып кетип артынан караңгы жактан дабышсыз акырын жылып келатышкан адамдарды байкабай калды. Анын үстүнө булар алыстан аңдып, байкап турушса керек. Жалгыз экенине ишенишкенден кийин гана акырын жыла басып келишкендей.

- Колуңду желкеңе кыл да өйдө тур! - өктөм чыккан үнгө Алмаз колун желкесине ала акырын ордунан турду. Анан жай артка бурулуп тигилердин канчоо экенине көз жүгүрттү. Экөө экен, тээ ары жакта дагы бир караан жүргөнсүйт. Караңгылыкта баарынын тең өңдөрү анча таанылбайт. Экөө тең куралчан экен, бирөөсү пистолетин Алмазга суна экинчиси машинеде да бирөө барбы дегендей эңкейип анын ичине үңүлдү. Мындай кырдаалды текке кетирүүгө болбойт эле, Алмаз башын акырын эңкейте көз ачып жумганча тигинин пистолетин кагып жиберди да, экинчисин машиненин ичин карай көчүккө катуу тээп калды. Ал ичине кулап түшүп кайра ордунан туруп оңолгуча, экинчиси менен кармаша кетти. Машиненин ичиндегиси бурула калып ок чыгарганда өзүнүн кишисин атып алды. Анткени Алмаз тигил пистолетин сунуп келатканда өзүн калкалап тигинин далысын тосо койгон эле. Өз кишисин атып алган машиненин ичиндеги киши шаштысы кетип калды. Ошондон пайдаланып күйүп турган фонарикти кагып жибергенде айлана капкараңгы эле болуп жатып калды. Алмаз чөнтөгүнөн пистолетин сууруп чыгып машинени айланып кетти. Тээ алыста турган караан үчүнчүсүнүн куралы жок окшойт, бул жакка келгенден айбыгып алыстан кыйкырып атты.

- Леха, силерге эмне болду, амансыңарбы?

Бир маалда машиненин ары жаккы каалгасын ачып сактана сыртка чыгып келаткан алиги куралчан киши пистолеттин кундагы менен желкеге катуу жеп, бир катуу онтоп алды да оңкосунан түштү. Ары жакта турган караан өзүнчө тынчы кетип кыйкыра баштады.

- Леха, үйүңөрдү чыгарып койгулачы, деги амансыңарбы? Бул жактан жооп угулбаган соң машинесин карай жүгүрүп жөнөдү. Алмаз ары жакта турган машинеге жакындап калган караанды туштап туруп атып жиберди. Ары жактан катуу өкүргөн үн чыгып, оңкосунан кулап түшкөндөй болду. Пистолетин аяр кармай Алмаз алиги караандын жанына басып келди. Кансыраган жигит машинеге жылып барып эшигин ача албай жатыптыр. Чекесине такалган пистолеттин сүрүнө жалынып жалбарып жиберди.

- Жансоога баатыр, өлтүрө көрбө!

Ок анын сол жак ийнине тийсе керек, кан болгон көйнөгүнөн сол жак ийнин баса Алмазды жалооруй карап турду. Алмаз башка эч ким жокпу дегендей айланасына акырын көз жүгүртүп алды, анан кайра тигиге үңүлдү.

- Кызды каякка алып кетишти?

- Кудай урсун билбейм, рация аркылуу "артыбызда хвостик келатат ошону тоскула" деп гана буйрук берген. Биз ошол буйрук боюнча эле иштегенбиз.

- Эгер айткын келбесе сени да тиги досторуңдун артынан жөнөтөм да, өзүм таап алам аларды. Ойлон, өмүрүнө саналуу гана секунддар калды, убактым жок, сени менен алышкандай, - Алмаз пистолетинин үстүн бармагы менен өзүнө тартып октоп тигинин чекесине такады.

- Болуптур, айтып берем, эгер мени өлтүрбөйм деп сөз берсең.

- Эгер кызды алып кеткен үйдү көрсөтүп берсең сени кое берем. А эгер кылтың-мултуң этсек дароо эле ит аткандай атып салам, сүйлөштүкпү?

- Жарайт.

- Кеттик анда тигил машинеге, - Алмаз бул машиненин дөңгөлөктөрүнүн баллондорун бычак менен сайып жарып таштады. Анан тигини ээрчите өзүнүн машинесине барды. Ийнинен кансыраган жигит эки жерде сулап жаткан караандарды үрөйү уча карап койду да машинеге отурду. Машине от ала андан ары сапарын улады. Жол карата тигил ийнин басып кайра-кайра оңтой бергендиктен Алмаз машинесин токтотуп аптечкадан бинт алып чыгып, анын ийнин жакшылап танып берди.

- Тигил эки жолдошуңду өлүп калышты деп ойлоп атасынбы? Коркпой эле гой, бирөөсү сен сыяктуу жарадар, экинчиси тек гана желкеге катуу согулган соккудан эси ооп жатат. Ал эсине келгенде өздөрүнчө эптешип алышат. Кана, биз каякка баратабыз дачаларгабы, санаториягабы же айылдаргабы?

- Колу-башыңды танып койсо эле мени добрый экен деп ойлобо, киши өлтүргөн мен үчүн чымын өлтүргөндөй эле. Кана эми, тез жооп бер, каякка баратабыз?

- Санаторияга, Ысык-Ата санаториясына. Шефибиз ошол жакта, кызды да алиги Силер берген акчаны да ошол жакка алып баратышат.

- Тобуңарда канча кишисиңер?

Алмаз машинесин токтото пистолетин чөнтөгүнөн алып чыгып кайрадан тигинин чекесине такады.

- Жетөөбүз болчубуз, экөөсү тигил жакта калбадыбы. Төртөөсү санатория жакка кетишти.

- Шефиңер санаторияда иштейби?

- Жок, ал жакта эс алып жатат, анын шефи менен тааныш.

- Эмне кызматта иштейт?

- Аны айтканга болбойт.

- Өзүңдүн үстүңдөн өлүм менен өмүр арбашып атканын билесиңби. Минтип кыйшалактай турган болсоң өлүм жеңип кетет өмүрдү. Андан көрө түз суроого жооп бер.

- Ал өзү милицияда иштейт.

- Шаардабы же райондордобу?

- Анын баарын ачык айтып бере албайм, баары бир тигилер чыккынчылыгым үчүн мени өлтүрүп коюшат. Анда бул жерде өлгөн менен тигил жерде өлгөндүн айырмасы кайсы.

- Айырмасы асман менен жердей, бул жерде сен аман каласың, экинчиден тигилер мыйзамдуу түрдө жаза алышпайт. Мен ички иштер бөлүмүндө иштебейм. Үчүнчүдөн бул сөз экөөбүздүн гана ортобузда калат. Так что мунун баары өзүңдөн зависит этет. Кана айта бер, ал кайсы райондо иштейт?

- Кант районунда замначальник болуп иштейт, званиеси майор. Улуту... Дагестанец. Топту уюштурган, жетектеген да ошол. Мен сезип турам, баары бир алар мени өлтүрүп коюшат.

Катуу ылдамдык менен келаткан машине көп өтпөй эле тоонун арасындагы Ысык-Ата курортуна жакындап келип калды. Эки кабаттуу үйлөр, короонун ичиндеги жаркырап күйүп турган электир жарыктары тээ алыстан эле буларды тосуп алышты. Алмаз машинесинин жарыгын өчүрө бери жакка келип токтоду да жолдун оң тарабындагы калың бактардын арасына кирип кетти. Ал жак караңгы да, далдоо да болчу.

- Мындан ары эми экөөбүз жөө барабыз. Кайсыл үйдө турушат?

- Мен барбай эле коеюн, аныкы тээ эң жогорудагы өзүнчө бөлөк салынган бир кабаттуу үй.

Алмаз бир аз ойлонуп турду да тигинин колун артына кайрып туруп бекем кылып таңып таштады. Анан көзүн да кара скотч менен чаптап салды.

- Мунун ичи жылуу, мен келгиче эс алып жата бер, бирок качам деп ойлобой эле кой, бекер убара - андан соң бутун да таңып таштады, - ким билет, балким алдап жаткандырсыз.. Эки пистолетин алып эки жагына салды да белине кур курчанып кош миздүү канжарды кынына сойлотту. Андан соң өзүнүн эмеректери салынган жеңил баштыкчаны артына асынып кара чүмбөттү башына кийе машиненин эшиктерин сыртынан бекитти. Санаториянын кире бериши темир торлуу дарбаза экен. Анын короосуна айланып башка жагы менен кирди. Бири-бирине окшош эки кабаттуу үйлөрдүн арты менен караңгы жерди аралап жөө жүрүп отурду. Тээ алыстан эле өзүнчө турган бир кабаттуу кооз, чоң үйдүн алдына токтоп турган тааныш машинеге көз салды. Сыртта эч ким жок экен. Терезеге барып жылчыгынан акырын ичине көз жүгүрттү. Ичинде үч адам өздөрүнчө сүйлөшүп турушуптур. Кичинекей кызды болсо эч жерден көрө алган жок. Кокусунан күндүз дүрбү менен карап атканда эстеп калган тааныш киши көзүнө урунду. "Түзүк, демек алар ушул жерде экен" деп ойлоп койду ичинен.

Алмаз акырын саатына карады, түнкү саат он экиге чукулдап калган. Санаторияда эс алып жаткандар ондон кийин эле жатышкандыктан көпчүлүгү кызуу уйкуда болчу. Терезенин жылчыгынан кайрадан ичине үңүлүп кунт коюп карады. Алар өздөрүнчө кызуу талкууга кирип калышыптыр, сөздөрү угулбай атты. Бир маалда бирөөсү чоң кара дипломатты ачып ичин тигиге көрсөттү. Төрдөгү столдо отурган коюу кара мурутчан кишинин өңүнө жылмаюу пайда болуп, көздөрү жалжылдай түштү. Дипломаттагы ак кагазга тыкан оролгон акчалардан бирөөнү алып карта тарата тургансып сыдырып койду. Анан ар биринин сыртынан оролгон кагазын айрып бирден санай баштады. Калгандары аны тегеректеше акчадан көздөрүн албай былк этпей карап турушту. Алмаз чөнтөгүнөн пистолетин' сууруп чыгып үйдү айлана машине турган эшик жакты көздөй басты. Кокусунан эшиктин алдын кайтарып турган киши карпа-курп бет маңдай чыга калып, экөө беттеше түшүштү. Ойлонгонго убакыт жок болчу. Көз ачып жумганча аны пистолеттин кундагы менен баштан ары шилтеп жиберди. Аны кулаганга үлгүртпөй кучактай калды да машинеге сүйрөп барып акырын эшигин ачып жаткырып салды. Капыстан ары жактан караңгылыктан чыга калган бирөөсү машиненин жанында бир нерсе менен алпурушуп аткан кара чүмбөтчөн адамды көрө коюп кайра караңгылыкка жашына калды. Анан чөнтөгүнөн пистолетин сууруп чыгып караңгыда аны акырын акмалап карады. Алиги кара чүмбөтчөн машиненин эшигин акырын үн чыгарбай жаап туруп эки жагына бир сыйра көз жүгүрттү. Караңгылыкта дагы бир жандыктын өзүн акмалап турганын сезип, дароо эле караңгы жакка кирип кетти. Кайрадан үйдү айланып далдоо жерге туруп калды. Алиги караан акырын өзүн карай дабыш чыгарбай жылып келатканын көрүп, демин ичине ала ордунда былк этпей таш болуп катып турду. Өзүнүн тушуна жеткенде шак оозун баса пистолетти желкесине такады. Катуу чочуп кеткен алиги караан пистолетин таштап жиберди жерге. Экөө бир аз былк этишпей турушкан соң, аны жетелеп эшикке жакындап жүрүп отуруп эшикти буту менен тээп, тигини ичкери түртүп ийип артынан өзү атырылып пистолетин суна кирип барды.

- Ордуңардан былк этпегиле!

Эч нерседен бейкапар акча санап отурушкан үчөө күтүлбөгөндүккө көздөрүн алайтып туруп калышты. Стол үстүндөгү акчаларды бирден санап дипломатка салып атышыптыр.

- Колуңарды желкеңерге алгыла да ары карагыла, каршылык көрсөтүп, кымындай эле артыкбаш кыймыл жасасаңар жаныңардан үмүт кылбагыла, ит аткандай атып салам! Эшиктен Алмаз менен кирген киши баш болуп, төртөө тең колдорун желкелерине ала ары дубалды карап туруп калышты. Ар биринин чөнтөктөрүн аңтарып пистолеттерин алып, стол үстүндөгү акчалардын жанына коюп атты. Андан соң кайра баарын бери каратты да алиги коюу кара мурутчан кишинин жанына басып келди.

- Өспүрүм кыз каякта?

- Каяктагы өспүрүм кыз, биз эч кандай өспүрүм кызды билбейбиз. Санаториядагы эс алуучулардан түшкөн акчаларды санап атканбыз.

- Арамзаланба майор мырза, мен бардыгын билем, эгер тирүү калам деп жаныңдан үмүт кылсаң кыздын кайда экениң айтып бересиң. А эгер айтып бербесең...

. Ошо маалда эшик тарс эте ачылып алиги башка жеп эси ооп машинеде жаткан киши атырылып кирип келди. Сыягы эс алып кайра туруп келсе керек. Алмаз аны курал кармап турган колго атканга үлгүрдү, бирок жанындагы жигиттердин бирөө аны шап этип кучактап калды. Чүмбөтчөндүн жалгыз экенин билишкен беркилер туш-туштан жабыла кол салышты. Бөлмөнүн ичинде айыгышкан кармаш күчөп, тарса-турс болуп эле жатып калды. Санаториянын ичиндеги окшош салынган эки кабаттуу үйлөрдөн обочо турган бул үйдүн ичинде эмне болуп атышканын сезишпеген эс алуучулар таттуу уйкуда уктап жатышты. Тээ төмөн жактагы дарбазанын оозунан кирип-чыккандарды текшерген кароолчу гана өзүнчө чай ичип, музыка угуп отурду. Дарбазанын алдында жатышкан иттер болсо кез-кез башта-ры" көтөрүшө өйдө жакты карап коюшуп, кайра баштарын төмөн кылып жата беришти. Арадан он беш, жыйырма мүнөт өткөндөй::

кийин гана алиги үйдүн ичи тынчып калды. Алиги беш адам беш жерде сулап, чүмбөтчөн шашпай артындагы баштыкчасынан кендир жип алып чыгып, баарынын тең колдорун артына кыйкырып байлап жаткан эле. Бир аздан кийин төртөөсүнүн тең далыларын бири-бирине тийиштирип чогуу кылып чырмап салды. Кудум эле Душанбеде бири-бирине байланып келемиштерге таланган Спартак элестеп кетти.

Акырындап алар бир-бирден эстерине келе башташты. Бешөө беш жакты карап байланып отургандыктан таптакыр кыймыл-доого мүмкүн эмес эле. Алмаз бөлмөлөрдүн баарын кыдырып кызды издеп чыкты, бирок аны эч жерден таба алган жок. Анан кайра тигилерге келди.

- Барымтадагы кыз кайда?

- Кайдагы кыз, биз эч кандай кызды билбейбиз.

- Ошондой дегиле...

- Ошондой.

- Мейли, өзүңөргө өзүңөр кыласыңар, - Алмаз сыртка чыгып барып машиненин багынан темир челекке толтура бензин куюп кайра келди. Анан отуруп тургандардын үстүнө аны чачыратып төгө баштады, - Душка түшкөндөй болуп атасыңарбы, азыр үстүңөрдөн от койгондо тозокко түшкөндөй болосуңар. Анан живьем куурулуп бул дүйнөнүн тозогунан тиги дүйнөнүн тозогуна түшөсүңөр, - Алмаз баарынын үстүнө былчылдатып бензинди куюп чыкты. Темир челекти ары көздөй ыргытып жиберди да тигилерге кайрылды:

- Ойлонгонго үч мүнөт убакыт берем, эгер кыздын кайда экенин айтпасаңар кыздан да жок, акчадан да жок тирүүлөй куйкаланасыңар, кана ойлонгула, - Алмаз тигилерди карап турду, тигилер болсо унчугушпай бири-биринин көзүнчө чыккынчылык кылгандан коркушуп, баштарын шылкыйтып унчукпай отурушту.

- Убакыт жетти, - Алмаз чөнтөгүнөн газ менен күйүүчү "зажигалканы" алып чыгып күйгүздү эле, баарынын тең баштары өйдө көтөрүлө көздөрү чанагынан чыгып кете жаздашты.

- Болуптур мен айтам, аны байлап, оозуна скотч чаптап машиненин арткы багажына салып коюшкан.

Алмаз мунун сөзүнө ишенээр-ишенбей сыртка чыгып машиненин арткы багажын ачып, кызды көрдү да аны акырын аяр көтөрүп алып кайра берки ээн бөлмөгө кирди. Анан оозундагы кара скотчту алып салып, уйку соонун арасында жаткан кыздан сынап сурады.

- Атың ким?

- Алена.

- Атаңдын атычы?

- Владимир Пак.

- Атаң кайда иштейт?

- Банкта.

- Үйүнө, атаңа бара-сыңбы?

- Ооба.

- Азыр ушундай тура тур, мен бат эле келем, коркпо менден, - Алмаз берки бөлмөгө кирди да байланып тургандарга кайрылды.

- Силерге биринчи анан акыркы эскертүүм. Эгерде бул дагы бир жолу кайталана турган болсо, тирүү калам деп ойлобогула. Жердин жети түбүнө кирип кетсеңер да таап алам. Ар бириңердин үй дарегиңерди билем. А сен болсо, - Алмаз алиги мурутчан кишиге кайрылды, - майордук чийинден айрылып, орун басарлык кызматтан ажыраган келбесе экинчи бул ишке барбагын. Эскертип коеюн, экинчи кайрадан көрүшпөгөндөй бололу. Кош калгыла. - Алмаз берки бөлмөдөгү кыздын колу-буттарын чечип, көтөрүп алды да сыртка чыкты. Дипломаттагы акчаларды бир карап коюп стол үстүнө калтырган боюнча кете берди. Анан үйдүн сыртынан бекитип, ачкычты ыргытып жиберди. Айланасына бир аз көз жүгүртүп алган соң мурунку келген жолу менен караңгы жерге түшүп алып төмөн карай чуркап жөнөдү. Санаториянын короосунан чыккан соң бир аз токтой калып тээ машине токтоп турган алиги үйгө көз чаптырып алды. Эч кандай шек билинбей тыптынч турат. Төмөн жактагы бактардын арасындагы караңгы жерде турган өзүнүн машинесинин жанына келди. Анын ичинде эч ким жок экен, алиги киши бошонуп алып, машинеден чыгып кайдадыр качып кетиптир. Айланасын кыдырып бир сыйра издеп аны таппаган соң, мейли дегендей маши несин от алдырды да кызды жанына салып алып төмөн карай айдап жөнөдү.

Капаска кабылышкан үчөө

Билинбеген менен Ян Гусь Алмаз экөөнүн ортосундагы тирешүү, эрегишүү, би-ри-бирине кысым көрсөтүү курчуп, жетилип бараткан эле. Тигилер жокто Алмазга эки жолу кол салуу

болуп, орустар айткандай "чудом" аман калган болчу. Ян Рустун адамдары Алмаздын баскан-турганын аңдытып таптакыр тынчтык бербей койгондуктан акыры "Царское селодогу" короосу кенен эки кабаттуу кооз, чоң үйдү сатып жиберүүгө туура келди. Башка жактан жаңы үй сатып алгыча Хасиятхан менен чогуу "Асанбай" кичирайонунда жашап жүрдү. Акыры Бишкектин чыгышыраак тарабындагы Көк-Жар селосунун жогорураак жагынан жер төлөсү менен салынган эки кабаттуу үйдү сатып алды. Мурун бир депутат салдырыптыр, анын өзүнүн башка жерде үйү бар болгондуктан муну Алмазга кымбат баага урдуруп жиберди. Алмаз анын кымбатына деле караган жок, эң башкысы шаардан, машине кыймылынан, күнүмдүк ызы-чуудан алысыраак, тынч жер экен, анын үстүнө акыркы модадагы үй-эмеректери, мебелдери менен кошо сатылган болчу.

Күүгүм ченде көчөдө келатып шаар четине чыкканда күтүлбөгөн жерден белгисиз кишилер менен дагы бир жолу атышуу болуп кетти. Алмаз үйүнө кетип баратып жол боюндагы комокторго кока-кола суусундугун алганы токтой калган. жаңы эле соодалашып бүтүп кайра артына бурула бергенде чукул эле жерден автоматчан кишилерди көрө коюп кичине дүкөнчөлөрдүн артына бекине калганга үлгүргөн. Тытыраган автоматтын үндөрү чыгып, дүкөнчөлөрдүн айнектери быркырап, алиги машине заматта көздөн кайым болуп кеткен.

Мына, өзүнүн балдары келгенине беш күн боло электе анын артынан эки күндөн бери дагы бир ак машине илээшип алды. Бул жөнүндө ал тигилерге да эскертип айткан эле. Өздөрүнчө акылдашып бул машинедегилерди түп орду менен жок кылып, же туткунга алмай болушту. Булар Ян Густун кишилериби же ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлеринин атайын агенттериби, ошонун аныгына жетүүлөрү керек эле. Күүгүм талаш Алмаз Совет көчөсү менен жогору карай кетип баратып алиги ак машиненин илээшип келатканын байкады. "Сотовый" телефон менен тигилерге кабар берди.

- Баягылар дагы ээрчип келатышат.

- Кайсы көчөдөсүң?

- Советский менен өйдө чыгып баратам.

- Азыр Горький менен төмөн бурул дагы Тынчтык проспектисине бар. Биз ошол жерден сени күтүп алабыз.

- Жарайт.

Алмаз машинесин дароо Горький көчөсүнө бура бир калыптагы ылдамдык менен улам-улам күзгү аркылуу арт жагын карап коюп жүрүп отурду. Тынчтык проспектисине жеткенде сол жакта турган өзүнүн кишилеринин машинесин көрдү да кайра сол жакка бурулуп түз айдап жүрүп отурду.

- Ак машинени көрдүңөрбү?

- Ооба, биз да анын артынан акмалап келатабыз.

Алмаз машинесин эч жакка бурбай түптүз айдап жүрүп отурду да шаардан чыгып эки жагы калын бак-дарактуу жолго түштү. Күзгүдөн артын карады эле, алар дале артынан калбай ээрчип келатышыптыр.

- Эми сол жактагы машине аз жүргөн ка-лың бак-дарактуу кууш жол жакка бурул, аларды ошол жерден кармасак болот.

КөПТөН бери Бишкекте жашагандыктан тигилер да шаардын картасын, схемасын жакшы өздөштүрүп калышкан эле. Алмаз көрүнбөгөн жерден эле сол жактагы эки жагы калың бак-дарактуу кууш, машине аз жүргөн жолго салды. Күзгүдөн артың карап койду алар дагы эле келатышыптыр.

- Эми токтот ушул жерден.

Ээнирээк жерге келгенде машинесин дароо туурасынан токтотуп жолду тосуп, пистолетин чөнтөгүнөн сууруп чыгып тигилерди күтүп калды. Тигилердин артында келаткан Хамид, Раббил, Эрбол, Алберттер дароо эле ма-шинеден атып чыгышып тигилерди эстерине келтиртпей чуркап жетишти да, машиненин айнектерин талкалап автоматтарды анын ичиндегилерге сунуп курчап алышты. Ичинде үчөө бар экен, мындайды күтпөгөндүктөн алар эмне кылышарын билишпей далдырап туруп калышты. Альберт үчөөнү бирден сыртка сүйрөп чыгып, дароо колдорун артка кайрып байлап салды. Анан чөнтөктөрүндөгү пистолеттерин алып, көздөрүн кара скотч менен чапташты да кайра өздөрүнүн машинелерине отургузушту. Ары жактан Алмаз басып келди.

- Эми эмне кылалы буларды?

- Кеттик, аны шашпай сүйлөшөбүз. Бир маалда үч машине бирдей от алыша жарыктарын күйгүзүп алышып, биринин артынан бири ээрчише андан ары сапарларын улантышты.

Кокусунан колго түшүшкөн туткундарды тигилер төрт күн бөлөк-бөлөк жерлерге кармашты. Алар кадимки ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлери кылмышкерлерди суракка алгандай ар бири менен бир бирден жекеме-жеке сүйлөшүп чыгышты. Акыры үчөө Ян Густун атайын жиберген кишилери экендерин моюндарына алышты. Арадан бир жума өткөн соң төртөө өздөрүнчө чогулуп алышып, үч туткундун тагдырын чечип киришти.

- Туткундарды эмне кылалы, көздөрүн куруталыбы, же бошотуп жиберелиби?

- Карышкырларды капастан бошотсоң, кайра эле өзүңө кол салганын ташташпайт да, буларды бошотсок ушул боюнча эле тыйылып калышпайт. Душман болгондон кийин эртең эле кайра өзүбүзгө кол салат, андан көрө билгизбей көздөрүн тазалап таштайлы.

Булардын сөзүнө Эрбол каршы чыкты.

- Жок болбойт, алардын көзүн курутканда Ян Гусь дароо эле бизден көрөт. "Араң турган көз эле чыгып кетти өзү эле" дегендей курчуп турган кырдаалды ого бетер күчөтүп жиберебиз. Андан көрө буларга акыркы жолу эс-кертүү берип, бошотууга туура келет. Эгер экинчи жолу кайталана турган болсо без предупреждения атып салабыз.

Эртеден бери унчукпай тигилердин сөзүн угуп турган Алмаз өз оюн ортого салды.

- Менде мындай бир сунуш бар...

Баары жымжырт болуша анын сөзүн тыңшап калышты. Аларды өлтүрүп көздөрүн курутканда дагы, жөндөн жөн кое берген дагы биз үчүн пайдасыз. Андан көрө акырын алардын тамырын тартып көрбөйлүбү. Үчөөнү болбосо да бирөөсүн өзүбүзгө иштеткенге азгырып, алдап, сынап текшерели, балким булар биздин пайдабызга чечилип жүрбөсүн?

- Мен буларга ишене албайм. "Бөрү балдары ит болбойт" да, душман деген душман.

- Душман болгондо биз бул үчөө менен азырынча кан төгүшө элекпиз. Бизди жек көргөндөй азырынча булар үчүн эч нерсе кыла элекпиз. Булар тек гана акча үчүн Яң Густун кол алдында кызмат өтөгөндөр. Биз да булардын бирөөсүн акча менен акырын азгырып көрүшүбүз керек. Эгерде булардын бирөөсү эле биз үчүн кызмат кыла баштаса Ян Густун кишилери жөнүндө толук маалымат алып, аларга сокку бергенге эң жакшы өбөлгө болот. Эски карышкырдын бандалары жөнүндө жакшы маалымат ала албагандыктан, алардын уюгу кайсыл жерде топтолгонун билбегендиктен, алар канча адам экенин тактай, аныктай албагандыктан, биз аларга каршы эч нерсе жасай албай жатабыз. Ошо себептен алар бизге кыр көрсөтүп жатышат. Ал болсо биздин өтө эле аз экенибизди, көбүнчөсү кайсыл жакта түнөөрүбүздү беш колдорундай эле билет. Бул маалыматка таянып кайра-кайра тынчтык бербей биротоло биздин көздөрүбүздү куруткусу келип, ар бир кыймылыбызды аңдытып атат. Атүгүл биздин кандай чүмбөт кийип жүргөнүбүздөн бери билет, алиги биздей болуп кийинип алышып, поезддерди, самолеттон жаңы түшкөндөрдү, "челнокчу-ларды", автобустарды тоноп жатышкан кара чүмбөтчөндөр да ушулардын кишилери болуш керек сыягы. Чүмбөтчөн каракчылардын бешөө тең автомат, пистолет, гранаттар менен куралданышкан. Биздикиндей арттарында асынып жүргөн баштыкчалары да бар. Булар жөнүндө маалымат алса да болот. "Дүнүйө пайгамбарды да жолдон чыгарыптыр" дегендей, акча, байлык кимдерди гана азгырбаган. Кана, дагы бир жолу алардын тамырларын тартып, азгырып көрөлүчү, үчөө болбосо да бирөөсү кылтакка илинээр. Кимде кандай ой бар, туткундардын кимиси менен ушул темада сүйлөшсөк болот?

- Менимче төмөнкү кабатта отурган Ахмед деген өзбек жигитти өзүбүзгө тартсак ылайыктуу болчудай. Аны менен Раббил өзү да жайма жай сүйлөшөт, өзбек эмеспи. Анын үстүнө ал кишинин слабый точкаларынын көп жактарын билип алдык. Кана тамырын тартып, акча берип азгырып, бизге кызмат кылууга көндүрүп көрөсүңбү, бизге караганда сен аны менен тил табышасың да? - баары тең Раббилди карап калышты эле, ал бул ишти өзү моюнга алды.

- Болуптур, колдон келишинче тамырларын тартып, азгырып көрөйүн. Бир майнап чыгып калаар?..

- Чыгып калаар эмес, кандай болсо да сөзсүз чыгар. Ал үчүн акчаны аяба, канча сураса да бере бер. Ал эмне сунушун айтса дагы каршы болбо, бирок өтө аша чаап кетпесин. Кана баштайлыбы, "попытка не пытка".

- Мейли.

- Анда жакшылап алдын ала план түзүп ал да, эрте күндү кеч кылбай эртелей бер. Төртөө акырын өз иштери менен жай-жайларына тарап кетишти.

* * *

Раббил акырын Ахмеддин ички сырын байкап, тамырын тартып көрдү. Бирок ал өтө сак болуп, артык баш эч нерсе сүйлөбөй атты. Сөздү алыстан баштап, улам жакындатып келип акыры акырын четин чыгарды.

- Сенин Ян Густа иштеген менен башка жакта иштегендин айырмасы кайсы. Сен деле өзбексиң, мен деле өзбекмин, экөөбүз бир элденбиз. Андан көрө мага кошулуп, биз менен чогуу кызматташпайсыңбы... - сөзүнүн аягына чыга электе эле тигил чочуп, көзү бакырайып кетти.

- Сен эмне, менин нервимди текшерип, сынап жата-сыңбы? Эч убакта андай болбойт, мен деген анын ишенимдүү кишисимин.

- Ахмед, сен чочулаба, мен сени баш отун менен кошулуп, биз менен иште деген жокмун. Кез-кез биз берген тапшырманы аткарып, алар жөнүндө сведение берип турасың. Муну бизден, сенден башка эч ким билбейт. Ал кызматың үчүн чоң "суммада доллар менен акча төлөп турабыз. Муну эч кимге билгизбей кылдат жасайбыз. Криминалдар чөйрөсүнө ара-лаштыңбы. жашагандай жашаш керек. Ян Гусь сага, баш отун менен берилип кызмат кылсаң да бизчелик акча төлөп бербейт.

- Жок, андай болууга мүмкүн эмес, алар мени жөн гана өлтүрүп коюшат, атүгүл үй-бүлөмдү да соо коюшпайт.

- Сенин өмүрүн менен үй-бүлөңдүн беймаралдыгына биз гарантия беребиз. Эгер билип калыша турган болушса.., албетте шегин да билдирбейбиз дечи, бирок сенден шек алып кала турушкан болсо, дароо биз жакка өтүп кет да, биз менен чогуу жүрө бер, биз бар жерде алар сага даай алышпайт.

- Болбойт, баары бир өлтүрүп коюшат.

- Криминалдар чөйрөсүндө жашап аткандай кийин "кайда барсаң да мамайдын көрү". Мисалы, азыр деле сен өмүр менен өлүмдүн ортосунда турасың да. Биз деле силерди үчөөңөрдүн көзүңөрдү тазалап, курут кылып коебуз. Криминалдар чөйрөсүндөгүлөрдүн ар бир кадамы өмүр менен өлүм. Ошондуктан эч нерседен коркпой ажалга тике карап жашаш керек. Антпесе жашоо болбойт.

- Жок, баары бир мүмкүн эмес, мени өлтүрсөңөр өлтүргүлө, бирок мен силер үчүн кызмат кылууга акым жок, - ал таптакыр эле чочулап, жаа бою секирип качканы менен "алар мени өлтүрүп коюшат" деген сөздүн артында бир нерсе жатканын Раббил баамдады. "Муну менимче азгырса, көндүрсө болот, бул тек гана чочулап, өзүнөн, үй-бүлөсүнөн коркуп жатат".

Алар үч туткундарды бөлөк-бөлөк бөлмөлөргө үч жума кармашты. Бул мезгил аралыгында дайыма алардын колдору кишенделип, көздөрү таңылып турду. Раббил Ахмедди акырындап азгырып отуруп, акыры аны өздөрү менен кызматташууга көндүрүп Ян Густун Бишкектеги кишилери жөнүндө анча-мынча маалыматтарды алышты. Алмаздар билинбей көчүп кетпегенде "Царское селодогу" үйүн, баары чогуу үйдө болуш-канда мина менен жардырып, быт-чытын чыгарышмак экен. Ал үйгө атайын, сөздөрдү тыңшай турган аппараттарды да орнотушуптур. Эми Алмаздарды жоготуп жиберишип, кийинки сатып алган үйүн издеп, таппай атышыптыр. Эң башкы жакшы маалыматы, өздөрүнө окшош кара чүмбөт кийип алып, автобустардагы жүргүнчүлөрдү тоношкон кишилердин ким экенин айтып бергени болду. Алар кайсы маалда жортуулга чыгып турушарын жакшылап билип алышты. Бул берген маалыматы үчүн андан акча аяшкан жок. Аванс катары элүү миң доллар карматышты. Ар бир берген маалымат үчүн элүү миңден акча берип турушарына сөз беришти, ошондой эле керт башынын өмүрү үчүн жооп беришээрине убада кылышты.

Эртеси күнү туткундарды бир бөлмөгө алып келип отургузушту да, көздөрүн ачпастан акыркы эс-кертүү беришти.

- Биз силерди бошотобуз, бирок он кулагыңар менен да, сол кулагыңар менен да угуп алгыла, экинчи артыбыздан аңдый турган болсоңор, же бизге каршы бир эле иш аракеттериңерди байкай турган болсок, экинчи тирүү калабыз деп ойлобогула, ит аткандай ошол жерден эле атып салабыз. Бул биздин акыркы эскертүүбүз. Бизден Ян Гуска салам айта баргыла, эгер бизге тийишкенин токтотпосо бүт бандасы менен кошо көзүн курутабыз.

Үчөөнүн көздөрүн танган боюнча өздөрүнүн машинелерине отургузушту да, шаардын аркы четине алып барып ээн талаага таштап салып кете беришти.

* * *

- Кара чүмбөтчөндөрдүн эртең кечинде жортуулга чыгышары тууралуу маалымат келип түштү, эмне кылалы?

- Алар канчоо экен?

- Бешөө, дайыма ушул бешөө каракчылык кылып жүрүшүптүр. Атайын бизди элге жаманатты кылыш үчүн, Ян Густун тап-шырмасы менен иштеп атышыптыр. Кийген кийимдери, бут кийимдеринен баштап, баштарындагы чүмбөттөрүнө чейин кудум эле биздикиндей экен. Ар биринин артында биздикиндей баштыкчалары бар, каяктан жүрүп биз кийген кийимдерди бүт аныктап алышкан, ким билет?

- Кайра жакшы, бул биз үчүн плюс болот. Биз да кийинип алып туруп алар менен аралашып кетебиз, кыйын болсо андан өздөрүн ажыратып алышсын бизден. Аларды ошентип талкалайбыз.

- Буга баарыбыз барганда болбойт, арабыздан бирөөбүз гана барышыбыз керек. Каракчылык кылып элдердин баары ызы-чуу болуп аткан учурда чүмбөтчөндөрдүн бирөөсүнүн көзүн курутуп, анын ордуна аралашып кетиш керек. Анан момент келген учурда четинен жайлай берсе болот. Алар эртең кайсы жолго чыгышат экен?

- Ош-Хорог трассасына, үч автобус менен чет өлкөдөн келатышкан коммерсанттарды карактаганы жатышыптыр. Саат канчада, аларды кайсыл жерден тосуп алышат бүт .белгилүү.

- Болуптур, буга бирөөбүз гана барышыбыз керек, калганыбыз бери жактан аларды күтүп алабыз. Кимибиз баралы?

"Мен барам" дешип баары биринен бири талашып чыгышты эле, Алмаз токтотуп койду баарын.

- Кантсе да мен "местный" эмесминби, жер шартын да жакшы билем. Мен барайын эгер макул болсоңор.

Бары тең унчугушпай калышты. Анан дароо эле жортуулчулардын үстүнөн жортуул жасаганга камына башташты.

Жол боюндагы ызы-чуу

Ош-Хорог жолу. Бул жерде жеңил машинеден баштап, автобус, жүк тарткан машинелерине чейин кыйма-чийме өтүп дегеле аягы үзүлбөйт. Атүгүл түнкүсүн да жүрүп турат. Кечки саат жетилерге чукулдап калган маалда биздин Икарус автобусу на түспөлдөш узун чет элдик үч автобус биринин артынан бири ээрчишип, асфальт жол менен чыгыш тарапты көздөй зымырап кетип баратышты. Бир маалда тээ алды жактарында туурасынан токтоп турган жеңил машинени көрүп, эмне болгон машине экенине адегенде айдоочусу түшүнбөй улам жайлап отуруп беш кадам жетпей автобусун токтотту. Анын ичинде үргүлөп кетип баратышкан жүргүнчүлөр да адегенде ал эмне токтогонун түшүнүшкөн жок. Ага куйрук улаш келаткан арткы автобустар да токтошуп, эмне болду дегендей алдынкысына сигналдарды бапылдатып берип атышты. Жолдун так ортосундагы кичине көпүрөчөнү тосуп турган ээси жок жеңил машинени карап турган ал-дыңкы автобустун айдоочусу жүрөгү бир жамандыкты сезип, түшкөндөн чочулап турду. Анан арткылар бапылдатып сигнал берип атканынан айла жок автобусунан түшүп арткы айдоочуларга жолду туурасынан машиненин тосуп турганын көрсөтө эки ийнин күйшөп туруп калды. Көп өтпөй арткы айдоочулар да автобустарынан түшүп, бери басып келишти.

- Эмне болду?

- Эмне болмок эле, көрбөй турасыңарбы, тээтигил машиненин туурасынан жолду тосуп турганын. Эмне кылабыз, здесь что-то не то пахнет, я чувствую.

- Коркпой эле кой, андан көрө жүрү көрөлүчү, эмне болгон машине экенин. Эгер ээси жок болсо, ары көздөй түртүп жолдон чыгарып таштайбыз.

Көп өтпөй автобустагы жүргүнчүлөр да сыртка чыгып бери басып келишти. Баары жабылыша ээси жок машинеге жакындап келишип ичине эңкейе бергенде күтүлбөгөн жерден колдоруна автомат кармашкан кара чүмбөтчөн кишилер жеңил машинеден атып чыгышып жарданып турган кишилерди курчап калышты.

- Колуңарды желкеңерге алгыла! Эскертип коеюн, каршылык кылууга же качууга аракет кылсаңар дароо эле атып таштайбыз. Кана бол, тез! Бери жакта эч нерсени түшүнбөй аңырайып турган айдоочуну автоматтын кундагы менен бет талаштыра чаап калды эле, ал эсине келе дароо эки колун желкесине алды. Автоматтын кундагы бетине катуу тийгендиктен көзүнүн алды жарылып, кан бетин жая берди. Канды колу менен сүртөйүн деп түшүрүп баратты эле, алиги чүмбөтчөн дагы автоматтын кундагы менен көкүрөккө согуп кал-ды.

- Каякка, көтөр колуңду өйдө!

Бирөөсү алардын сесин алмакка автоматы менен асманды көздөй бир канча жолу тытыратып атып койду. Анан дароо алардын баарын автобустардын жанына алып келип, колдорун желкелерине алдыра көмкөрөсүнөн кыдырекей жаткырышты. Автобустун ичиндегилерди кыйкыртып-өкүртүп бирден сыртка чыгара башташты. Ичиндегилердин көпчүлүгү аял болгондуктан, кыйкырык, ызы-чуу түшүшүп, кээ бирлери каршылык көрсөтүп,, чыкпай атышты. Ичиндеги жашыраак эркектердин бирөө каршылык көрсөтүп чыкпай койду эле, ийинге ок жегенден кийин өзү кандай сыртка атып чыкканын билбей калды. Өзбектерге окшогон кара каш, кара көз, узун чачтуу кыз каршылык көрсөтүп таптакыр чыкпай туруп алды. Сырттан кирген экинчи чүмбөтчөн ачуусу келе сүйлөдү.

- Не муну эркелетип атасың! Каалабагандарды минтип эле чыгарып таштабайсыңбы! Ал аны чачынан бурай кармап туруп сыртка өкүртүп-бакыртып күч менен сүйрөп чыкты. Ары жактан далдайган бир ки-шиси жүгүрүп келип чүмбөтчөндөрдүн бирөөсүнө кайрылды.

- Силердин жетекчиңер ким? Булардын жолбашчысы мен болом, кана, силерге канча керек, айткыла өзүңөр. "Отметкаларыңарды" алгыла да бизди кое бергиле, - чүмбөтчөндөрдүн бирөөсү унчукпай анын жанына келип автоматтын кундагы менен күтүүсүздөн ичке уруп калды эле, тигил өзөрүп барып отуруп калды.

- Көп сүйлөбөй эки колуңду желкеңе ал да тигилерге барып кошул!

Автобустардагы жүргүнчүлөр отуздарга чукулдап барып калат экен. Сумкалар, мүшөктөр, баштыктарга автобус ичи аябай шыкалыптыр. Чүмбөтчөндөр автоматтарын ары-бери ойнотуша баарын тең көмкөрөсүнөн жаткырышты. Бирөөлөрү автобустун ичинде жашынып калгандар жокпу дегендей ар биринин ичине кирип, кылдат текшерип жүрдү. Бул мезгилде Алмаз тээ алыс жердеги бадалдын арасындагы буйтка жерде жашынып тигилердин ар бир кыймыл-аракетин дүрбү менен карап турган эле.

Ары жактан күтүүсүз жерден чыга калган жеңил машине бет маңдайындагы ызы-чууну, автомат менен куралданышкан чүмбөтчөндөрдү көрүп, дароо кайра артка бурулду да заматта көздөн кайым болду. Чүмбөтчөндөр мүшөктөрдү, сумкаларды бычак менен тилип өздөрүнө керектүү нерселерди издеп атышты. Ар кандай чет элдик кийимдер, буюмдар сапырылып, ар кайсы жерде чачылып жатты. Кара чүмбөтчөндөрдүн бирөөсү ачуулана экинчисине карады.

- Бул чүпүрөк-сапырактардын бизге кереги не, бизге деген акча керек. Баса, айтмакчы, алиги жол башчымын деген кишиси каякта жүрөт, алып келчи биякка.

Бирөөсү барып эки колун желкесине ала көмкөрөсүнөн жаткан алиги жол башчысымын деген кишини желкесинен апчый кармап тургузуп, бери жетелеп келди.

- Биз силерди каяктан келе жатканыңарды, эмне соода кылып келе жатканыңарды, керек болсо канча акчаңар бар экенин да билебиз. Ошол акчаңардын баарын чогултуп берсеңер силерди кое беребиз. Эгер бирөөңөр эле каршы болсоңор... Аңда башкача сүйлөшүп калабыз. Уктуңарбы, давай анда, чогулт акчаларды тигилерден, убакыт аз.

Алиги киши өзүнүн чөнтөгүндөгү акчаларды алып чыгып тигилерге берди. Бирөөсү анын колун өйдө көтөртүп алып, кийимдерин жана чөнтөктөрүнүн баарын аңтарып кирди. Анан шымынын ичинде кылдат тигилген чөнтөктөн тутамдап долларларды сууруп чыкты.

- Бул эмне, бизден акча жашыргын барбы! - чүмбөтчөндөрдүн бирөөсү автоматтын кундагы менен аны катуу ичке уруп калды. Эки-үчөөсү аны кызыл-ала кылып тепкилеп жиберишти. Кыдырекей тизилип көмкөрөсүнөн жатышкандардын кээ бирөөлөрү баштарын көтөрүп окуя болгон жакка көз жүгүртүштү эле, автомат менен асманга тытырата аткылашып, катуу кыйкырып жүрөктөрүнүн сесин алып атышты.

- Башыңарды көтөрбөгүлө, кимде ким башын көтөрө турган болушса, жаныңардан үмүт этпегиле, башыңарды жара атабыз!

Баары тең унчугушпай көмкөрөсүнөн былк этпей жатышты.

- Кана, булардын акчаларын чогултуп чөнтөктөрүн аңтаргыла! Экөөсү алардын үстүнөн автоматы менен кыймылдатпай көз жүгүртүшүп карап турушту. Үчөөсү болсо көмкөрөсүнөн жаткан ар биринин кийимдерин чечтирип чөнтөктөрүн, сумкаларын аңтарып атышты. Баардыгынын тең соодадан түшкөн акчалары чөнтөктөрүндө болчу. Алардан түшкөн акчаларды бирөөсү баштыкчага салып чогултуп жүрдү. Каршылык көрсөткөндөрдү же акча жашырып калгандарды аял, эркегине карабай катуу жазалап, аёосуз сабап атышты.

Узун чачынан буралып автобустан сыртка сүйрөлүп чыккан кыз акырын башын бурай кызыл-ала болуп кыймылсыз жаткан өздөрүнүн жол баштоочусун көрүп, ооз учунан нааразылана "күңк" этип алды.

- Фашисттер десе...

Анын сөзүн ары көздөй басып бараткан кара чүмбөтчөндөрдүн бирөөсү угуп калып, кайра берип басып келди да таманы менен анын желкесин басты.

- Эмне дедиң, кайра кайталачы?

Анын унчукпай калганына ачуусу келе чачтан бурай кармап, өйдө көтөрүп тургузду. Анан бакырайган көзүнө тике карады.

- Кана, кайра кайталачы жанагы сөзүңдү... - Жоон узун чачын келиндин өзүнүн мойнуна ороду. - Жанагы сөзүңдү кайталачы деп жатам, же мен жаңылыш уктумбу? - Белинен кош миздүү шамшарын сууруп алып, учун анын эки көзүнүн ортосуна такады, - мен күтүп атам... - шамшардын жалпак жагы менен анын аппак жылмакай бетин ары-бери сүрүп көзүнө тике карап турду. Бир кезде оюна бир нерсе түштүбү, өзүнөн ары жакта турган бадал жакты, бир карап алып кызды чачтан кармап ошол жакка сүйрөп жөнөдү.

- Силер өз ишиңерди кыла бергиле, мен азыр келем!

Алиги кызды өкүртүп-бакыртып бадалды көздөй сүйрөп баратканын көргөн аялдардын бир-экөөсү баштарын көтөрүп бир нерсе дейин деди эле, желкеге катуу жеген автоматтын соккусунан кайра баштарын төмөн салып калышты.

- Башыңарды көтөрбөгүлө, эмне, силер да ушуну каалап турасыңарбы? '

Убакыт күүгүм талаш болгондуктан шаар-кыштагы жок ээн жерде .алар өз билгендерин жасап атышты. Алар алдын ала ээнирээк деп атайылап ушул жерди пландаштырышкан болчу. Сыягы буларды көрүп кайра артка бурулуп качып кетишкен машинелер башкаларга жеткирсе керек. Жолдун эки жагынан бул жакка келаткан бир да машине көрүнбөйт.

Талаа жаңырта өкүрүп-бакырган кыз менен алиги далдайган кара чүмбөтчөн түз эле Алмаз жашынып, аңдып турган жерге жөнөдү. Өзүн көздөй келатышкан тигил экөөнү көргөн Алмаз калың бадалдын арасына далдаланды.

- Кое бер мени акмак, аа-а-а, жардамга! - алиги кыз колдон келишинче тигиге каршылык көрсөтүп жатты.

- Мен азыр сага көрсөтөм фашисттин кандай экенин. Ой да бир жыргайсың, - колу менен анын чүмбөтүнө асылган кызды болгон күчүнө салып моюн талаштыра муштады эле, ал кыйкырганга да, сүйлөгөнгө да алы келбей мууна түштү. Чүмбөтчөн автоматын ары жакка кое коюп, кыздын көйнөгүн экиге бөлө айрып жиберди. Анан төшүн тосуп турган эмчек кабын жулуп ала ары көздөй ыргытып, кызды белинен кучактап жанталаша каршылык көрсөткөнүнө карабай, мойнунан аймалап өпкүлөп кирди.

Бир кезде ал катуу бир силкинип алды да көмкөрөсүнөн кулап былк этпей жатып калды. Алиги кыз эмне болгонун түшүнбөй үстүндө кыймылсыз жаткан зөөкүрдү ары көздөй тоголотуп ийди да, ары жакта кудум эле ошондой кийинген, ошондой далдайган дагы бир кара чүмбөтчөндү көрдү. Ал кызды тургузмакка "келе колуңду" деп колун сунганда кыз колун тартып ала коюп, ордунан атып тура айрылган көйнөктөрү менен төшүн кымтылана ары жактагыларды көздөй чуркап жөнөдү. Алмаз дароо эси ооп жаткан кара чүмбөтчөндүн эки колун артына кайрып байлап, чүмбөтүн сыйрып алды да, оозуна скотч чаптап жанындагы бадалга бутун жогору каратып асып, салаңдатып танып салды. Анын автоматын алыс, калың чөптүн арасына ыргытып жиберип, өзүнүн автоматы менен бери ызы-чуу болуп жатканды көздөй басты.

- Эмне, бат эле бүтүрүп койдуңбу, же качырып жибердиңби? Мени да чакырып койбойсуңбу - кара чүмбөтчөндөрдүн бири алиги кыз жакка басты эле, Алмаз, жөн гой дегендей белги берди. Беркиси кайра токтоп калды.

Чүмбөтчөндөр жерде көмкөрөсүнөн жаткандардын чөнтөктөрүндөгү акчаларын, баалуу сөйкө-шакектерин эч нерсесин койбой шыпырып алып жатышты. Араларына Алмаздын кошулуп кеткенин таңазарына да алышкан жок. Жерде жаткандардын көпчүлүк басымдуулугу аял болгондуктан эркектерин өзүнчө бөлүп алышып бардыгын чогуу бир жерге үймөлөктөтүшүп, колдорун желкелерине алдырыша көмкөрөсүнөн жаткырышып, сөз сүйлөгөндөрү болсо эле, же жаман көздөрү менен карап койгондору болсо, тепкилеп жатып калышууда. Качып бараткан бирөөнү бутка атып жыгышты да, аны да аябай жанчып тепкилешип кайра беркилердин катарына кошушту. Экөөсү жерде жаткандарды кайтарып, калгандары автобустун ичин түп көтөрө тинтишип өздөрүнө керектүү нерселерди машиналарына ташып жеткирип атышты. Жаккан нерселеринин баарын иргеп терип алышкан соң жөн кетишпей автобустун дөңгөлөктөрүнүн баллондорунун желин чыгарып бычак менен тилип, автомат менен аткылашып, айнектерин талкалап салышты. Бир аздан кийин' бардыгын арткы автобуска айдап барып, ичине тыгып сыртынан бекитип ташташты.

- Эгерде эшикти ача турган болсоңор мина жарылат, так что сыртка чыкпай былк этпей отургула, - алар машинелерине отурушту да автобустардан узай беришти.

- Кудай буюрса жакшы эле олжого марыдык окшойт, - алдыда айдап баратканы өзүнчө кудуңдап койду, - эми буларды тигил жакка барганда эсептеп көрөбүз да. Ян Гуска да "отметка" кылып "долясын" алып барып бериш керек, - алар катар тизилип турган автобустардан эки жүз метр узай бергенде кээ бирлери баштарындагы чүмбөттөрүн сыйрып чече башташты. Алмаз буктурмала жашынып турган өздөрүнүн кишилеринин тушуна жете бергенде айдоочуга "ушул жерден токточу" деп жай үн катты. Катуу келаткан жеңил машине "чыйт" этип сүрүлүп барып токтоду.

- Ушул жерден даарат ушатып алгыла, мындан ары эч жерге токтобойбуз.

- Туура, - экөөсү сыртка чыгып, экөөсү ичте машинеде калышты. Алмаз көз ачып жумганча жанында отурган бирөөсүн колдун кыры менен кекиртекке чаап, экинчисин, алдыдагы айдоочуну пистолеттин арты менен желкеге уруп эстерин оодара экөөнү эки жерге томолотту да автоматты алып сыртка чыкты. Ары карап турган экөө өз ара сүйлөшүшө бери бурула беришкенде өздөрүнө карай автомат сунуп турган кара чүмбөтчөнгө таңгала карап калышты.

- Колуңарды желкеңерге алгыла!

Тигил экөө түшүнүшпөй бири-бирин карап анан кайра автоматчан чүмбөтчөнгө кайрылышты.

- Сага эмне болду, тамашаңды токтотсоңчу, убакыт жок.

- Убакыт жетиштүү, кана, айтканымды орундатасыңарбы же атайынбы?

Тигил экөө ишенбей алдыга көздөй умтулушту эле, автоматтан чыккан ок экөөнүн тең ийиндерин чарпып өттү. Экөө ишенээр ишенбесин билбей. таңгала туруп калышты. Алар да али чүмбөттөрүн чече элек болчу.

- Белиңердеги бычакты сууругула дагы жерге таштагыла! - алар акырын абайлай белдериндеги бычакты сууруп эңкейип жерге ташташты. - Эми колуңарды желкеңерге алып жерге көмкөрөңөрдөн жаткыла. Каршылык көрсөтөм деп оңдобогула, бол, ылдам, тез! - тигилер ошондо гана кара чүмбөттүн ичиндеги башка киши экенин сезише тигинин айтканын жасашты. Машинедегинин арткы орундукта отургандагысы эсине келе, эмне болуп кеткенин түшүнбөй эки жагына көз жүгүрттү эле, кекиртегине такалып турган автоматты көрүп колун көтөрө сыртка чыкты.

- Сен да тигилер менен чогуу жатасың, бол тез, - ал чүмбөтчөндүн көзүнө бир карап, турпатына бир карап жерде көмкөрөсүнөн жаткан экөөнүн катарына кошулду.

Алмаз бир колу менен автоматты кармап, экинчи колун өйдө көтөрдү эле, ушуну эле күтүп турушкансып калың бадалдын арасынан жеңил машине атып чыкты да, катуу ылдамдык менен заматта беркилерге жетип келишти. Анын ичиндеги төрт чүмбөтчөн жерде жаткан чүмбөтчөндөрдүн жанына басып барышты.

- Чүмбөттөрүн сыйрычы, булардын ким экенин көрөлү, -бирөөсү жерде көмкөрөсүнөн жаткандардын чүмбөттөрүн сыйрып алды. Азиат улутундагы, жаштары жыйырма беш, отуз бештин ортосундагы үч жигит тигилерден чочулай карап турушту.

Алмаз эси ооп жаткан айдоочуну да бери көтөрүп келип булардын жанына жаткырды.

- Бешинчиси кайда?

- Тээтигил автобустардын жанындагы калың бадалдардын арасында таңылуу асылып жатат.

Төртөөнүн тең колдорун артына кайрып байлап, баштарына кайра чүмбөт кийгизишти да, бийик өскөн жапайы талдын жанына алып келишти. Анан төртөөнүн тең буттарынан аркан менен байлап, баштарын төмөн каратып салаңдатып асып салышты. Алардын чүмбөттөрүн да чечишкен жок.

- Шефиңерге айтып баргыла, экинчи бизди туурап кара чүмбөт кийип каракчылык кылышпасын, болбосо алар менен башкача сүйлөшүп калабыз.

Көп өтпөй эле алар кайра автобуска келишип, ичиндегилерди сыртка чыгарыша бир баштык чогулган акчаны тигилерге кайрып беришти. Берки машинеде™ жүктөлгөн товарларды кайра сыртка чыгарышты. Алмаз алиги "булардын жол башчысымын" деген, кызыл-ала болуп таяк жеген кишиге басып келип эскертип өттү.

- Бул акчаларды да, товарларды да өзүн ээлерине "честный" кайтарып бер. Ары-бери бултактатчу болсоң жаныңдан үмүт кылба.

Бешөө тигилердин машинесин калтырышып өздөрүнүкүнө түшүштү. Анан заматта көздөн кайым болуп кетишти. Автобустагы кишилер эмне болуп жатканын түшүнүшпөй, ийиндерин күйшөшө бири-бирин таңгала карап калышты.

Жагымсыз кабар

Сырттан кирип келген Раббил тигилерге укмуштуудай жаңылык айтты.

- Мен силерге өзүм менен кошо жаңылык ала келдим сырт жактан. Атүгүл ишенбей да кетесиңер.

- Эмне болду, деги тынччылыкпы?

- Билесиңерби, Ахмед мага эмне кабар айтты?

- Ал эмне деди?

- Жакынкы аралыктарда Ян Густун кишилери биз жашап жаткан ушул үйдү түп орду менен жок кылат экен.

- Кандайча, бул үйдү алар билишпейт да?

- Билишпей коймок беле, еще как билишет экен. Алар Алмаздын артынан бекер акмалап, аңдып жүрүшөт дейсиңби? Бизди билбесе Алмазды жакшы таанышат да. Ал болсо көрүнгөндөн жашырынып, корунуп жүрбөйт, ачык эле жүрөт, анан бул үйдү биз канчалык жашырган күндө деле таппай коймок беле. "Царское селодогу" үйдү деле таап алышпадыбы.

- Жакынкы аралыкта болгондо качан, так убактысын айткан жокпу?

- Ушул жуманын ичинде азырынча так убактысы белгилене элек экен. Сыягы Ян Гусь өткөн Ош-Хорог жолундагы окуяга жинденип калса керек. Өзүнүн кишилерине бизди "түп орду менен жок кылам" деп сөз бериптир.

- Түп орду менен жок кылганда эмне, бул үйдү жардырат бекенби?

- Ошондой го сыягы, Спартак менен Абдугапарды кантип өлтүрүштү, ошентип эле өлтүрүп коюшат да, үйгө мина коюп жардырып... . .

- Алар үйгө кантип мина кое алышат экен, биз биякка бир да жандык кийирбей өтө сак, кыраакы болуп турсакчы?

- Бул операцияга алар өтө эле профессионал, өзүнүн кишилерин даярдап атыптыр.

- Буга ишенип да ишенбей да кетесиң. Мейли, көрө жатарбыз. Андан көрө "сактыкка кордук жок" дегендей сак" бололу. Ян Гусь биз үчүн эмнелерди гана иштебеди. Кимди ким түп орду менен жок кылат, аны мезгил көрсөтөт. Баса айтмакчы, анын бул кабары үчүн акча төлөдүңбү?

- Албетте, отуз миң сом бердим аванс катары. Эгер ушул чын болсо, "щедрое награждение" беребиз дедим.

Баары ойлонуп туруп калышты, анан Алмаз Раббилге кайрылды.

- Бул операцияны качан иш жүзүнө ашырганы жатышат тактачы, буга өзү да катышат бекенби?

- Ооба да, ошон үчүн бизге алдын ала эскертип атпайбы, биздин болуп турганыбыз ал үчүн бир эсептен жакшы. Ким эле ага ар бир информация үчүн элүү миң сомдон төлөп турсун. Анын үстүнө ал да билет бизге кандай информация беришти. Важный маалыматтарды гана жеткирип турат, майда-барат нерселер үчүн чуркабайт. Өзүнүн информация баасын жакшы билет ал. .

- Дагы бир маселе..., - Алмаз эрдин тиштей ойлонуп калды, - Ян Густун бандасына мүчө болуп киришкен, же анын кол алдында иштеген адамдардын тизмесин, ар бири каякта жашашат даректерин, эмне кызматта иштешет, бүт данныйларын таап бере алабы? Ушуну жакшылап сүйлөшчү. Эгер бүт баарын, эч кимисин калтырбай жакшылап тактап алып келип берсе "ал кызматың үчүн жакшы төлөп беребиз" деп айт өзүңдүн жердешиңе. Бул биз үчүн эң жакшы маалымат болот, аларды чекесинен тазаласак да түп тамыры менен жоготобуз.

- .Антип жогото албайбыз го, - Ербол анын сөзүң бөлдү, -сөөлжанды ортосунан кесип экиге бөлүп таштаса эки сөөлжан пайда болгондой эле, канчалык четинен өлтүрө берсек, кайра ошончолук көбөйө берет. Ал үчүн Ян Густун өзүнүн көзүн курутуш керек. Банданын "главары" өлгөндөн кийин тигилери өзүнөн-өзү чачырап жоголушат.

- Болуптур эми, негизги темага өтөл үчү, кана, кандай кылалы? Эгер алар бул үйдү действительно жардыра турган болушса, биз да алдын ала чара колдонушубуз керек да. Күндүз болобу, кечинде болобу үйгө сөзсүз кезектешип кароолчулукка туралы. Короо ичине бир эмес, эки-үч итти бош агытып коелу. Кандай болсо да мина же жардыргыч зат койгонго мүмкүнчүлүк бербейли. Ар бир эки саатта ар бир бөлмөлөрдү кылдат текшерип туралы, алар Спартакты өлтүргөндөй эле кичинекей жардыруучу заттарды же миналарды любой жерге жабыштырышып кетишет. Сак бололу, калганын көрө жатарбыз. Баса, айтмакчы алардын бул операциясы действительно ишке аша турган болсо, өзүбүзгө керектүү заттардын баарын бул жактан алып кетип тигил шаардагы үйгө кое туралы. Биз да колдон келишинче аракет кылып жардырганга мүмкүнчүлүк бербейли. Карачы, кандай гана кооз салынган үй, бул үчүн канчалаган чебер усталардын эмгеги, канчалаган гана акчалар кетти, колдон келишинче сактап калууга аракет кылалы.

Төртөө бул операциянын үзгүлтүккө учурашына алдын ала даярдана башташты.

Ойго келбеген жарылуу

Алар дээрлик бир жума бою бул үйгө эч бир жан баш бак-кыс кылып бийик дубалдын үстүн түрмөдөгүдөй тикенек зым менен тосуп ичине беш-алты дөбөт ит кое берип аябагандай сак жүрүштү. Ошо күнү жума күнү болчу, күтүлбөгөн жерден Ахмедден шашылыш кабар келди. Ишемби күнү түнкү саат үчтөрдө бул үйдү жардырганы жатышыптыр. Төртөө тең үйдө болуп кызуу уктап жаткан мезгилде жардырышмак экен,

- Бул кандайча, үйгө түгүл короого бир жандык кирген жок го. Иттердин баары жайында, дегеле бирөө да үрүп белги беришкен жок, короонун үстүндөгү зымдар баары ор-дунда эле сыяктуу. Анан кандайча үйгө кирип мина койгонго жетишишти? Үйдү бир сыйра тинтип чыктык го, эч кандай минанын шеги билинбейт. Же ал бизди сынап жалган айтып атабы? Андай болушу мүмкүн эмес, анткени биз ар бир информациясы үчүн акча төлөп атпайбызбы. Биз менен тамашалашкан от менен ойногонго барабар, өзүнүн өмүрү менен ойноп жатканын жакшы билет, демек чындыкты айтып жатат, эмне кылыш керек? Баары тең ишенээр ишенбесин билбей туруп калышты.

- Өзүбүздүн керектүү заттарды бүт баардыгын ташып алып кеттиңер беле?

- Ооба, үй эмеректеринин бирине да тийген жокпуз, өзүбүзгө керектүү негизгилерибизди алдык.

- Анда үйдүн ичин дагы бир сыйра кылдат текшерип чыгалы төртөөбүз, балким жардыруучу заттарын таап алабыз.

Төртөө жабылыша он бөлмөлүү эки кабат үйдүн бүт бардыгын кылдат текшерип чыгышты. Атүгүл үйдүн чатырына чейин чыгышып ичин текшерүүдөн өткөрүштү, эч кандай шек билинген жок.

- Ян Густун кишилери бизди атайын сынап жатабы. Балким Ахмед өзү жеткирип барып жүрбөсүн бизди. Биздеги нерселерди тигилерге, тигилердикин биздикине ташып эки ортодо акча таап жүрбөсүн?

- Эки оттун ортосунда ойногон акыры жакшылык менен бүтпөсүн ал эң жакшы билет. Эгер андай боло турган болсо бул жарык дүйнө менен ал эртең эле кош айтышат, качып кеткен күндө да жердин жети катмарынан таап сууруп алабыз.

- Болуптур, "поживем увидим" дегендей көрө жатарбыз. Ахмед саат үчтөрдө эмес, бир менен экинин ортосунда жарылары тууралуу кошумча маалымат берип кетти. Миналар үйдүн кайсыл точкаларына жайгашканын билбестигин айтты. "Аны мен билбейм, башка профессионал кишилер иштешти. Үйгө кантип киришкенин, кантип мина коюшканын айтышкан жок. Тек гана "иштин баары жайында" деп келип айтып кетишти. Азыр Ян Гусь өзү да биякка Бишкекке келген: Бул операцияны өз көзү менен көргүсү келип атат. Болуптур анда", байланыш чарт дароо үзүлдү.

- Демек Ахмеддин айткандары чын экен да, эгер биз алардын бул операциясынан кийин төртөөбүз тең аман-эсен болсок, Ян Густун өзү менен эсептешишибиз керек. Болду жетишет, кырдаал курчуп, тээ туу чокусуна, жетчү жерине жетип калды.

Жекшемби күнү алар машинелери менен короонун ичине киришти да күүгүмдүн киришин күтүп турушту. Айланага караңгы кирээри менен үйдүн ичиндеги жарыктарын күйгүзгөн боюнча өздөрүнүн күн мурунтан даярдап коюшкан дубал түбүндөгү оюк аркылуу жашыруун жол менен сыртка чыгып кетишти. Үйдөн эки жүз метрдей алыс узап барышып, бийик өскөн калың дарактын башына чыгышып, күндүзгүдөй кылып көрсөтчү дүрбү менен үй жакты, анын тегерегиндеги кыймылды акмалап турушту. Алмаз Раббилден үнүн жай чыгарып сурады.

- Саат канча болду?

- Он экиден өтүп бирге чукулдап калды.

- Дегеле эч бир шек билинбейт, балким башка күнгө калтырышпасын?

- Мейли, эмнеси болсо да күтө туралы.

- Биздин акырын чыгып кеткенибизди алар билип калышкан жокпу. Эртеден бери сырт жактан үйдү акмалап биздикиндей күндүз кылып көрсөтүүчү дүрбү менен карап турушат да.

- Андай болушу да мүмкүн. Эми көрө жатабыз саат бешке чейин күтөбүз, болбосо тиги шаардагы квартирага кетебиз. Анан эмне болгонун Ахмед менен кабарлашабыз да.

Саат бирден өтүп экиге чукулдап калган маал болчу. Бир маалда "дүңк" этип жерди солкулдаткан катуу үн чыгып атом бомба тийгендей алиги эки кабаттуу үйдөн кыпкызыл кочкул жалын алты-жети метрдей асманга көтөрүлдү. Мындай катуу жа-рылууну алар күткөн эмес.

- Ничево себе, - бири-бирин карап баштарын чайкай туруп калышты. Ал үйдүн үстүнө удаа-удаа бомба тийип аткандай үстөккө-босток бир тыным албай жарылып атты. Он мүнөттүк тынымсыз жарылуудан кийин алиги эки кабаттуу үйдүн эч нерсеси калбай калды. Атүгүл өзүнөн алыс турган короолордун да дубалдарын, кошуна үйлөрдүн шыйпырларын, терезелерин талкалап кетиптир. Катуу алоолонгон жалын тээ алыска жарык бере бүт айланасында жашоочулардын көңүлүн өзүнө бурду.

Арадан жарым саат өтүп-өтпөй ал үйгө үстү өчүп-жанган өрт өчүрүүчү машинелер, "тез жардам", милиция кызматкерлеринин машинелери биринин артынан бири ээрчишип келе башташты. Алардын ар бир кыймылын дүрбү менен карап турган Алмаз тигилерге кайрылды.

- Бүттү иш, түштүк, кеттик шаарга!

Баары тең калын бактан жерге жылмышып түшүштү да, тээ төмөн жактагы атайын далдоо жерге токтотуп койгон башка кара волгага отуруша шаар тарапка багыт алышты. Жолдо баратканда Алмаз өзүнчө башын чайкай кейип койду.

- Жалко үйгө, аябай кооз салынган үй эле.

Бул түнкү-окуя эртеси күнү эле телевизордо, гезит-журналдарда сенсация кылып "дүңк" дей түштү. Жарылуунун себеби эмнеде экенин аныктай алышпай ар кандай версиялар коюлуп жатты. Он экинчи кичирайонундагы тогуз кабаттуу үйдүн тогузунчу кабатындагы беш бөлмөлүү үйдө бул окуя тууралуу телевизордон көрүп жатышкан төртөө айласыздан бири-бирин караша мыйыктарынан жылмайышты. Анткени "үйдүн ичиндегилер уктап атышкан боюнча тирүүлөй күйүп кетишти" - деп журналисттер телевизордо булбулдай сайрап жатышкан эле. Үстөккө-босток бомба тийип быт-чыты чыккан үйдөй эч нерсеси калбай калган урандыларды көрүшкөндө айласыздан баштарын чайкашты.

- Да-аа, биз Ахмедге аябагандай карыздар болдук, ал биздин өмүрүбүздү сактап калды. Ал болбосо тиги журналист безеленип сайрап жаткандай тирүүлөй күйүп сөөгүбүз сөпөт боло, эмдигиче тиги дүйнөдөгү Спартак, Абду-гапарларга кошулмак экенбиз.

- Бул жакшылыгы үчүн аны щедро наградит этиш керек.

- Ооба, бул боюнча менин сунушум бар, ага бул кызматы үчүн жүз миң сом, бир слитка алтын берели, кандай дейсиңер, все-таки төртөөбүздүн тең өмүрүбүздү сактап калбадыбы, - Алмаз тигилерге суроолуу карады эле, алар унчугушпай туруп калышты.

- Бир слитка алтын слишком эле жирный эмеспи?

- Албетте жирный, бирок эгер төртөөбүз тиги дүйнөгө кетип калганда бул алтындар кимге калмак эле? Аны кимдир бирөөлөр кокусунан таап албаса кылымдан кылымга катылуу ошол бойдон жата бермек да. Анын үстүнө, өзүңөр деле ойлоп көрсөңөр, бул биздин андан аркы келечегибиз үчүн жакшы. Аны таптакыр өзүбүздүн киши кылып алабыз, Тигилер жөнүндө жакшы маалыматтарды берип турат бизге.

Алмаздын сөзүнө баары бир ооздон макулдугун билдиришти.

- Баса айтмакчы, бул жөнүндө Ян Гусь кандай ойдо калды экен? Бизди өлдү деп ойлоду бекенби же эски карышкыр бир нерсенин жытын сезип, шек алып калдыбы?

- Аны Ахмед менен байланышып билебиз да, кичине убакытты өткөрө эч кимге көрүнбөй туралы. Бир эсептен Алмаздын , мерседеси тигил үйдө калганы жакшы болду. Эми артыбыздан "хвост" болбойт. Ал эми бул машинени, кара Волганы, азырынча эч ким билишпейт. o

Телевизордогу жаңылыктарды көрүп бүтүшкөн соң башка программага которушту. Каалабагандар өздөрүнүн бөлмөлөрүнө эс алышканы тарап кетишти.

Маанилүү маек

Арадан бир жума өткөн соң алиги үйдүн ызы-чуусу басаңдагандан кийин алар Ахмед менен байланышты.

- Ян Гусь силерди "күм-жам" кылып түбүнө жеттим" деп өзүнчө сүйүнүп жүрөт. Мунун урматына Бишкектеги "Золотой Дракон" ресторанында отурушуп, өздөрүнчө катуу дуулдап алышты.

- Алар менен сен да чогуу болдуңбу?

- Албетте, болбой коймок белем, дагы бир кошумчалап айта кетчү нерсе. Ян Гусь өзүнүн бандасынын уюшулгандыгынын он жылдыгын өткөргөнү жатат.

- Каякка өткөргөнү жатат болду экен?

- Азырынча белгисиз, Тажикстанда өзүнүн эки-үч рестораны бар, ошолордун бирөөндө өткөрөт да. "Мойнумдагы оор жүктү алып ыргыткандай өзүмдү аябай жеңил, эркин сезип калдым" деп силердин "күм-жам" болгонуңарга кубанып жүрөт.

- Алар качан кетишет Бишкектен, же дагы эле жүрө турушабы?

- Уже алар кетишти, ошондон кийин гана силер менен байланышып атпаймынбы. Антпесем шек санап калышы да мүмкүн болчу.

- Дагы эмне жаңылыктарың бар?

- Азырынча ушулар эле.

- Болуптур, чоң рахмат. Эмесе мындай, биз коллектив өзүбүзчө чогулуп алып жакшылап сүйлөшүп, кеңешип чыктык. Өткөн жолу бизге эң жакшы маалымат бергендигин үчүн, биздин өмүрүбүздү сактап калгандыгын үчүн сага сыйлык иретинде жүз миң сом, аны менен катар беш килограмм таза алтындын слитогун тартуу кылып атабыз. Муну укканда Ахмед "селт" этип чочуп кетти да, көздөрү бакырая түштү.

- Сен буга чочулабай эле кой, биздин сага чын ниетибизден берген белегибиз.

- Чындыгын айтканда, мен биринчиден чыныгы алтындын өзүн көргөн эмесмин. Мен алтын алгандан корком, анын ызы-чуусу көп. Экинчиден мен чыныгы алтындын кандай экенин билбейм, жалтырак темир берсеңер деле алтын экен деп ойлой берем. Аны аларын алып, күнү-түнү уктабай кыйналам. Мен алтынды анча барктай албайм, андан көрө ошол сыйлыгыңардын ордуна акчалай эле берсеңер...

Анын сөзүнө беркилер чыдай алышпай күлүп жиберишти.

- Болуптур, канча сурайсың?

- Өзүңөр билгиле...

- Айта бер тартынбай, уялбай...

- Айтканга ооз барбай жатат.

- Коркпой эле айта бер?

- Кандай десем... жүз миң доллар...

- Ошол элеби?

- Ооба.

- Анда болуптур, айтканыңдай болот. Жүз миң доллар, анан жүз миң сом, нааразычылык болбойбу?

Муну укканда Ахмеддин көзү жалжылдай ойноктоп кетти.

- Эч качан.

- Акчаларды азыр десең азыр, анан десең анан, эртең десек эртең, кыскасы каалаган убагында алып кетсең болот. Бирок, эскертип кетчү нерсе, өзүңө аябай сак бол, тигил эски карышкыр бир нерсенин шегин билип калса, ал сени аябайт, өзүң тургай үй-бүлөңдү бүт курут кылат.

- Андан камтама болбоңуз.

- Эмесе мындай Ахмед, дагы бир маселе... Ахмед чо-чуңкурай тигилерге кулак төшөп калды.

- Ян Густун алдында канча адам иштейт, алар эмне кызматта, жашаган жерлери, даректери, сүрөттөрү, кыскасы ар биринин списоктору, данныйлары бизге керек болуп атат. Ушуларды алиги он жылдык тою болгуча тактап, аныктап келе аласыңбы?

. - Аракет кылып көрөйүн... - Баса айтмакчы, анын тою кайсы мезгилде болот экен?

- Анысын так айткан жок, сыягы, күзгө маал болот го.

- Күз өзү деле жакындап калбадыбы, ушуну тактачы, сыйлыктан куру калбайсын, шедро сыйлап турабыз.

- Жарайт, болуптур анда, жакшы калгыла. Тигилер шек алып кала электе жоголоюн. Баса айтмакчы, азыр эле тиги акчаларды ала кетейинчи.

- Бир аз күтө тур, - Раббил аркы бөлмөгө кирип кетти да, он мүнөттөн кийин кара дипломат менен кайра чыкты. Анан аны столго коюп ичин ачып тигиге көрсөттү. Ичинде жалаң пачкаланган Америка долларлары, анан кыргыз сомдору бар болчу.

- Мында сен айткан сумма бар, эгер ишенбесең, бирден санап алсаң да болот.

- Кантип ишенбейин, ишенем. Бул биринчи эле жолкусу эмес да, болуптур, жакшы калгыла. Эч кимиңер узатпай эле койгула, "чужой көздөрдөн" сак бололу, шек алып калышы мүмкүн, - ал дипломаттын оозун бекитти да, тигилер менен сылык коштошо акырын чыгып кетти.

Бөлмөдө баары беш-он мүнөттөй тымтырс болуп турушту. Балкондон дүрбү менен тигини узата карап турган Эрбол бери басып келди.

- Машинесине түшүп кетти, деги сак болуп аман-эсен жетип алса болду го. '

- Да-а-аа, аны да өзүбүздүн кайырмагыбызга илдик окшойт. Эми акыр аягына чейин өзүбүз менен иштешкендей кылалы, өзү да акчаны аябай сүйгөн неме экен. "Итке алтындын баркы жок" деген ушул да, бир слиток алтын берип атсак, андан отказ берип болбогон акча ачып атканын карабайсыңбы?

Баары күлүп калышты, Алмаз да жылмая "күңк" этти.

- Мейли өзү билсин, эң башкысы анын көңүлүн оорутуп таарынтпагандай болгула.

Владимир Пакты ким өлтүрдү?

Арадан жарым ай өтө электе Хасиятхан түн ортосунда Алмазга шашылыш телефон чалды.

- Эмне, бир нерсе болдубу?

- Болбосо ушинтип чалат белем, сен эмне, эч нерсе уккан жоксуңбу?

- Чынымды айтсам эч нерсе.

- Кечки саат алтыларда биздин шефти кимдир бирөөлөр өз кабинетинен өлтүрүп кетишти.

- Кимди, Владимир Пактыбы?

- Ооба, үнү жок пистолет менен так эле чекеге эки жолу атып келишпедиби. Жумуш убактысы бүткөндүктөн биз кетип калганбыз. Ал дайыма кабинетинде калып бир нерсе жазып бизден эки-үч саат кеч кетчү.

-- Аны баягылар келип атып кетти дейсиңби?

- Андан башка ким болмок эле, ошолор эле да.

- Эшикти тосуп турган милиционерчи?

- Аны да атып кетишиптир.

- Эч ким көрбөптүрбү? ~

- Сменге келишкен милициялар, анан билип атышпайбы.

- Эшик ичинен бек болсо кантип киришти болду экен ичине?

- Ким билет, балким алар мурун келип жүргөн тааныштары чыгаар?

- Эгерде ошолор боло турган болсо баарынын тең көздөрүн курутам. Мен аларга "Мындай экинчи кайталанбасын, эгер кайталана турган болсо, жаныңардан үмүт кылбагыла" деп эскерткем.

- Ошолор эле да башка ким болмок эле.

- Болуптур анда, тынч эс ала бер, я с ними разберусь, -Алмаз телефонун койду да, кроватынан туруп бир нерсеге ачуу-

лангандай дароо шашылыш кийине баштады. Көп өтпөй эле берки бөлмөдөгүлөр да чыгып келишти.

- Эмне болду, деги тынччылыкпы?

- Хасиятханга бир нерсе болуптурбу?

- Каякка жөнөгөнү жатасың, биз да чогуу баралы.

Алмаз унчукпастан кийинип бүтүп эки пистолетинин окторун текшерип, эки чөнтөгүнө салды да, артына баштыкчасын асынып тигилерге ооз учунан акырын унчукту.

- Кам санабай жата бергиле, мейманга чейин келип калам, эгер сары-санаа болсоңор "сотовый" телефон менен байланышып тургула, - ал башка эч нерсе .айтпастан шарт сыртка чыгып кетти. Беркилер эч нерсе түшүнбөй эле бири-бирин карап туруп калышты. ( ,

- Балким, артынан барбайлыбы жардамга, бир кырсыкка учурап жүрбөсүн?

- Кереги жок, ал андайды жаман көрөт. Андан көрө "сотовый" менен эле байланышып туралы, бир нерсе болсо өзү чалат.

Алмаз лифтинин көтөрүлүп келишин күтпөй эле, тепкич менен төмөн түшүп кетти.

Короодо четте турган темир гараждын оозун ачып, машинесин от алдыра сыртка "айдап чыкты. Анан гараждын оозун бекитип катуу айдаган боюнча көчөгө чыкты. Жолдо баратканда сары-санаа болушпасын деп, каякка баратканын, эмне максат менен баратканын "сотовый" телефон аркылуу үйдөгүлөргө билдирип койду. Көчөнүн кээ бир жерлеринде МАИнин машинелери үстүнкү өчүп-күйгөн жарыгын күйгүзүп ары-бери айдап жүрүшөт. Ал дароо эле мурунку, эски тааныш жолуна түшүп чыгышты карай багыт алды. Көп өтпөй эле Кант шаарчасынын босогосуна кирип барды да, өткөн тааныш көчөнү, тааныш үйдү бат эле тапты. Бери далдоо жерге токтотуп туруп саатына үңүлдү. Түнкү убакыт үчтөн өтүп калыптыр. Башына кара чүмбөттү кийе, эски тааныш үйдү карай акырын жыла басып жөнөдү. Убакыт түн ортосу болгондуктан элдин баары кызуу уйкуда, айлана өлүү жымжырт болчу. Бул көчөдө электир жарыгы күйбөгөндүктөн дайыма капкараңгы болуп турчу. Алмаз алиги эки кабаттуу үйдүн бийик дубалынын жанына келип, айланасына акырын көз жүгүрттү. Эч шек билинбейт, жымжырт. Анан дубалга акырын тартынып чыгып уясында жаткан иттерди акмалады. Алар шек ала электе акырын мээлеп туруп үн чыкпас пистолети менен үчөөнү тең башка атып салды. Эч кандай шек билинерлик дабыш, ызы-чуу болгон жок. Дароо дубалдын ичине жеңил секирип түшүп үйдү карай басып жөнөдү. Үйгө келип биринчи кабаттын терезесинен ичин шыкаалады эле, верандада куралчан эки адам уктап жатыптыр. "Демек булар мени күтүп атышкан экен да", ал айланасына кылдат көз жүгүрттү, анан өйдө карады - "эшик-терезелери бек, демек, балкон аркылуу кирсе болот". Экинчи кабаттын балконуна илмеги бар жип ыргытып акырын тартынып көтөрүлүп чыкты. Үстүнкү кабаттагылар да жымжырт, баары кызуу уйкуда экен. Залда эч ким жок болгондуктан акырын дабыш чыгарбай уктоочу бөлмөгө жылып жөнөдү. Анын илгичин акырын бычак менен бурап ачып алып ичине кирди. Жумшак эки кишилик дубалда кимдир бирөө аялы менен уктап жатыптыр. Аларды бир аз карап турган соң, тийбестен кайра коридорго чыгып, төмөн карай түшүп барды. Биринчи кабаттын верандасында уктап жатышкан экөөнөн башка эч ким жок экен.

Бир кезде уктап жаткандардын бирөөсү чала жумулуу көзүн акырын ачып, кыйыгы менен капталын карай өзүн көздөй дабышсыз жылып келаткан чүмбөтчөн сөлөкөттү көрө коюп дароо ордунан ыргып тура чөнтөгүндөгү пистолетин сууруп чыкты. Бирок, үлгүртпөй Алмаз колун кагып жиберди да, экинчи колу менен бет талаштыра шилтеп калды. Анча катуу эмес дабышка экинчиси да ойгонуп кетип туруп келатты эле, катуу урулган соккудан кайра чалкасынан кетти. Экөө эки жерде сулап жатты. Алмаз акырын эки жагына көз жүгүртүп эч кандай шек билинбегендиктен артындагы асынып жүргөн баштыгынан калың жип алып чыгып, экөөнүн колун артына кайрып байлап кирди. Биринчисин байлап бүтүп экин-чисин жаңы гана байлай баштаганда күтүлбөгөн жерден бөлмө ичи жапжарык боло "жарк" дей түштү. Өйдөкү кабаттын тепкичинен өкүм сүйлөгөн үн чыкты.

- Ордуңдан козголбо!

Алмаз былк этпей туруп калды. Аркы бөлмөдөн куралдарын кезен сунушкан эки-үчөө, өйдөкү кабаттын тепкичинен дагы экөө түшүп келди. "Демек, ловушкага түшкөн экенмин да". Жерде ээси оомуш этип жаткан экөөсү да ордуларынан тура келишти. Сыягы алар бул операцияга күн мурунтан даярданышса керек. Өткөн Ысык-Атадан жолуккан мурутчан киши бери карай басып келди. Анан ал Алмаздын чөнтөгүндөгү пистолетинин бирөөсүн алып койду, экинчисин тапкан жок.

- Мен сенин ушинтип келээриңди билгем... Бирок, бул жерде айта кетчү нерсе, Владимир Пактын өлүмүнө биздин эч кандай тиешебиз жок. Биз бир адамга кек сактап кайра-кайра эле асыла бербейбиз. Андан алчу акчаны болсо алдык, өткөн жолу болсо аларды стол үстүнөн чачылуу боюнча албай кеттиң. Ошондон кийин биздин Пак менен эч кандай аласа-бересебиз жок болчу. Аны өлтүрүп кеткенин биз да кечээ уктук, биз да дүрбөлөңгө түштүк. Сенин бул жакка сөзсүз келериңди да билгенбиз, биз бул жолкусун арамзаланган жокпуз, чыныгын айтып аткан сөзүбүз.

Баардыгы тең алыстан Алмазды курчаша куралдарын сунушуп, артыкбаш кыймыл жасай турган болсо эле атууга даяр болуп турушту.

- Силер болбосоңор анан бул иш башка кимдин колунан келмек эле?

- Кимдин колунан келет, биздин кенедей да жумушубуз жок. Эн башкысы буга биздин эч кандай тиешебиз жок.

Баардыгы тең Алмазга жакын келип башындагы кара чүмбөтүн сыйрыгандан коркуп турушту.

- Эгер биз буга күнөөлүү болсок, сен азыр бул жерден тирүү чыкпайт болчу-суң.

- Бирок кара чүмбөт кийип турган мени жалгыз деп ойлобогула, ар бириңер дуланын мушкасында турасыңар. А балким силер курчоодо болсоңорчу?

- Мейли, биз курчоодобузбу же сен өткөн жолкудай жалгыз келдиңби, мен айта турган сөзүмдү айттым. Чыныгы аны өлтүргөндөр биз эмес башкалар, дегеле биздин топтун анын өлүмүнө тиешеси жок. Балким эртели кеч аны ким өлтүргөнү билинип ачыкка чыгар, милиция кызматкерлери катуу изилдеп атышпайбы. Мына мен баш болуп өзүм да катуу издеп атам аны. Бул тревога биздин бөлүмгө да келген. Ошондуктан силердин топ менен биздин топтун ортосунда кан төгүүнү каалабайм. Буга балким тиги авторитет ким эле, Ян Густун кишилери чыгаар?

- Ян Густу да тааныйсыңбы? '. ~

- Хе, аны кимдер гана тааныбайт, Орто Азиядагы криминалдар чөйрөсү бүт билет да. Баары тең аны сыйлашат. Мейли, аны ким өлтүрсө да убакыт Көрсөтөт... Муну узатып койгула сыртка, - ал акырын башын ийкей ээги менен сырт жакты көрсөтүп жандап койду эле, эки-үчөөсү куралдарын сунушкан боюнча Алмазды узатып жөнөштү.

- Баса айтмакчы, ме мунуңду алып кет, бизге му-нуңдун бир тыйынчалык кереги жок, - алиги мурутчан киши окторун бүт чыгарып алды да, пистолетин тигиге сунду. Алмаз унчукпастан аны алып чөнтөгүнө салды. Сыртка чыгып баратып токтой артына карады.

- Баары бир аны ким өлтүргөнүн табабыз:

- Андан бетер жакшы, - алиги киши мыйыгынан "бырс" этип күлүп койду.

Айткандай эле арадан бир жума өтүп өтпөй Пакты өлтүргөндөр ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлери тарабынан колго түштү. Буга өзүңүн эле аталаш тууганынын да катышы бар экен. Ал ага башынан кекенип жүрсө керек, өз ара чече алышпаган чатактары бар окшойт сыягы? Эшикти тосуп турган милиция аны жакшы тааныгандыктан эшикти да ошол ачтырса керек. Бул кандуу окуяга Пактын аталаш тууганынан башка дагы үч киши катышыптыр. Экөөсү кармалып бирөөсү дайынсыз экен. Анын үстүнөн издөө жарыяланып кармалгандардын үстүнөн тергөө иштери башталганда гана Алмаздын жаны жай алды.

Кайрадан белгисиз чүмбөтчөндөрдүн ызы-чуусу

Арадан бир жарым ай өтүп-өтпөй Ахмед Ян Густун астында кызмат өтөгөндөрдүн баардыгынын тизмесин, иштеген кызматтарын, жашаган даректерин, атүгүл үй-бүлөсүнүн сандары-нан бери сүрөттөрү менен алып келип берди.

- Бул жерде банда мүчөсүнүн бардык списоктору толукпу, эч ким калып калган жокпу? - төртөө тең андан ишенкиребей суроолуу карашты.

- Топтолук, банда мүчөсү канча киши экенин мурун эле билчүмүн, бирок ар биринин данныйларын, даректерин билчү эмесмин.

- Мунун баарын алганга кантип мүмкүнчүлүк ала алдың?

- Долгая история, айтып отурса, сурабай эле койгулачы, муну үчүн аябай көпкө чуркоого туура келди. Силер мага акча төлөп атсаңар мен башкаларга акча төлөөгө туура келди, кыскасы все благополучно удалось. Бирок, эч бир жанга шек билгизген жокпуз. Муну Ян Густун кол алдында иштеген секретаршасы экөөбүз гана жасадык. Эгер бир нерсе болуп шек алып калышып, же билинип калса ошол экөөбүздүн башыбыз кетет.

- Кудай анын бетин ары кылсын, сен чоң ишке жарадың. Муну өзүбүз да дагы бир сыйра текшерип чыгабыз. - Алмаз анын алдына бооланган акча таштады. - Эми эң башкы маанилүү маселе, Ян Густун алиги тою качан болот, ага канча киши катышат, ошону тактап бер, бул кызматың үчүн мындан да жакшы кошумча сыйлык аласың.

- Кадырың жам болсун, колдон келишинче аракет кылып көрөм. Эми, мындайча айтканда мен силердин киши болуп калбадымбы, силер үчүн кызмат кылганга ар дайым даярмын.

Ахмед мындай маалыматтарды берип кеткенден үч күн өткөндөн кийин Алмаздар кайрадан кара чүмбөтчөндөрдүн ызы-чуусун угушту. Казакстандын чек арасындагы Жам-бул-Ташкент күзөт бөлүмүндө турган МАИнин инспекторлору бир нерсе тартып бараткан жүктүү машинени токтотушуптур, ал токтобос-тон катуу айдаган боюнча өтүп кетишкенде үч МАИ милиция кызматкерлери анын артынан кууп жөнөшөт. Убакыт түнкү саат үч болгондуктан жолдо машине кыймылы да аз экен. Эки машине куушуша жүрүп отуруп ээн жерге жеткенде алиги жүктүү машине токтоп, күтүлбөгөн жерден кара чүмбөт кийгендер чыга калышып машинедегилерди автомат менен аткылашып, анан кайра заматта көздөн кайым болуп кетишиптир. Окуя болгон жерге келген милиция кызматкерлери терезелеринин эч нерсеси калбай баркыраган, капталдары калбырдай болуп тешилген машинени, анын ичинде кызыл-жаян болуп өлүп жатышкан үч милиция кызматкерлерин көрүшүптүр.

Бул ызы-чуунун аягы басыла электе арадан бир жарым жума өтпөй Чимкент тараптан Бишкекке келаткан беш коммерсантты өлтүрүп, тоноп кетишкен кара чүмбөтчөндөрдүн окуясы кайрадан атом бомбасы жарылгандай айланага "дүң" эле дей түштү. Эми бардык жер-жерлерде кара чүмбөтчөндөрдүн артынан милиция кызматкерлери сая түшүшүп катуу издөөгө ала башташты. Окуяны телевизордон көрүшкөн Алмаздар кабактарын бүркөшө өздөрүнчө талкууга ала башташты.

- Муну кимдер жасап жатышат, бул кара чүмбөтчөндөр кимдер болду экен?

- Мурун го, бизге тийиштик кылып Ян Густун бандасы бизди жаманатты кылганы атайын жасашчу. Эми болсо кимдер жасап атышат?

- Ян Гусь болсо бизди биротоло түбүнө жеттим деп ойлоп жатат, анын адамдары мындай ишке барышы мүмкүн эмес.

- Эмне үчүн мүмкүн эмес, - аларга каршы чыкты Раббил, - толук мүмкүн, алар деле биздей болуп өңдөрүн тааныткысы келишпейт да. Чүмбөт кийип алгандан кийин бардык нерсени жасай берсе болот.

- Баары бир жаманаттынын баары бизге калып атат. Кара чүмбөт кийгендерди дегеле тыйып бүтө албайбыз го, бир жагын тыйсак экинчи жагы чыгат, ал жагын тыйсак үчүнчү жагынан пайда болууда.

- Муну да өзүбүз үйрөттүк көпчүлүккө.

- Эгер кара чүмбөтчөндөрдү тыя турган болсок, биз бат эле ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлеринин кылтагына илинмек-биз же эбакта алардын куугунтугунда калмакпыз.

- Бирок, алар карапайым калкка жырткычтардай мамиле жасап жатышпайбы. Биз го кандай гана күнөөкөр адам болбосун, өлтүрбөстөн байлап таштап кетчүбүз. Ал эми бейкүнөө карапайым адамдарга тийишпейбиз, тескерисинче аларды колдойбуз, колдон келсе көмөк көрсөтөбүз. Ал эми тиги биздин наамыбызды булгашкандар кашыктап чогулткан авторитетибизди бир эле жолу чөмүч менен чачып таштабатышпайбы, анан кантип бизди элдер жакшы көрсүн.

- - Байкуш тиги беш коммерсантты эмнеге өлтүрүп салышты болду экен, же алар тигилерге куралдуу каршылык көрсөтүштүбү?

- Ким билет, бирок ошентсе да болгон акчаларын кагып алышкандан кийин өлтүрбөй эле коюшса болмок.

- Ян Густун кишилериби же башкабы, мунун баарын Ахмед жакшы билет, аны ошол аркылуу билебиз.

Маанилүү кабар

Тан атпай эле Ахмед өтө маанилүү нерсе айтчудай болуп шашкалактап келди. Босогону аттап-аттабай жатып божурап кирди.

- Кыскасы мындай, биздин шеф Ян Гусь өзүнүн бул тоюн октябрдын он бештеринде белгилегени жатат.

- Каякта белгилегени жатат?

- Душанбедеги ресторандарында өткөрбөй калды. Калаанын четиндеги тоо арасында белгилүү чоң кафе бар, ошону бүт бойдон сатып алыптыр. Ошол жерден өткөргөнгө даярданып атат.

- Ага канча киши катышат, списоктору барбы?

- Албетте бар, ага он беш эле күн калбадыбы, мен дагы чабарман болуп чуркап жүрбөймүнбү.

- Башка жактан да кишилер келет бекенби?

- Алгачкы күнү жалаң өзүбүздүн топ отурмай болдук, анан Орто Азия боюнча авторитеттерди өзүнчө чакырат экен.

- Списоктору жайындабы, баш-аягы канча болот экен?

- Алардын тизмесин мен силерге алып келип бербедим беле, ошолордун бири калбай бүт келишет. Баш аягы отуздай болушат го, балким келбей да калышы мүмкүн кээ бирөөлөрү. Бирок, биздин шеф "бири да калбай келүүлөрү тийиш" деп баарына алдын ала эскертип жатат, менимче баарысы тең келишет болуш керек. ... .

-Биз жөнүндө эмне кеп-сөз болуп жатат?

- Кез-кез эстемиш эткени болбосо, силер 'жөнүндө сөз да болбой калды. "Акыры Спартакты баш кылып Алмазды төш кылып кара чүмбөтчөндөрдүн түбүнө жеттим, эми бизге криминалдар чөйрөсүнөн эч ким тең келе албайт. Менин бирден бир эрегишкен душмандарым, атаандаштарым ошолор болчу. Эми каалаганыңарды жасай берсеңер болот, эч кимди баш көтөртпөйбүз. Орто Азия боюнча криминалдар чөйрөсүнүн королу болом" деп өзүн көкүрөккө чапкылап жүрөт. "Керек болсо сотторду, прокурорлорду өзүмө баш ийдирип алам" деп желөпкөлөнүп атат. Ал силердин тирүү жүргөнүңөрдү билген жок, эч нерседен сактанбай эле, ээн эркин жүрүп калды. Үч телохранители бар эле өзү менен кошо бирөөсүн эле ээрчитип жүрөт.

- Баса, айтмакчы, али да болсо чуу болуп жаткан Чимкент-Бишкек трассасындагы беш коммерсантты кара чүмбөт кийип алышкам силердин кишилер, то есть Ян Густун кишилери өлтүрүштүбү?

- Кайсы, мындан эки күн мурунку окуяныбы?

- Ийи. -' Ооба, алар биздин кишилер болчу. Ян Гусь өзү "эгерде кимде ким криминалдар чөйрөсүндө уюшулган топтордон силерге каршылык көрсөтсө, баш көтөртпөгүлө" деп өзү улуксат дагы, буйрук дагы берген.

- Алар болгону коммерсанттар болчу да...

- Бирок, алардын жайларында куралдары бар экен, койгон талаптарына баш ийгиси келбесе керек. Ошо себептен бешөөнү тең атып салышыптыр.

- Ал эми МАИ кызматкерлеринин, аларды дагы силердин кишилер- өлтүрүштүбү?

- Кандай десем, алар деген биздин авторитеттерибиз, мындайча айтканда Ян Густун оң колу, вазирлери болчу.

- Машинени токтотушса эмнеге токтоткон эмес, же анда... контрабанда беле?

- Сыягы ошондой го, мен анысын так билбейт экемин, үч инспекторду атып кетишкен ошол кишилер экенин билем. Алар тиги силерге берген списоктордогу экинчи, үчүнчү, төртүнчү, бешинчи кишилер. Түрмөгө үч-төрт жолудан отуруп чыгышкан бывший зэктер, ошону менен катар түрмөдөгү бывший авторитеттер.

- Эмне себептен бет келгендерин эле өлтүрүп атышат же бизди жок деп зсептешип, өздөрүн ээн-эркин сезип кутуруп атышабы?.

- Эми ошондой экени өзү деле билинип турбайбы.

- Тойго чейин али он беш күн бар экен, биз менен бат-бат байланышып тур, эң башкысы өзүнө сак бол. Эгер билип калышса тирүүлөй эле куйкалап коюшат отко.

- Антээрин эң жакшы билем да, бул оюндун арты эмне болуп бүтөрүнө өзүмдүн да көзүм жетпейт.

- Эки от менен ойноп аткандыктан ортодо тирүүлөй куйкаланып калышың мүмкүн. Андан көрө давай ушул жерден ачык эле сүйлөшөлү. Өзүңдүн көлөкөңдөн өзүн коркуп баспай жеңил, ээн-эркин сезип жүргүн келеби?

- Анча түшүнө албай турам, эмненин башын кылтыйтып атасыңар?

- Бул жерде эч нерсени табышмактатпай ачык эле сүйлөшөлү, өзүбүздөн башка бөлөк-бөтөн киши жок. Эгерде ушул жолу бизге жакшылап кызмат кылып берсең, өмүр бою жеткендей акча менен обеспечен болосуң.

- Ачык эле айткылачы, дагы мен эмне кылышым керек?

- Ачык айтканда мындай, Ян Густун бобул биздеги списоктогу бандасын бирин да калтырбай жоготушубуз керек.

Муну укканда Ахмеддин көзү алая келмеси оозунан түштү.

- Кантип?

- Мунун бир гана жолу, бир гана мүмкүнчүлүгү бар, анын баары тең сенин колуңда. Албетте, бул сен үчүн өтө "рискованный". Орустардын сөзү бар эмеспи "риск - благородное дело" деген. Тобокелге салсак гана утушка ээ болобуз. Этер чындап эле

бул иш жүзүнө аша турган болсо, сенин өмүрүнө, мындан аркы жашоо-турмушуна биз гарантия беребиз. Өмүр бою бала-чакаңа да жеткендей акча менен камсыз кылабыз, Бир тигилерге чуркап, бир бул жакка чуркабай, өз көлөкөңдөн өзүн коркпой тынч оокат. кыласың.

- Болуптур, ал үчүн мен эмне кылышым керек?

- Бул өтө кооптуу нерсе, мунун баары бүтүп иш жүзүнө атканча кыяматтын кыл көпүрөсүнөн өткөндөй болосуң, бирок өзүңдүн келечегиң үчүн баарына чыдаш керек. Сөздүн ток этээри, кыскасы мындай, он беш күндөн кийин Ян Густун өзүнүн бандасынын уюшулгандыгынын он жылдык тою болот деп атпайсыңбы. Мунун ар бир деталынан бери биз билишибиз керек. Тагыраак айтканда бул тойго кимдер келет, кимдер келбейт, тойдун жүрүшү, программасы, кайсыл мезгилде кандай иштер, эмнелер болот, ушулардын баарын билип бизге жеткирип, биз менен бат-бат байланышып тур.

- Түшүндүм максатыңарды, бул жерде катуу кандуу кагылышуу болгону жатат окшойт...

- Эч кандай кандуу кагылышуу болбойт, баары бир тараптуу план менен болот. Эгер бизден да, тигилерден да чочулай турган болсоң, үй-бүлөндү азырынча алып кет башка жакка, "безопасный местого". Кийин баары благополучно Кудай буюруп ишке ашып бүтүп калса, өзүңдүн каалаган суммадагы акчаңды аласың да, кааласаң ошол боюнча көздөн кайым болосуң. Керек болсо кааласаң биз менен байланышты андан кийин үзүп койсоң да болот. Биз куугунтуктабайбыз сени, артыңдан издебейбиз. Сен өз оокатыңды кыла бересиң, биз бул жакта өз оокатыбызды кыла беребиз, түшүнүп атасыңбы?

- Түшүнүктүү дечи, бирок...

- Эч нерседен чочулабай эле кой.

- Мен силер жактан чочулаган жокмун, тигилер тараптан чочулап жатам. Эгер анча-мынча эле чет-чеберин билип калышса, мени алар эмне кылышарын билесиңерби?

- Ошондуктан рискованный иш деп атпаймынбы. Андан көрө мунун ставкасын өзүң айт, бул үчүн канча аласың?

- Адегенде ойлонуп, өзүмдүн кабыргам менен өзүм кеңешип көрөйүн, анан жообун айтам.

-*- Өзүң көрүп атасын убакыт кыска, бул жерде решительный болуш керек, качан бересиң жообун?

- Эки күндөн кийин...

- Болуптур, эң жакшы. Менимче баардыгы ойдогудай болот го деп ойлойм. ,

Ахмед кеткенден кийин төртөө өздөрүнчө отуруп алышып акыл-кеңеш кура башташты.

- Мынакей, өзүңөр көрүп турасыңар кырдаалды, мындай возможность бизде эч убакта болбойт. "Темирди кызуусунда сок" дегендей мында сого албай калсак, бүттү анда, өмүр бою азап тартып Ян Густун адамдары менен кагылышып жүрүп өтөбүз. Бул биз үчүн кечиримсиз иш.

- Ооба, бирок мунун баары Ахмедден зависить этет да.

-'- Ошондуктан анын айтканы менен болуп азырынча алаканга салып бапестеп туралы иш бүткөнчө. Иш ий-гиликтүү боло турган болсо, ал өзү деле биз менен байланыш түзбөй калат.

- Эми чыдап күтө туралы анын жообун, отказ бере турган болсо да, баары бир көндүрүш керек. Айла кетсе коркутсак да мажбурлайбыз.

Кандуу план

Арадан эки күн өткөн соң, Ахмед келип макулдугун билдирип жообун айтып кеткенден кийин, "кандуу пландын" алгачкы камылгаларын көрө башташты. Алар Ахмедди ушунчалык чыдамсыздык менен күтүшкөн болчу. Эгер ал макул болбой моюн толгой турган болсо, мажбурлап болсо да макул кылдырышканы алдын ала даярданып коюшкан эле. Азырынча баары ойдогудай жүрүп жатты. Алгач Ян Густун тою кайсыл жерде болот, ошол кафенин бүт схемасын чийип келип берди. Эми алдын ала чоң даярдыктарды көрө берсе болот болчу. Төртөө Ахмеддин берген схемасын кайрадан чийип чыгышты, тигилерге негизги соккуну кайсыл жерден башташат алдын ала кылдат иштей башташты. Баары схемага үңүлө карап кунт коюп карап турушту. Алмаз негизги планды түшүндүрүп жатты.

- Биз үчүн тоо тараптан келген ыңгайлуу болот. Машинени бобул жерге токтотуп коебуз, бул жер ише-нимдүү жер, эч кимиси шек алышпайт. Кафенин негизги тамак даярдоочу ашканасы бул жер. Анын экинчи эшиги бар тоо тарапта. Бирөөбүз ошол эшиги аркылуу киребиз. Ал эми негизги эшик менен Раббил экөөбүз киребиз. Ашкана жактан болсо сен киресиң, Эрбол.

Алберт, сен бобул дубалдан секирип өтүп, бакка чыгып бак аркылуу үстүңкү кабатка көтөрүлөсүң, негизги банкет залы бобул жерде турбайбы. Үстүңдөгүлөрдү тейлеп келсең, Эрбол ашканадагыларды тейлейт. Биз Раббил экөөбүз негизги эшиктен киребиз. Хамид сен бобул чоң терезени сындырып, ошол жактан киресиң, кыскасы алар эч жакка жашына алышпай, кача алышпай ортодо калышы керек. Албетте,, "сактыкка кордук жок" дегендей анын куралдуу сакчылары болбой койбойт. Бизди болсо үй менен кошо күм-жам кылып жоготтум деп ойлоп жатат. Ошо . себептен аябай деле куралдуу болушпайт. Бирок эски карышкыр эмеспи, баары бир сак болушу, мүмкүн. Үйдүн, то есть кафенин жалпы схемасы тартылган кассетасын алып келчи, дагы бир сыйра көз жүгүртүп, изучайт этели.

Баары шашпай отуруп алып кассетаны коюшуп, кафенин ичи-сыртынан, короосунан бери таанышып чыгышты. -

- Муңу дискетке түшүрүп, компьютер менен кайрадан иштеп чыгалы.

- Кол салуу мезгилин кайсыл мезгилге тууралайлы?

- Албетте, караңгы мезгилде. Баары бири да калбай чогулуп, Ян Гусь тост сүйлөп аткан мезгилди, кырдаалды күтөбүз. Ошондо бүт баардыгы столдо болот. Кыскасы ал жерден бир да жан чыкпашы керек, түшүнүп атасыңарбы?

- Ооба, ал жерде жок эле дегенде кырк же элүү киши болот, ашканада кызмат кылып, сырттагы кароолчуларды чогуу эсептегенде.

- А балким өзүлөрү менен кошо ала келишкен айымдар же сырттан келген меймандар да болуп жүрбөсүн?

- Андай болушу мүмкүн эмес, "биринчи күнү только өзүбүздүн гана кишилер болот, башка эч ким болбойт" деген турбайбы.

- Өзүбүздүн кишилери дегени, банда мүчөлөрү да туурабы?

- Ооба.

- Карачы, биз үчүн эң жакшы кырдаал, муну упускайт этсек биз үчүн өтө кечиримсиз иш болот. Бул жолкусунда аябай куралданып, мындайча айтканда тырмагыбыздан баштап тиши-бизге чейин куралданышыбыз керек. Бул жерде негизги куралыбыз, автомат болот. Андан сырткары үн чыкпас пистолеттер...

- Жардыруучу заттардан эмнени алалы?

- Ар бирибиз эки-үчтөн гранат. Эгер ишибиз ийгиликтүү болуп калса, сумкаларга миналардан да салып алабыз.

- Аларда да курал болуп калышы мүмкүн, атышуу болуп кетсечи?

- Андай болушу да мүмкүн, бирок биз күтүлбөгөндөй, өтө тездик менен чагылгандай кол салуубуз керек. Алар эч даярдык-сыз, эч нерсени ойлобой турган маалда кирип барабыз. Албетте, алардын кээ бирлеринин жандарында курал болот дечи, мисалы, Ян Густун телохранителдеринде сөзсүз болот. Бирок, алардын чөнтөктөрүндө болгону пистолет болушу мүмкүн.

.-- Атышуу болуп кеткенге мүмкүнчүлүк бербешибиз абзел.

- Чүмбөт кийебизби?

- Сөзсүз да, бирөө болбосо, бирөө аман калса же жашынып калып байкатпай качып кетсе, бизди таанып калышы мүмкүн. Эгер ишибиз ийгиликтүү бүтсө бул чүмбөттөрдү акыркы ирет кийген болобуз. Эгерде Ян Густун бандалары талкаланса, андан кийин бизге чүмбөт кийүүнүн деле зарылдыгы болбойт. Албетте пайдаланабыз дечи, бирок зарыл учурда гана.

Алгачкы даярдыктар

Бөлмөнүн залында телевизор көрүп отурган Эрбол күтүлбөгөн жерден тигилерге кыйкыра өзүнө чакырды.

- Биякка келгилечи, телевизордо кызыктуу нерсе болуп жатат!

- Эмне болду? - деп алар залга барышып телевизордун маңдайына отура кетишти. Телевизордо өздөрүнүн каза болгон мурунку жетекчиси, жол башчысы Спартактын сүрөтүн көрсөтүп жаткан эле. Анда милициянын полковниги сүйлөп жаткан болчу, Спартактын чыныгы аты Шамиль, мурун Кандуу Ордодо кызмат өтөгөнүн, улуту чечен экенин, кай жакта туулганын, Союз чачырагандан кийин өзүнчө банда түзүп баштарына кара чүмбөт кийип алышып акчалууларды, байларды тоноп, үйлөрүн жардырып кетип атышканын, Россия, Казакстан, Тажикстан, Кыргызстандагы окуяларды айтып, андан тышкары кара чүмбөтчөндөрдүн көптөгөн, төбө чачты тик тургузган укмуштуу окуяларын баяндап берип атты. Алардын негизги Ордосу Кыргызстан же Тажикстан деп божомол менен айтууда. Сөзүнүн аягында "азыр бардык континенттерде ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлери менен биргелешип иштеп жатабыз. Эртеби, кеч-пи баары бир кара чүмбөтчөндөрдүн уюгун таап жок кылабыз. Спартакты эртеби, кечпи кармайбыз" деп бүтүрдү. Алмаз барып телевизорду өчүрүп салды, баары үнсүз бир аз турушту. -

- Да-аа, эбакта эле тиги дүйнөдө жүргөн Спартак™ сүрөтү менен көрсөтүп, безилдеп жатканын карачы. Демек, тигилер үчүн Спартак али тирүү, кара чүмбөт кийип ызы-чуу кылып жаткандардын баары эле Спартакка тийип аткан турбайбы. Кандай гана аянычтуу. Анын сөөгү да жерге, көргө коюлбай бүт бойдон күлгө айланып кетти, эми дагы анын арбактарына тынчтык бербей минтип жатышканын карачы. Абдугапар менен Спартактын арбактарына багыштап мал союп куран окутпайлы-бы?

- Кантип, эч. кимибиз куран окуганды билбейбиз да?

- Базардан кой сатып алып, ашканаларга алып барып ашпозчу жалдап бышыртып, этин чыпчыргасын коротпой мечиттеги молдолорго алып барып экөөнө багыштап, куран окуттуралы, кандай дейсиңер?

- Жакшы идея, чын эле мындан кийин жыл сайын экөөнүн каза болгон күнүндө аларга ушинтип куран окуттуруп туруш керек экен. Канча калса да мусулман баласыбыз го. Эгер Кудай-Таала ден-соолук берип, кырсыктан тышкары аман жүрсөк, өмүрүбүз өтүп кеткиче сөзсүз ушул идеяны ишке ашырып жасап турабыз.

- Эми экинчи темага өтөлүчү, "кара чүмбөт" деп эле мамлекет аралык милиция кызматкерлеринин баары бири-бири менен тыгыз байланышып катуу чуркап калышыптыр, биз да сак болбосок болбойт. Телевизордон полковниктин айтканын өзүңөр деле көрбөдүңөрбү "чүмбөтчөндөрдүн негизги ордосу Тажикстан менен Кыргызстан" деп. Демек бул жактын ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлери да катуу ишке кирише, бизди издей башташат.

- Адегенде Ян Густун бандасы менен эсептешеличи. Ансыз бизге тынчтык да болбойт. Анан бул маселени да чечебиз. Кара чүмбөттү таптакыр сыйрып алып таштайбыз.

- Бирок, өтө сак болбосок бул кандуу оюндун арты жакшылык менен бүтпөйт. Канча калса да биз эски коллеганы эмес, "криминал боюнча Орто Азиянын королу болом" деген кишини, анын бандасын жок кылганы жатабыз. Бул планыбыз, оюбуз ишке ашабы, атпайбы ким билет?

- Эгерде биз бул банданы түп тамырынан бери жоготуп, тазалай турган болсок, мындан ары мындай крупный банда түзгөнгө мүмкүнчүлүк бербейбиз, ошондой эле өзүбүз да бейкүнөө кан төкпөйбүз. Хватит, канча кишинин канына забын болуп келдик.

- Бирок, биз бейкүнөө адамдардын канын жөндөн жөн эле агызган жокпуз да, биздин колубуздан курман болгондордун баарынын мойнунда күйөөлөрү бар кишилер. Биз мындан ары да ошондой күнөөлүү адамдарды, кылмышкерлерди гана жазалап турабыз. Бей-бечараларга болсо көмөк көрсөтөбүз. Мынча топтолгон байлык, акчанын бизге кереги эмне, булар арам жол менен топтолгон, байлардан тартылып алынган акчалар, туурабы? Баары унчугушпай Алмазды тыңшап турушту. Чындыгында буларга акчалардын да, байлыктын да, алтындын да баркы жок эле. Алмаз акырындап теманы башкага буруп баратты.

- Мына, баардыгыбыз отузга чукулдап баратабыз, үйлөнүп-жайланып өз алдыбызча турмуш куруп тынч жашай алабызбы, же көнгөн адатыбызды таштай албай өмүр бою ушинтип киши канына забын болуп жүрүп өтөбүзбү?

Баары үнсүз-сөзсүз Алмазды аягына чейин тыңдап, карап турушту.

- Албетте, мунун баары азыр чечиле турган, же айтыла турган маселе эмес. Эгер Ян Густун бандаларын талкалаган күндө да, кийинчерээк эртеби-кечпи, ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлери. менен же солдаттар менен кагылышып кандуу окуя болуп кетиши мүмкүн. Ошондуктан мен ага жет-кирбөөгө, алдын ала чара көрүүгө, баарын тымызын бүтүрүүгө аракет кылуудамын. Бардык эле нерсенин акыры болот эмеспи, эгер иштин баары жакшы бүтүп баары ойдогудай болсо, акырын ар кимибиз өз мекенибизге тарап кетебиз да, жылына эки жолу жолугушуп, телефон менен бат кабарлашып турабыз. Эгер күтүлбөгөндүк же кокустук боло турган болсо, дароо ошол жерде болобуз... Эмне унчукпайсыңар, сүйлөсөңөр боло...

- Биз бери жактагы жалбырттаган өрттөн али өтө элекпиз да ары жакка. Өзүбүз өрттөнүп кетпей аман-эсен өтөбүзбү бир Кудайым өзү билет. Биз болгону бешөө элебиз, алар болсо кыркка жакын киши, ошолордун баарынын тамырларын кырка алабызбы?

- Кеп ошондо болуп жатпайбы, бул аябай рискованный иш да. Белгиленген мезгилге убакыт улам. жакындаган сайын бешөөнүн тынчы кетип кандуу пландын беш-алты жолун иштеп чыгышып, кайра-кайра талкууга ала башташты. Акыры бирөөсүн тандап алышып ошого токтолушту.

- Биз үчүн ушул ылайыктуу болуп отурат, эми ушул боюнча ишибиз ишке ашып кетсе экен. Бул биз үчүн эң чечүүчү негизги нерсе.

Баардыгы көптөн бери тыкан даярдалып, түзүлгөн бул пландын ишке ашар-ашпасына күмөн санашып, кабактарын бүркөшө тунжурап турушту.

Үзгүлтүккө учураган кандуу кече

- Кана, шумкарлар, өзүбүздүн күчүбүздү, ушунча жылдан берки машыккан профессионал деңгээлибизди сыначу мезгил жетти. Бул сыноодо же өзүбүз жок болобуз же тигилер түп тамыры менен жоголот. Ар бирибиз план боюнча, берилген буйрук, белги боюнча иштейли, бул жерден бирөөбүз эле кичине жайылдык дегиче анын баарыбызга залакасы тийет Ошон үчүн ар бирибиз өз ишибизге так бололу, ар бирибизди алдыбызда ажал күтүп турат. Бул жерден арабыздан бир-экөөбүз өлүп калышыбыз да ыктымал, бирок ажалга коркпой тике карашыбыз керек, өзүбүздүн "ардактуу гладиаторлор" деген "достоинствобузду" ушул жерден көрсөтүшүбүз абзел. Коркоктук кылып "Кандуу Ордонун" наамын булгабайлы, - боорлоруна ок өтпөс чыптама бронежилет кийишип, мындайча айтканда буттарынын тырмактарынан баштап тиштерине чейин катуу куралданышкан беш чүмбөтчөн кандуу кагылышка жөнөр алдында тизелей отуруша унчукпай мелтиреп отурушту.

- Кана, оомийин жолубуз болсун, ата-бабалардын арбактары, Улуу Теңирибиз колдосун! - баары жапа тырмак бата берише ордуларынан козголушту.

* * *

Душанбе шаарынын түндүк тарабындагы тоо ара-сында темир тор Короосу, бакчасы бар эки кабаттуу чоң кафе тээ алыстан келатканда эле меймандардын көздөрүнө бакырайып көрүнүп турат. Аны сатып алгандан кийин Ян Гусь кайра башынан толугу менен ремонттотуп, өзгөртүп чыккан болчу.

Ар түркүн түстөгү, ар кайсы маркадагы чет элдик машинелер улам биринин артынан бири келип темир торлуу короонун ичиндеги жайыкка тизилип токтоп, анын ичиңен бирден, экиден, үчтөн болуп ар кандай кийинген адамдар чыгып атышты. Көпчүлүгү атайын майрамга даярдангандай костюм-шым, галстук тагынышкан, кычырап кийинишкен. Аларды ары жактан эки-үчөөсү утурлай чыгып тосуп алып атышты. Кафенин сыртында атайын чоң акустикалык сис-темасы бар коңгуроо сымал колонкадагы заңылдаган музыка үнү тээ алыска угулуп жатты.

Улам биринин артынан бири келип аткан чет элдик машинелер короо ичине батпай сыртка да тизилип токтой баштады. Тээ алыс жактагы дөбөчөдө машиненин ичинде дүрбү менен карап турушкан бешөө ар бир келген меймандарды санап кагазга түшүрүп жатышты.

- Ахмеддин айткан списоктогулары эле келишеби, же андан да көп болуп кетеби?

- Менимче көп болушу мүмкүн, бирок андан кейибейт, анткени өздөрүнүн шефи Ян Густан баары коркушат. Анын бир эле айтканы тигилер үчүн закон эмеспи, кандай балакет жумуштары чыгып калса да, сөзсүз келүүлөрү тийиш.

Тигилердин машинелери көрүнбөгөн ыктоо, дөн жерде тургандыктан тээ төмөн жактагы кыймыл-аракет алаканга салгандай көрүнүп турду. Арадан он беш мүнөт өткөндөн кийин дүрбү менен тигил жактан көз айрыбай карап турган Раббил акырын ордунан копшоло берди.

- Төмөн тигил жакты карагылачы, сыягы шефи Ян Гусь келатат окшойт?

Баары жабыла дүрбүлөрүн алыша төмөн жакка көз жүгүртүп калышты.

- Ошол, точно ошол. Ахмед айткан кара түстөгү мерседес. Алдына бирөө, артына эки-үч чет элдик машинени ээрчиткен кара мерседес токтобостон түптүз эле короонун ичине кирип кетти.

- Карасаң тим эле, президент биякта калсын, аны да мындай коштошпойт го.

- Өзүңөр билесиңер да, "сактыкка кордук жок" дегендей ал дайыма сак жүрөт. '

Машине короонун ичине келип токтогондо кафенин' ичиндегилер жабыла ары-бери чуркашып, көпчүлүгү анын алдын утурлай тосуп чыгышты. Бирдей мезгилде беш машиненин эшиги ачылып, кара костюм-шымчан, галстукчан кишилер жабыла сыртка чыгышты. Кара мерседестен чыккан кишини баардыгы тегеректеше биринин артынан бири жанталаша кол берип жандай басышып же алдынан утурлай тосуп чыгып атышты. Баарынын алдында келаткан караан бири менен жөн гана кол алышса, кээ бирлери менен ку-чакташып учурашууда.

- Карасаңар, тигил сыягы Ян Гусь го дейм?

- Точно эле ошол, баскан манерасын эле байкабай-сыңарбы...

- Аябай толуп алыптыр го.

- Ооба да, канча болду аны көрө элегибизге. Кандуу Ордодон чачырап кеткенден кийин бир-эки жолу эле көрдүк го дейм.

- Кудай буюрса эми бетме-бет көрүшөбүз. Бизди, баарыбызды эбакта тигил дүйнөдө жүрөт деп ойлоп жатат го, - Алмаз чыдамсыздана саатын карады, - али эрте, программалары боюнча өздөрүнүн салтанаттуу ачылышы башталат. Биздин ордубуздан козголушубузга дагы эки сааттай бар.

Эрбол акырын күүгүмдөнүп келаткан айланасына көз жүгүртүп койду.

- Мейли, өз программалары боюнча иштей беришсин, кишилеринин баары али келип бүтүшө элек. Тиги Россия тараптан да келишет эмеспи, балким алар келише электир?

- Алар эбакта келишкен чыгаар, Ян Гусь кечиккенди жаман көрөт эмеспи, мындайча айтканда немис убактысы боюнча жүрөт. .

Раббил акырын керилип-чоюла оозун ачып эстеп койду да тамашалай кетти.

- Эки саат шоңшоюп отура беребизби, бир аз чырм этип албайбызбы.

- Чырм этчү мезгил эмес, тигил жактын ар бир кыймылы көз алдыбызда болуп турушу керек. Тигине, дагы биринин артынан бири ээрчишип үч машине келди. Жакшылап саначы, дагы канча киши кошулат буларга. Келген меймандардын списогун өзүнчө жазып атасыңбы?

Эрбол Хамидке кайрылды.

- Албетте, азыр санай коебуз, канча киши келгенин та-ак бир, эки, үч... мм-м... дагы тогуз киши келишти, - Хамид өзүнүн кагазына түшүрүп койду.

Көз ачып жумганча эле айланага күүгүм кирип кетти. Бирин-серин кечигип келген машинелер да болуп атты. Кафедеги короонун ичи электир жарыгына жаркырап, музыка күчөгөн сайын тигилердин тынчы кете баштады.

- Ахмедге эмне болду?

- Шашпа али эрте, той кызуу суна кире, белги берчү мезгили боло элек. Андан көрө жакшылап даярдангыла, кем-карчыңардын баарын толуктагыла.

- Баары жайында, баары толук, куралдардын баары октолуу.

Баардыгы дүрбүлөрү менен төмөн жакты карап тымтырс болуп турушту. Сырт жактан келген машинелер дээрлик токтогон болчу. Бир кезде кафеден эки-үч киши чыгып машинелерине түшүп каяккадыр кетип калышты.

- Булар эмне, суранып кетиштиби, же кайра келишеби?

- Ким билет, балким бир жакка жумшагандыр?

Мерчемдүү мезгилге убакыт улам жакындаган сайын баарынын жүрөктөрү дүкө-дүк сого, элеп-желеп болуша тынчтары кете баштады.

- Ахмедге эмне болду, же Ян Гусь бир нерсени сезип жанына отургузуп койдубу? Балким биз үчүн атайын ловушка жасашсачы?

- Ор, анда эле катуу кандуу кагылышуу болот, бирок андай болушу мүмкүн эмес. Ахмед өз жанынан коркот да, анын үстүнө ага акча да керек. Биз болбосок ага мынча акчаны ким бермек эле.

Бир кезде кафе жактагы заңылдап ойноп жаткан музыка тып басылды. Машинедегилердин баары жымжырт болуша, унчугушпай дүрбүлөрү менен төмөн жакты карап калышты. Арадан он мүнөт өткөндө кафеден сыртка чыккан Ахмеддин караанын көрүштү. Ал айланасына акырын көз жүгүртө чөнтөгүнөн тамекисин алып чыкты да "зажигалкасы" менен күйгүзүп бир азга турду. Анан аны акырын ыргытып жиберип кайра кирип кетти. Бул - ишти баштай бергиле дегендин белгиси болчу. Тигилер дароо ордуларынан козголушту.

- Кана шумкарлар, кеттик.

Жапа тырмак бешөө тең баштарына кара чүмбөттөрүн, колдоруна кара мээлейлерин кийишти да, жабыла машинеден сыртка чыгышты. Айлана капкараңгы, убакыт түнкү саат он бирден өтүп калган маал болчу,

- Адегенде ызы-чуу чыгарбагыла, баарын тихомирно жасагыла, - тээ алыска жаркырап тийип турган эки кабаттуу үйгө жакындап келатышкан бешөө өздөрүнүн пландары боюнча дароо туш-туш жакка чачырап кетишти.

Алберт алдыга жүгүрүп кетип, алдындагы дубалдан секирип өттү да, эки кабаттуу үйгө келди, анан акырын айланасына көз жүгүрттү. Эч ким жок болчу, жанында турган бакка жармашып өйдө чыгып терезе аркылуу экинчи кабаттын ичине кирди. Кенен, чоң коридорунда эч ким жок экен. Өтө тездик менен ар бир бөлмөлөрдү текшере баштады. Капысынан бурчтан чыга калган кишини көрө коюп, үн чыкпас пистолети менен чекеге атып калды. Кулап түшкөн кишини бош бөлмөгө сүйрөп кирип ыргытып салды да, кайра коридорго чыкты. Ары жакта эки киши сүйлөшүп келаткан болчу, алар эстерине келгиче Дароо экөөнү тең үн чыкпас пистолети мекен "пук-пук" эттире чекеге атып жибергенге үлгүрдү. Узунунан кеткен килем дорожкага кулап түшкөн экөөнүн үстүнөн аттай өтүп өтө тездик менен бүт бөлмөлөрдү текшерип чыкты. Экинчи кабатта бул үчөөнөн башка эч ким жок экен. Альберт кайра балконго чыкты да, кол фонарикти өчүрүп-күйгүзүп тигилерге белги берди. Андан соң артындагы автоматын чечип алып коридор менен чуркап жөнөдү. Кокусунан алдынан карпа-курп чыга калган киши экөө аз жерден сүзүшүп кала жаздады. Ал көзүн алайта чүмбөтчөндү караганча автоматтын кундагы менен бет талаштыра уруп жиберди. Урулган соккуга кулап түшүп кайра туруп келатканда, далдап туруп бетке катуу тээп калды эле, ошол боюнча кайра турган жок. Альберт автоматын алга суна узун тепкичтер менен төмөн карай түшүп келатты. Бул мезгилде Эрбол айланадагылардын баарын сулатып ары жактан чыга келди. Раббил менен Алмаз үн чыкпас пистолеттери менен сыртта тамеки тартып тургандардын баарын атып өлтүрүп, эшикти тээп залдагы узун столдо отургандарга чагылгандай тездик менен кирип барышты.

Узундугу отуз метрдей келген столдун эки жагында кыдырекей отурушкандарды эстерине келтирбей экөө автоматтары менен окту мөндүрдөй жаадырып атып киришти. Зал ичи тарса-турс боло мөндүрдөй жааган октон жашыныша стол астына корголой башташты. Бул убакта өйдө жактагы тепкичте турган Альберт, ашкана жактан чыккан Эрбол да автоматтары менен аткылай башташкан эле. Саналуу секунддардын ичинде терезени талкалап кирген Хамид да автоматы менен ортодогуларды аткылап кирди. Баардык тараптан мөндүрдөй жааган ок менен ажал да аралап жүрдү. Ызы-чуу боло стол үстүндөгү дүйүм та-мак-аштар туш тарапка чачырай столдор тамагы менен кошо кулап, кыйкырык-сүрөөн, тарса-турс эле болуп жатып калды. Беш жактан жааган ок ортодогуларды жашынууга мүмкүнчүлүк бербей жатты. Көпчүлүгү эмне болуп кеткенине түшүнүшпөй, эстерине келе алышпай жан алакетке түшүшө ары-бери чуркатып ок жеген соң оңкосунан сайылыша жерде жаткандардын үстүнө кулатууда.

Окуя ушунчалык чагылгандай тездик менен болгондуктан көпчүлүгү чөнтөктөрүндөгү пистолеттерин алганга да үлгүрүшкөн жок. Баштарын калкалаша жан айласы кылып жерде сулап жаткандарга далдаланышууда. Өйдөгү тепкичтен түшүп келаткан кара чүмбөтчөндү биринчи байкаган Ян Гусь адегенде эле ачык турган бөлмөгө жылт койгон эле. Бирок, анын артынан кууп жеткен автоматтын огу сол далысына тийип ага да болбой бөлмөсүнө кирип, эшикти бекиткенге үлгүргөн. Арадан он мүнөт өтпөй аткылоо тып басылды да бирөөсү кайра сыртка чуркап чыгып кетип, калгандары Ян Густун бекилүү турган эшигине чуркап келишти. Экөөсү зал ичиндеги ар кайсы жерде кыймылсыз сулап жаткан өлүктөрдү кыдырышып чала-жан жаткандардын баарын чекеге атып өлтүрүп жүрүштү. Сыртка жүгүрүп чыккан чүмбөтчөн бир-экөөсүнүн машинеге түшүп качкан караандарын көрүп калды. Алар чоң жол менен төмөн карай качыша заматта көздөн кайым болуп кетишти.

Зал ичи автоматтын отунун дарысынын жытына, түтүнгө, кандын жытына толуп кетти. Элүүгө жакын адам өлүп жаткан бул кандуу көрүнүш кимдин да болсо төбө чачын тик тургузмак. Кандуу салгылашуудан кийинки кадимки согуш талаасын элестетип жатты. Чүмбөтчөндөр ары жактан Ян Гусь жашынып ичи-, нен бекилген эшикти ача албай коюшту.

- Азыр, качкыла мындай! - баары артка кетенчиктей беришти эле, бирөөсү эшикти карай кичинекей гранатасын ыргытты. Катуу жарылуу боло, бекилүү эшиктин быт-чыты чыга үчөөсү аркы бөлмөгө аткан октой кирип барышты да, бир ордуларында катып калышты. Тээ төрдөгү столдо өзүн өзү чекеге аткан Ян Густун өлүгү жаткан эле. Алар анын жүзүнө унчукпай бир аз карап турушту. Аңгыча Алмаздын шашылган үнү чыкты.

- Кана жигиттер кеттик, урушта туруш жок.

Алар дароо өтө тездик менен артындагы баштыктарынан өздөрүнө керектүү нерселерин алыша бөлмөлөргө бензин, күйүүчү порошокторду чачып ар жерлерге мина, динамиттерди коюшуп баары бүткөн соң от коюша дароо сыртка чуркап чыгышты. Көп өтпөй эле, эки кабаттуу үй жалбырттап өрттөнө баштады. Алар отуз кадамдай ары көздөй чуркап барыша токтой калышып, кайра артка бурулушту. Алмаз колундагы бир нерсени басып койду эле катуу жарылуу болуп, ал жарылуу үстөккө-босток уланып атты. Бешөө ордуларынан былк этишпей, бир мүнөттөй кыпкызыл жалын болуп алоолонгон өрт өйдө асманга көтөрүлө, дубалдарынын .баары быт-чыты түшүп урап жаткан коркунучтуу көрүнүштү бир аз карап турушту. Анан кыймылдарын улантыша тээ өйдө жакта токтоп турган машинелерин карай чуркап жөнөштү. Машинелеринин жанына жетишкен соң, дагы бир мүнөттөй төмөн жактагы алоолонуп күйүп жаткан ураган дубалдарды карап турушту. Бардыгы он беш мүнөттүн аралыгында бүткөн болчу.

- Эң алгачкы жолку баштаган криминал ишибиз эсиңердеби, Россиядагы Спартактын кишилеринен өч алганы баргандагы. Анда да ушундай болуп эки кабаттуу үйдүн ичиндегилеринин баарын өлтүрүп, ушинтип өрттөп кеттик эле го?

- Ооба, анда ишибиздин алгачкы башталышы болчу, балким бул акыркысыдыр?

- Россия Спартакты издеп азыркыга чейин чуу болуп жүрбөйбү.

Тээ төмөн жактагы жалбырттап күйүп жаткан үйдү бир аз карап турушкан соң, Алмаз ордунан козголду. . - Кана эмесе жигиттер, кеттик! Баары жабылыша машинеге отурушту да, төмөн карай катуу ылдамдык: менен сызып жөнөштү; Машиненин ичинде баары үнсүз-сөзсүз бет маңдайларын тиктеген боюнча кабактарын бүркөшө былк этпей кетип баратышты. Бир аздан кийин Алмаз акырын унчукту.

- Даа-а, өмүрүбүздө канча кишинин канын агыздык, бирок бүгүнкүдөй кандуу өлүм эгерим болгон эмес. Кудай өзү кечирсин, алардын арасында күнөөсүздөрү да бар, күнөөлүүлөрү да бар.

- Бирок, баары бир аларың бүт бойдон банданын мүчөлөрү болчудай Банда мүчөлөрүнөн жакшы нерсе күтүүгө болбойт. Байкуш коммерсанттардын канын соруп атышкан ушулар да.

- Чындыгында бүгүн кан суудай акты, ал жерден бир да тирүү жан чыккан жок. Эми биздин бирден бир максат - ызы-чуу башталганча бул жактан чыгып кетүү. Кете алаар бекенбиз?..

- Ким билет, үлгүрөбүзбү, үлгүрбөйбүзбү?

Машине чоң асфальт жолго чыга катуу ылдамдыкта чыгышты карай кетип баратты.

Күтүлбөгөн куугун

Түнкү саат бирге чукулдап калган. Кара мерседес машинеси бир калыптагы ылдамдыгынан жазбай жүрүп отурду. Бир маалда күзгүнүн айнегинен арт жагын караган Раббил тигилерге эскертип өттү.

- Арт жагыңарды карагылачы. Тээ алыста үстүндөгү жарыгын маргайт эттире эки милициянын машинеси катуу ылдамдык менен бизди карай келе жатышат. Баары жапырт артка карашты.

- Демек, алар биздин соңубуздан кууп келе жатышкан экен да, балким бизди билбей эле шектүү катары куул келе жатышкандыр? Дегиңкисин сак болгула.

Уңулдаган уңулдатып, үстүлөрүндөгү жарыктарын өчүрүп күйгүзүп келаткан милициянын эки машинеси биринен бири өтө катуу ылдамдык менен алдыдагы Мерседеске уламдан улам жакындай беришти.

- Кырк үч он эки номерлүү мерседес, жолдун оң жагына чыгып ордуңарга токтогула! - үн машиненин үстүндөгү чоңойтуп сүйлөгүчтөн жаңырды.

- Эмне кылалы, токтотолубу же кете берелиби?

- Балким атайын кууп келатышкандыр? Эгер алар куралчан болуп атайын кууп келатышса, дагы кандуу кагылышуу болуп кетиши мүмкүн. Кете бер токтобой эле, ээнирээк жерге жетели, андан кийинкисин көрө жатарбыз. -

Мерседес бир калыптагы ыддамдыгынан жазган жок. Артында удаалаш келатышкан милициянын эки машинеси микрофону менен кайра-кайра токтоосун өтүнүп, кыйкырышып чоң асфальт шоссе жол менен куушуп жүрүп отурушту. Алар мерседестин токтобосуна көздөрү жеткен соң, аны басып өтүп алдыга чыгууга аракет кыла башташты, бирок мерседес аларды алдыга чыгарбай улам жолун тороп келатты. Бир маалда экөө эки жагынан чыгып мерседести ортого алыша бири-бирине улам жакындап кысып кирди. Алар акырындап улам кысып-кысып отуруп мерседести токтотууга мажбурлашты. Үчөө тең куушуп келип токтоп ал-дыңкы машинедегилерден кишилер чыккыча тигилер кайра артка суурулуп чыгып, кайра артка айдап жөнөдү. Андан соң оң жактагы кичине жолго бурула кайра ылдамдыгын күчөттү эле, тигилер кайрадан анын соңуна түшүштү. Үчөө куушуп жүрүп отурушуп машине тоо таяп кетти. Көп өтпөй эле кандайдыр бир айылга кирип келишти.

- Булар менен эмне куушуп мышык-чычкан ойноп жүрөбүз? Бүтүрбөйлүбү эртерээк ишти?

- Шашпагыла, шашкан шайтандын иши.

Көп өтпөй эле аларга айылдан дагы бир милициянын машинеси кошулду.

- Минтип отурсак Душанбе эмес, бүтүндөй Тажикстандын милицияларын дүрбөлөңгө салабыз. Бул ишти эртерээк бүтүрүш керек.

Бир маалда күтүлбөгөн жерден эле артынан кууп келаткан машинелердин бирөөсүнөн баштарын чыгарып алып мерседести аткылаганга өтүштү. Хамид снайпер мылтыгын алды эле, Алмаз токтоттуруп койду.

- Шашылба, тээ алды жактагы көпүрөнү көрдүңөрбү, ошого жетеличи, анан булар менен эсептешебиз.

Көп өтпөй эле көпүрөгө жеткенде машинени туурасынан токтотушту да, ичинен жабыла атып чыгыша артынан кууп келаткан машинедегилерди автомат менен аткылап, мөндүрдөй жааган октор менен тосуп алышты. Катуу келаткан машинелер мындайды күтүшпөсө керек, бири-бирин сүзүшө жолдун жээктерине чыгып барып токтошту. Тигилер аткылоону токтотушкан жок. Машинелер калбыр боло он мүнөттөн кийин баары тымтырс болуп калды. Анын ичиндеги милиционерлердин баары өлүп жатышкан болчу. Эрбол акырын бирөөлөрүнүн колундагы рацияны чыгарып алды. ,.

- Буларды эмне кылабыз? '

- Көпүрөнүн алдына түртүп барып кийирип таштагыла, каналдын суусу жок турбайбы, ары-бери өтүп жаткандарга көрүнбөгөндөй болсун.

Алар шапа-шупа үч машинени тең көпүрөнүн алдына катарлаш көрүнбөгөндөй кылып токтотуп ташташты да, кайра чыгып машинеге отурушту.

- Булар да бейкүнөө кете беришти.

- Антпеске арга калбай калбадыбы, кырдаал кыйын болуп тургандыктан булар ого бетер аны күчөтүп жиберишмек.

Аңгыча алдыларынан тээ алыс жактан үстүндөгү жарыктары өчүп-күйүп келаткан милициянын эки машинесин көрө коюшуп, жолдун оң жагындагы бадалдын арасына арты менен айдап кирип кетишти. Үстүндө жарыгы күйгөн милициянын эки машинеси биринин артынан бири кууша жолдон арт жакты карай "зуу" этип өтүп кетишти. Рацияны тыңшап турган Эрбол тигилерге эскертип өттү.

- Сыягы бул жактан Кыргызстан жакка кете албай калдык окшойт. Муну тыңшагылачы, милициялардын баары ызы-чуу түшүп бүт постторду жаап атышат. Өзгөчө Кыргызстан тарапка кетчү чектеги пост катуу көзөмөлгө алынууда. Мына, тыңшап көргүлөчү.

Рация аркылуу бүт милицияларга, жолдогу күзөт бөлүмдөрүнө "тревога" болуп жаткан эле. Ошондой эле белгисиз машине менен келишкен чүмбөтчөндөр тойдогу кишилердин баарын өлтүрүп, үйдү жарды-рып, өрттөп кайра дайынсыз жоголуп кетишкени тууралуу бардык жердегилерге кабар берилүүдө.

- Бул жерде бүт Тажикстандын ички иштер бөлүмдөрүнүн кызматкерлери көтөрүлүп жатышат. Демек, жолдордун баары тосулуу, ачык жүрүүгө болбойт. Эмне кылалы?

- Албетте, ар бир автобустагы жүргүнчүлөрдөн бери текшере башташат. Мына, тыңшасаңар, вертолет заказ берилди, демек вертолет менен да издеп чыгышат. Кандай болсо да, кара чүмбөтчөндөрдүн тобун кармоо жөнүндө катуу буйрук берилип атат.

Баары тең унчугушпай рациядагы берилген буйруктарды тыңшап ойлонуп турушту.

- Саат канча болду?

- Эки.

- Таңга чейин дагы бир топ убакыт бар. Хамид, сен местный эмессиңби, бул жолду жакшы билесиңби?

Баары Хамидди карап калышты.

- Жакшы эле билем, бирок эч жакка кете албайбыз да, жолдун баары буулуу. Андан көрө мындай кылалы, менде бир идея бар. Бул каргашалуу көпүрөнүн жанынан эртерээк кетели да, мындан он чакырым жерде айыл бар, ал жерде менин мындайраак туугандарым жашашат. Ошол жерге бир, эки-үч күндөй жашырынып туралы, ызы-чуу кичине басаңдай түшсүн, анан...

- Анан эмне кылабыз?

- Андан кийинкисин шашпай пландаштырабыз.

- Үй ээлери чыккынчылык кылып бизди предавать этип койбойбу?

- Жок, алар аябай ишенимдүү кишилер, анын үстүңө короосу бийик, дарбазасы чоң, ичинде гаражы да бар. Машинебизди ошого кийирип коебуз.

Мерседес кайра жолго чыгып караңгыда алдына карай жүрүп отурду.

Акыркы мүмкүнчүлүк

Душанбенин айланасында катуу ызы-чуу болуп аткан маалда тоо арасындагы чакан айылда алар бир жумадан ашык бугуп жатышты. Чек ара, бажыкана, МАИ күзөттөрү жол кыймылын катуу көзөмөлгө алышып, күтүлбөгөн жерден пайда болуп, күтүлбөгөн жерден жоголуп кетишкен кара чүмбөтчөндөрдү издөөгө ала башташты. Бул окуя бүт СНГ боюнча "дүң" дей түштү. Мурунку Союз мезгилинде Кандуу Ордодо кызмат кылгандардын бардыгынын тизмесин ала бардык республикалар бири-бири менен байланыша кара чүмбөтчөндөргө каршы өзгөчө кырдаал түзүлдү, ар бир башка жактан келгендер катуу текшерүүдөн өтүшүүдө, чек арадан чыгууга, кирүүгө мүмкүн эмес болчу. Бешөө өз ара отуруп алышып, акылдашып киришти.

- Кана, эмне кылалы, төрт тарабыбыз кыбыла, бир жакка кеталмак турсун, көчөгө чыкканга мүмкүн эмес. Баса уктуңарбы, кафедеги кандуу окуяда элүү эки адам каза болушуптур, эгер телевизордогулар, радиодогулар, гезиттер туура маалымат ала алышса. Анткени эч нерсеси калбай күйүп, өрттөнүп ал жакта талкаланып ураган эле дубалдар калбадыбы. Бул Душанбе гана эмес, СНГ боюнча эң чоң ЧП экен. Биз бул жерде тура берсек, көп өтпөй эле чоочун көздөрдүн көзүнө илинип, колго түшүп калабыз.

- Балким ушул жерден эле бир-бирден акырын чачырап кетсек кандай болот, ар кимибиз өз жергебизге? Антпесек чогуубуз менен чыгуу кыйын болуп калат го...

- Жок, бир-бирден кетпейбиз, - Алмаз тигилердин сөзүнө каршы чыкты, - кандай болсо да чогуубуз менен Бишкекке жетишибиз керек. Эң башкысы, Орто Азияга бирден бир коркунуч туудуруп турган Ян Густун бандасы талкаланды. Биз эми спокойно, тынч жашасак болот. Майда бандалар менен милициялар өздөрү эле зсептешип алат. Эгер дагы ушундай крупный банда чыгып кетсе, кайра башынан чогулуубуз туура келет. Эми бирден бир негизги маселе, ушунча жылдан берки топтолгон байлыкты, акчаны өз ара бөлүшүп алып, акырын билгизбей тымызын тарап кетишибиз абзел. Кимдин кандай ою бар?

- Тигил куралдар менен өтө алабызбы?

- Албетте, өтөбүз. Бирок...

- Бизге азыр Кыргызстан тарапка өтүү өтө кыйын. Кыргызстандыктар да, бул жактагылар да ар бир машинени катуу көзөмөлгө алышууда. Биз азыр эптеп Самарканд тарапка өтүп кетишибиз керек. Азыр ал жак кичине тынчыраак. Андан Бухара аркылуу Ташкенде болобуз. Ал жердеги сатып алган үйүбүзгө эки жумадай турабыз, кичине булар тынчысын. Машиненин ок тийген айнектерин алмаштыралы. Анан бирөөбүз бир сыйра, чалгындап келгенден кийин через Чимкент аркылуу Таразка өтөбүз. Эптеп Таразга жетип алсак, андан ары биз үчүн Чалдовар аркылуу Бишкекке өтүү жеңилирээк. Айла кетсе, Чалдовардын бажыканасынын түндүк тарабындагы Алма-Ата трассасында Кыргызстандын айылдарына кирип кетчү мен билген жашыруун жол бар. Ошол жол аркылуу өтүп кетсе да болот Кыргызстанга,

- Баса, көпүрөнүн алдындагы милициялар табылыптырбы?

- Табылганы табышыптыр дечи, бирок аны бизден эмес, наркотик ташыган контрабандалардан көрүп атыптыр.

- Кандайча, окуя бир эле мезгилде, бир эле аймакта болуп жатпайбы, эки окуянын бири-бирине байланышы бар экенин кантип эле сезишип, баамдашпасын?

- Биз кафедегилерди жардырган түнү Душанбеден Самарканд жакка кетчү трассада милиция кызматкерлери менен контрабандалардын кандуу кагылышуусу болуптур. Контрабанда мүчөлөрүнүн машинеси авария болуп, үчөөсү өлүп, бирөөсү оор жарадар, реанимацияда жатат имиш. Бул да биз үчүн кичине плюс болду. Анткени алар да куралчандар экен. Алардын алиги кафе-деги окуяга байланышы барбы, жокпу реанимацияда жатканы эсине келгенде такталмакчы имиш.

Арадан төрт күн өткөндө Ашед эки жолу калаага барып, жолдорду текшерип чалгындап, кырдаал ошол эле боюнча экенин айтып келди. ..:'-.'-

- Кой, кандай болсо да эр-тең-бүрсүгүндөрдөн бул жактан чыгыш керек. "Кайда барсаң мамайдын көрү". Андан көрө эптеп бир жолун таап жолго чыгалы.

- Машиненин октон тешилген жерлерин эмне кылабыз?

- Ошондуктан түн ичинде чыгуу керек жолго. Таможнядан эптеп бир жолун табарбыз...

- Токтотуп текшеришсечи?

- Адегенде жай айдап, анан токтото турган болушса, токтобой өтүп кете беребиз.

Алберт буларга каршы чыкты.

- Анда өзүбүзгө өзүбүз кылып алабыз, Тажикстанды чуу кылганыбыз аз келгенсип, Өзбекстанды да чуулдатышыбыз мүмкүн. Тигил жакка өткөндө эч кандай кан төгүү болбосун, канга тоюп бүттүк го. Мындан ары адам канына жөндөн жөн эле забын боло бербейли.

- Мейли, кандай болсо да жолдогу көзөмөлчүлөр менен тил табышыш керек, бул биздин акыркы мүмкүнчүлүгүбүз. Эки күндөн кийин Кудай буюрса, эптеп өтүп кетээрбиз.

Арадан эки күн өскөндөн кийин кечки саат тогуз менен ойдун ортолорунда алар жолго чыгышып, Самарканд тарапка багыт алышты. Ары-бери өткөн машинелер көп болуп алар менен аралаша тигилер да анча эмес катуу ылдамдыкта айдаша жүрүп олтурушту. Көчө тосуп турушкан автоматчан милиция менен солдаттардан, эки жерден аман-эсен өтүп кетишти. Кандайдыр бир айылга кире бериш жерден көчө кыймылына көз жүгүртүп турган автоматчан эки-үч милиция узун таякчасы менен аларды токтотту. Рулда Хамид отурган болчу, чөнтөктөрүндөгү документтерин алып тигилерди жакын келтиртпей сыртка чыгууга камынды.

- Силер былк этпей отура бергиле, артык баш движение жасабагыла, баарын өзүм бүтүрүп келем, - ал акырын сыртка чыгып кетти да, бир топко өз тилдеринде сүйлөшүп калышты.

Бир аздан кийин бирөөсү бери басып келип акырын ичине көз жүгүрттү. Машиненин ичи караңгы болгондуктан анча көрүнбөй турду. Бир аздан кийин Хамид кайра келди, анан машинени от алдырды.

- Ушул боюнча аман-эсен өтүп кетсек экен.

- Эми рулду мага бер, алдыда чек ара, канча калса да, өз элим, жердештерим эмеспи, сендей болуп тил табышаармын, -Хамиддин ордуна рулга Раббил отурду.

Бактыга жараша алар Өзбекстандын бажыканасына жакындаганда жүктүү машинелер, автобустар көп өтүп аткандыктан, ошолор менен аралашып, бир азга гана буйдалышканы менен бат эле кайра орундарынан жылышты. Бажычылар менен МАИ кызматкерлери жүктүү машинелерди текшерип атып жеңил машинеге анча көңүл бөлүшкөн жок. Раббил түшүп барып жердештери менен өз тилдеринче сүйлөшүп документтерин көрсөттү да, бажыкана чек арасынан акырын өтүп кетти.

Тилекке жараша эч тоскоолдуксуз жолдору шыр болду. Ташкенге жетишкенче МАИ инспекторлорунан бир да бирөө аларды токтоткон жок.

- Биз жакта ушундай, - Раббил өзүнүн жергесин мактап келатты, - жөндөн жөн эле гаишниктер токтото беришпейт. Эрбол капа болбосун, бирок Казакстандын чек арасына өткөндө кадам сайын эле ГАИ тосуп тажатып жиберишет, эч себепсиз эле чөнтөктөрдү кагып алышат. Биринен кутулсаң экинчиси, аңдан өтсөң үчүнчүсү тосуп алат. Же атайын ар-тыңдан кууп барып токтотушат.

- Ооба, - Эрбол өзүнүн жердештеринин кылыктарын моюнга алды, - жеңил машинелерди эле ушинтип кууратышат, ал эми жүктүү машинелерге күн көрсөтүшпөйт го.

Ташкенде алар дээрлик эч жакка чыкпай жарым айдай болушту. Тээ бир убакта Хамид менен Абдугапар сатып алган, заңгыраган европа стилинде салынган эки кабаттуу үйдө кенен короо-жайы, мөмө-жемиштүү бак-шактары, атүгүл ичинде эң жакшы салынган саунасы да бар болчу. Бери жактагы бир кабат үч бөлмөлүү өзүнчө салынган үйүнө атайын квартирант кийирип коюшуптур. Алар үйдү кароолчулук кылып кайтарышып үй-бүлөсү менен бекер жашап турушат экен.

Кароолчу киши кырк бештен өтүп элүүгө таяп калганы менен жаш көрүнөт, мектепте окуган эки баласы, аялы болсо калаадагы дүкөндөрдүн биринде иштээрин айтты. Келээри менен Раббил кароолчуга эскертип өттү.

- Биздин бул жакка келгенибиз жөнүндө бир да жан билбесин, эч кимге бир да сөз айтпа.

- Жарайт, жарайт албетте, баса, бул жакта көпкө болосуңарбы?

- Артык баш суроо берүү болбосун, биз кетип баратканда өзүбүз айтабыз. Үй-бүлөөңө да айтып кой, кокусунан оозунан жел учуп кетпесин башка жакка. Ал эми биз кеткенден кийин өз оокатыңарды кыла бере-сиңер.

Раббил базардан "Мерседестин" жаңы айнектерин алып келип алмаштырып салды. Анткени өткөн жолу милициялар каалаганда машиненин арткы айнектеринде октун тешип кеткен көзөнөктөрү бар болчу. Кыргызстандын номерин документтери менен түп орду менен жоготушту да, машиненин номурун алмаштырып, Өзбекстандын номерин тагышты. "Мерседестин" документтештирилген эки-үч номери бар болчу. Муну алдын ала баарын даярдап коюшкан. Үйдүн кароолчусу "Мерседестин" артындагы ок тешип кеткен оюкчаларды адепки келген күнү эле көрүп калган, бирок көрмөксөн болуп койгон болчу. Жаңы айнек алып келип алмаштырып атышканын да байкаган.

Жарым ай ичинде алар кадимки эски тааныштардай болуп сүйлөшүп, камыр-жумур аралашып кетишти. Ар кимиси көчөгө чыгып келишкен сайын кароолчунун балдарына .баалуу белек-бечкек алып келип беришчү. Үй ээлери менен кез-кез сүйлөшө калышканы болбосо алар өздөрүнчө өз оокаттарын кылып атышты. Кээ бир учурда гана кароолчу тигилердин үстүңө жумуштары болгондо кире калчу, болбосо эки кабаттуу үйгө дегеле улуксаатсыз өзү баш бакчу эмес.

Бир жолу ал саат сураганы тигилердин үйүнө кирип баратып кокусунан сүйлөшкөн сөздөрүн кулагы чалып, кире албай коридордо туруп калды. Залдын эшиги анча-мынча ачык болгондуктан ары жактагы сүйлөшкөн сөздөр бери жакка даана угулуп турду.

- Кана, качан жолго чыгалы?

- Тажикстандагы ызы-чуу кичине басылып калгансыды окшойт; эми дагы бир жумадай күтө туралы. Айлананы дагы бир сыйра чалгындап келип тынч болсо жолго чыгабыз. ,

- "Мерседес" кынтыксыз болуп өзгөрүлдүбү?

- Октордун айнектерине эле тийгени жакшы болуптур, болбосо аны айдаганга таптакыр эле мүмкүнчүлүк болбой калмак.

- Болуптур кана, Кыргызстанга кандай багыт, кандай маршрут менен кетели?

- Мурунку маршрутубуз эле туура, Самарканд, Бухара аркылуу Ташкенге келбедикпи, эми ушул маршрутубуз боюнча эле Чимкент аркылуу Таразка өтөбүз. Тараздын Мерке району менен жүрүп отуруп Кыргызстанга өтүп кетебиз. Ал жердин бажыканасы башка бажыканаларга салыштырмалуу анча строгий эмес. Анын үстүнө бизде товар-совар, наркотик дегендер жок. Документибиз болсо, баары жайында.

- А бул куралдарды эмне кылабыз?

- Булардын баарын өзүбүз менен алып эмне кылабыз, ар бирибизге бирден пистолет, эки автомат, снайпер мылтыгын, на всякий пожар эки-үч гранат алабыз, все, калганын ашка жүк, башка жүк кылбай мынча курал-жарактын баарын бул жакка калтырабыз. Иштер бүтпөдүбү, эми булардын деле бизге анча зарылдыгы жок.

- Кокусунан жолдон атышуу, кандуу кагылышуу болуп кетсе, эмне кылабыз?

- Кудай сактасын, ага жол бербөөгө аракет кылабыз..

- Кана анда, качан сапарга чыгалы?

- Ушул суббота күнү кечинде.

Булардын сүйлөшкөн сөздөрүн коридордо угуп турган үйдүн кароолчусу кайра сыртка барып шек санап калбасын деп атайылап сырткы эшикти ачып катуу жаап бери көздөй басты.

- Кечирип коюңуздар, биздин саатыбыз токтоп калыптыр, убакытты билип, тууралап коеюн деп кире калдым эле.

Баары тең унчукпастан аны шектүү карап калышты. Бир маалда Раббил саатын карап убакыт үч жарым болгондугун айтты. Ал кечирим сурап кайра чыгып кетти. Алмаз кабагын түркөй тигилерге карады.

- Эмне, эшик ачык беле?

- Ичинен илинбей калса керек. "

- "Сактыкка кордук жок" дейт, сак болбосок, сырттан запросто эле тигилериң кирип келиши мүмкүн. Анда үлгүрө албай да калабыз каршылык көрсөткөнгө. Эскертип коеюн, мындай чалагайымдык ишти жасабай-жүргүлө, ар кандай күтүлбөстүк болуп кетиши мүмкүн...

Буктурма

Үйдүн кароолчусу менен коштошуп чыгып баратканда Раббил кароолчу жигитке дагы бир жолу эскертип өттү.

- Биздин бул жакка келип кеткенибизди эч ким билбесин, ук-туңузбу, эч ким!

- Албетте, эми кайра качан келесиңер?

- Аны бир Кудай өзү билет, балким жакынкы аралыкта, балким көпкө созулуп калат, аны айта албайм. Үйдү жакшы кайтарып оокатыңарды кыла бергиле. Дагы бир эскертем, биз жөнүндө эч сөз болбосун, үйдү текшерип келе турган болсо, өзүмдүн жакындарым болот, чет мамлекетке соода кылып кеткен деп башка эч нерсе айтпаңыз. Кой, болуптур, жакшы калыңыз, эмки көрүшкөнчө.

- Өзүңөр да жакшы баргыла, жо-луңар шыдыр болсун, Кудайым колдосун!

Ал короодон сыртка чыгып өзүнөн алыстап кетип бараткан ак "Мерседести" узата карап турду да, машиненин бир топ нерселеринин өзгөргөнүн байкады. Үстүнкү алиги ок тешкен айнектери алмашылып, эң үстүнө багаж тагылып, эң башкысы машиненин номери башка болуп алмашылганын көрдү. Машине алыстап карааны көрүнбөй калгыча карап турду да, анан бир нерсени эстегендей үйүнө кирди. Бурчта турган телефонду алып кайдадыр бир жакка чалып кирди.

- Але, бул ички иштер бөлүмүбү?..

* * *

Душанбеден анча алыс эмес тоо арасындагы кафеде болгон кандуу окуя жалгыз гана Тажик республикасын эмес, бүтүндөй СНГ боюнча "дүң" болуп, чек арадагы бажыканалардын баардыгы жабылып, катуу көзөмөлгө алына ак "Мерседес" машинелеринин бири да калбай текшерүүдөн өтө баштаган болчу. Өзгөчө Кыргызстан тарапка өтүп жаткан Кыргызстандын номери бар "Мерседестер" катуу текшерүүгө алынды. Кокусунан түн ичинде Өзбекстан тарапка өтүп кеткен "Мерседестен" шек алышып, анын сары изине чөп салып калышкан эле. Бирок, Кыргызстандын номери бар ак "Мерседес" машинеси Өзбекстанга өткөн боюнча дайыны табылбай баардык жер-жерлерде, райондордо издөө катуу жүрүп жаткан. Кандуу окуя болгон күнү контрабандалардын да милициялар менен кагылышуусу кафе-деги катуу кыргынга эч кандай тиешеси жок экени толугу менен аныкталды. Аткылоо мезгилинде кафеден бирин-серин аман калып качып кеткендер кара чүмбөтчөндөр тууралуу болгон окуяны толугу менен баяндап беришкен болчу. Буга ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлеринен тышкары Куралдуу күчтөрдүн бүтүндөй гарнизону көтөрүлүп чыгышты. Ички иштер ми-нистрлиги тарабынан: "Кандай да болсо кара чүмбөтчөндөрдү таап туткундагыла, эгер каршылык көрсөтүшө турган болушса, ошол жерден бирин да койбой көзүн куруткула" деген катуу буйрук берилген эле. Солдаттар менен милиция кызматкерлери ар бир райондогу айылдарды, ар бир үйдү тинте башташкан. Бул мезгилде алар эбакта Өзбекстан тарапка өтүп кетип Ташкендеги үйдө эс алып жатышкан.

Алар Чимкентке сапар тартышканда арадан бир ай өтүп ызы-чуу кичине басаңдап калган болчу.

Ак "Мерседес" машинеси Чимкентке жеткиче аларды эки жерден МАИ кызматкерлери тосуп, документтерин тыкан текшерип анан кое беришти. Казакстандын чек арасына өтүп жатканда да Өзбекстандын бажычылары документтерин аябай кылдат кайра-кайра текшеришип атып, анан араң дегенде кое беришти.

- Өх, эптеп өттүк окшойт, эми казак МАИ кызматкерлеринен, бажыканадан эптеп өтүп кетсек, коркунучтун баары артта калды дегендикке жатат эле, - Раббил өзүнүн жеринен аман-эсен алып чыкканына кубана Эрболго кайрылды.

- Кана Эрбол, эми сенин кезегиң. Акыркы үмүт сенде, эми жердештериңден, кандашта-рыңдан, элиңден бизди аман-эсен алып өтсөң... Эң акыркы үмүтүбүз сенде калды.

Казакстандын бажыканасына жакындаганда куралчан турушкан солдаттарды көрүштү.

- Булардын эмнегедир түрү жаман, сак болгула, бирок кандуу кагылышууга аракет жасабагыла, эптеп өтүп келээрбиз.

- Ак "Мерседес" чек арага келип токтогондо куралчан эки-үч солдат келип машинени курчап алышты. Погонунда капитан чини бар көз айнекчен офицер "честь" берип акырын эңкейип ичине бир сыйра көз жүгүртүп алды да, рулда отурган Эрболго кайрылды.

- Эмне караңгыда кетип баратасыңар, наркотик жокпу машинеңерде? Документиңизди көрсөтүңүзчү?-

Эрбол шашпастан документтеринин баарын алып чыгып берди. Алиги капитан документтерин кылдат аябай текшерди. Кол фонаригинин жарыгы менен Эрболдун бетине жарык кылып сүрөттү салыштырып көрдү.

- Бетке эмне жарык кылып атасын, ансыз деле даана эле көрүнүп турбаймынбы, - анын бул кылыгы Эрболго жакпай атты.

- Ачууланбаңыз жигит, жакшылап текшерген биздин милдетибиз, сен эмне, казаксыңбы, анан эмне машинеңде Өзбекстандын номери бар?

- Ошол жакта жашасам ошол жактын номери болот да. Офицер документтерди алып ары басып кетти. Бул мезгилде машинени курчаган солдаттар анын сыртын аябай кылдат текшерип жатышкан эле. Эрболдун документтерин ары жакка алып кеткен офицер кайра келди да, Эрболго кайрып берди.

- Бошсуңар, кете берсеңер болот.

Машине бир калыпта Тараз шаарын карай зуулдап кетип бара жатты.

- Эмнегедир чек арада тургандардын көз караштары, сүйлөгөн сөздөрү, кый-мыл-аракеттери таптакыр башкача, силер байкадыңарбы? - рулда бараткан Эрбол бир нерседен беймаза болгондой сүйлөдү, - бизден шек алып калышкан жокпу?

- Эгер шек алып кала турган болушса бизди ошол жерден эле кармашмак да. Анын үстүнө машинени солдаттар да курчап турушкан. Ары жагында да колдоруна автомат кармап турушкан солдаттар бар болчу. Эмнеге шек алмак эле, документтердин баары туура, машине болсо кынтыксыз калыбына келтирилген. Саат канча болду?

- Тогуздан он мүнөт өттү.

- Кудай буюрса он экиге жетпей Таразда болуп калабыз. Андан ары эмне кылалы, кете берелиби же..?

- Таразка кирбей эле тиги токойдо суу сактагычтагы абышканын үйүнө кайрылат окшойбуз. Эмнегедир жүрөгүм түпөйүлдөнүп бир жаман нерсе болчудай кызыктай ахывалда болуп атам. Бир аз эс алып, ал жактан эртең кечинде чыгалы, Кыргызстанга көз ачып-жумганча жетип барабыз.

Эки тарабы бак-дарактуу жолдо, караңгылыкта алыска берүүчү жарыгын күйгүзүп "Мерседес" бир калыптагы ылдамдыгынан жазбай кетип баратты. Аңгыча кайдандыр-жайдандыр үстүндөгү жарыгы өчүп күйгөн МАИнин машинеси пайда болуп тигилерди кууп өттү да, токтоо жөнүндө буйрук берди. Автоинспекциянын машинеси менен "Мерседес" экөө бирдей жайлап барып токтоду. Машиненин ичинен инспектордун бирөөсү чыгып машинеге басып келе, документтерин сурады. Документтерин текшерип чыккан соң, ичине бир сыйра үңүлө карап алып "Мерседести" кое берди. Өзүлөрү болсо артта калып калышты. Жолдо кетип баратканда Раббил Эрболго. тийише акырын чымчып сүйлөп койду.

- Мына башталды, эми кадам сайын эле казак досторубуз тосо беришет жолдон. Кууп келишкенине жараша акча алышпаганы эмнеси? Же сенин сүрүңдөн чочуп кеттиби, ха-ха-ха.

Эртеден бери унчукпай рулда отуруп келаткан Эрбол арт жагын көрсөтүүчү күзгүдөн улам-улам көз кыйыгы менен карап өзүнчө "күнк" эте кетти.

- Эртеден бери байкап келатам, тээ бизден бир топ артта келаткан жарык алиги гаишниктин машинеси окшойт. Үстүнкү маргайт эткенин өчүрүп коюп артыбыздан ээрчип келатат.

Баардыгы айнектен тээ алыс жакта келаткан машинени жалт карашты.

- Ал эмес го дейм... жо-жо, ошол экен. Артыбыздан эмне "хвост" болуп ээрчип келатат? Машинени жай айдап аны алдыга өткөрүп жиберчи.

Бир маалда катуу бир ылдамдыгынан жазбай келаткан "Мерседес" акырындап жайлай баштады.

- Тигил да жайлап калды, токтотчу. Бизден ага эмне керек экен? Эгер акча керек болсо, акчасын берип жолго салалы.

"Мерседес" токтоп артта келаткан жарыктын келишин күтүп калды. Бирок, алиги автоинспекциянын машинеси токтобостон катуу айдаган боюнча алардан алдыга өтүп кетип ошол ылдамдыгынан жазбай булардан алыстай берди.

- Бул соо машине эмес, бизден эмне, бир нерсе шек алып калдыбы же акча өндүрө албай атабы?

МАИнин машинеси ылдамдыгын катуулаткан боюнча заматта көздөн кайым болуп кетти. Машина кайрадан ордунан козголду. Баардыгы тең унчугушпай үнсүз-сөзсүз өздөрүнүн ойлору менен өздөрү алек болуп кетип бара жатышты. Алдыда аларды эмне күтүп турганын эч кимиси туйган да, сезишкен да жок.

Ошол боюнча аларды жолдон эч тоскон да, токтоткон да жок. "Мерседес" машинеси катуу ылдамдыгынан жазбай чоң асфальт жол менен бир калыпта кетип бара жатты. Анын ичиндеги бешөө ар ким өзү менен өзү болуп, кээси үргүлөп, кээси уктап баратышкан. Бир кезде Алмаз башын көтөрүп саатына карады. Он экиге чукулдап калыптыр. "Кудай буюрса жыйырма-отуз мүнөттөн кийин Таразга кирип барабыз. То есть тиги суу сактагычты кайтарган абышканын үйүнө барабыз дебедик беле... Негизи ал жакшы киши, уулдуу болбогону менен бизди өз уулдарындай жакшы көрүп, жакшы кабыл алып сыйлайт; Кой, ал жакка чын эле кайрылбасак болбойт, көптөн бери бара да, учураша да элекпиз. Анын үстүнө караңгыда Кыргызстан жакка өтсөк таможниктер бизден шек алып калышы мүмкүн".

Күтүлбөгөн жерден машиненин тормозу катуу чыйылдап барып токтогондуктан, үргүлөп аткандардын баары баштарын көтөрүштү.

- Эмне болду? - алар эч нерсе түшүнүшпөй алды жакка көз жүгүртүштү.

Тээ бет маңдайларында милициянын үч машинеси туурасынан жолду тосуп токтотулуп, автоматчан кишилер бери жакты мээлеп турушуптур. Эрбол дароо машинесин артка айдады эле, тээ арт жакта да солдаттардын БТР машинеси жолду тосуп туурасынан токтоп, автоматчан жыбыраган солдаттардын пайда болгонун көрүштү. Эки жагы бийик дөң, кууш капчыгай болгондуктан башка жактан чыгып кетүүгө эч мүмкүн эмес, жол жок болчу. Алар күн мурунтан атайын ушул жерди тандашса керек.

- Биз буктурмага кабылдык окшойт, - Эрбол акырын ооз учунан "күңк" этти.

Кандуу кагылышуу

Чындыгында башка жак менен чыгып кетүүгө эч мүмкүн эмес эле. Ал эми жолдун алды жагы да, арт жагы да куралчан кишилер менен катуу тосулуу экен. Бир маалда алды жактан да, арт жактан да, эки капталдардан да чоң прожектордун жарыктары берилип айлана заматта жапжарык боло, ортодогу ак "Мерседес" машинеси күндүзгүдөй чакыйып дапдаана көрүнө түштү.

Бир маалда үндү чоңойтуп сүйлөгүч микрофон менен талаа жаңыра "заңк" эткен үн чыкты.

- Ээй, ак "Мерседестин" ичиндегилер, биз силердин ким эке-ниңерди билебиз. Душанбедеги кандуу окуянын күнөөкөрлөрү - кара чүмбөтчөнсүңөр. Азыр силер толугу менен эч жылчыксыз курчоодосуңар, качып кетүүгө же каршылык көрсөтүүгө эч мүмкүнчүлүгүңөр жок. Колуңарды желкеңерге алып, бирден чыгып багынып, биздин буйругубузду аткаргыла. Болбосо машинеңер менен кошо быт-чытыңарды чыгарып күм-жам кылабыз. Ойлонгонго он мүнөт убакыт беребиз. Андан соң аткылоону баштайбыз. Оң кулагыңар менен да, сол кулагыңар менен да уккула, он мүнөттөн кийин аткылоону баштайбыз!

"Мерседестин" ичиндегилер айнектен эки капталдарына кылдат көз жүгүртүп көрүштү. Кыдырекей жыш турушкан куралчандар ордуларында былк этишпей баардыгы ортону мээлеп турушуптур.

- Биз финишке келдик окшойт, сыягы катуу курчоодобуз. Эмне кылалы?

Бешөө өздөрүнчө сүйлөшө, акылдаша кетишти.

- Багынып бергенге болбойт, биздин ким экенибизди эч ким билбеши керек. Бул жөнүндө биздин топ тээ илгери жаңыдан уюшулуп жатканда Спартакка сөз, атүгүл ант да бергенбиз. Биздин ким экенибизди эч бир адам, эч бир жан билбеши керек. Кана жигиттер, эмне кылалы? Убакыт аз, тез ойлонгула!

- Жакшы ит өлүгүн көрсөтпөйт дегендей кармашып жатып өлөбүз, жөн өлбөй өңдөрүбүздү да таанытпаганга аракет кылабыз. Айла кетсе жүзүбүзгө бензин чачып өрттөп жиберебиз, ар бирибизде бензин балончиги бар эмеспи.

- Балким, буктурмадан эптеп кутулуп кетээрбиз?

- Кана, жигиттер, аракет кылып көрөлү, же ушул жерден жогололу, же буктурмадан чыккандай бололу, Кудайым, Теңирим колдосун, оомийин, - Алмаз бата берди эле, тигилер да ага кошулуп бата беришти. Андан соң баары жабылыша кара чүмбөттөрүн кийе башташты. Анан машиненин ичиндеги болгон куралдарын алып чыгышып, акыркы кандуу кагылышууга даярдана башташты. Аларда болгону үч автомат, беш пистолет, төрт кичинекей чет элдик кол гранатасы, анан үстүндө күндүз кылып көрсөтүүчү дүрбүсү бар бир снайпер мылтыгы бар болчу.

- Санагылачы, канча прожектор бар экенибизди курчап турган.

- Он. Эки капталыбызда үч-үчтөн алты, алды артыбызда эки-экиден төрт.

- Эн жакшы, демек, ар бирибизге эки-экиден туура келет экен да. Кана, тез бөлүшкүлө. Ким кайсы прожекторду алат, мен алдынкы эки прожекторду өчүрөм, - Алмаз тигилерге суроолуу карады.

- Мен арткы экөөнү, - Эрбол дароо унчукту.

- Калгандарыбыз болсо капталдагыларды тазалайбыз, - үчөө да дароо жооп беришти.

- Болуптур, ойлонгонго убакыт жок, снайпер мылтыгын мага бергиле. Бизге катуу ок аткылаган негизги күчтү мен тазалап, жок кылып турам. Дагы эскерте кетчү нерсе, не в коем случае прожектор болобу же башка болобу, жарык кылганга мүмкүнчүлүк бербегиле. Ар бир буйрукту так аткаргыла, ар бир ок текке кетпесин, таамай так аткылагыла, бул биздин акыркы шансыбыз, мүмкүнчүлүгүбүз, ушундан кутулуп кетсек, экинчи бейкүнөө кан төгүү жасабайбыз. Кана, кол алыштыкпы?

- Кол алыштык, - бешөө он колдорун сунуша колдорун бириктире кармашты.

Аңгыча алды жактан микрофондогу үн кайрадан талааны жаңыртты.

- Ээй, кара чүмбөтчөндөр, ойлонгонго дагы эки мүнөт гана калды. Убакыт бүтүп келатат, аткылоону баштайбыз!

Бешөө бириккен колдорун акырын кое беришти да, куралдарын октой башташты. -- Кана, баштадыкпы?

- Баштадык!

- Кудайым, Теңирим колдосун, ата-бабанын, Спартак, Абдугапардын арбактары колдосун, кана кеттик!

Күтүлбөгөн жерден ак "Мерседестин" төрт эшиги ачылды да, андан бешөө беш жакка чачырата атып чыгышып, көз ачып жумганча күйүп турган прожекторлорду аткылаша алды жактарындагы таштарга, чуңкурчаларга жашына беришти. Туш тараптан күйүп турган прожекторлордун баары быркыран күндүзгүдөй жарык болуп турган жер заматтын ортосунда кайрадан караңгылыкка чулганды. Бир азга жымжырт боло түштү, "аткыла" деген буйрук берилди окшойт, бир маалда ар тараптан ушунчалык катуу аткылоо башталды. Заматтын ортосунда алаамат каптагандай тарса-турс ызы-чуу болуп эле жатып калды. Он мүнөттөй аткылоо болуп кайра тынчый түштү. Бир аздан кийин ар кайсы жерден прожекторлордун жарыгы күйө баштады. Төмөн жакта жашынып жаткандар улам күйгөн прожекторлорду кайрадан сындыра атып жатышты. Эми эки тараптуу аткылоо башталды. Ортодогу "Мерседес" машинесинин айнектери быркырап сынып, анын капталдарына тийген октордун үнү кадимкидей угулуп атты.

Бир маалда оң тараптан онтогондой үн угулду.

- Сага эмне болду, Хамид?

- Ок оң ийниме жаңылды, оң колум менен курал алып аткылоо мүмкүн болбой калды. Бинт менен таңайын десем, тигилер баш көтөртпөй мүмкүнчүлүк бербей жатпайбы.

Аткылоо бир азга. тынчый түштү дагы микрофондон кайрадан акыркы үн "заңк" этти.

- Ээй, кара чүмбөтчөндөр, силерге акыркы жолу эскертүү берип жатабыз. Өз" эркиңер менен багынып бергиле, болбосо аткылоону эки эсе күчөтөбүз. Гранатометтор менен жардырабыз!

Бир аз жымжырт болгон соң, ага жооп иретинде орто жактан залп менен автоматтан атылган үндөр чыгып, машиненин тегерегиндегилердин төрт-бешөө жерге жалп дей түшүштү. Гранатометтор менен аткылай башташканда төмөн жактагылар алдыга жылып кетишти. Бир кезде Эрболго ок жаңылып жашынып жаткан жерде кыймылсыз жатып калды. Ага Альберт жетип барып акырын башын көтөрдү.

- Деги амансыңбы? - анын башындагы кара чүмбөтүн сыйрып салды.

Снаряддын, гранаттын чачырандысы анын көкүрөктөрүнө тийиптир. Бир аздан кийин эсине келе акырын көзүн ачты. Оор дем ала кыйналганына карабай кайра автоматын колго алды.

- Эч нерсе эмес; "до свадьбы доживем", андан көрө өз ордуна бар, тигилер жакын кирип келишпесин:

Альберт кайра өз ордуна кетти. Алмаздын жаалы келе улам ордун которо күндүз кылып көрсөтүүчү снайпер мылтыгы менен гранатомет кармап тургандарды четинен терип атып кирди. Бир кезде гранатомет менен аткылоо токтоп, тигилер кайрадан автомат менен аткылоого өтүштү. Айлана капкараңгы болгондуктан, ар ким туш келди эле аткылашууда. Төмөн жакты карай удаа-удаа эки-үч гранат ыргытылып ортодогу машинеге жетпесе да, анын айланасында катуу жарылуулар болду. Бул жарылууда Раббил катуу жараланды. Атүгүл, эсин жогото кыймылдаганга дарманы келген жок. Ортодо ар кайсы бу-луң-бурчтарда жашынып тургандардын октору азайып отуруп ченелүү гана болуп калгандыктан кез-кез гана жооп беришип, бирок таамай атып жатышты. Алмаз бир да огун текке кетирбей он чактысын кулаткан соң, огу түгөнүп калды. Машиненин ичиндеги темир жашикчеде мунун октору бар болчу, дароо жетип барып эшигин ачып ичине кирди. Анын айнектеринин баары быркырап капталдарынын баары калбырдай болуп тешилиптир. Окторду алып жатып анда бир ой пайда болду. Анан иштейт болду бекенби деп машинени акырын от алдырып көрдү. Бактыга жараша ачкычын бураганда эле машине дароо от алып кетти. Ал кайра сыртка чыгып тигилерге "Машинеге киргиле!" - деп акырын үн чыгарды. Альберт ары жакта сулк жаткан Раббилди алып келип машиненин арткы отургучуна жаткырды. Бул мезгилде Алмаз снайпер мылтыгы менен өйдө жактан баштарын чыгаргандарды-бирден терип атып өзүнө алаксытып аткан болчу.

- Баарыңар түштүңөрбү машинеге!

- Жок мен түшпөйм!.. Андан көрө силер кете бергиле, мен силерди куткарып калышым керек. Көндүрөм деп убара болбой эле койгула, мен бул жерде калам. Кана түшкүлө баарыңар машинеге. Силерге азыр алды жакты тосуп тургандардын жолун ачып берем... Сөзүнүн аягына чыга электе Хамиддин көкүрөгүнө ок тийип жерге кулап түштү да, кайра ордунан чымырканып турду.

- Түшкүлө баарыңар машинеге, мен азыр - ал алды жакта туурасынан турган машиналарга өтө тездик менен жакындап келип, койнундагы гранатаны алып аларды көздөй ыргытты да, жерге кулап түштү.

Туурасынан турган машинелерде катуу жарылуу болуп ортосу кичине ачыла түштү. Убакытты текке кетирбеш керек болчу. Алмаз машинесин катуу айдаган боюнча экөөнүн ортосун сүздүрүп өттү. Жарылууда күйүп аткан машинелер "Мерседес" машинеси катуу сүзгөндө эки жакка дагы ажырай түшүштү. Ушундан пайдаланып машине жолдун аркы бетине өтүп кетти. Эрбол окко учуп машинеге түшкөнгө үлгүрө албай калган эле. Ал жол боюнда бир аз кыймылсыз сулап жатты да, акыркы күчүн топтоп чөнтөгүнөн кичинекей баллончону алып чыгып бетине чачты. Анын ичинде бензин бар болчу. Көзү акырын сүзүлүп баратып "зажигалканы" күйгүзгөнгө үлгүрдү. Бензин дароо дүрт этип от алып анын денеси жалбырттап; күйө баштады. Эрбол ошол боюнча кыймылга келген жок. Машиненин артынан чуркаган кишилерди Хамид автоматтын огу менен тосуп алды. Анын жанынан милициянын эки машинеси зуу этип өтүп кетти. Хамид тээ алыста кетип бараткан "Мерседести" бир аз узата карап турган соң чөнтөгүнөн бензин куюлган баллончону сууруп чыкты.

(Эгер окурмандардын эсинде болсо, калган окуясы тээ башында жазылган).

* * *

Эпилог ордуна

Башка үйлөрдөн өзгөчө салынган эки кабаттуу үйдүн терезесинин жарыктары тан атканча өчпөй күйүп турду. Бийик дубалдуу короонун ичинде жагылган от да тан атканча өчкөн жок. Ким болсо да, бул үйдү конок тосуп жатышкан Деп ойломок, бирок ал жактан эч кандай ызы-чуу бакылдашкан үндөр угулбады. Оттун жанында отурган жигит күздүн муздак илебине кичине ичиркене жыйрылып алды да, үстүндө жамынып турган курткасын кымтыланып ондоп жамынды. Эртеден бери анын айланасында ары-бери чуркап жүргөн ит да куйругун кез-кез шыйпаңдата отту тиктеген боюнча былк этпей жатып калды. Бир маалда алиги жигит боюн түзөй асмандагы айды карады. "Эмне кылсам? Мынча байлыктын мага кереги не, булар үчүн канча кан төгүү болуп, канча адамдын өмүрү кыйылды. Биз байлык чогулталы деп уюшулган эмеспиз да... Биз деген бу дүйнөнүн, жашоонун мыйзамын бузгандарды жазалоо үчүн, булганч нерселерден тазалоо үчүн топту түзгөнбүз. Мага мынча байлыктын кереги жок, буларды эмне кылсам?" Алмаз ой-лонуп көпкө отурду. "Жүз миң дол-ларды өзүмө калтырам, жүз миң долларды карылар үйүнө, эки жүз минди ооруканага, эки жүз минди... таа-ак майыптар үйүнө, аялдар түрмөсүнө эки жүз миң, Кыргызстандагы ар бир колонияга, түрмөгө жүз миңден, "Кызыл Крест" коомуна, жакыр жашап жаткан адамдарга, пенсионерлерге да акча бөлүштүрүш керек. Баса, тигил он слитка алтынды эмне кылам?.. Аны мамлекеттик казынага өткөрсөмбү? Экономикабыз ушундай кыйынчылыкты баштарынан өткөрүп кыйна-лып атканда элибизге, мамлекетибизге анча-мынча болсо да көмөк болоор. Бул үйдү да, "иномарка" машинени да сатыш керек. Мунун ордуна жигули алып, шаардагы көп кабаттуу үйлөрдүн биринен үч бөлмөлүү үй алып коюш керек болду. Жаль, что бул жигиттердин бири да үйлөнгөн эмес. Эгер үй-бүлөлүү болсо, ар бирине финансы жактан көмөк берет элем.. Мурун жашаган жериндеги даректерин да айтышпаган. Алардын сөөктөрү да, кайсыл жерге коюлганы белгисиз... Кыскасы, бул жерде мага нечего делать, таптакыр алыс жакка кетиш керек. Келсем да он-он беш жылдан кийин кайтып келем. Өзүм менен кошо Хасиятканды ала кетип, таптакыр башкача жашоону башташым абзел. Өзүмдүн көлөкөмдөн өзүм сак-танбай, ар бир кадамымдан чочулабай адам катары эркин жашоого аракет кылып көрөм меңде экинчи жашоо башталат, бирок мындай эмес.

Мына, чоң мафиозниктерди, кылмышкерлерди, арам акча менен байыгандарды жазалайбыз деп жүрүп белде-рине чейин канга чыланып алышты, акыры алардын артынан өздөрү да кете беришти. Баары бир мафияны өмүр бою жазалап, түп тамырынан бери кыюу, тазалоо мүмкүн эмес экен.

Кош болгула, менин бир боорлорум Спартак, Абдугапар, Эрбол, Хамид, Альберт, Раббил. Мен силерди өмүрүм өткөнчө унутпайм. Ар жума сайын силерге багыштап куран окуттуруп турам. Ар бириңердин колодон айкелиңерди жасаттырып өзүмдүн үйүмдүн залында сактайм. Көрүшкөнчө, тигил дүйнөдөн жолугушканча кош болгула, менин бир боорлорум".

Бүткүл дүйнөгө ызы-чуу салып жүрүшкөн кара чүмбөтчөндөрдүн тарыхы ушуну менен соңуна чыкты. Алар кимдер экенин эч кимиси билбей да калышты, күтүлбөгөн жер-ден кандай пайда болушса, ошондой эле күтүлбөгөн жерден жок болуп кетиш-ти.

ТӨП КЕЛИШКЕН ЭКИ ОКУЯ

Көрүстөндөгү кездешүү

Бири-бирине шайкеш келген бул эки криминалдык бирөө тээ илгери Улуу Ата Мекендик согуш аяктап элдер жаңыдан кайрадан тынчтык абалына өтүп, чарба иштерин жандандыра баштаган кырк сегиз, кырк тогузунчу жылдары болгон. Ал эми экинчиси болсо кийинчерээк алтымышынчы жылдары болуптур. Муну окушса, балким ошол кездеги Кыргызстанга чуу болгон бул кылмыштуу окуя окурмандардын эстерине кайрадан түшөөр. Эмесе, адегенде биринчи окуясына кайрылалы.

Ал кишинин аты Максим болчу, жашы алтымышка чукулдап барып калса да өзүн караган, өтө тың, ак жуумал, толмочунан келген киши экен. Сүйлөгөн сөзүнөн, кыймыл-аракетинен аны эч ким элүүдөн өтүп, алтымышка чукулдап калган деп айтпас эле. Жок эле дегенде жети-сегиз жаш төмөн түшүрүп айтышмак. Ал эми уулу Алексей ушул жазда жыйырма жетиге чыккан, жакында үйлөнөм деп даярданып жүргөн. Алардын негизги кесиби - үйүндө жалаң чочко багып, күлкүлдөтө семиртип, өкмөткө өткөрүп, элдерге сатуу эле, ошол менен акырындап буттарына туруп байып да кетишкен. Баккан чочколорунун ушунчалык семиздиги, майы менен этинин ушунчалык даамдуулугу, жогорку калориялуулугу жагынан жалаң эле Кыргызстанды эмес, бүтүндөй Союз боюнча атагы чыккан киши болчу. Атүгүл ал бир нече жолу борбордук гезит-телевизорлорго жарыяланган эле. Ал баккан чочколордун эттерин сатып алышканы башка республикалардан да келишчү. Бирок, чочколорун кантип багаарын, эмне менен азыктандыраарын, өзгөчөлүктөрүн өкмөт тарабынан болобу, же журналисттерден болобу, бир да бирөө кызыгып сурап, үйүнө барып өз көздөрү менен көрүшкөн эмес. Арадан көп убакыт өткөндөн кийин гана бул криминалдуу окуянын бети ачылып, бүтүндөй Кыргызстанга "дүңк" этип чыга келди. Ким билет, балким бул кылмыштуу кыңыр иш ушул боюнча таптакыр эле билинбей жүрө берет беле? Бул дагы кокусунан болду. Эмесе, сөз башынан болсун.

Мариям эки бөлмөлүү барак үйдө кызы экөө жалгыз турушчу. Күйөөсү согушка кеткен боюнча кайтпай калган. Ал борбор калаабыздагы жаңыдан уюштурулуп жаткан кийим тигүү фабрикасында тикмечи болуп иштечү. Жалгыз кызы Галина болсо мектепте сегизинчи класста окучу. Ал жашынан тири карак болуп чоңоюп үй жумуштарына аябай тың болчу. Аласы жумуштан келгенде ага эч нерсе жасатчу эмес. Үй оокаттарын бүт өзү кылчу. Эртең мененки саат алтыда экөө тең бирдей чогуу ойгонушчу. Бири сабакка экинчиси жумушка, элдерден ашып кетпей кем калышпай экөөнүн оокаттары көпчүлүк катары эле жүрүп жаткан. Бир күнү кырсык болду.

Ошол каргашалуу күнү эмнегедир Мариямдын жүрөгү элеп-желеп болуп согуп, бир орунда тура албай ары-бери эле басып атты. Бир-эки жолу эки эмчеги зырп-зырп этип катуу ооругандыктан чыдай албай жумушун токтото коюп ары жактагы орундукка бөк түшө отура калды. "Сага эмне болду?" деп жанындагы чогуу иштеп аткан келин сураганда "Эчтеке эмес, мен азыр" деп бир азга отуруп, анан кайра эле жумушун улантып кирди. Ошол күнү каргашадай болуп жумушу да жакшы жүрбөй атты. Бир туруп жип үзүлүп кетсе, бир туруп өзү тигип аткан машиненин ийнеси сынып кетет. Жүрөгү элеп-желеп боло колу калтырай машинени да жакшы айланта албай атты. Аңгыча...

Ары жактан фабриканын жетекчиси өзү менен кошо эки-үч аялды ээрчитип келди да, Мариямды өзүнчө чакырып кетти.

- Укчу Мариям, сен азыр түз эле үйүңө барышың керек. Машине эшикте даяр турат, сени жеткирип коёт.

- Деги эмне болду, тынччылыкпы?

Фабриканын жетекчиси башка эч нерсе айтпастан ары көздөй басып кетти эле, бери жактагы эки аял Мариямды жетелеп жөнөштү. Эч нерсени түшүнбөй деңдароо болгон Мариям тигилердин жетеги менен болуп, жеңил машиненин арткы орундугуна келип отурду. Алиги эки аял да эки жагына келип отурушту.

Жолдо кетип баратканда сол жагындагы аял анын кулагына шыбырады:

- Сен эстүү келинсиң Мариям, өзүңдү кармашып керек, ар дайым кайраттуу бол. "

- Деги эмне болду, айткылачы, бай болгурлар?..

Аңгыча зуулдаган машине Мариямдын барак үйүнүн жанына келип Токтогондо эле ары жакта үймөлөктөшкөн аялдар бери көздөй басып келишти. Өзүнүн эң жакын деген жолдош кызы Наташа анын бет маңдайына басып келди, экөөнүн көздөрү бири-бирине тиктеше түшүштү. Экөөнү курчап алышкан кошуналары унчугушпастан жардана карап турушту. Бир аздан кийин Наташа Мариямдын ийнине акырын колун койду да, өзүнөн-өзү көзүнөн жаш атып кетти.

- Кайрат кыл Мариям, Галкадан айрылып калдык. Айланасында эмне болуп атканын жакшы түшүнө бербей жер астын-үстүн болуп, өңүбү, түшүбү ажырата албай Мариям эсин жоготуп баратты.

* * *

Бүгүн кызы Галинаны Чоң-Арык айылынын батыш тарабын-дагы көрүстөндөр жайына тапшырып келишкен эле. Байкуш Мариям жалгыз кызынан айрылып таптакыр эле мөксүп калды. Элдердин ай-туусунда Галина токко урунуп өлүптүр. Кокусунан кирип келген кошунасы жансыз жаткан Галяны көрө коюп кошуналардын баарын дүрбөтүп келип аны сактап калыш үчүн ар кандай аракеттерди колдонушуптур. Атүгүл жылаңачтап чечиндирип ийишип ары жакта үйүлүп турган күлгө жабыла көмүп да жиберишиптир, анткени токту күл өзүнө тартып алат деп бирөө айтса керек. Бирок баары бир аны сактай алышпады... Биринчи ток урганда эле жүрөгү эбакта сокпой калыптыр. "Тез жардам" менен келген врачтар да жардам бере алган жок.

Айланага караңгы кирип элдин алды жатууга кам көрө баштаган маал болчу. Эртеден бери жалгызынын сүрөтүн карап көз жашын көл талаа кылып ыйлап отурган Мариям ордунан туруп оор үшкүрүнө бети-башын жууп жатуунун камын көрө баштады. Аңгыча терезе акырын "тырс-тырс" этип тырсылдагансып кетти. Бирөөлөр тырсылдатып атабы дегенсип бир ордунан жылбай тыңшап калды. Терезе жанагыданда катуураак тырсылдады. Беймаал убакта ким болуп кетти дегенсип те-резенин жанына басып келди дагы акырын үн катты.

- Бу ким?

- Бул мен эле мама, Галинамын.

Өз кулагына өзү ишенбей терезе парданы шарт тартып ийил сыртка үңүлдү. Күндүз жайына тапшырып келген кызынын сөлөкөтүн көргөндө ал болгон күчү менен бир бакырып алды да, эси ооп жыгылды.

Бул мезгилде кошунасы Андрей сыртта иш менен өзүнчө алакеттенип жүргөн эле. Мариямдын катуу чаңырган үнүн угуп, ишин токтото коюп, анын үйүн көздөй жүгүрүп жөнөдү. Терезеде үйдүн ичин шыкаалап турган кызды көрүп жанына басып келип "Сен кимсиң?" деп сурады. Ал кыз жалт эте бери көздөй бурулду да: "Бул мен эле дядя Андрей, Галинамын, мени көрүстөнгө көмүп таштапсыңар, кайра тирилип келдим" - деди. Согушта жүрүп далай өлүктөр менен кошо жатып аралашып жүрүп, көнүп калган кошунасы кыздан корккон жок. Үйүнө ээрчитип барды дагы жарыкка жакшылап анын жүзүнө үйүлүп, чын эле тирүү экенин билип дароо кошуналарынын баарын чогулта келди. Андан соң баары жабыла сүйүнчүлөп Мариямдын үйүнө барышты. Жалгыз кызынын чын эле тирүү экенине чындап ишенген эне кургур кызын кучагына алып аябай өксүп ыйлады. Анан бир аз эсин жыйган соң кошуналары менен аны тегеректеше кандайча тирилип келгенин кызыгып сурай башташты. Ал көргөндөрүн айтып кирди.

- Билбейм, бир кезде тарсылдаган дабыштан ойгонуп кетип, көзүмдү ачсам, караңгы жерде жатыпмын. Кыймылдайын десем төрт тарабым тең жыгач экен, ошондо өзүмдүн гробдо жатканымды билдим. Аңгыча эле үстүмдөн ким-дир-бирөөлөрдүн күрсүлдөтүп күрөк менен казып аткан дабыштарын уктум. Андан соң кишилердин сүйлөшкөн сөздөрү утула баштады. Бир маалда гробдун үстүнкү бөлүгү ачылып эки кишинин караанын көрдүм. Бири экинчисине "Сен бутунан карма, мен баш жагынан көтөрөйүн" деп буйрук бере сүйлөп атты. Бирөө бутумдан, экинчиси мойнумдан кармап көтөрө бергенде мойнумдун ооруганына чыдай албай бакырып анын колун катуу кагып жибердим да, ордуман тура калдым. Ошол маалда экөө тең бакырып чалкасынан кетишти. Туруп айланамды карасам бүт эле көрүстөндөр экен. Анан ордуман турдум да эки жерде кыймылсыз жаткан эки сөлөкөттү көрдүм. Өздөрүнөн анча алыс эмес жерде жеңил машине да туруптур. Ошол боюнча болгон күчүм менен төмөн карай чуркап жөнөдүм. Машинелерди тоссом бири да токтобой койду.

Эч бир эс албастан чуркап жүрүп отуруп жөө келдим. Ишенбесеңер, барсаңар - мени гробдон сууруп чыгышкан эки адамдын өлүгү, жанында машинеси да турат.

Арадан анча көп убакыт өтпөй эле кошуналары бул окуяны дароо милицияга кабарлашты. Андан соң ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлери тарабынан атайын топ түзүлүп, окуя болгон жерге барышты. Чын эле кыздын айтканындай көрүстөндөр арасында жаңы "Москвич" жеңил машине, анын ары жагында эки адамдын жансыз денелерин табышты.

Ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлери тарабынан эртеси күнү эле өлгөн кишилердин ким экени аныкталды. Алар борбор калаабыздын чет жакаларында жашаган жашы алтымышка чукулдап калган Максим деген чал менен уулу Алексей экен. Бирок эмне себептен алар түн ичинде көрүстөндү барып казышканы тигилерге табышмак болуп атты. Көп өтпөй эле алардын үйүнө барганда гана бул табышмактын түйүнү чечиле баштады. Толмочунан келген анын аялы адегенде таптакыр эле милицияларды үйүнө жолоткусу келген жок. Бирок, тигилер ага болбой эле жогору жактагылардан улуксат кагазын алып келип, үйдүн ичин тинтил текшере башташты. Сандыкка салынган пачкаланган акчалар, алтындан жасалган ар түрдүү буюмдар: шакек, моюнга такчу чынжырча, сөйкө жана башкалар табылды. Сарайында багылып жаткан чочколорду көргөнү барганда баардыгы күтүлбөгөн окуяга туш бо-лушту. Күрсүйгөн семиз чочколор тигилерге кол салып качырышып, аз жерден өлтүрүп кое жаздады. Каалганы жаап сыртка чыга качышпаганда ким билет эле, балким тигилерди да жара тартып салышат беле?

Баарынан кызыгы, күлкүлдөгөн семиз чочколордун алдында кишинин баш сөөктөрү, кабыргалары, кол-бут сөөктөрү чачылып жатканын көрүштү. Ал эми тигилер болсо кишилерди бүкүлү жутуп жиберчүдөй жулунуп каалганы тарсылдатып сүзгүлөп атышты.

Ошондон көп өтпөй эле окуянын баары маалым болуп чыга келди. Суракта аялы баарын айтып берди. Көрсө, Максим уулу экөө түнкүсүн уурданып чыгышып, көрүстөндөргө барышып жаңы коюлган кишилердин ордун кайра казып чыгышып, кийимдерин өлгөн адамдардын эти менен чочколорун азыктандырып жүрүшүптүр. Ошол себептен кишинин эти менен азыктанган чочколору аябай семиз, ка-лориялуу, аябай даамдуу болуп, бүткүл Союз боюнча атагы чыгып атыптыр. Аялынын айтуусунда Максим уулу экөө адегенде түнкүсүн барышып өлүктү кайра казып чыгышканда, орто-сунан бөлүп туруп эки мүшөккө салып, анан көтөрүп келишчү экен. Кийинчерээк жаңы "Москвич" сатып алышып, өлүктү бөлбөй бүкүлү эле арткы багажына салып алып үйлөрүнө жеткирип жүрүшүптүр, Галина токко урунганда жүрөгү убактылуу токтоп, арадан бир канча убакыт өткөндөн кийин кайрадан калыбына келип сого баштаптыр. Ал кайра эсине келип боюна кан жүгүрүп көзүн ачканда тигилер да келип калышып өлүктү сыртка алып чыгып отурушпайбы. Күтүлбөгөн жерден эле өлүк кыйкырып ордунан тура калганда, мындайды өмүрү күтпөгөн тигил экөөнүн тең жүрөктөрү жарылып өлүшүптүр.

Бул согуштан кийинки биринчи окуя эле, ал эл арасында көпкө чейин унутулбай айтылып жүрдү. Арадан он жылдан ашык убакыт өткөндөн кийин ушул сыяктуу дагы бир кызыктуу окуя кайталанды. Балким, муну окуган окурмандардын, көпчүлүктүн эсине түшөр.

Тиги дүйнөнүн "волгасы"

Биринчи бөлүмгө шайкеш келген бул экинчи криминалдуу окуя арадан он жылдан ашык убакыт өткөндөн кийин алтымышынчы жылдары кайра кайталанган. Балким, муну окуган окурмандардын көпчүлүгү, убагында дүңгүрөп Кыргызстанга чуу болгонун дагы бир жолу эстерине түшүрүп кетишээр. Эми тээ арадан көп жылдар өтүп кетсе да кайрадан ошол окуяга дагы бир жолу кайрылып көрөлү.

Маринанын күйөө баласы Виталий жаңы "Волгалуу" болгонуна кошуналары түгүл, аны тааныгандардын баары суктанып да, таңгалып да жүрүштү. Ал мындай жапжаңы, аппак, акыркы маркадагы "Волгалуу" болом деп үч уктаса да түшүнө кирген эмес. Аны сатып алам деп ичпей-жебей-, өмүр бою акча чогултса да сатып алганга мүмкүнчүлүгү жок болчу. Болгону бул жарык дүйнөдөн ичээрин ичип, жээрин жеп, төрүнөн көрү жакын калган сексен жети жаштагы кайненеси аны күйөө баласына эч себепсиз жөндөн-жөн гана белекке берген. Бул эмне болгон жапжаңы "Волга", кемпир аны кайдан алды?

Бул "Волганын" тарых жолу да өзүнчө узак баян. Ал заводдон жаңы гана чыкканы менен криминалга да аралашып, атүгүл кожоюнду ээрчип тиги дүйнөгө дагы барып келди. Ошол себептен теманы "Тиги дүйнөнүн Волгасы" деп аталык. Эмесе, сөз башынан болсун.

* * *

Бүгүн Марина менен анын абышкасы Григорийдин пенсия ала турган күнү болчу. Экөө тең пенсия китепчесин көтөрүп алышып, ээрчише өздөрүнөн анча алыс эмес жердеги дайыма пенсиясын алып жүрүшчү почтага жөнөштү. Аларды почтада иштеген кыздардын баары жакшы таанышкандыктан босогону атташаары менен эле баш ийкешип учурашышып, экөөнүн тең акчасын камдап коюшаар эле. Алар болгону кирип кагазга кол коюп, акча алганды гана билишчү. Акчаны алышкан соң, дароо эле коштошуп чыгып кетишчү, атүгүл санашчу да эмес. Тигилерге аябай ишенишчү. Кээде абышкасы, кээде өзү, кээ бир учурларда экөө тең чогуу келип пенсиясын алып кетишчү. Бул жолу пенсияларын алып атканда эмнегедир экөөнө тең лотерея билеттерин кошуп берип коюшту. Аларда өмүрү мындай болгон эмес. Кемпири да, абышкасы да буга ңааразыланыша кайра лотерея билеттерин кайтарып беришти.

- Мунуңардын бизге кереги жок, айланайын, андан көрө акчабызды эле бергиле. Нан, чай, же май алганга жарабаса, мунун кереги эмне бизге.

Булардын сөзүн угушкан, бери жактагы акча берип атышкан кыздар "бырс" этип күлүп жиберишти. Анан бирөөсү аларга түшүндүрүп кирди.

- Бул лотерея билетти жалгыз эле силерге эмес, баардык пенсионерлерге, жумушчуларга кошуп берип атабыз. Ала бергиле, эч зыяны тийбейт мунун, андан көрө жаныңарга сактап жүргүлө, балким машине утуп каласыңарбы...

Тигилер кемпир-чалга көпкө чейин түшүндүрүп, акыйлашып атышып араң көндүрүштү. Үйгө келишкенде экөө билетти кайра-кайра карашып, эмне кылаарын билишпей жатышты. Анан кемпир "күңк" этти:

- Чын эле машине утуп алсак ажеп эмес. Андан көрө ме муну, тиги Жаңы костюмуңдун чөнтөгүнө салып кой. Мен болсо номурун кагазга жазып алайын. Эгер ойнотулуп кала турган болсо, кагаздагы көчүрмөсү боюнча салыштырып көрөм.

- Ийе, бизге машиненин кереги эмне, кемпир, өсөөрүбүз бүтүп өлөөрүбүз калды. Аны эмне, музей кылып көрсөтмөгө коймок белек.

- Кызыксын го дейм абышка, өзүбүз айдабасак да аны кызыбызга, күйөө балабызга белек кылып бербейт белек. Аларды жөө бастырбай, - кемпир билеттин номурун кагазга жазып алды да, лотореядардын өзүн абышкасынын тигил жакта илинип турган жаңы костюмунун чөнтөгүнө салып койду.

Ошол боюнча арадан бир канча убакыттар өткөндө күнүмдүк көр тирлик менен алп урушуп атышып аны эстеринен чыгарып да жиберишти. Бир күнү абышкасы Григорийдин эски оорусу кармап төшөккө жатып калды. Көптөн бери улам айыгып, кайра төшөккө жатып калып, айтор дарынын күчү менен жакшы боло калып жүргөн. Бул жолкусунда катуу жыгылды. Өзүнүн врачы келип күндө дары берип, ийне сайганына карабай оңолгондун ордуна ахыбалы начарлагандан начарлай берди. Бир айдын ичинде эле жаактары шимилип, аябай арыктап кетти. Акыры анын адам болбосуна көзү жеткен врачтар Маринаны бери жакка ээрчитип келишип: "Мунун ичээр суусу түгөнүп баратат, таарынтпай, кейитпей оюндагысын аткарып, жакшылап бак, абышкаңдын бир жумалык гана күнү калды, жакшылап кара" деп ачык эле айтышты. Төшөктөн башын көтөрө албай жаткан атасына кызы Ира менен күйөө баласы Виталий да үйүнө келип, энесине каралашып жүрүштү. Врачтар айткандай эле Григорий төртүнчү күнү жарык дүйнө менен коштошуп кете берди. Анын өлөөр алдында кызы менен күйөө баласы да башында болушту.

* * *

Григорийдин каза болуп өз жайына коюп келгенден бери бир айдан ашып калган эле. Күйөө баласы менен кызы жалгыз калган энесин өздөрүнө көчүрүп алышкан. Ал эми тигил үйдү болсо жаңы үйлөнгөн студенттерге батирге берип коюшкан. Бир күнү күйөө баласы көчөдөн гезит сатып келип, анан дароо эле ары жактагы катылуу жерден лотерея билеттерин алып, гезитти столго жая салышты да, Ира экөө ойнотуп киришти. Бир кезде Виталий жыйырмадай лотереянын баарын уучтап туруп ачуулана ары жактагы таштанды салынган челекке ыргытып салды.

- Ушунча билеттин баарын эмнеге сатып алдым дейм да, акча коротуп, карачы бири да утса буюрбасын!

- Эмне, эч нерсе уткан жокпу? - ары жактан Марина да басып келип кызыга сурай- кетти.

- Эчтеке, жок дегенде бир сом утса эле эмне? Кичине сүйүнүп калбайт белем. Канча күндөн бери бир нерседен үмүттөнүп бек жерге катып сактап келатпадым. Эми карасаң...

Аңгыча Маринанын эсине мындан үч ай мурун абышкасы экөөнө пенсияга кошуп берген лотерея билеттери кылт эте түштү. Анан дароо барып баягы көчүрүп алган кагаздарды алып келип ойнотула турган номерлерин салыштырып көрдү. Дал эле ушул гезитте ойнотулат экен. Анан шашпай отура калып номерлерин катары менен издеп кирди. Бир кезде бир жерге келип такалып калды да, көзүн алайта ачып, өзүнө-өзү ишенбей туруп калды. Анан ары жакта турган күйөө баласын өзүнө чакырды.

- Витя, бери келип карачы бул жакты. Мен өзүмө-өзүм ишене албай турам, мобул тушта "Волга" деп жазылып турабы?

Виталий да басып келип кагаздагы менен гезиттегини салыштырып, көзү чанагынан чыгып кете жаздады, анан болгон күчү менен кыйкырып жиберди.

-"Волга"!

Аны укканда кызы Ира да жүгүрүп келди.

- "Волга"! Ураа, "Волга" уттук! Энекеси куттуктайм! Баары ошол жерден ызы-чуу түшүшө дүрбөп калышты. Бир маалда күйөө баласы токтой калып кайненесине кайрылды.

- Баса, энекеси, бул лотереянын өзү кайда? - аны укканда Маринанын жүзүнөн кубаныч өзгөрүп, бир нерсени эстегендей кабагы бүркөлө түштү.

- Баса, айтмакчы, ал абышкамдын костюмунун чөнтөгүндө эмес беле.

- Анын костюму кайда?

- Кайда болмок эле, тиги дүйнөдө.

- Түшүнгөн жокмун.

- Эмнесин түшүнбөйсүң, ал өзү менен кошо ошол костюмду тиги дүйнөгө кийип кеткен.

- Табытка ошол костюмун кийгизип жаткырдыңар беле?

- Ооба да. Ал деген анын эң жакшы көргөн сыйлуу костюму болчу.

- Эми эмне кылабыз?

- Билбейм.

- Кандай болсо да табытты кайра казып, билетти алыш керек.

- Кой, абышкамдын тынчын албайлы, ал өзү менен кошо кетсин.

- Сиз түшүнсөңүз, энекеси, ал кагаз менен тиги дүйнөдө "Волганы" айдамак беле? Бөөдөдөн бөөдө чирип жоголот. Өмүр бою акча чогултсак да аны сатып алганга каражатыбыз жетпейт. Кандай болсо да бир жолун табыш керек.

o - Кантип?

- Кантип болмок эле, ар кайсы жерге чуркап, түшүндүрүп, уруксаат кагазын алабыз дагы, өзүбүзчө топ уюштуруп, кайнатамдын мүрзөсүнө барып табытын кайра казабыз. Анан акырын анын чөнтөгүндөгү лотереяны алабыз дагы, кайра мурункудай, кылып көмүп коебуз. Ал эч нерсе болбойт. Түшүнсөңүз энекеси, бул жерде канчалаган акча жатат, бул оюнчук эмес да.

- Аа-ай, деги билбейм, өзүн билчи. Деги абышкамдын сөөгүнө зыяныңарды тийгизбесеңер болду.

- Рахмат, ага эч нерсе болбойт энекеси.

Ошентип, ошол убакыттан, ошол мүнөттөн баштап эле Виталий көрүнгөн жакка чуркай баштады. Бардык жерден тийиштүү кагаздарын чо-гултуп, жергиликтүү милиция баш болгон өзүнчө топ түзүп, көрүстөнгө барышып көрдү каза башташты. Табытка күрөктүн мизи тийгенде Марина чөгөлөй отура калып Кудайдан кайра-кайра кечирим сурап чокунуп жиберди.

- Ээ Кудай, өзүң кечире көр.

Алар табыттын айланасындагы топурактарды акырын тазалап, акырын сыртка алып чыгышты да, ичин ачышты. Анан көргөн көздөрүнө ишене алышпай, бирин-бири жалдырай карап туруп калышты. Анткени табытта Григорийдин сөөгү турмак эч нерсе жок болчу.

* * *

Көп өтпөй эле бул окуя борборубуздагы Ички иштер бөлүмүнө чейин жетти. Милиция кызматкерлери өздөрүнчө чогулуп отуруп алышып, бул окуяны талкууга алып киришти.

- Бул өлүк жөндөн-жөн эле жоголгон жок. Эсиңердеби, мындан он үч, он төрт жыл мурун болгон окуяны. Азыркы да ошондой болуп кайталанышы ыктымал. Ал эми өлгөн кишилердин кийимдерин базарларга алып барып сатып жибериши да мүмкүн. Ошондуктан тез аранын ичинде жоголгон кишинин костюмун базарлардан болобу, көчөдөн болобу, химчисткадан болобу, же дүкөндөрдөн болобу, издегиле. Ал табылбай койбойт. Эсиңерде болсун, кара костюмдун сол жеңинде тамекинин күлү тешип кеткен кичине оюкча бар экен.

Ошондон соң атайын изилдөө тобу уюштурулуп, кийим сатылып аткан жер-жерлердин баарын шимшилеп издей башташты. Анан кокусунан шаардын четиндеги кийим тазалоочу бөлүмдөн (химчистка) анын костюмун таап алышты. Аны көргөндө кемпир абышкасыныкы экенин дароо эле тааныды. Анткени бул кийим менен далай жолу конокко барышкан. Анын сол жак ж-ңинде кичине оюлуп калган жери да бар болчу. Ал жерден кийимдин кожоюну ким экенин, качан келип алаарын билишип, аны күтүп атайын аңдып турушту. Кожоюну да көпкө деле күттүргөн жок. Ал келээри менен "чап" этип кармашты да бөлүмгө алып барышты. Суракта ал бардыгын жашырбастан айтып берип, күнөөсүн мойнуна алды. Албаска чарасы да жок болчу. Көрсө, ал да дайыма чоңоюп калган уулу экөө түнкүсүн көрүстөндөргө барып, жаңы жайына коюлган кишилердин өлүктөрүн казып алып өзүнүн чочколорун азыктандырып жүрүптүр. Ал эми алардын кийимдерин болсо "химчисткага" берип тазалаттырып туруп, базарга алып барып саттырчу экен. Эч жерде иштебегени менен кошуналарнан эң тың жашаганы жана эң байы ушул адам экенин айтышты. Көп өтпөй шаардык прокуратура тарабынан анын үстүнөн кылмыш иши козголду. Баарынан кызыгы, алиги лотерея болсо ошол эле боюнча алиги чөнтөктө экен. Ага эч ким тийбептир. Алар жапжаңы аппак "Велгалуу" болушканы аз келгенсип, ойдо жок жерден эле дагы бир кылмыштын бетин ачып кеткенге жардам беришти. Эгер лотерея билети болбогондо ким билет эле, дагы канчага чейин бул кылмыштуу иш улантылып жүрө берет эле? Марина айткандай эле, "Волганы" күйөө баласына белекке тартуулады. Бирок, көпчүлүгү аны "тиги дүйнөдөн келген Волга" деп коюшат.

ӨЛҮМ КАРТАСЫ

Сыртта борошолоп катуу урган кар аралаш күзгү жаан көз ачырбай, кыштын келишин алдын ала эскерткендей жер бетин акырындап аппак түскө айланта баштады. Бул күз мезгилинин эң алгачкы кары эле. Жаан тоскуч кол чатырчасын көтөргөн шаардыктар далдоо жерге аялдамаларга ыкташып, же такси кармап үйлөрүнө шашылышат. Кар аралаш жаан ушунчалык катуу уруп аткандыктан жети-сегиз кадамдан кийин эле ары жагы көрүнбөй троллейбус, автобус, жеңил машине айдагандардын баары күндүз болгонуна карабай жарыктарын күйгүзүп алышкан. Шаардыктар үчүн мындай убакытта иш эле болуп калбаса, көчөгө чыккандан көрө жылуу үйдө отургандан артык эч нерсе жок. Ал эми ушул эле мезгилде кинотеатрдын ичи караңгылыкты кучагына ала ал жак өзүнчө бир керемет дүйнө болуп аткан. Эч нерсе менен иши жок бирде жылмайыша, бирде зал жаңыра дуу-дуу каткырышып, башка дүйнөгө кирип кетишкен миңдеген көздөр жыргалга батыша экранды тиктешет. Залда "Көңүлдүү саякат" деген француздардын окуя-луу-күлкүлүү киносу жүрүп жаткан. Ичи жылуу, кенен зал ичи бир саамга тынчтык болуп турат да, капысынан бомба тийип жарылгандай дуу эткен күлкү жаңыра түшөт жана бир аз басаңдай, анан кайра уланат. Сырттагы борошолоп уруп аткан кар менен иши жок, атүгүл бири-бирине да көңүл бурбай көрүүчүлөрдүн баары кинодогу каармандарды ээрише окуяга кошо аралашып кетишкен.

Ошо маалда эң акыркы орундуктан бир караан акырын турду да, катар-катар тизилген орундуктарды кармалай санай өзүнчө бир нерселер менен убаралана баштады. Караңгы чулганган зал ичинде кинодогу каармандардын гана үнү угулат. Ал акырын жыла биринчи катарга чейин барды да, бир топко залдагы кино көрүп тургандарды карап туруп калды, анан орундуктардын катарларын төмөн жактан өйдө көздөй кармалап санап жөнөдү. Киного берилип кеткен көрүүчүлөр мунун эмне жасап, эмне иштегени жатканын таназар алып, көңүл бурушкан да жок. Бир маалда ал орто ченине жеткенде тык токтоп, акырын эңкейе четки орундукта кино көрүп отурган кишиден канчанчы катар экенин сурады. Анан онунчу катар экенин уккандан кийин анын артындагы он биринчи катарга түшүп, көрүүчүлөрдөн кечирим сурай эңкейип алып туурасынан түшкөн катарларды санай жылып жүрүп отурду. Бир жерге келгенде токтой калып дагы канчанчы орун экенин сурады. Тогузунчу орун экенин билгенден кийин ошол жерге бир азга буйдала түштү дагы, алдыңкы орунда отурган караанга багыттап туруп колундагы бир нерсесин акырын басып койду эле, ал дароо эле шылк дей түшүп, башы жанында отурган кыздын ийнине жөлөнүп калды. Ошо маалда дуу эткен күлкүгө аралаш жанында отурган кыз күңк этти.

- Эй жигит, бол ылдам өтүп кетчи, мага көрсөтпөй таптакыр тосуп кал-дың!

- Кечирип коюңуз, мына кеттим! - Алиги караан Шыпылдай басып орундуктардан суурулуп чыкты да, бир азга эки жакты аярлай карап турду. Бир аздан соң, акырын эч кимге билгизбей сыртка жыла басып чыгып кетти. Кинодогу күлкүлүү окуя ушунчалык кызыктуу жерине келгендиктен зал ичи кайрадан бомба жарылгандай дуу этти.

Кино аяктап зал ичине жарык күйгүзүлдү эле, көрүүчүлөр көңүлдүү өз ара бака-шака бир нерселерди сүйлөшө ордуларынан туруп сыртка чыгып, туш-туш жакка чачырап тарай башташты. Эртеден бери ийнине башын коюп уктап аткан жигитине жини келген кыз аны жулкулдатып ойгото кетти.

- Болбодубу, турбайсыңбы, ушунча да уктай-сыңбы, кино бүтүп элдер кете башташты!

Бир жагынан ал жигитинин уктап жатканына элдерден да уялды. Алар аны мас экен деп ойлобосун деген ниетте эртерээк ойготконго аракеттенип, катуу-катуу жулкулдатып кирди. Анан капысынан жигиттин оозунан сызылып аккан канды, көзү аңтарылып, боппоз болуп жатканын көрө коюп, артка кетенчиктей берип зал жаңырта болгон күчү менен бакырып ийди. Жай басыша али чыгып бүтө элек артта калгандары "Эмне болуп кетти?" дегенсишип токтой калып алиги экөөнө карап калышты. Кыз дагы бир жолу жигитти карап алып бар күчүнө салып айкы-рып-айкырып жиберди эле, арт жактагылардын баарысы кайра артка бурулуша, дале да болсо эмне болуп кеткенин түшүнүшпөй башын кыйшайтып, көзүн антарылтып жаткан жигитке жетип барышты. Кыздын катуу чаңырыгына кошул-ташыл элдер да чаңтополоң, ызы-чуу түшө башташты. Бир-экөөсү ары жакка жүгүрүп барып кинотеатрдын эки-үч кызматкерлерин, дерек-тирин ээрчитип келишти. Бирөөсү акырын барып жигиттин кан тамырын кармап көрүп, бир аз турду да, иши бүтүптүр дегендей белги берип, анан колун жерге акырын таштап койду. Кайрадан катуу чаңырган кыздын ачуу чаңырыгынан театрдын ичи эмес, көчө жаңырды.

Көп өтпөй "тез жардам" машинеси менен Ички иштер бөлүмүнүн кызматкерлери жетип келишти. Бул мезгилде көрүүчүлөрдүн алды эбакта кетип, арт жакта калгандары бул күтүүсүз окуяга аң-таң болуша бир жерге үймөлөктөшүп калышкан эле. Врачтар адегенде колунун тамырын кармап көрүп, анан эмнеден өлгөнүн аныктамакка бир сыйра денелерин текшерип чыгышты. Бирөөсү жигиттин далысында сайылып турган узун уулуу ийнени сууруп алып милицияларга көрсөттү эле, эртеден бери бул окуяга кызыгыша үймөлөктөтүп карап турган адамдардын күтүлбөгөндөй кокустукка төбө чачтары тик тура, көздөрүн алайта артка кетенчиктей беришти.

* * *

Саматтын шаарга келгенине эки айдын гана жүзү болгон. Ушу эки айдын ичинде эле ал эмне деген гана азаптарды көрбөдү. Чөнтөгүндөгү товар алам деген акчасын бүт уурдаткандан баштап дегеле бир жолу болбой койду. Эки жолу милицияга түшүп чыкты, кечинде келатып балдардан өлөөрчө токмок жеп, жаңы сатып алган курткасын алдырып ийди. Же товары жок айылга бара албай, же бияктагы алыс туугандарынын үйүнө батпай, классташ балдарынын аялдарына жек көрүндү болуп, айтор азыр эмне кылаар айласын билбей турган убак.

Жаңы тааныштар жолугуп, алар акыркы акчасынан бери . шыпырып алышкан, болгонун бүт аракка жумшап тынды. Алар да Саматка эки-үч курдай арак алып беришкен. Кылаар жумушу, бараар жайы жок болгондуктан базардан кайра эле бөтөлкөлөш алиги тааныштарына жолугат да, алар менен күндө ичет. Курсагы курулдап турса дагы аракка акча табылат.

Классташ балдарынын аялдары адегенде жакшы кабыл алып жүрүшкөн, бара-бара жактырышпай, анын келгенин сүйбөй, кийинки мезгилдерде сырттан келе жатканда эле "үйдө киши жок" деп балдарын алдынан тостуруп чуркатып эшиктерин бекем жаап алышчу. Алыс туугандары болсо "Сени бакмак тургай өзүбүз эптеп оокат кылып атабыз", - деп ачык эле айтып үйдөн алыс кууп ташташкан. Жайдын саратан мезгили анча-мынча жигитке көмөк берип атты. Анткени сырт жылуу, бир күнү автобекетке түнөсө, экинчи күнү темир жол бекетине жатат. Кээ бир учурда парктын ээн жериндеги орундуктарга эле үстүнө картон кагаз жамынып уктап калган күндөрү да болду. Ак шейшепке че-чинип жакшылыктуу уктай албай, кийимдери да, өзү да кирдеп, ушунчалык жүдөп, чүнчүп же товары, же акчасы жок айылына кете албай эптеп эле күнүмдүк жашоосу өтүп жаткан эле.

Товар демекчи, ал эне-атасынын бир жыл бою чогулткан пенсиясын алып, шаардан кайра товар менен келип соода кылам деп биякка шымаланып катуу дем менен келген. Эми мына ошол планынын бири да ишке ашпай, күтүлбөгөн жерден селсаяк болуп көчөдө калды. Кээде ал жашоого тоюп өлгүсү да келип кетет, бирок намыстанат. "Түкүнчөнүн баласы соода кылам деп шаарга кетип, колунан эч нерсе келбей өзүн өзү өлтүрүп таныптыр" деген ушактан коркот. Ошентип кыйналып жүргөн убакта капысынан Армияда чогуу кызмат өтөгөн досу жолугуп калды. Самат жакшы эле таанымаксанга, көрмөксөнгө салган, бирок ал аны алыстан эле таанып өзү келип кучакташып учурашты. Анын аты Бахтияр деген өзбек жигит болчу, бирок шаардын борборунан анча алыс эмес бир айылда жашагандыктан орусчаны да, кыргызчаны да суудай билчү. Кызмат өтөп жүргөндө анын бир да жолу өзбекче сүйлөгөнүн уккан эмес. Ал башынан аягына чейин кычырап кийинип алыптыр. Самат болсо анын алдында аябай оңтойсузданып, өзүнүн түрүнөн уялып, кемсинип турду. Бахтияр эч нерсени көрмөксөн, билмексен боло мурункусундай эле бапылдап кирди.

- Ой Саня (аны Армияда баары Саня дешчү), экөөбүздүн көрүшпөгөнүбүзгө канча жыл болду, почти алты жылдан атыптыр. Баса, үйлөндүңбү, үйлөнө элексиңби?

- Жок.

- Туура кыласың, азыр үйлөнгөндө эмне, үйлөнгөндөр деле жыргап кетишкен жок, ага да убакыт жетет. Мына мен үйлөнүп эмнени кыйраттым дейсиң, кайра ажырашып кеттим, проблема көбөйөт экен. Андан көрөкчө азырынча ээн-эркин сайрандап, куш болуп учуп жүргөн эле жакшы. Ал бапылдап мурункусундай эле көп сүйлөйт экен. Жолуккандыгыбыз үчүн деп пивоканага алып барып ага бир бөтөлкө арак, эки кружка пивосун ышталган балыгы менен алып берди. Столдо арак ичип отурганда Самат башынан өткөнүн болгонун болгондой кылып бүт айтып берди.

- Ой дос, көп кейибе да кайгырба, баштын амандыгын тиле, калганы баары болот. Эң башкысы мага жолуктук, ошого сүйүн. Андан көрө азырынча биздикинде жашап тур, калганын кийин ойлонуштурабыз, буга кандай дейсиң?

Самат макул дегендей башын ийкеди, башка аргасы да жок болчу. Ал шаардын так ортосунда баардык шарты бар бир бөлмөлүү үйдө турат экен. Болгон үй оокаты диван, стол, стул, дубалда илинген килем, жерге төшөлгөн паласы, бурчтагы кичинекей столчодо чет элдик телевизор, анын үстүндө магнитофон, анын ары жагында телефон турат.

- Мына менин болгон байлыгым ушул, квартира үчүн айына миң сом төлөйм. Үй алганга мүмкүнчүлүгүм деле бар, бирок азырынча эрте, мүмкүнчүлүк болуп турганда ойноп-күлүп алыш керек. Ал эми акча ден-соолук болсо эч жакка качпайт. Бул жерде бир жигит экөөбүз турабыз, ал келсе келет, келбесе жок, көрүнгөн жакта түнөп жүрө берет кыздар менен. Бизде жашоо ушундай, дос.

Самат бир сыйра үй ичине көз жүгүртүп чыкты. Стол үстүндө чачылган карталар жатат. Алардын жанында "Мальборо" чет элдин тамекиси, кооз күл түшүргүчү менен турат. Туалет ваннасы бир, ашканасы өзүнчө экен. Саматтын оюна кокусунан бир нерсе келди.

- Каякта иштейсиң?

- Бул секрет, аны кийин айтып берем, андан көрө ваннага барып жуун дагы, алдагыларыңды мусордун челегине ыргытып ийип, ме бобуларды кий! - Ал Саматка өзүнүн бир сыйра жаңы таза кийимин берди.

* * *

Самат эки-үч күн таптакыр сыртка чыкпай анын үйүндө жатты. Шаардын көчөсүндөгү турмушунан тажап да бүткөн эле. Анын үстүнө тамак-ашы кенен, таза, салкын, бул жерде ал кадимкисиндей өзүнө келе түштү. Анча-мынча болсо да мурунку селсаяк жашоосун унутту. Бахтияр болсо телефон аркылуу көрүнгөн менен көпкө сүйлөшөт, анан "Мен кечинде келем" деп кетип калат да, түн ортосунда мас болуп келет, же кээде келбей да калат. Бул үйдө турган экинчи баласын ал ушул убакка чейин көрө элек. Бир жолу ал жөнүндө сураса, "экинчи келбейт ал, мындан ары бул үйдө экөөбүз эле, жашайбыз" деп койду.

Самат үйдө жалгыз отура берип зеригип да кетти. Телефондон кандайдыр кишилер чалып калса, жооп берет да кайра ордуна коюп коет. Эртеден кечке эрмеги телевизор, анан магнитофон. Кээде эриккенде столдун үстүндөгү картаны алып төрт кишиге таратып, өзү менен өзү ойнойт. Айылда жүргөндө айылына конокко келген бир кишиден кой берип жалынып атып карта жасагандын жолун үйрөнүп алган эле. Кааласа тузду, кааласа королду өзүнө чыгарып алчу. Кээде акча сайышып ойноп калганда картаны билгизбей жасап туруп көпчүлүктүн акчасын кагып алган да күндөр болгон.

Дагы бир жолу кечинде жалгыз эритип төрт кишиге карта таратып өзү жалгыз ойноп жатканда, Бахтияр кызуу чалыш кирип келди.

- Эмне, карта ойноп отурасыңбы, дос? Кана, бобул картаны мен алайын, ойночу мени менен. Экөө жерде жаткан каргаларды алып ойноп киришти. Адегенде Бахтияр аны эки жолу удаа утуп алды.

- Ой дос, сен карта ойногонду билбейт турбайсыңбы. Эх, эгер жакшы ойногонуңда... Ал сөзүнүн аягына чыккан жок.

- Эмне үчүн? Жакшы эле ойнойм.

- Болуптур, анда кайра таратчы?

Самат картаны жакшылап аралаштырып туруп кайра таратты. Оюндун аягында Самат өзүнө үч тузду Бахтиярга үч королду тартуулады. Ачып көрсөттү эле, Бахтияр таңкалып эле оозун ачып калды. Андан кийин дагы үч жолу удаа утуп салды.

- Ой, сен катуу ойнойсуң го сыягы, ыя? Түзүк, түзүк, кана дагы бир жолу таратып көрчү, эми мен чындап ойноп көрөйүн. Бул жолкусунда дагы ал угулуп калды. Бахтиярдын жүзүнө кан жүгүрүп, өңүндө жылмаюу пайда болду.

- Эң жакшы, мен сага карта жасагандын беш-алты түрүн үйрөтөм. Сен картаны жакшы ойнойт турбайсыңбы, Кудай буюрса эртең же бүрсүгүнү бир жакка барабыз. Сени тааныштырам алар менен, эртең эле барып сен жөнүндө айтып көрөйүн, тигилер кандай кабылдашаар экен?

- Каякка барабыз?

- Азырынча секрет, аны барганда көрөсүң, мен сени дос тозокко эмес, бейиш жакка жетелейм, менин бир жакшылыгымды ошондо бир билесиң. Эң башкысы, көп эле Сурап сары-санаа боло бербе, мен каякка жүр десем унчукпай кете бер.

- Жок дегенде чет-чеберин айтып койчу, каякка барабыз?

- Аны барганда көрөсүң, аңдан көрө эс алалы.

Экөө диванды чоңойтуп эки кишилик кылып төшөк салышты да, жарыкты өчүрүшүп башка эч сөз сүйлөшпөстөн уйкуга кетишти.

* * *

Экспертиза менен кылдат текшерүү жүргүзүлүп студент жигитти артынан уулуу ийне менен атканын дагы бир жолу аныктап билишти. Кылмыштуулукка каршы күрөшүү боюнча милициянын майору Байбосунов Закир менен анын орун басары капитан Арсланбеков экөө столго отуруша өз ара талкуу кылып киришти.

- Байкуш жигитти артынан уулуу ийне менен атыптыр. Муңун эмне күнөөсү бар болду экен, бул студент кайсында окуйт дедиң?

- Университеттин тарых факультетинин үчүнчү курсунда окуп жүрүптүр.

- Кайсыл жерлик экен?

- Көл тараптан.

- Сүйлөшкөн кызычы, анысы каяктан экен?

- Токмок жактан, Кегети айылынан.

- Мм-де, ал азыр каякта?

- Сыртта турат.

- Чакырчы биякка!

Сырттан ыйлап атып эки көзү кыпкызыл болуп шишиген кызды алып келип отургузушту. Ал суу бет аарчысын колуна кармай көзүнүн жашын аарчып коет. Байбосунов аны бир топко сынай тиктеп турду да, суроону башынан баштады.

- Атыңыз ким?

- Назира.

- Жигитин экөөңөр жүргөнүңөргө көп болдубу?

- Үч жылдай. .

- Экөөңөр такай чогуу жүрчү белеңер?

- Ооба.

- Ким менен байланышып жүргөнүн, анын досторун, теңтуштарын бүт тааныйсызбы?

- Көбүнчөсүн эле тааныйм.

- Алардын каякта иштээрин, эмне иш кылаарын билесиз-би?

- Көбүнчөсүн эле таанып калдым.

- Алардын каякта иштээрин, баарын тактап жазып ке-лиңизчи, макулбу? Баса, экөөңөр качан үйлөнмөкчү болдуңар эле?

- Жакында, жаңы жылдын аягында. - кыз кайрадан бышактап ыйлап кирди. Аңгыча эшиктен кирген милициянын сержанты жаңы кабар угузду.

- Жолдош майор, сырт жакта эки адам биз окуянын ан-ча-мынчасын билебиз деп келишиптир, чакырайынбы аларды?

- Болуптур, бара гой кызым, калганын кийин дагы сүйлөшөбүз. Кана, тигилериңди чакырчы бери.

Кыз бышактап ыйлаган боюнча акырын чыгып кетип, анын ордуна он сегиз-жыйырма жаштын ортолорундагы бир кыз, бир жигит келди. Майор аларга орун берип отургузду.

- Келиңиздер, отуруңуздар.

- Рахмат.

- Силер жигиттин эмнеси болосуңар?

- Биз эчтекеси деле болбойбуз, тек гана ошол жигиттин артында кино көрүп отурганбыз.

- Та-ак, айта бериңиздер, анан?

- Анан кинонун эң кызыктуу жерине келгенде кайдан-жайдандыр бир жигит келип биздин астыбызды тосо, "Бул канчанчы орун?" деп сурады. Анын эртерээк кетишин каалап мен отурган ордумдун номерин айтып бердим. Ал менин алдымды бир азга тосуп туруп калды эле, мен чыдай албай "Эй, жигит, бол ылдам өтүп кетчи, мени көрсөтпөй таптакыр тосуп калдың",- -дедим. Ал кечирим сурап кайра артын көздөй жылып кетти.

- Дагы?

- Болгону ушул, менин оюмча ошонун колунан эле келди деп ойлойм. Бир аздан кийин алдымдагы жигиттин кызынын ийнине башын жөлөп алып уктап атканың көрдүм. "Ушунчалык күлкүлүү, жакшы кино болуп атса мунун уктап атканы эмнеси, сыягы мас го?" деп ичимден күлүп койгом.

- Алиги жигиттин өңү-башын таанып калдыңызбы?

- Жок, караңгы болчу, анын үстүнө кино да кызыктуу болуп аткан. Болгону аны бир гана жолу карагам. Менимче байкаганым ал мурутчан, жылаң баш жигит болчу. Ии, кыска чолок булгаары куртка кийип жүргөндөй болгон. Түсү кандай экенин билбейм.

- Үнүн жакшы эшитип калдыңызбы?

-. Ооба, азыркыга чейин кулагымда угулуп турат.

- Аялыңызды канча секунддай тосуп турду кармап?

- Он - он беш секундга да жеткен жок окшойт. Анын кыймыл-аракетине да анча көңүл бөлгөн жокмун, оюмдун баары эле кинодо болчу.

- Анча-мынча болсо да жардам бергениңиздерге ырахмат силерге. Эми бара бергиле, эгер керек болуп калсаңар чакыртып алабыз. Дарегиңерди, телефонуңарды тиякка калтырып кеткиле.

Экөө сылык коштошуп чыгып кетишти. Аңдан соң кинотеатрдын кызматкерлерин чакырышты. Эшик тоскон эки аял, буфетчи келин үчөө киришти. Алардан кино жүрүп жатканда канча киши кирип чыкканын, буфеттен канча адам келип тамак ичкенин, канчоосунун таптакыр эле көчөгө чыгып кеткенин, алардын өзгөчө белгилерин тактап сурады. Эшик тоскон аял бир кишиден башка эч кимдин чыкпаганың айтты. Анын айтуусу боюнча жакасы көтөрүлгөн чолок кара куртка кийип, көз айнек тагынган тармал чачтуу, мурутчан, кара-тору жигит чыгып кеткени аныкталды. Ал эми буфетчи келин болсо бир жигит кызы менен чыгып эки стакандан кофе ичип, жумшак нан жеп кайра кирип кетишкенин, алардын кийген кийимдерин айтып берди. Экрандан көздөрдү, чачтарды, мурундарды, муруттарды жылдырып отуруп эшикке чыгып кеткен жи-гиттин келбетин таап алышты. Атүгүл кийген кийимдеринен бери аныктап чыгышты. Бул иштер боюнча атайын оперативдүү топ уюшулуп, кылмыш-керди кармоо боюнча борбордогу райондордун Ички Иштер Министрлигинин баардык жерлерине маалымат берилип, жапа тырмак катуу ишке киришишти.

* * *

Эртеси күнү Бахтияр келди да, "Кана, кеттик даярсыңбы?" - деди. Экөө бири-бирине окшош аппак көйнөк, ак шым кийишти, белдерине чет элдин башында ажыдаардын келбети бар кооз жалтыраган курду курчанып, "Биссимилда" деп көчөгө чыгып кетишти. Ал жолдо келатканда Саматка "Мени уят кылба, өзүңдү тың, эркин карма" деп эскертти. Каякка бара жатканын Самат өзү да түшүнгөн жок, тек гана "бир маа-нилүү жерге баратабыз го" деп ичинен божомолдоп койду. Жолдон такси кармашып кандайдыр бир жакка жөнөштү. Такси терезелери аябай чоң, жарык заңгыраган, бийик айнек эшиги бар, үстүндө чет мамлекетче бир нерсе жазылган имараттын жанына токтоп, ал жерден экөө түшүп калды. Бахтияр кара көз айнек тагынып, Саматты да тагын деп сунуш кылды. Эшик тосуп турган киши Бахтиярды тааныйт окшойт, баш ийкешип учураша экөөнү өткөрүп ийди. Ресторандын биринчи кабатында үйлөнүү үлпөтү болуп атса керек, экөө экинчи кабатка көтөрүлүштү. Анан ичи аябагандай кенен, чоң, жарык залга киришти. Атайын заказ менен даярдалгаңдай узун столго ар түркүн тамактар жасалгаланып коюлуптур. Самат мындай көрүнүштү кинодон гана көрбөсө, чыныгы өзүн өмүрү көргөн эмес. Эмнегедир кысынып, өзүн оңтойсуз сезип кирди. Бахтияр: "Эч нерседен тартынба, өзүңдү эркин карма", - деп Саматты дагы бир жолу эскертти. Сырттан келген адамдар бирден селки жетелеп, бири-бири менен баш ийкешип учураша акырын келип стулдарга отура башташты. Элдин баары отуруп бүткөн соң, экөө бош турган орундарга отуруп көз айнектерин алып коюшту. "Бул эмне болгон той?" - деп Самат өзүнчө ичинен ойлоп атты. Ар ким алдыларында турган тамактан жеп, өз ара бир нерселерди сүйлөшө эч тост сүйлөбөй эле арактан куюп ичип киришкени Саматты ого. бетер таңдандырды. Бахтияр да ага унчукпай ичип-жей бер дегендей белги берди эле! алдында турган тооктун этинин бир санын колу менен үзүп алды да, өзүнүн тарелкасына салып аймап кирди. Ичкилик улам ичилип, өз ара кыжы-кужу сөздөр көбөйүп, баардыгы акырындап жандана баштаганда ары жактан музыка ойнолду. Көпчүлүгү ордуларынан козголо өздөрү ээрчите келишкен жаш, татынакай сулуу селкилери менен бийлеп киришти.

Бахтияр жоон, аппак сан эттери жарылып кетчүдөй чытырап, тизесинен өйдө кыска юбка кийген, чачын жайып койгон, мойну узун, тармал чачтуу, кара каш, кара көз кызды өзүнө чакырып алып кулагына бир нерсе деп шыбырады эле, ал жылмая Саматты карап башын ийкеп койду. Анан жамбашым чайкай алда кимден чоочуркай турган жигитке басып келип, көзүн сүзүлтө карап аны бийге чакырды. Самат анын сулуулугуна суктана акырын коомай белден алып танго бийлеп кирде эле, сулуунун колу анын мойнуна чап этип ороло түштү. Жигит адегенде "селт" этип чочуп кетти, анан кайра ага бул көрүнүш жага түштү. Кыз жылмая өзү менен тааныштырып өттү. Бий арасында: "кааласаң бүгүн түнү сеникимин", - деп акырын кулагына шыбырап койду. Музыка токтоп кээлери столго отура баштаганда кыз аны өзүнүн жанына чакырып алды. Столдо турган чет мамлекеттин коньягынан эки стаканга куйду да, көзүн сүзүп наздана бирөөсү Саматка сунду. Экөө акырын кагышышты да, "таанышкандыгыбыз үчүн" деп тартып жиберишти.

Эмнегедир бул отуруш Саматка жага баштады. Бахтияр бир кыз менен бийлеп жаткан, Саматка карап акырын көзүн кысып койду. Улам ичкилик ичкен сайын Саматтын ичи ысып бат эле көңүлү көтөрүлүп чыкты. Алиги сулуу менен бийлегиси келип кайра-кайра аны бийге чакырып жатты. Бир маалда алиги сулуу "жүрү кеттик тиякка" деп анын кулагына шыбырады эле, "тиягы эмнеси?" деп Бахтиярды жалт карады. Бахтияр: "коркпой эле бара бер, бардыгы жайында болот" дегендей белги берди. Ал сулуу кыздын жетегине моюн сунуп, тепкич менен өйдө карай жылып жөнөдү. Алар кууш коридордон өтүп бир бөлмөнүн жанына келгенде, сулуу кыз чөнтөгүнөн ачкычты алып эшикти ачып, Саматка кир дегендей ишарат берди. Ак костюм-шым кийишкен эки жигит коридордон өтүп баратышып, экөөнө жылмая карап коюшту.

Кыз бөлмөнүн ичине кирип жарыкты жандырды эле, ичинде атайын мейманкананын бөлмөсү сыяктуу дивандар, кроваттар бар экен. Ал кроваттын башындагы кичине жарыкты күйгүздү да, чоң жарыкты өчүрүп койду. Анан көйнөгүн акырын чече жигитти өзүнө тарта чытыраган кош алмасына такады да, узун мойнун тосуп берди. Өмүрү аял менен өбүшүп көрбөгөн жигит өзүнчө бейиште жүргөндөй элестеп кетти. Алиги сулуу өбүшүп жаткан боюнча акырын жигиттин көйнөгүн, анан шымын чечип ары жакка ыргытып ийди. Жигит кыз качып кетчүдөй жанталаша аны диванга көтөрүп барып басты да, өзүнүн турсийин чечип ыргытып, көптөн бери тамак ичпей жүрүп анан жанталашып тамак ичкен баладай өлүп-талып иштеп кирди. Ишин бат эле бүтүргөн соң ары жакта столдо турган, коньяктан эки стаканды удаа-удаа басып алып, кыз качып кетчүдөй дароо эле кайра анын үстүнө жармашты. Кыз мунун жоругуна кез-кез бышкырып күлүп ийип атты. Жигит өзүнчө ушунчалык ырахатка бата экинчи жолу жаңы гана ишин бүтүргөндө телефон шыңгырап калды. Жылаңач боюнча эле энтелеңдей чуркап барып телефонду ала койсо, Бахтиярдын үнү экен. Ал "тез кийинип төмөн түш, кеттик" деди. Самат шапа-шупа кийине ушунчалык сулуу кызды кыя албай, бейиштен чыккысы келбей, бир паска аны карап турду да, акырын барып оозунан "чоп" эткизип өөп, "аман болсок дагы жолугушабыз" деп төмөн түшүп кетти.

Коридордо жанагы эки жигит Саматтын артынан узатып барып калып калышты. Төмөн жакта Бахтияр аны күтүп туруптур. Ал түшөрү менен дароо эле кеттик дегендей белги берип, өзү алдыга түшүп ылдамдай басып сыртка чыгып жөнөдү. Самат сыртка чыгып баратып артына бир кылчайып карады эле, топтоткон үч-төрт адам аны узата карап турушуптур, кандай кийинип үлгүргөнү белгисиз, алиги сулуу да алардын жанында экен.

Алар такси кармап түз эле үйгө жөнөштү. Жолдо келатканда Бахтияр андан сурады.

- Отуруш кандай, жактыбы?

Самат "ооба" дегендей башын ийкеди.

- Жанагы эмне болгон сулуу аял?

Бахтияр муну укканда каткырып күлүп кал-ды.

- Эгер акчаң болсо мындан да сулуу кыздар өздөрү келишет, чекелеринен чертип туруп тандап аласың. Сен мага ырахматыңды айтсаң да болот, сен үчүн мен ага акчаны күн мурунтан төлөп койгом. Кыскасы, сен тигилердин экзаменинин биринчи тепкичинен өттүң окшойт. Эчтеке эмес, мен турганда баары жайында болот. Экөө үйгө бир топ кызуу болуп келип, кийимдерин чала-була чечише оңкосунан кулатты.

* * *

Ошол окуядан көп өтпөй эле мындай табышмактуу өлүм борбор ичиндеги башка кинотеатрлардан дагы кайталанды. Бул жолкусунда он жети жаштагы шаардык кыз алардын курманы болду. Ал жетинчи катардагы жыйырма биринчи орунда отурган эле, жанында жолдош кызы бар болчу. Киного алаксып атып ал дагы жанындагысын байкаган эмес. Ал түгүл киши өлтүргүч кандай болуп келип, кандай болуп кетип, кайсы эшиктен чыгып кеткенин эч ким бир да бирөө сезбей калыптыр. Кайсы эшиктен кирип, кайсы тешиктен чыгып кеткени белгисиз. Бул жолкусун жедеп дасыккан киши өлтүргүчтөн бетер эч бир белги, эч бир из калтырбаптыр. Болгону кыздын далысына сайылган уулуу ийне гана өткөн жолкуларды өлтүргөнү далил болуп олтурат. Булар эмне болгон киши өлтүргүчтөр, эмне себептен бири-бирине окшош, табышмактуу өлүм болуп атканы Ички Иштер Министрлигинин кызматкерлерин катуу бүлгүнгө салды. Өзгөчө борбордогу кылмыштуулукка каршы күрөшүү бөлүмүнүн начальниги майор Байбосуновго талап катуу коюлду. Кандай болсо да кылмышкерлерди кылтакка илүү буйругу берилди.

Ал өзүнүн оперативдүү топтору менен граждандарча кийинип алышып ар бир кинотеатрларды, кечки барларды, ресто-рандарды, сейил бактарды, драмтеатрларды, базарларды аңдып кыдырып жүрүштү. Эч жерде эч кандай, шек билинген жок. Көп өтпөй эле мындай табышмактуу өлүм автобустун ичинде болду. Түнкү акыркы сапарын каттап бир айланып келип паркка автобусун токтоткону бараткан айдоочу күзгүдөн капысынан автобуста уктап жаткан бир адамды көрүп калды да, микрофону менен атайын аны уксун дегендей "Иш бүттү, автобус паркка барат!" деп жарыялагандан кийин ал аны мас экен деп ойлоду да, ичинен аябай жини келди. Өткөн жолу да ушундай окуя болгон, бир мас адамга кабылып калып түшпөй анын мазесин алган. Ошол жолкудай дагы түшпөй нерви менен ойносо - "Эмне болсо ошол болсун, дароо көтөрүп барып сыртка ыргытам", - деп катуу ачуулана автобусун токтотту. Анан эң акыркы эшигин ачып сыртка чыгып, кайра артынан ичине кирди. Өткөн жолку мас менен алпурушкан мындай окуя анын көкөйүнө көк талкандай тийген эле. Ага жеткиче ачуулана сөгүнүп баратты. Ойготуп "бас!" деп айтып, эгер баспачы болсо желкесинен көтөрүп барып ыргыт-май болду. Аябай ачуусу менен булкулдатмакчы болуп баратып капысынан тык токтоду да, кайра эки көзү алайа артка кетенчиктеди. Ал жайкы жеңил, кырдуу баш кийимди чекесине түшүрө кийип, башы терезеге жөлөнгөн боюнча оозунан кан сызылып, бет алдын мемиреп тиктеген боюнча катып калыптыр. Ай-доочу артка кетенчиктеп отуруп, анан сыртка атып чыкты, күтүлбөгөн мындай окуяга адегенде эмне кылаарын билбей ойлонуп калды. Башына бир ой келди да, жүгүрүп барып рулга отураары менен дароо баардык эшиктерин бекем кылып жаап, түз эле милиция жакка айдады. Көп өтпөй анын далысынан да баягы баарына тааныш уулуу ийне табылды.

Бул окуя кылмыштуулукка каршы күрөшүүнүн начальниги Байбосуновду гана эмес, бүтүндөй шаар ичиндеги Ички Иштер Министрлигинин баардыгын катуу бүлгүнгө салды. Ар бир районго, ар бир бөлүмгө, ар бир күзөттө турган пункттарга өз өзүнчө катуу тапшырмалар бериле баштады. Мындай табышмактуу өлүмдүн сыры эмнеде экенинин азырынча түйүнү табылбай, чечилбей жатты. Атүгүл МАИнин кызматкерлерине чейин катуу тапшырма берилип, баардыгы чогуу жана тармак ишке киришти.

Бул ызы-чуу ошол боюнча тынчып Калган жок, арадан бир топ мезгил өткөрүп шаардагы темир жол бекетинин ичинен дагы кайталанды. Жүргүнчүлөр отуруп эс алчу узун-туурасынан кеткен отургучтарда эл толо, атүгүл кысылып отурганга да орун жок, кээлери кыйшайып бири-бирине жөлөнүшө уктап да жатышкан. Ошо маалда оор сумка көтөрүп сырт жакка чыгып бараткан башка улуттагы эки жигиттин бирөөсү токтой калып, үргүлөп отурган кишини ээги менен көрсөтө, бир нерсени сүйлөп калды. Анан экөө анын жанына басып келишти да, өңүнө үңүлө тигилишти. Көзү аңтарылып, оозунан сызылып агып турган канды көргөндө бирөөсү дароо чуркап барып милицияларга кабарлады. Дежурда турган милициялардын эки-үчөөсү келди да, көзүн жумган боюнча зыңкыйып катып калган, толугунан келген орто жаштагы кишинин өлгөндүгү тууралуу дароо эле рация аркылуу Байбосуновго кабар беришти. Ал окуя болгон жерге атайын анализдеп текшерүү топторун жиберди да, иш үстүндөгү столдо отуруп он колу менен көзүн жаба өзүнчө ойлоно кетти. "Баардыгынын өлүмү бирдей, бири-бирине окшош, уулуу ийнеси бар аткычы менен атып кеткен. Буларды өлтүрүп жаткан бүтүндөй бир банда же тажрыйбалуу бир киши өлтүргүч маньяк. Ал эмне болгон атуучу зат, тапанчабы, ручкабы, кандайдыр бир киши өлтүрүү үчүн атайын жасалган куралбы? Эмне себептен күнөөсүз эле адамдарды өлтүрүп атышат болду экен, же өлгөн адамдардын өздөрүнүн күйөөлөрү барбы? А балким, алар да ушул мафияга аралашып жүрүшпөсүн? Бирок алиги студент бала менен тигил өлгөн шаардык кыз мафияга аралашыш үчүн, ушундай өлүмгө татыктуу болуш үчүн эртелик кылып жүрбөсүн? Булар жөн кишилер эмес, өздөрүнчө уюшулган бир топ болуш керек жана да алар акчалуу кишилер. Буларды бир кармасак ресторандардан, түнкү барлардан, сауналардан же ушу сыяктуу эс алуучу жандардан кармасак болот. Та-ак, демек, ал жерлерге атайын тапшырма менен кишилерди жөнөтүш керек экен да. Кимди жөнөтсөк? Муну дагы жакшылап ойлонуу керек, жалпы коллектив менен чечүү зарыл". Ал ордунан турду да, ушул маселени ортого салып акылдашканы өзүнүн катчысына "өзүндө иштеген кызматкерлерди беш мүнөттөн кийин биякка чакырчы" деп буюрду.

* * *

- Ну как, кечөөгү отуруш жактыбы? - деп Бахтияр дагы сурады. Самат аябай жакканын, атүгүл алиги сулуу кызды жактырып, сүйүп калганын да айтты.."

- Оюндагыны жашырбай, тартынбай эле айтып тур, кийин кеч болуп калат. Ал эми жанагы сулуу кыз жөнүндө болсо, аман болсок Кудай буюруп ишибиз алга жүрүп кетсе, андан да сулуу кыздарга жолуктурам. Андан көрө эртең кечинде өзүмдүн кишилерим менен тааныштырам. Ал жакта акча сайышып карта ойнойбуз. Сен коркпой, тартынбай эле ойной бер, алар акчалуу бай кишилер. Дагы бир эскерте кетчү нерсе, баягыдай картаны жасагандан өтө сак бол, макулбу? Эгер билип калышса арты жаман болот, а эгер билгизбей жасасаң Кудай буюрса акчага марыйбыз.

Эртеси аны көк бийик дарбазасы бар, алдында жер төлөөсү менен эки кабаттуу үйгө алып барды. Дарбазанын сигналын басышты эле, ичинен тармал чачтуу башка улуттагы кара-тору, мурутчан бир жигит чыгып экөөнү кийирип жиберди да, эки жакты карап кайра дарбазаны жаап ичинен бекитип койду. Короонун ичинде тамеки тартып, отургучта сүйлөшүп отурушкан эки киши менен баш ийкешип учураша үйгө кирип кетишти. Узун коридордо да диван бар экен, анда үч-төрт киши сүйлөшүп отурушуптур. Экөө кирээри менен сөздөрүн токтотуша аларды карап калышты. Бахтияр алар менен учураша дароо Саматты таа-ныштырып өттү. Көп өтпөй сырттан да кишилер бирден-экиден келе башташты. Эң артында маңдайындагы чачы жыдып түшө баштаган, толмочунан келген сакалчан киши кирди эле, баардыгы ордуларынан тура калып аны менен учурашышты.

- Баарыбыздын үстүбүздөн караган шефибиз, главарыбыз ушул, - деп Бахтияр Саматтын кулагына шыбырады. Ал баардыгы менен учурашып көрүшүп, анан экөөнүн алдына келип Саматты карады.

- Жанагы сен айтып жаткан жигит ушул го дейм, сыягы? - Бахтияр ооба дегендей кантын ийкеди.

- Анда, көрөбүз бул жигиттин өнөрүнүн кандай экенин? - ал тепкич менен өйдө көтөрүлүп жөнөдү, калгандары анын артынан ээрчишти. Баардыгы экинчи кабаттагы кенен залга киришти дагы, чоң тегерек столго жайгаша башташты. Ары жактан кызматчыларыбы, айтор эки-үч жигит коньяк, пиво, сигарет алып келишип столго коюшту. Анан бирөөсү тегерек табак-чага толтура жапжаңы бузула элек карталарды алып келип бирөөсүнүн алдына койду. Анысы табактагы карталардан бирди алды дагы элдин көзүнчө бузуп, аябай аралаштыра баарына кыдырекей таратып кирди. Ал картаны Саматка тартпай Бахтиярга таштады эле, буга да таштай бер дегендей белги берди. Жигит үч жолу баарына кырка таратып берип, эми ала бериңиздер дегендей ишаарат кылды. Баардыгы алдыларында турган картаны алышканда алиги маңдайы жалтыраган сакалчан киши оюндун шартын түшүндүрө кетти.

- Эмесе, оюндун шартын баарыңар жакшы биле-сиңер. Алдамай, кууланмай жок, баардыгын честно ойноп, честно уттуруп, честно утуш керек. Утуп жатканда оюндан чыгып кеткен да жарабайт. Уттурдуңбу, аягына чейин уттур, уттуңбу, аягына чейин ут. Эч кандай кылтың-мылтың болбосун.

Ошентип оюн башталды. Ар ким чөнтөктөрүнөн тутам акча алып чыгып алдыларына коюшту да, ортого элүү сомдуктарды ыргытышты. Самат эмне кылаарын билбей туруп калды эле, Бахтияр "ойной бер, сен үчүн мен төлөйм, мынакей" деп жүз сомдукту ортого ыргытты. Биздин шеф болот деген киши Бахтиярга карап мыйыгынан жылмайып койду. Акча адегенде ортого толо электе эле ойногондордун бири улам жыйнап алып келип атты. Кол келип Самат дагы ортодогу акчаны эки-үч жолу жыйнап алды эле, Бах-тияр ага карап көзүн кысып койду. Акырындап оюн күчүнө кирип, ортого акчалар үйүлө баштады. Мындай үйүлгөн жүз сомдук, элүү сомдук акчаларды Саматтын биринчи жолу көрүшү. Ал үчүн Бахтияр башында акча таштап аткан, эми өзү акчалуу болуп өзүнчө ойноп кирди. Улам бир оюн бүткөндө картаны ыргытып ийишип жаңы картаны ачып атышты. Акча ортого улам үйүлүп, кайра тарап же бирөө жыйнап алып кетип, оюн акырындап кызый берди. Акчасы түгөнгөндөр, уттургандар четинен орун бошотуп берип, оюндан чыгып кетип атышты. Алардын ордуна улам жанылар толукталууда. Бахтияр да орун бошотуп берип, Саматка "сен ойно" деди. Бир маалда акырындап ортого акчалар додолонуп үйүлө баштады. Көпчүлүгүнүн Көзү акчада болуп, өтө сактык менен ойноп киришти. "Өтө сак бол, мындайда бир жерден кылт этсең эле ишиңдин бүткөнү", - деп Бахтияр Саматтын кулагына эскерте шыбырады. Оюнчулар улам бирден-экиден чыгып олтуруп, акырында төрт гана киши калды. Ал мезгилде Самат да оюндан чыгып калган. Бирок кимиси утаар экен деп кызыгып карап турду. Бир кезде алиги "шефибиз" деген сакалчан киши утуп, унчукпастан баардыгын шыпырып алды. Ал жылмая көпчүлүккө карады да: "Дагы оюнду уланталыбы?" - деди. Бул мезгилде көпчүлүгүнүн акчасы түгөнүп калган эле, кээ бирөөлөрүнүкү болсо болбогон эле акчасы калган. "Кана, дагы оюнду уланталыбы?" деп ал дагы бир жолу кайталады эле, эч кимиси унчуккан жок.

- Анда, эмки жолугушканча жакшы баргыла, капалануу, таарынуу болбосун, оюн эч кандай куулук, шумдугу жок таза ойнолду. Кыйын карта ойногондор болсо эмкиде ээрчите келгиле. Эчтеке эмес, "Бирде жигит төө минет, бирде жигит жөө жүрөт" деген ушул да, бул жолкусун утпасаңар эмкисинде утасыңар!

Анан элдер акырындык менен коштошуп бирден-экиден кете башташты. Бахтияр менен Самат жаңы элге аралашып кетип баратты эле, ал "Силер кетпей кое тургула!" деп экөөнү токтотуп алып калды. Качан гана элдин баары кетип бүткөндө, "Бул экөөңөрдүн ойногон үлүшүңөр" деп экөөнө бир тутам акча карматты. Жолдо келе жатканда Бахтияр: "Сен түшүнбөй таң калып атасын го?" - деп сурады. Самат "ооба" дегендей башын ийкеди.

- Эчтеке эмес, такай биз менен болсоң, бара-бара түшүнөсүң акча каяктан келип атканын. Андан көрө бул жөнүндө оозуңдан эч кимге чыкпашы керек. Эгер кимдир бирөө эле билип калса, аңда ишиңдин бүткөнү, өлтүрүп коюшат. Бирок коркпой эле гой, алар жаман кишилерден эмес. Жол карата Самат көп нерсени түшүнбөй өзүнчө ойлонуп келе жатты. Бир маалда анын оюн буза Бахтияр "Бир бөтөлкө алып ичпейлиби?" деп сунуш кылды, ал каршы болгон жок. Экөө түнкү дүкөндөрдөн бир бөтөлкө арак, эки бөтөлкө пиво алышты да, жолдон такси кармап түз эле үйлөрүнө карай жөнөштү.

* * *

Баары келип бүтүп столго отурушкандан кийин Байбосунов бүт баары келиштиби дегендей бир сыйра көз жүгүртүп алды да, алдын тиктей бир азга ойлонуп калды.

- Эмесе мындай, баарыңар көрүп турасыңар, кырдаалдын кандай экенин. Мына азыр эле темир жол бекетинин ичинен дагы бирөө өлтүрүлдү. Кезектеги өлүм дагы кайталанууда. Менин оюмча бул кумарлануудан келип чыккан өлүм оюну. Өзүңөр деле байкап аткандыр-сыңар, алиги маркум болгон адамдар бай кишилерден да эмес же кылмышкерлерге да окшошпойт. Жөнөкөй карапайым эле адамдар, мектепти жаңы бүтүргөн өспүрүмдөр. Ал эми алиги киши өлтүргүчтөр болсо эч кимди ылгабай эле кимиси туш келсе ошону өлтүрүп атышат. Муну деген кумарлануу оюну деп коет, киши өлтүргүчтөр оорулуу да адамдар эмес, совершенно сопсоо кишилер. Бирок эмне себептен ушундай ишке барып жатканы бизге белгисиз болуп жатпайбы. Менимче өлүм менен ойногондор булар акчалуу өтө бай кишилердин жалдангандары. Алардын колдоочулары да болушу мүмкүн. Жашыруун жиптин түйүнү каякта экени бизге белгисиз, табышмактуу болуп жатат. Менин оюмча алар көпчүлүк мезгилдерде ресторан, сауна, барларда, эс алуучу жайларда болушат. Биринчи кезекте шаар боюнча канча ресторан, сауна, барлардын, жашыруун эс алуучу жайлардын тизмесин алып чыгуу керек, андан сырткары шаар четиндеги эс алуучу жайларды да тактап чыгуу биздин милдетибиз. Ал жерге дайыма барып жүргөн адамдарды тизмеге түшүрүп, алар эмне иш кылат экен, ошолорду аныктап алуубуз зарыл. Эң негизгиси жанагы кинотеатрдагы студентти өлтүргөн кылмыш-керди издеп табуу керек, анын сүрөтү баарыңарда эле бар. Дагы бир эскерте кетчү нерсе, бобул сүрөттөгүнү тааный-сыңарбы деп көрүнгөнгө көрсөтө бербегиле. Өзүн издеп жүргөнүн ал азырынча билбейт, эгер билип калса өңүн дароо өзгөртөт же башка жакка качып кетет, керек болсо башкалар анын өзүн да өлтүрүп коюшу мүмкүн. Буларды кармоо үчүн атайын өзүбүзчө топ түзүп, алардын милдеттерин иштеп чыгабыз. Кана, кимде кандай ой бар, канча топ түзөлү?

Айлана бир саамга тунжурай баардыгы ойлонуп калышты. Бир топтон кийин бирөөсү өзүнүн ой-пикирин айтты.

- Менимче төрт топ түзгөнүбүз оң; Биринчи топ ресторанды, экинчи топ сауналарды, үчүнчү топ барларды, төртүнчү топ жашыруун эс алуучу жайларды, публичный үйлөрдү жана шаардын чет жакаларындагы же дачалардагы акы төлөнүүчү жайларды аныктап, ошолор боюнча иш жүргүзүүбүз керек.

- Болуптур, ар бир топко канчадан киши коелу? Ортодо талаш-тартыш болуп жатты, кээси жыйырма, кээси он, ал эми кээлери беш кишиден деп айтып жатышты. Анан баары бир чечимге келишти.

- Ондон, же он бештен кылалы.

- Көп болуп кетпейби, анча киши бизде жок да?

- Ал жөнүндө кам санабагыла, жергиликтүү райондо иштеген биздин кызматкерлерден алабыз. Ошондой эле участковыйлар бизге жардам берет. Кишинин санын көбүрөөк кылып он беш киши-ден түзөлү, кандай дейсиңер, көбүрөөк кылганыбыз эле жакшы го дейм. Анткени шаардын ичинде, өзүндө эле төрт-беш район бар, ар бир райондо канча кечки бар, ресторан, сауна бар экенин ким билет.

- Кана, дагы кимде кандай сунуштар бар?

- Тапшырма боюнча ишке чыкканда эч ким форма кийбей граждандарча кийинишсин. Себеби, форма көп нерсеге тоскоол болот, ишти бүлдүрүп коюшу да ыктымал.

- Мунун оюна кошуласыңарбы? Болуптур, эми сөздүн кыскасы мындай, кандай болсо дагы жиптин түйүнүн табышыбыз керек, ал табылмайынча эч нерсени чече албайбыз. Кудай буйуруп эле кылмышкер кокусунан кармалып калбаса. Ар бир топтун өзүнчө жетекчилери болууга тийиш. Ал жетекчиликке төрт киши дайындалат: Сабыров Кубан, Жунусов Канат, Маккамов Ибрагим, анан Волков Сергей. Ресторан иштери боюнча Сабыров, сауналарга Жунусов, барлар боюнча Маккамов, ал эми публичный үйлөргө, жашыруун эс алуучу жайларга, шаардын чет жакасындагы дачаларга Волков дайындалсын. Дагы кимде кандай сунуштар бар?

- Гражданча кийинип тапшырма менен чыкканда курал менен чыгабызбы?

- Сөзсүз да, ар кандай кырсыктардын болуп калышы ыктымал, кылмышкерлер куралчан болуп калышы да мүмкүн.

- Албетте, ушунча адамдарды өлтүрүп аткан немелерде курал болбой койбойт да.

- Дагы кимде кандай суроо бар, жокпу? Анда тез аранын ичинде ишке киришкиле. Топтун жетекчилери өзүңөрчө балдарды тандап алгыла. Иш учурунда кылмышкерлер менен атышуу болуп кетпеши үчүн бат-бат бири-бириңер менен байланышып, кабарлашып да тургула. Кылмышкерлер куралчан болуп силерге биринчи кол салышы да ыктымал, сак болгула. Кана эми, тезирээк ишке киришкиле, райондук бөлүктөр менен байланышкыла. Кырдаалды бат-бат мага айтып рация болобу, телефон аркылуу болобу жеткирип тургула, кимде кандай суроо бар, жокпу? Анда, бошсуңар!

Эртеден бери талашып-тартышып өз ара план түзүп атышкан чакан офицерлер тобу бирден-экиден сүйлөшө сыртка чыга башташты.

* * *

Эртеси чай ичип отурганда, Бахтияр Саматты сынай кара-ды:

- Сен дагеле кечөөнкүгө түшүнбөй жатасың го, ие? Ал деген биздин киши кечөөгүнү четин чыгарып айтпадым беле биздин шефибиз болот деп, баардыгыбыздын үстүбүздөн ошол киши карайт. Карта ойноо боюнча жедеп дасыгып бүткөн адам. Керек болсо, сенин карта жасаганыңды да билип коет. Мындайча айтканда анын психологиясы аябай күчтүү, өтө куу адам, көзүңдөн эмне ойлоп атканыңды таап коет, бир-эки суроо берип эмне иштегени жатканыңды дароо эле билип алат. Чын-бы-жалганбы билбейм, убагында психология боюнча ВУЗдарга сабак берип, ошол боюнча диссертация да жактаптыр.

- А кечөөгүнү уттурган эмне болгон кишилер?

- Алар деген мындай эле карта оюнчулары. Мындан башка эң чоң карта оюнчулары да бар. Алар бөлөк жактан көп акча менен келип ойнотот. Кечөөкүлөр болсо анча дасыккан оюнчулар эмес экен.

- Андай болсо биз алар менен эмне ойноп атабыз. Эгер чоң оюнчу болсо, биз алар үчүн жөн эле пешкабыз да?

- Шефке именно биздей болгон оюнчулар керек. Жөн гана кошулуп оюнга катышып бергендигибиз үчүн эле бизге акча төлөйт. Кээде бул жакка көп акчалуу оюнчуларды таап, ээрчитип келем. Биз деген өзүнчө бир топпуз. Жалаң эле карта менен акча таппай, көп акча тапчу башка иштер менен да занимать этебиз. Аны убагында көрөсүң, азыр деген сен сыноодон өтүп жаткан учуруң, эгер биз менен иштешип калсаң барын түшүнөсүң, баарын көрөсүң.

- Картаны кайсы убакта ойношот?

- Чоң оюнчуларынын өздөрүнүн болжошкон күндөрү бар. Ошо маалда машинелери менен келип сүйлөшүп кетишет. Алыс жактан келишет бир чемодан акчасы менен.

- Койчу, кантип эле бир чемодан болсун?

- Ишенбейсиңби, аны да убагында көрөсүң. Бул деген өтө серьезный оюн, ката кетирсе же карта жасаганы билинип калса оюндан чыгармак турсун өлтүрүп коюшу да ыктымал. Алар жөн келишпейт, ар биринде бирден куралчан телохранителден бар. Алар спорттун баардык түрлөрү менен машыккан профессионал кишилер.

- Ал эми биздин шефибиздин телохранители барбы?

- Бар эмей, жанагы үйдө кызмат кылып жүргөн кызматкерлер жөн кишилер деп атасыңбы. Алардын баары убагында спорттун ар кандай түрлөрү менен машыккан спорттун мастерлери. Алардын да ар биринде курал бар.

- Эгер биздин шеф акчасын бүт уттуруп койсочу?

- Ал эч убакта аябай чоң суммадагы акча.уттурбайт. Өтө эле кыраакы адам, өзү билет кимге утгурушту, кимди утушту, аны менен мен көп оюндарына катышып көрдүм го.

- Бир чемодан менен келгендер баарын уттуруп унчукпай кете беришеби?

- Ооба, тартип, өздөрүнүн эрежеси ушундай, аларга жолго, тамакка андан тышкары ары-бери жүрүшкөнгө акча берет. Кээде келген машинелерин да сайып уттуруп жиберген күндөр болгон. Бирок биздин шеф оңой-олтоң куу киши эмес, алардын машиненин кайрып берет да, карызды баштарына үйүп коет. Алар кийинки келгенде карызда-рың төлөп беришет.

- Ал өзү карта ойногону башка жактарга да барабы?

- Мисалы, каякка дейин?

- Мисалы, Россия, Ташкент, Алматы же ушу сыяктуу башка жактарга?

- Баардык жерде булардын өздөрүнүн точкалары бар ойной турган. Ал жактарга күн мурунтан сүйлөшүшүп анан барышат. Анда бизди ээрчитпей өзүнүн ише-нимдүү кишилери менен барат.

- Анын уттуруп келген күндөрү болобу?

- Редко уттурат, бирок уттурса да кабак-кашым дебейт. Аларды деген чоң оюнчулар дейт.

- Алардын чыр-чатагы болгон күндөрү болдубу?

- Кез-кез боло калат, бирок өздөрү эле басып коет аны, эгер кимдир-бирөө туура эмес иштесе, аны катуу наказать этишет.

- Кантип?

- Кантип болмок эле, өлтүрүп коюшат, же башка душмандарынын бирөөнү өлтүргөнгө ошону мажбурлайт.

- Аткарбай койсочу?

- Бүтүндөй үй-бүлөсү менен өлүп тынат. Буларды чоң оюнчулар дейт, ошого жараша талап дагы катуу. Ал эми кечөөңкүдөй оюндар болсо майда-чүйдө оюндар, андан оюндар күндө эле болот. Бизди ошондой майда оюндарына эле катыштырат, чоң оюндарга кошпойт. Ага утасыңбы, уттурасыңбы, иши кылып ойноп берсең эле болду. Сенин эч нерсең коробойт, кечөөгүдөй акча төлөп берет. Бирок ал өтө каардуу, өчөгүшүп калган кишилери болсо бүт акчасын утуп алып туруп мойнуна карызды аябай үйүп, ошону жандырыш үчүн ага өзүнүн каалаганын жасатат. Керек болсо малай кылып иштетип да коет.

- Качып кетсечи?

- Качып каякка барат дейсиң, мунун тааныш кишилери көп, баары бир таап кармап келет. Анда катуу наказание берет.

- Бизди да ошентеби?

- Сөзсүз да, бирок биз ага каршы эчтеке деле иш жасабайбыз да. Акча керек болсо каалаганынча берет бизге, катуу айтпай жай айтып түшүндүрөт. Эгер катуу эле кетип баратсаң, эки-үч жолу эскертип тыйып коет, анан өзүң эле көчүгүңдү кысып кала-сың. Анын бир жакшы жери - ага жакшы кызмат кылсаң күйөөңдүн баары жуулуп, аларды бат эле унутуп, мурдагыдай эле мамиледе жүрө берет.

- Эгер мен силерге кошулбай, пока кеч боло электе кетип калсамчы?

- Каякка, сен уже биздин топтун тизмесине кирдиң, эч жакка кете албайсың. Эгер качып кетем десең, сага да жаман, мага да жаман. Анткени сен талаада үй-жайсыз кайгып жүргөндө мен ээрчитип келип коштум да бул топко.

- Ошондой де?

- Ошондой дос, так что ал ойду таптакыр мээңден алыс ыргыт. Сени мен жаман жакка ээрчитип келген жокмун, акча бар - каалаганыңды иштесең болот. Эң башкысы, шефтин айтканы менен болуп, аны эч убакта капа кылбаш керек. - Самат өзүнчө катуу ойго батып келечеги жөнүндө ойлонуп калды.

* * *

Тапшырма алган оперативдүү топтун бүт баардыгы граждан-дарча кийинишип өздөрүнүн багыттары боюнча ар ким ар тарапка чачырап кете башташты. Кечки барларда, сауналарда, бий аянт-тарында, мейманканаларда, ресторандарда, казинолордо көптөгөн көпчүлүк жүрүүчү эс алуучу жайларда болушуп, шимшилеп жүрүштү. Жашыруун бир нече сойкулар үйүн табышып, ал жерден он алты жаштан отуз жашка чейинки түнкү көпөлөктөрдү тузакка идишти. Топ-топ болуп жер төлөдө наша чегип аткан жаштарды, өспүрүм наркомандарды табышты. Ээси жок үйлөргө ууруга кирип жүрүшкөн бир, нече уурулардын бир нече тобун колго түшүрүштү. Андан тышкары көптөгөн шектүү адамдарды кармап келип, алардын ким экенин билип, тактап анан кое берип атышты, бирок алиги уюшкан киши өлтүрүүчүлөрдүн дегеле шегин биле албай коюшту. Аябай көп суммадагы акча менен салынган көп кабаттуу менчик үйлөрдүн тизмесин алып чыгышып, ал үйдүн ээлери эмне иш кылат, тактай башташты. Атүгүл, шаардын чет жакаларындагы айылдардан, дачалардан бери шимшилешти. Жакынкы райондор менен да байланыш түзө башташты. Алардан эч бир шек, эч бир дайын билинбей койду. МАИнин кызматкерлери шектүү кишилерди токтотуп, ичин аңтарып жүрүшүп кокусунан нашаа, наркотик заттарын алып бараткан жеңил машинени кармашты. Аларды кыйноого салып сурап атышып наркобизнесчилердин уюшкан тобун кармашты. Ушул тапшырманын негизинде ар кандай май-да-барат кылмыш иштеринин бети ачылып, кылмышкерлер жазаланып атышты.

Атайын тапшырма менен чыккан оперативдүү топ жарым айдан ашык катуу иштеди, бирок бир да шектүү адамдарды таба албай коюшту. Анан кокусунан жогору жактагыларга баягы кинотеатрдагы студентти өлтүрүп кеткен кылмышкерге окшош бир адамды кечки ресторандан байкап калдык деген кабар келди. Катуу көзөмөлгө алуу жөнүндө буйрук берилип, анын ар бир кыймылын аңдуу боюнча дасыккан үч адамга буйрук .берилди. Бирок башка жерлерден да шектүү кабарлар келип атты.

Бир жумадан кийин алиги кишини ошол эле ресторандан кайрадан жолуктурушту. Өткөн жолу башка кыз менен келген, бул жолкусунда болсо башкасын ээрчитип келиптир. Алиги тапшырма алган үчөөнүн бирөөсү колдон келишинче алардын компаниясына аралашкысы келип аракет кылып көрдү эле, андан майнап чыккан жок. Эч кимиси ага көңүл бурбай койду. Анан музыка башталганда ошол жигиттин кызын бийге чакырды. Бий учурунда кыз менен аз-аздан тил тартып сүйлөшүп, таанышып жигит жөнүндө анча-мынча маалымат алып алды.

Үч күн өткөндөн кийин аңдыгандардын ордуна жаңы үчөө алмашылды. Шектүү жигиттин ушул тобу ар жуманын жекшемби күнү ушул жерге келип эс алышаарын билип алышты. Араларында бирин-серин жаңылар болбосо, ошол эле тааныш адамдар келип жүрүштү. Ишти созбой эми алардын ар биринин кайсыл жерде тураарын, эмне иш кылаарын тактоого киришти. Ресторандан чыкканда бирөөсү мас болуп чыр чыгарып милицияга кармалып калды эле, аларга акча берип ыраазы кылып кетирип ийишти. Аларга көзөмөл кылып жүргөн үчөө алиги акча алган патрулдарды кармап алышып, жогору жактагыларына рация аркылуу кабар беришти.

Ушинтип кылмыштуулуктун артынан дагы көптөгөн кылмыштуулуктун бети ачыла берди. Алардын топторуна эч кимиси аралаша албай жүрүшүп, акыры бирөөсү чет жакасына илинди. Ал кырктын кырынан жаңы гана ашкан, чини капитан, бул кызматка которулуп келгенине аз гана жыл болгон Кубан деген жигит эле. Ал карта ойногонду жакшы билчү. Тигилер жөнөкөй кишилер менен сүйлөшпөсүн билип ал өзүн аябай акчалуу, бай адам катары көрсөттү. Алар тигини сынамакка ресторандын ичинен эле үстүнө чыга калышып атайын даярдалган бир бөлмөнүн ичинен эле беш-алтоосу карта ойноп киришти. Бул ресторан дээрлик тигилердин менчигиндей эле болуп калыптыр, эмне кылса өздөрү билишет. Деректиринен баштап жөнөкөй кызматчыларына чейин баардыгы өзүлөрүнүн кишилери экен. Калгандары болсо төмөн жактагы столдо көңүлдүү отуруштарын уланта беришти.

Адегенде оюн он сомдуктардан башталып, анан элүү сомдуктарга, жүз сомдуктарга өтүштү. Булардын арасында Самат да бар эле. Оюн болгону бир гана саат ойнолду. Алар Кубандын чөнтөгүндөгү акчасын бүт кагып алышты да, оюнду токтотушуп төмөн карай түшүштү. Столго келип кайра отурушканда Кубан алардын столуна аралашып, эки стакан арак ичти да, "Аман болсок дагы ойнойбуз" деп чыгып кетти. Бирок жөн гана карта оюнчуларындай көрүнүшүп, алардан эч кандай шек билине элек эле.

- Кудай буюрса биз бүгүн көбүрөөк акчалуу болобуз, анткени кечинде акчалуу адамдар келишет, - деп сүйүнчүлөдү Бахтияр.

Андан көрө жакшылап ойно картаны, алар коркунучтуу адамдар, уттуруп ийсе машинесин, үй-мүлкүн, оокаттарын, аялдарын кошо сатып жиберишет. Кичине жерден эле шек алып калышса бычак көтөрө чуркашып, ок чыгаргандан кайра тартышпайт, айтканынан кайтпаган адамдар.

Айткандай эле баягы көк дарбазалуу үйгө чет элдин машинеси келип токтоп, ичинен сегиз киши чыкты. Бери жакта күтүп тургандар менен жабыла кол алышып учураша, Ахмеддин ал-жайын сурашып, туруп калышты. Ал өзү жол баштап үйгө кирди эле, калгандары анын артынан ээрчишти. Дарбаза ичинен бекилип эки адам короонун ичин күзөтүп сыртта калышты. Төртөө уйгурбу, түркпү же хачиктерби, айтор башка улуттагы кишилер, калгандары кыргыздар эле экен, анткени алар кыргызча тапатак сүйлөп атышты. Ахмеддин улуксаты менен бул оюнга Самат да, Бахтияр да кошулушту.

Оюн адегенде жүз грамм коньяк ичкенден башталды. Ахмед тарабынан төртөө, тигилерден төртөө чыгышып, бардыгы сегиз адам оюнга киришти. Булар мурун эле ойноп жүрсө керек, бири-бирин жакшы эле таанышат экен. Оюн жай шашпай этияттык менен жүрүп атты. Кээлери ойногон-ордуларынан эле тамеки күйгүзүп тарта башташты эле, экинчи кабаттын залынын терезелерин бүт ачып таштайлы. Акча бирде ортого үйүлүп, бирде бир тарапка ооп, кайра экинчи жакка өтүп кетип атты. Оюнга эки тараптан эки-экиден дагы төртөө кошулуп эми ойногондордун саны онго жетти. Түнкү саат экиден оой баштаганда оюн катуу кызуусуна кирди. Ар бир оюн сайын улам жаңы карталар ачылып, эреже боюнча кезек менен улам бири таратып, тамекилер үстөккө-босток тартылып, бири-бирин шектүү карашып, ортого акча додолонуп үйүлө баштады. Оюндун эң жеткен чеги, кызыктуу жери ушул болду окшойт, келген тарап уттура баштаганда, төртөөсү дагы бир дипломат менен толтура акча алып келишти.

Оюн дагы кызуусуна кирди. Акча ортого додолонуп үйүлгөңдөн үйүлө берди. Аларга ары жактан кофе, чай алып келип берип турушту. Акырындап акчасы азайгандар же оюнга катышкысы келбегендер четинен чыгып кетишүүдө. Үстү-үстүнө акчалар токтобостон ортого ыргытыла берди. Акчасы түгөнгөн бирөөсү андан чыккысы келбей колундагы баалуу алтын шакек-терин, саатын баалап ортого таштады, экинчиси, сыртта турган "иномаркасынын" бирөөсүнүн ачкычын ыргытты. Акча ортого үйүлгөн сайын оюн катуу күчүнө кирди. Дагы бирөөсү алтындын буусуна карматылган тамеки салгычын күйгүзгүчү менен, мойнундагы чынжырчасын жүрөкчөсү менен акчага баалап туруп ортого таштады. Бул маалда Самат ме-нен Бахтиярдын да акчасы түгөнүп Ахмед тарапка карап калышкан эле. Аларга "шефи" үч жолу жөтөлүп кете бергиле дегендей белги берди эле, экөө карталарын ташташып оюндан чыга беришти. Тигилер жактан да экөөсү чыгышты. Оюн улантыла акчасы түгөнгөндөр өздөрү менен кошо тагынып ала жүрүшкөн баалуу болгон мүдүрлөрүн бүт ташташып оюндан чыга беришти. Улам бири чыгып отуруп он кишиден төртөө гана калды. Ортого экинчи "иномарка" сайылды. Ахмед тараптан беш бөлмөлүү үйдүн ачкычы ортого ташталды. Дагы экөөсү чыгып эң аягында Ахмед менен чачы тасырайып алынган кою кара каштуу, мурутчан, башка улуттагы кишиси калды. Булар эки тараптын тең ишенген күчтүү оюнчулары эле. Баардыгынын тең көздөрү да, үмүттөрү да ортодо үйүлүп турган байлыкта эле. Эки тарап тең жыйынтыгын чыдамсыздык менен күтүп атышты.

Оюндун аягында Ахмед оюнду көп созбой жыйынтыктамакчы болду. Акырын шашпай ортого картасын ачып үч тузду таштады эле, тигил каршылаш оюнчусу да шашпастан картасын ачып үч тузду ортого таштап койду. Тынч турган залдын ичи заматтын ортосунда гүрү-гүү, чуру-чуу боло түштү. Мындай эки тараптан тең үчтөн туз таштаганы эгерим болгон эмес. Эки жак тең бири-бириң аңдыша коюндарынан куралдарын сууруп чыгышты. Ахмед токтогула деп колун көтөрдү, ал болбогондо кызуулук менен атышып да кетишмек. Ахмед оюндун ушундай аяктаарын күн мурунтан эле билген, ошондуктан алдын ала ойлонуштуруп, пландаштырып койгон.

- Токтогула! - ал унчукпай бир азга кабагын бүркөп турду да, кайрадан "күңк" этти. - Мындай оюн эгерим бизде болгон эмес, өзүңөр көрүп турасыңар. Эч убакта эки жакта тең үчтөн туз болбойт, азыр, картаны эки жактын кимиси жасагандыгын далилдейбиз. Акчага тийишпей туруп силер жактан үчөө, биз жактан үчөө чыгып "честно" карта ойнойбуз. Бул "өлүм картасы" деп аталат. Муну баарыңар эле жакшы билесиңер, бирок араңарда билбегендер да бар. Ушундай чыр-чатакты басып илгертеден эле бери ойнолуп келаткан оюн. Дагы бир жолу түшүндүрүп коеюн, эгерде кимде ким уттурса, ал өлүмгө өзүнүн башын байлайт. Же уткандардын тапшырмасы менен бирөөнү өлтүрүүгө тийиш. Оюндун шартын баарыңар жакшы билесиңер, бир айда үч жолу ойнотулат. Ушул шарт тапатак аткарылса, "сен жакшы, мен жакшы" акчаны тепетең бөлөбүз да тыпа-тынч ажыратабыз. Антпесек азыр ортодо катуу кан төгүлүп кетиши ыктымал. Башынан сый элек, ошол сый боюнча ажыра-шалы. Ортодогу момунча акчаны, ачкыч-пачкыч баалуу буюмдарды эсептебегенде да ар бириңер он жыл иштесеңер да таппай-сыңар. Мындай оюн көп жерлерде ушундай кырдаалда ойнотулуп эч кандай чыр-чатак болбой, сый тарап кеткенбиз. Бирок Кыргызстанда, биздин жергебизде биринчи жолу болуп атат, ошондуктан ортодо кан төгүү болбосун десеңер же акчадан айрылбайлы десеңер эрежени силер-жак болобу, биз жак болобу тапатак аткаргыла!

Баардыгы макул дегендей унчукпай туруп калышты. Эки тараптан тең мен кыйын деген оюнчулары чыгышты да, ортодогу чоң тегерек столго отурушту. Калгандары кыжы-кужу түшө тигилерге тоскоол болбой артка кетенчиктей беришти. Ортого кайрадан жапжаңы карта алып келип ачты дагы ал алты кишиге таратылды. Оюн бүткүчө эки тарап тең, баардыгы мелтиреген боюнча демдерин ичтерине ката унчукпай карап турушту. Оюндун шарты боюнча улам угулганы чыгып кетип атышты. Ортодогу адамдар улам азайып отуруп, ортодо жападан жалгыз тармал чачтуу, мурутчан, сулуучумак келген кара-тору жигит калды эле, кайрадан айланасы күбүр-шыбырга толо түштү. Кайрадан сөз кезегин Ахмед алды.

- Мына өзүң көрдүң Хамид, капа болмой жок, бизге эмес өз тагдырына таарын, муну өз каның менен жууйсуңбу же..? Жигит селт эте түштү. - Муну өзүң танда, албетте ар кимге өз жаны таттуу, ар ким эле жашагысы келет, туурабы?

Жигит туура дегендей башын ийкеди.

- Анда ойлон, эмне кылалы, бирөөнүн каны менен жууйсуңбу? Жигит дароо эле унчукпай башын ийкеди, өңүндө баарына даяр, баарына макул экендигин билгизип турду.

- Эмесе, оюндун шарты боюнча кимди өлтүрөсүң, каяктан өлтүрөсүң, бобул карта чечет. Картадан улам бирден сууруп турасың, эмне чыкса ошого жараша иш кыласың. Сүрөттөр боюнча королду суурусаң картаң кишилерди, даманы суурусаң аялдарды, валетти суурусаң жигиттерди, тузду суурусаң чоң кызматтагы адамдарды, ал эми төмөнкү сандар боюнча орундар, числолор, күндөр, сааттар кетет. Кана, сууруй бер?

Жигит акырын барып бирди сууруду эле, валет чыкты, экинчи жолу сууруганда ондукту, анан тогузду сууруду. Ахмед кайрадан ага түшүндүрдү. ,

- Демек мындай, валет бул жигит, ондук бул онунчу катар, тогуз болсо тогузунчу орун. Демек, сен бул сан боюнча кинотеатрларга барып онунчу катардагы тогузунчу орунда отурган кишини жок кыласың, түшүндүңбү? Албетте, муну билесиң, бул биринчи эле жолку оюн эмес. Дагы сууру картаны.

Жигит дагы сууруду эле сегиз чыкты.

- Демек, дагы түшүнүп ал, сегиз деген ушул айдын сегизинде, алты дегениң кечки саат алтыда. Муну карта боюнча тапатак аткарышың керек. Буга биз жактан экөө, силер жактан экөө күбө болот. Бул иш аткарылса, оюн дагы эки жолу ойнолот. Эгер үчүнчү оюндан кийин баары жакшы тапатак иштелсе, акча тепетең экиге бөлүнөт, анан сый тарап кетебиз. Эгерде кимде ким мейли кайсы тарап болбосун бул эрежени бузса, анда алар акчадан таптакыр куру-жалак калат. Ал эми ортодогу байлык чыпчыргасы коробой баардыгы толугу менен саналып сейфке салынат да, силер тараптан да, биз тараптан да бирден ишенимдүү киши дайындалат. Оюн бүткүчө сейфке жолоого, атүгүл колун созууга эч кимдин акысы жок. Дагы бир жолу эскертип кетейин, эгерде кимде ким акчага көз артып туура эмес иш жасаса, же ою бузулса дароо аны өз каны менен жууп берет, аны аео деген болбойт. Кана, жигит, эмесе өз ишиңди кылып ишке кирише бер. Эмне муктаждыктарын болсо тигилерге айт. Баардыгынын жыйынтыгын үч оюндан кийин чыгарабыз.

Ошентип, зал ичинде кайрадан күбүр-шыбыр, жандануу, кыймыл башталды. Бул убакта караңгылык акырындап суюлуп, таң жаңыдан агара баштаган.

* * *

Кубан алиги адамдарды баягы ресторандан кайрадан көрдү. Бул жолкусунда араларында башка улуттагы бир топ чоочун адамдар жүрөт. Ал эми сүрөттөгү киши өлтүргөн жигит көрүнбөйт. Алар анча шаңдуу эмес келишти, өздөрүнчө унчугушпай кабактары бүркөө коньяк ичип отурушту. Кубандын келип учурашканына көңүл да бурушкан жок. Атүгүл, бирөөсү аны ачык эле кагып таштады.

- Сен карта ойногонду билбейт экенсиң жигит, экинчи келбей эле койгонуң дурус, аны жакшылап үйрөн анан келесиң!

Алар тост да сүйлөп шаан-шөкөт кылышкан жок, тек гана алдыларындагы ичкиликтерден өздөрү куюп ичишип, тамактан ичип-жеп отурушту. Кез-кез гана өз ара бир нерселерди шыбырашып жай сүйлөшүп коюшат. Музыка ойнолгондо бир-экөөсү туруп арадарьшда бирингсерин отурган кыздарды бийге чакырышты. Бирок алар ал жерде көпкө деле отурушкан жок, бата берип ордуларынан жапырт турушту да4 сыртка чыгышты. Кубан бери жактагы бир кишилик туалетине кире калып рация аркылуу сыртта машинеде отургандарга кабар берди. Катар-катар тизилип токтоп турушкан үч чет элдик машине, бир волга ордунан козголгондо ары жакта турган сары жигули алардын артынан ээрчиди. Бир маалда эки чет элдик машине өзүнчө башка көчөгө бурулду, алдыңкы экөө түз эле кете беришти. Жигули эч жакка буйдалбастан алдыңкы экөөнүн артынан түштү. Рация аркылуу экинчиге кабар берилди эле, жашыл жигули эки "иномарканын" соңунан кетти. Ал экөө биринин артынан бири ээрчише түз эле жеңил машинелер токтоочу жайга барышып токтошту да, ичинен жети адам чыкты. Алар анча алыс эмес турган алты кабаттуу мейманканага жөө жөнөштү. Бир аздан кийин обочодо далдоо жерде токтоп турган жашыл жигулиден эки адам чыгып, тигилердин соңуна түштү. Тигилердин үчөө көчөдөгү күнкү дүкөндөрдөн үч бөтөлкө коньяк, эки бөтөлкө арак, чоң ышталган колбаса, эки бөтөлкө "Кока-кола", анан ары жактан батон нандан алышты да, мейманкананын экинчи кабатына көтөрүлүштү. Алар үчүн атайын даярдалган эки бөлмөлүү үйдүн ичине биринин артынан бири ээрчише кирип, ичинен бекитип алышты.

Көп өтпөй алардын соңунан келаткан эки адамдын бирөөсү алардын эшигинен кыйгач өтүп баратып бөлмөнүн номурун бир карап алды да, төмөн түшүп кетти.

Ал эми алдыңкы ак волга менен "иномарка" көп өтпөй көк дарбазалуу үйдүн жанына келип токтошту. Сигнал берилгенде дарбаза ачылып экөө ичине кирип кетишти, дарбаза кайрадан бекилди. Ахмед машинеден чыгаары менен экинчи кабатка көтөрүлүп терезеден короонун сырт жагына жакшылап кунт коюп көз жүгүрттү. Бир топтон кийин бери басып келди да:

- Арт жагыбызда "хвост" жүрөт окшойт, сак болбосок болбойт. "Сактанам дегенди Кудай сактайт", колдон келишинче ресторандан чыккандан кийин бул үйдөн алыс болушубуз керек. Мен бир нерсени байкап калдым, алиги ресторандагы биз менен карта ойногон жигит жөн киши эмес экен. Же ички иштер бөлүмүндөгү органдын адамдары, же мурунку бизге чоң суммадагы акча уттуруп ийген топтордун атайын жиберилген агенттери. Кандай болсо да кыраакы, сак болушубуз керек. Ресторанда-гылардан бирөөнү дайындап, алиги жигиттин көз карашын, ар бир баскан турганын аңдытып койгонубуз дурус. Эгер шек билинди дегиче иш чатакка айланат, акчалардан да айрылабыз, ушунча байлыктан кол жууйбуз. Кыскасы, түрмөнүн түбүндө чирийбиз. Эч чыр-чатаксыз, аман-эсен тигилерди жөнөтүп ийсек, бул иштин изин таптакыр жууйт элек.

Анткени бул жерде көпчүлүгүнө алар эмес биз күнөөлүбүз, алардын картаны жасай баштаганын күн мурунтан эле шек алып калгам. Ошондуктан мен да аларга каршы алдын ала даярданып койгом. Эгерде мен үч тузду таштабаганда алар сөзсүз утуп кетишмек, биз бүт акчаны шыпыртып, ушунча байлыктан кол жууп, куру-жалак калмакпыз. Ошо себептен бул оюнду - "Өлүм картасын" ойлоп таптым. Анткени бул оюн он жыл мурун Кавказ жакта, жети жыл мурун Тажикстанда, анан жакында эле Казакстандын Караганда деген шаарында ойнолгон. Анда да ушундай эки жактан тең карта жасалып калып ушунчалык чоң суммадагы акчаны "Өлүм картасы" аркылуу чыр-чатаксыз бөлүштүргөнбүз. Ич ара кан төгүлүү болгон эмес, Анын үстүнө тигиниси дасыккан оюнчу да, аны мен жакшы билем, байкатпай улам бир тепкичтен акырын жасап отурганын сезип аттым. Эгерде тигиндей дароо-жалпы эле оюнчулардай кылып жасаса дароо эле кармап алып айыбын ашкере кылмакмын. Мунун методу таптакыр мен билбеген башкача экен.

Ал сейфти сыртынан бир сыйра текшерип, үйдү кайтарып тургандарга "Телефон шыңгыраса албагыла, ал аркылуу эч ким менен сүйлөшпөгүлө, сак болгула!" деп буйруп, келгендердин баары кайра "иномарканы" калтырып волга менен короодон чыгып кетишти. Жолдон экөөсү түшүп калышты, волга чоң көчөгө түшүп алып жаңы салынган микрорайондорду көздөй сызып жөнөдү. Анын артынан ак жигули ээрчип келатты.

* * *

- Оюндун биринчи, экинчи шарты аткарылса, акыркы оюнга шеф бизди катыштырат экен, - Бахтияр Саматты дагы сынай карады, - эгер ушул экзаменден өтсөң толугу менен биздин ишенимдүү адамыбыз болуп чогуу иштеп калабыз. Дагы сенин көптөгөн биле элек нерселерин бар, үйрөтөбүз, кыскасы сенин жашооң жаман болбойт.

- Биз картаны жакшы ойной албайбыз да?

- Бул жерде жакшы ойногондун, жаман ойногондун эч кандай мааниси деле жок, тек гана "Өлүм картасындагы" шартты, эрежени так аткара билиш керек.

- Кантип, киши өлтүрүппү?

- Оюндун шарты ушул да, антпесе жанагынча миллиондогон акча талаада жатыптырбы.

- Мен өмүрү киши өлтүрүп көргөн жан эмесмин, атүгүл чычкак улакты да сое албайм.

- Ха-ха-ха, а мен өлтүрүп көрдүбү дейсиңби. Бирок бул ерунда го, уулуу ийнеси бар ручканын кнопкасын "бык" эттирип басып коёсуң бүттү, ийне учуп барып көздөгөн жерине сайылып калат. Көп деле ишти талап кылбайт. Зато, оюн бүткөндөн кийин бул үчүн "шефтен" канча сыйлыкка татыктуу болосуң билесиңби? Анын ишенимине да кирип аласың. Бирок уттурбоого аракеттениш керек.

- Кыйын оюнчулар экен, уттуруп коюшубуз да мүмкүн.

- Коркпо, минтип сары-санаа болуп корко берсең, өзүнчө эле кыйнала бересиң, андан көрө кел иштин оңолушу үчүн жүз грамм ичип көңүлүбүздү көтөрөлү. Кудай буюрса, бүгүн кечинде кыздар менен ресторанга барабыз. Баса, баягы сен жактырып жүргөн сулууну чакырта келейинби?

Самат унчукпастан алдында турган коньякты алып жиберди, ортодогу куурулган жумуртканы айры кашыкка матырып туруп оозуна салды. "Чын эле мен утулуп калсам эмне болот, киши өлтүрөмүнбү? Эгер өлтүрө албасам, анда өзүмдүн каным менен жуушум, өзүмдү өзүм өлүмгө баш байлашым керек". Эртеден берки бакылдап аткан Бахтиярдын сөзү кулагына кирген да жок. "Эгерде мен киши өлтүрсөм, анда бул чоң кылмыш да. Бул жакка айылдан мен эмне, киши өлтүрүү үчүн келдим беле. Карыган атам менен апамдын пенсиясын чогултуп, соода кылып, акча жасап аларды багайын деп келбедим беле. Эмне кылыш керек, айылга качып кетсемби? Бирок баары бир таап алышып, кайра алып келиши мүмкүн. Бахтияр айылдын дарегин билет да. Анда мындан да жаман болуп калышы күтүлөт. Ахмеддин ачуусу арстандын ачуусунан да жаман, өтө каардуу. Бахтияр айткандай ачуусуна тийген адамдын эч кимисин аябайт. Эгер угулуп калсам..? Жо-жок, андай ишке бара албайм, анын бетин Кудай ары кылсын. Бирок Ахмед мени эмне максат менен акыркы оюнга катыштырып атканы белгилүү эле болуп атпайбы, сөзсүз мени ошондой ишке илинткиси келип атат. Текшергиси келип атат. Андан көрө акырын байкатпай милициялар менен байланыш түзгөнүм дурус. Мейли мени өлтүрсө өлтүрө беришсин, анан аңдан аркысы эмне болсо ошол болсун. Антпесе, бул канкорлор дагы бир тобунун убалдарына калышат, акча үчүн бейкүнөө адамдарды өлтүрүшөт".

- Самат сага эмне болду, эмне катуу ойлонуп кеттик? Коркпой эле кой, уттурбайбыз, алар деле биздей эле оюнчулар.

- Корккон деле жокмун, кел аңдан көрө дагы жүздөн ичели. Экөө дагы жүз граммдан ичишти. Бахтияр деле Саматка боор тарткан киши болуп сүйлөп жатты.

- Дагы жакшы, эгерде мен сага жолукпаганда азыр кандай ахыбалда жүрөт элең бир Кудай өзү билет. Балким, уурулук кылып түрмөгө түшүп жатат белен, ха-ха-ха! Тамаша, Кудай анын бетин ары кылсын. Баса, эсиңдеби Армиядагы стариктерден таяк жеген күндөр? Ошондо эртерээк эле үйгө кетсек экен деп тилечү элек го, баса, кат жазышып жүргөн кызын эмне болду? Меники болсо мен келгенче күйөөгө чыгып кетиптир, кайра жакшы болду. Эмгиче анын азабын тартып жүрмөкмүн да. Буларды тапканым да сонун болду кайра, каалаган кыз-келиндер менин колумда.

Самат эмнегедир Бахтиярга жини келе баштады. "Акмак десе, жедеп бекер оокатка, арам акчага көнүп бүткөн экен да. Акча үчүн бул киши өлтүрмөк турсун, башка жакка да барат окшойт, сыягы. Кейпинен эле көрүнүп турбайбы. Кой, кылмышкер боло электе бул кылмышкерлер тобунан эртерээк бөлүнүп чыгыш керек. Айылдагы ата-энем эмне болду, мен го биякта жыргап жүрөм. Менин биякка шаарга кетип жоголгонуна бир жылга жакындап бара жатат, же аларга дайынымды билгизбей, жок дегенде акча жөнөтүп койсом эмне. Тигил чогулткан акчаларымды кантип жөнөтсөм? Мени го булар ал жакка оңой менен жөнөтпөйт. Эки колум, эки бутум уже буларга байланып калган. Булардан кантип кутулуп, кантип бошош керек? Кой, "Кайда барсаң Мамайдын көрү", андан көрө кеч боло электе жанагыным эле туура, милиция менен байланыш түзүш керек. Антпесе, дагы канча бейкүнөө адамдар өлөт". .

Самат ордунан турду да, "Мончого түшүп келейин" деп самын, сүлгү, мочалка, бир сыйра ич кийим алып, сырт жакка чыгып, түз эле ошол жакка жөнөдү.

* * *

Биринчи, экинчи шарт аткарылып, эми баардыгы үчүнчү акыркы жыйынтыктоочу оюнду ойногону кайрадан баягы жерге чогулушту. Биринчи, экинчи оюнда тең тигилер тарап уттуруп, алар ортого коюлган шартты тапатак аткарып келишти. Ушуну билип Ахмед атайын тиги экөөнү оюнга катыштырды, бул оюн менен Саматты сынап да көргүсү келген. Тигилер тараптан дагы үч адам, Ахмед тараптан болсо Бахтияр, Самат, дагы бирөө чыкты. Оюн мурдагыдай эле эреженин шарты боюнча башталды. Бирөөсү жапыз жалтыраган темир табакчага жапжаңы бузула элек карта алып келди да, ортого койду. Аны тигилер тараптын жерде отурганынын бирөөсү алды да, алты кишиге таратып берди. Эки тараптын тең ойнобой тургандары жыйынтыктоочу оюнду арт жактан карап турушту. Оюн өтө жай ойнолуп, баардыгы бири-бирин шектүү карашып, ойлонуша жай кыймылдап жатышты. Анан улам карта азайган сайын оюнчулардын уткандары бирден, экиден чыга башташты. Эң аягында Бахтияр, Самат, тигилер тараптан бир адам үчөө калышты. Бир аздан кийин Бахтияр оюндан чыкты. Самат менен тиги экөө калды эле, көп өтпөй тигил да картасын таштап чыгып кетти. Өңү купкуу болгон Самат эмне кылаарын билбей Бахтиярды карады эле, ал "Эчтеке эмес, боло берет" дегенсип жылмайып карап туруптур. Самат ушундай болоорун мурунтан эле алдын ала шек алган. Ахмед жай басып келди.

- Оюндун шартын дээрлик үйрөнүп деле калдың окшойт, туурабы, бирок дагы бир сыйра түшүндүрүп кетейин...

- Зарылчылыгы жок!

- Аа? Анда андан бетер жакшы. Азыр бобул картаны аралаштыра сен бирден сууруй баштайсың. Бул жолкусу эми өткөндөгүдөн башкачараак да, таталыраак. Бирок, коркпой эле кой, чындап киришсең, бул жеңил-желпи эле иш. Азыр картаны сууруйсуң, кайсы сан чыкса, мисалы, ондук дейли, анан дагы сууруйсуң, жетилик чыкса экөөнү бириктиребиз он жети болот. Анан дагы экини сууруйсуң, дагы экөөнү кошобуз, он үч болду деп коелу. Төртөөнү бириктирсек он жети, он үч деген сан чыгып жатабы. Демек, сен он жети, он үч деген, мейли автобус болобу, жеңил машинеби же жүк тарткан машинеби же троллейбуспу, айтор, ошондой номурлуу машинени эки жуманын ичинде таап жардырасың. Мөөнөт эки жума, эгер бул иш аткарылбаса, шартты өзүң билесиң, анда аны өз каның менен жууйсуң. Сен капа болбо, бул жердеги миллиондогон сомдорду ушинтип кайрып алабыз, мен сага ишенейин, бизди уятка калтыра көрбө, садагасы. Колдон келишинче шарт түзүп беребиз, кааласаң алдыңа машине даяр. Карталардын санын эсиңе тутуп ал, валет эки, дама үч, король төрт, туз болсо он деген сан болот. Кана, баштайлыкпы?

Баардыгынын көздөрү жалгыз гана Саматка тигилип турду. "Сволучтар десе,, мени тикеден-тике кылмыштуулукка түртүп, мажбурлап жатышканын кара. Машинени жардырганга кантип колум барат, балким ал ичи толтура кишиси бар автобус же троллейбус болуп калсачы, ошончо кишинин убалына каламбы?". Анын оюн Ахмед бузду.

- Эмне ойлонуп калдың, коркпой эле сууруй бер картаны, биз сага көмөктөшөбүз деп ат-паймынбы.

Самат калтырай акырын колун созуп картадан бирди сууруду эле туз чыкты.

- Во-во, мына, сууруганда эле туз алып чыктың, Кудай буюрса жолуң болот экен.

"Кудайдан айлангырлар, дагы кубанып коёт, бул жерде адамдардын өлүмү оюнчук окшобойбу. "Чычканга өлүм, мышыкка оюн" деген ушул да, чиркин, акча эмнелерди гана иштетпейт".

- Сууру дагы бирди, тартынба!

Айтор, Самат улам бирди сууруп отуруп жалпы саны 16-25 деген номурду чогултту.

- Во, бүттү азамат, бактылуу номурга туш болдуң. Алдыңа машине берем, күбө катары тигилер жактан бирөө, биз жактан бирөө эки жандооч болот. Жардыргыч заттардын каалаган түрлөрүн таап беребиз. Ишин оңолуп жолуң болсун, оомийин.

Самат менен Бахтияр эшикке чыкканда, убакыт түн жарымынан ооп калган. Бахтияр анын көңүлүн жубатып баратты.

- Эчтеке эмес, бул бир жолку эле сыноочу экзамен. Ушул акыркысы, ушундан өтсөң биздин тобубузга кошунасын. Картадан башка дагы биздин көп нерселерибиз бар, аларды көрөсүң, үйрөнөсүң. Үй, машине аласың, кыскасы кор болбойсуң, жанагы сулуу да сеники болот, кыскасы, сенде во, момундай жашоо болот.

Экөө үйгө жеткенче Самат бир ооз да сөз сүйлөгөн жок, өзү менен өзү сүйлөшүп келатты. Төшөктө жатканда да өзү менен өзү сүйлөшүп, акылдашып уктай албай жатты. "Менин ушундай ахывалымды тигилерге кантип жеткиришим керек? Же алар уже бул кылмышкерлердин, үстүнөн көзөмөл жасай башташтыбы? Анда жакшы болот эле го. Эки жума мөөнөт, кандай кылыш керек. Он алты - жыйырма беш номурлуу машинени таппай койдум десемби. Тигил эки күбө ар бир кыймыл-аракетимди байкап, мындан ары дайыма жанымда жүрүшөт да, калп айтканга мүмкүн эмес. Кой, кеч боло электе эртерээк короо шыпыргычка жолугуш керек. Бекерден бекер бейкүнөө адамдарды курман кылгыча өзүмдү өзүм өлтүргөнүм жакшы эмеспи. Ошентип, ал түнү бою кирпик көзүн какпай танды атырды.

*. * *

Күтүлбөгөн жерден Саматтын келип маалымат бериши бүтүндөй ички иштер министрлигинин кызматкерлерин түшүнөн чочуп ойготкондой баарын жалпы буттарына көтөрдү. Ал болгонун болгондой чыпчыргасын коротпой айтып берген эле. Эми, кылмышкерлерди тобу менен кармоо боюнча атайын операция түзүлүп, план уюштурулду. Алар такай барып .жүрчү ресторанга алыс жерден байкап турганга беш адам, ресторандын ичинен үчөө, ал эми оюн ойнолчу көк дарбазалуу үйдүн үч жеринен көзөмөл койдурду. Үйдөн чыккан ар бир "иномарканы" аңдыттырды. Се-гизөө жаткан мейманканага атайын өзүнчө топ дайындалды. Алардын болгон кыймыл-аракетине көз салып, рация аркылуу бири-бирине кабарлашып турушту. Алардын ар бири куралчан экени эске алынып, өтө сактык, тыкандык менен операцияны ишке ашыра башташты. Саматтын өмүрүнө да коркунуч туулбашы үчүн ага сыртынан атайын бир көзөмөлчү коюлду. Андан кез-кез маалымат алып туруш үчүн ошол үйдүн короо шыпыргычын дайындашты. Самат андан тамеки сурамыш болуп барып, же ал Саматтан тамеки сурап экөө аркылуу маалыматтар келип турду.

Самат эртең менен эрте туруп, тан атпай короо шыпыргычты издеди. Эмнегедир бүгүн ал келбептир, кара халатын кийип алып, короонун ичин тазалап, жердеги кагаздарды чогултуп, акыр-чикир салынган челекке таштаганы өтүп калчу. Аны чыдамсыздык менен көпкө күттү. Бул оюнду Ахмед өзү жетекчиликке алгандыктан колдон келишинче чыр-чатакты, ортого кан төгүүнү болтурбоого аракеттенип өтө эле адаттан тышкары амалкөйлүк менен иштеп атты. Ошондуктан ал күбө катары ага эки жандооч бергени ишти бир топ татаалдантты. Алар кайда барса да аны ээрчип алышып, баскан-турганын аңдышып чогуу жүрүшөт. Тигилер менен байланышууга эч мүмкүнчүлүк жок. Үчөө машиненин ичине отуруп алышып 16-25 номерлүү машинени издешип, эртеден кечке көчөлөрдүн баарын кыдырып чыгышып, кыйма-чийме өткөн машинелерге көз салышат.

Акыры ошондой номерлүү машинени да табышат. Ал ичине он киши бата турган атайын маршрут менен жүрүүчү кичине автобус экен. Бирок Самат таптакыр эле эч нерсе көрбөгөнсүп, билбегенсип, аракеттенген да, ордунан козголгон да жок. Жаныңда отургандын бирөөсү акыры чыдай албай:

- Келе жардыргычты, сен каалабасаң мен өзүм барып коюп келем, - деп жардыргыч затты жулуп алды эле, тигилер жактагы күбөлөрдүн бирөөсү көшөрүп болтурбай койду. Бир жагынан Самат да көшөрүп жардыргычты бербей туруп алды. Акыры айласы түгөнгөн жигит өзүнчө нааразылана кетти.

- Как хочешь, мага болсо ысык-суугу жок, өзүңө эле жаман болот. Эгерде бул машинени кое берсек, сенин ишиңдин бүткөнү, экинчи бизге мындай мүмкүнчүлүк оңойу менен боло бербейт. Кудай сага бир жолу боору ооруду, сен аны пайдаланган жоксуң, мейли өзүң бил. Өзүңө-өзүң кылып жатасың, мен эми сага жардам бере албайм.

- Мен мындай ишке бара албайм! - бир маалда күтүлбөгөн жерден Самат ачык эле кесе сүйлөдү. Алиги экөө мындайды күтпөсө керек, бири-бирин тиктеп ооздорун ача жалдырай туруп калышты. Шек алышканбы, анан эстерине келише аны качып кетпесин деп, экөөлөп колун толгоп туруп байлап ташташты. Самат буга да каршылык көрсөткөн жок, эмне болсо ошол болсун дегенчелик мамиле кылды. Экөө тең аны жек көрүп,, ашатып сөгө башташты.

- Сенин бул жоругуңду "шеф" укса эмне болот билесиңби?! Сени тирүүлөй жок кылат, керек болсо үстүңө бензин чачып тирүүлөй күйгүзүп жиберет. Тигилердин тобу талаптын баарын аткарып, бизди аткара албай калды деген, бул эмне деген маскарачылык. Шеф сени бүкүлөй тирүүлөй жутат. Убакыт али бар, азырынча кеч боло электе ойлон, аны кайра издесек бат эле таап алабыз, маршрутун деги билип алдык.

Аны канчалык коркутушса да, алдаса да, көндүрүүгө аракеттенишсе да, көгөрүп унчукпай туруп алды. Акыры чыдай албай кетип оң жагында тургандагысы Саматты бет талаштыра уруп калды эле, мурдунан кан түтөктөп жая берди. Ошондо да ал унчукпай былк эткен жок.

- Сага ушул керек акмак, "жакшы келаткан бүт планды бузуп ойронун чыгармай болдуң. Эмне, эки жактын тең ортосунда кан төгүлүшүн каалап турасыңбы? Бирок андай эч убакта болбойт, жаңылышасың. Эми өзүн үчүн өзүң жооп бересиң шефке, баарын өз канын менен жууйсуң. Качып эч жакка да кетип кутула албайсың! Экөө аябай ачуулары менен ары жактан бир бөтөлкө аракты бөлө ичишти да, ушунчалык жек көрүү сезими менен Чоң күнөөлүү адамынын ко-лу-бутун чырмап машинени от алдырышты дагы, аны шефке алып жөнөштү.

* * *

Баардыгы экинчи кабаттагы оюн залына кайрадан чогулушту. Бул жолкусунда бири калбай толугу менен келишти. Баардыгынын тең көңүлдөрү суз, ка-бактары бүркөө," эт кимиси унчугушпайт. Ар кимиси ичтеринен түпөйүл бир нерсени сезип, өздөрүнчө "алда неме" болуп кетпегей эле дегенсишип, жүрөк заада болуп турушту. Бир аздан кийин эки колу артына байлануу, бети-башы көгала болуп канжалаган, сакал-муруту өсүп, чачтары уйпаланып аябай жүдөгөн Саматты алып келип ортодогу оюн столунун жанына отургузушту. Бул маалда баардыгы тең аны жек көрүү сезими менен карап турушкан. Экөөсү келип анын колун бошотуп, байланган жиптерди чечкенде Ахмед анын бет маңдайына басып келди, сөздү алыстан жумшак баштады.

- Баарыбыздын тең сенден жакшы үмүтүбүз бар эле, сени киши кылып биздин арабызга кошуп алалы деген ниетибиз бар болчу. Бирок сен аны актаган жоксуң, өзүң тургай сени киши катарына кошуп келаткан Бахтиярды да чоң уятка калтырдың. Акчаны каалашыңарча эле берип аттым го, же акчадан бир күнү өксүк болгон күнүңөр болдубу? А сен менин кылган жакшылыгыма түкүрүп, тебе-леп-тепседиң, тигилердин алдында катуу уятка калтырып, аябай маскара кылдың. Тигилерди карай турган бет да калбай калды. Бирөөлөрдү аясаң анда ал өзүңө урулган сокку болот, муну сен өз каның менен жуушуң керек!

Ошо маалда айлана күбүр-шыбыр боло зал ичи бир азга жандана түштү да, кайрадан тынчып калды. Ахмед ары жактан жапжаңы бузула элек картаны алып келди да, шашпай аралаштырып, анан Саматка сунду.

- Бул да болсо Кудайдын, Алла-Тааланын буйругу, сага буйруган жазасы. Кана, картадан бирди сууру, ушулардын ичинен өлүм жазасын өзүң тандагын. Ал унчукпастан бир жерди карап мелтиреген боюнча тура берди.

- Болуптур, өзүң өлүм жазасын тандаганды каалабайт экенсиң да. Анда биз сага тандайбыз, буга өзүң татыктуусуң. Бул сен үчүн эң оор өлүм жазасы болот. Кана, эшиктен таяк алып келгилечи!

Бирөөсү төмөн түшүп барып узундугу бир кулач келген, жоондугу билектен ичкерээк союл таап келди. Ахмед картаны шашпай кайрадан аралаштырды да, залда карап тургандарга сунду.

- Кана, картадан ким канча санды сууруса, ар кимиңер муну ошончо жолу бобул союл менен чабасыңар, эскертип койчу нерсе, башка чаппагыла. Эгер сен бул сынакка туруштук бере алсаң, төрт тарабың кыбыла, кайда кетсең ошоякка кет, кол-жолун бош. Шаардын ичинен чыгып кетесиң башка жакка, карааныңды көрсөк эле өлүм жазасы күтүлөт. А эгер туруштук бере албай чыдай албасаң.., калганы түшүнүктүү эле го дейм, анда бул дүйнө менен түбөлүк коштошуп, тигил дүйнөгө сапар тартасың. Анда баштагыла!

Ары жактан тигил топтогулардын бирөөсү басып, келди дагы, картадан бирди сууруду эле дама чыкты. Столдун үстүндө турган союлду алды да, Саматтын так бет маңдайына басып келди. Аны жек көрүү сезими менен бир аз карап турду да, керилип туруп союлу менен жон талаштыра үч жолу чаап калды. Саматтын денеси катуу бир жыйрылып алганы менен кыңк этип үн чыгарган жок. Анан экинчиси келип картаны сууруду эле, чырымдын алтылыгы чыкты. Ал да союлду алып Саматты алты жолу чаап өттү, Ошентип улам бири картаны сууруп, ошол картадагы сан боюнча чаап, анан өтүп кетип жатышты. Бири болгон күчү менен катуу чапса, кээлери аяп жайыраак чаап жатышты. Саматтын костюму дал-дал болуп айрылып, денесинен кан ага баштады. Бир аздан кийин тигил бурчта турган Бахтияр акырын басып келди да, Саматтын өңүнө түңүлдү. Ал башын көтөрүп Бахтиярдын көзүнө тике карады, экөөнүн көздөрү чагылыша бир азга тиктеше түшүштү. Анан Бахтиярдын көзү жалтайлай ары басып кетти, сунулуп турган картадан бирди сууруду. Болгондо да картанын эң көп санын - тузду сууруптур. Ал Ахмедден шек санап аны карады эле, ал аны карап жылмайып туруптур. Столдо жаткан союлду акырын алып кайра Саматтын жанына басып келди. . - Эх дос, сени киши кылып, киши катарына кошоюн дедим эле, мени аябай уятка калтырдың. Көчөдө ар кимден кудайы сурап тентип жүргөн жериңден таап алып келбедим беле, эми менин "шефимдин" алдында маскара кылдың. Ичип аткан тамагыңды, кийимиңди, жашап жаткан үстүндөгү үйүңдү, күндө ууштап алып жүргөн акчаларыңды актаган жоксуң. Буга мени күнөөлөбө, өзүн күнөөлүүсүң, башка айла жок, - деп келтирип туруп бөйрөк талаштыра чаап калды эле, Саматтын оозунан кан атып кетти. Бахтияр сүйлөнүп да атты, союл менен шашпай керилип туруп эң талуу жерге чаап да атты. Саматтын алы кетип, көзү караңгылай, дем алышы да кыпындай баштады. Айланасында турган адамдардын бирин көрсө, бирин көрбөй, көзү тумандап, аябай мас кишиче башы зыңылдап, эңги-деңги боло акырындап күчүн жогото баштады. Дагы беш-алты союл тийгенде таптакыр өзүн кармай албай эсин жоготмок. Ошо маалда эшик тарс жарылып:

- Токтогула, ордуңардан былк этпегиле, кыймылдасаңар эле атабыз! - деген үндү элес-булас угуп, сырттан опурап-топурап чуркап кирип аткан куралчан адамдардын сөлөкөтүнүн бирин көрсө, бирин көрбөй мас кишидей, өңүбү-түшүбү билбей эс-учун жоготуп баратты.

Ал ооруканада бир жумадан кийин барып анан эсине келди. Бүткөн бою бүт-таңылуу, гипстеп салышыптыр. Көзүн ачса, ак халат кийген баягы ресторандагы сулуу кыз маңдайында отуруптур.

- Сиз кайдан? - анын оозунан ушул суроо өзүнөн-өзү чыгып кетти. Анын көзүн ачып, сүйлөй баштаган өңүн көрүп кыз кубанып кетти.

- Акырын, көп сүйлөп кыймылда-баңыз, эки кабыргаңыз сынып кетиптир, атүгүл сүйлөөгө да болбойт. Ал анын үстүнөн төшөктү жылуулап жаап, башына дейре тартып койду. Бир аздан кийин ак халат жамынган бөлүмдүн начальниги, майор Байбосунов өзү келип, анын бет маңдайына отурду.

- Кандай бүркүтүм ден-соолук?

- Жакшы, - ал ооз учунан "күңк" этти.

- Эчтеке эмес, баары артта калды. Эң негизгиси коркунучтуу кырдаалдан өтүп кеттиң. Доктурлар болуп баарыбыз болгон күчүбүздү жыйнап атып сени ажалдан аман алып калдык көрүнөт. Эми, Кудай буюрса оңолосуң. Сенин тарыхыңды бүт уктум бул кыздан. Баса, айылдагы эне-атаңа беш миң сом салып жибердик, алар аман-эсен эле жатышыптыр, биздин бир жигит силер жакка командировкага барган, ал атайын барып биле келиптир. Эми сары-санаа болбой эле жата бер.

Ал эми тигил кылмышкерлердин тобу ошондо бүт дээрлик кармалды десек да болот. Болгон күнөөлөрүң бүт моюндарына атышты. Демек, сен айткандарыңдын баары чын экен. Алар кармалган бөлмөдөгү үйдүн сейфинен баш аягы болуп эки жарым миллион сом таптык, андан тышкары Ахмеддин үйүнөн сегиз жүз миң сом акча табылды. Ал гана тургай сактык кассасынан үч миллион Сом акчасын алдыртып, өкмөткө өткөрдүк. Баарынан кызыгы, анын жер төлөсүнөн эки мүшөк анаша, беш жашик наркотик заты табылды. Булар карта гана ойнобостон башка жактар менен байланышып наркобизнес кылып жүрүшкөн эң чоң кылмышкерлер экен. Алардын чет мамлекетте эки-үч жердеги банкта акчалары сакталуу экен. Кудай буюрса, аны да алдырабыз. Сен бизге жакшы, зор көмөкчү болдуң, сен болбосоң дагы канчалаган "өлүм картасы" ойнолуп, алар канча адамдын убалына калышат эле.

Майор аны менен жарым сааттай сүйлөшүп, "Кааласаң машине менен айлыңа жеткирип коелу" деди эле, Самат "өзүм эле кетем" деп болбой койду. Анткени ал бир жерге чогултуп катып койгон акчасын алып, анан өзү жалгыз кеткиси келбей, алиги жактырып жүргөн сулуу кызды көндүрүп өзү менен кошо бул жактан алып кеткиси келип турган.

Бир жарым айдан кийин ал толугу менен ооруканадан айыгып чыкты. Ички иштер кызматкерлери тарабынан ага жардам катары да, сыйлык катары да он миң сом берилди. Ал ооруканадан жөн чыкпай, анда медсестра болуп иштеген алиги сулуу кызды кошо ээрчите, болгондо да аны бул жакка кайткыс кылып биротоло алып чыкты. Өзүнүн эч кимге билгизбей топтоп, чогултуп жүргөн жыйырма миң сомун алып, кызын ээрчите эне-атасына, мектепте окуган жалгыз инисине бир сыйра кийим алышты. Болочок келинчегине да эң жакшы жарашыктуу көйнөктү кымбатына карабай туруп сатып берди. Анан экөө чогуу почтага барышып "Келин алып баратам, даярданып тургула" деп айылына телеграмма уруп жиберишти. Андан соң көчөдөн аппак волганы акчага жалдап; анын арткы багажына тойго ылайыктуу тамак-аш, дүр-дүйнөлөрдү толтурушуп эч кимге айтпастан, эч кимге эч нерсе билгизбестен шаардан чыгып кетишти.

* * * .

Бүгүн Саматтын көңүлү өзгөчө көтөрүңкү эле. Анткени анын эки капшыты толтура акча, жанында сүйгөнү, бир жылдан ашык убакыттан бери көрө элек эне-атасына кетип бара жатты. Бир жагынан инисин да аябай сагынган эле. Орто жолдогу Алтын-Булак деген жерден тамак алып ичишти. Ал жерден дагы жыйырма бөтөлкө арак, беш бөтөлкө коньяк, он бөтөлкө шампан алып, алардын баарын машиненин ичиндеги бош жерлерине эптеп батырышты. Жайдын саратан мезгили, айлана жапжашыл, тоо кыялап өйдө көтөрүлө баштаган ак волга бир калыпта кетип бара жатты. "Ичиндеги арактар сынбасын, жайыраак айда, кечке чейин жетип барабыз" деп Самат айдоочуга эскертип койгон эле. Өзгөчө кызы экөө аябай бактылуу болуп, кучакташып, кез-кез өбүшө калышып кетип бара жатышты. Жолдогу ашканадан экөө бөлө ичишкен шампан алардын ичин кызыттыбы же көңүлдөрү көтөрүлүп тургандыктанбы, айтор экөө созолонуп көңүлдүү ырдап кое беришти. Машине улам тоо кыялап өйдөлөгөн сайын ылдамдыгын кичине жайлатып бир маалда токтоду да, кайнап чыккан радиаторундагы суусун алмаштырып куйду. Тоонун салкын, таза абасына бир азга серүүндөп ту-рушту, жайларында шаркырап агып жаткан муздак суусуна беттерин чайыша, андан ары сапарларын улашты.

Ошо маалда арт жагындагы катуу ылдамдык менен келаткан "КамАЗ" машинеси аларды басып өтүп, алдына түшүп алды, анан кайра басыгын жайлатты. Саматтын жүрөгү бир жамандыкты сезе "дирт" деп алды да, айдоочуга карады. Айдоочу болсо эч нерсе менен иши жок магнитофонду болушунча заңылдата коюп ырахаттанып айдап келаткан. Ал ылдамдыгын дагы ылдамдатып "КамАЗды" кайра басып өтүп, өзүнө-өзү ыраазы болгондой эки жашты карап көзүн кысып койду. Эки машине жарыша куушуп жүрүп отурушту. Эмнегедир Саматтын жүрөгү бир нерсени сезип, кайра-кайра арт жактагы машинени карап атты. Бир кезде экөө жарыша кууш бурулушка жете бергенде арт жагындагы машине аларды кууп өтө берип, катуу ылдамдыкка салып, волганы капталы менен уруп өттү эле, ал өзүн-өзү токтото албай жолдон чыга берип төмөн карай кулады. Кыз-жигит волганын оозун ачып, бирок секиргенге үлгүрбөй калышты; Волга ошол күүсү менен тээ төмөн жакка жеткиче жети-сегиз жолу ала салып барып, анан чоң ташка катуу урунду да, капталдары мыйрыйып-тыйрыйып бир-эки чайпала ордунда туруп калды. Арадан бир-эки секунд өтпөй волга "тарс" этип жарылды да, катуу алоолонгон жалын коюу кара түтүн аралаша асманга көтөрүлө берди. Ары-бери өтүп бараткан айдоочулар машинелерин токтотуша төмөн карай чуркашты. Ошо маалда кыз да, бала да чала жан, кызыл-ала болушуп көк чөптүн үстүндө оонап жатышкан эле. Баланын чөнтөгүндөгү арам-адал аралашкан акчалар көк шиберге чачыла, аны менен катар өзү менен кошо ала келаткан карталар да сапырылып, кадимки оюндагы "өлүм картасын" элестетип, ушулардын баардыгы кызыл-тазыл гүлдөргө аралашып, адаттан тышкары өзгөчө көрүнүш берип турду. Ошо кезде алиги "КамАЗ" машинеси кайра шаар тарапты карай болгон ылдамдыгы менен уруп-согуп кетип бара жаткан.

Аягы

Поделиться

Башкы баракчага отуу учун картинканы басыныз